ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΚΛΟΓΟΔΙΚΕΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

12 Νοεμβρίου, 2004

ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Π., ΑΡΤΕΜΗΣ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ, ΚΑΛΛΗΣ, ΚΡΟΝΙΔΗΣ, ΗΛΙΑΔΗΣ, ΚΡΑΜΒΗΣ, ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ, ΧΑΤΖΗΧΑΜΠΗΣ, Δ/στές

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΑΙΤΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΛΟΓΗ ΔΗΜΑΡΧΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΠΟΛΕΩΣ ΧΡΥΣΟΧΟΥΣ ΠΟΥ ΕΛΑΒΕ ΧΩΡΑΝ ΤΗΝ

16 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ, 2001

ΜΕΤΑΞΥ:

ΜΙΧΑΛΗ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ - ΚΟΡΑΚΑ,

Αιτητή,

- και -

1. ΑΓΑΘΑΓΓΕΛΟΥ (ΑΓΓΕΛΟΥ) ΓΕΩΡΓΙΟΥ

2. ΑΝΔΡΕΑ Χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗ, ΕΦΟΡΟΥ ΕΚΛΟΓΗΣ ΔΗΜΑΡΧΩΝ

ΚΑΙ ΜΕΛΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΠΑΦΟΥ

Ελ.Βραχίμη με Λ.Βραχίμη, για τον Αιτητή

Κ.Ευσταθίου, για τον Καθ΄ου η αίτηση 1

Δ.Καλλίγερος - δικηγόρος της Δημοκρατίας. για τον Καθ΄ου η αίτηση 2:

ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Π.: Με την απόφαση που ακολουθεί συμφωνούν όλοι οι δικαστές πλην των δικαστών Αρτέμη και Γαβριηλίδη. Ο δικαστής Αρτέμης καταλήγει σε διαφορετικό αποτέλεσμα, και με την απόφαση του συμφωνεί και ο δικαστής Γαβριηλίδης.

ΑΡΤΕΜΙΔΗΣ, Π.: Ο αιτητής ήταν μεταξύ των 4 υποψηφίων για το αξίωμα του δημάρχου στο Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς για τις δημοτικές εκλογές που διεξήχθησαν στις 16.12.2001. Εξελέγη ο συνυποψήφιος του, καθ΄ ου η αίτηση 1. Ο αιτητής και ο καθ΄ου η αίτηση 1 ανήκαν στο ίδιο κόμμα. Ο αιτητής όμως διαφώνησε με την απόφαση του κόμματος να υποστηριχθεί ο καθ΄ου η αίτηση 1, και γι΄αυτό έθεσε υποψηφιότητα ως ανεξάρτητος. Με την υπό συζήτηση εκλογική αίτηση ο αιτητής επιδιώκει την ακύρωση της εκλογής του καθ΄ου η αίτηση 1, και την επανάληψη της εκλογής, γιατί, κατά τους ισχυρισμούς του, ο καθ΄ου η αίτηση 1 δεν ήταν δημότης, επειδή δεν είχε τη συνήθη διαμονή του στα γεωγραφικά όρια του Δήμου Πόλεως Χρυσοχούς, και ως εκ τούτου εστερείτο του προσόντος της εκλογιμότητας στο αξίωμα του δημάρχου.

Το άρθρο 15(1) του περί Δήμων Νόμου του 1985 (Ν.111/85) παρέχει δικαίωμα εκλογής στο αξίωμα του δημάρχου στους πολίτες που είναι δημότες-εκλογείς του δήμου οι οποίοι συμπλήρωσαν το 25 έτος της ηλικίας τους. Το άρθρο 9(1) του Νόμου προσδιορίζει την έννοια του δημότη ως αυτού που έχει τη συνήθη διαμονή του στο Δήμο.

Η συζήτηση ενώπιον μας επικεντρώθηκε στο μοναδικό ζήτημα που ηγέρθη στην εκλογική αίτηση, στον ισχυρισμό δηλαδή του αιτητή πως ο καθ΄ου η αίτηση 1 δεν είχε τη συνήθη διαμονή του στο Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς αλλά στο χωριό Αργάκα. Το Ανώτατο Δικαστήριο με απόφαση που εξέδωσε στις 26.1.04 επί ζητήματος που ηγέρθη προδικαστικά, δηλαδή κατά πόσο το Ανώτατο Δικαστήριο ως Εκλογοδικείο έχει δικαιοδοσία να αποφασίζει για τα εκλογικά προσόντα αυτού που διεκδικεί το αξίωμα του δημάρχου χωρίς προηγουμένως να έχει υποβληθεί ένσταση κατά του εκλογικού καταλόγου, αποφάσισε πως η κατοχή των προσόντων εκλογιμότητας, όπως τα θέτει ο Νόμος, στοιχειοθετείται με την υποβολή υποψηφιότητας για το δημοτικό αξίωμα και ελέγχεται δικαστικά με τη διαδικασία εκλογικής αίτησης. Η απουσία δε των εκλογικών προσόντων αποτελεί λόγο ακύρωσης της εκλογής.

Το επίδικο ζήτημα, όπως το καθορίσαμε πιο πάνω, κατέστησε αναγκαία την προσκόμιση μαρτυρίας, για να αποδείξει ο αιτητής τον ισχυρισμό του πως ο καθ΄ ου η αίτηση 1 δεν είχε τη συνήθη διαμονή του στο Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς αλλά στην Αργάκα.

Προκύπτει επομένως ως μοναδικό ζήτημα στην εκλογική αίτηση η ερμηνεία της φράσης «συνήθης διαμονή». Η νομολογία μας σε σειρά πρωτόδικων αποφάσεων, αρχίζοντας από την υπόθεση Razis and Another v. Republic (1979) 3 CLR 127, ασχολήθηκε ειδικά με το θέμα, αντλώντας κυρίως καθοδήγηση από την αντίστοιχη αγγλική, για να ερμηνεύσει τον όρο «ordinary residence", με δεδομένο ζητούμενο πως πρέπει να υπάρχει διαμονή ή φυσική παρουσία σε ορισμένο τόπο. Η δε αναβάθμιση της διαμονής σε συνήθη, με τη φυσική σημασία του όρου που δεν είναι τεχνητός, εξαρτάται από διάφορες άλλες περιστάσεις. H δε έννοια της συνήθους διαμονής αντιδιαστέλλεται προς την έκτακτη ή προσωρινή. Σημειώνουμε δε πως σε κάθε περίπτωση το εγχείρημα δεν εξαντλείται στην αναζήτηση οποιουδήποτε συγκεκριμένου στοιχείου, το οποίο, αφ΄εαυτού, θα ήταν δυνατό να δώσει απάντηση. Αντίθετα, εκτείνεται και στον συνυπολογισμό ποιοτικών χαρακτηριστικών ή δεδομένων, και εν γένει, όπως χαρακτηριστικά λέχθηκε, στον τρόπο και τις συνήθειες της ζωής, που βεβαίως δεν είναι δυνατό να προκαθοριστούν κατά τρόπο εξαντλητικό. Είναι πραγματικά θέματα σε κάθε περίπτωση αλλά, πέραν από όσα σχετίζονται με την επαγγελματική απασχόληση, αφού αναφερόμαστε σε εκλογικό νόμο, σημειώνουμε και τη συμμετοχή σε πολιτιστικές και κοινωνικές εκδηλώσεις και όποια άλλη δραστηριότητα σε σχέση με τα κοινά. Επιπλέον, αναγνωρίζεται και η δυνατότητα τεκμαιρόμενης συνήθους διαμονής (constructive residence) στην περίπτωση προσωρινής απομάκρυνσης από ορισμένο τόπο για κάποιο σκοπό, με πρόθεση την επάνοδο.

Με τα πιο πάνω κριτήρια προχωρούμε να εξετάσουμε τη μαρτυρία που έχει προσκομιστεί ενώπιον μας. Επισημαίνουμε πως ο αιτητής σε εκλογική διαδικασία με τέτοια αιτήματα, όπως αυτά που εξετάζουμε εδώ, έχει υποχρέωση με θετική μαρτυρία να ανατρέψει μια ενδεχομένως υπαρκτή κατάσταση πραγμάτων η οποία αντικατοπτρίζεται και στον εκλογικό κατάλογο, που ετοιμάζεται όπως προβλέπει ο νόμος. Σ΄αυτό τον κατάλογο ο καθ΄ ου η αίτηση είναι εγγεγραμμένος στο Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς.

Ο καθ΄ ου η αίτηση είναι γέννημα και θρέμμα της Πόλεως Χρυσοχούς, με ό,τι αυτή η κοινότοπη φράση μεταδίδει στην ελληνική γλώσσα. Είναι γεγονός πως όταν νυμφεύθηκε, το 1982, η σύζυγος του, που ήταν από την Αργάκα, είχε σπίτι εκεί που αποτελείτο από 3 διαμερίσματα στο ισόγειο και ένα στο ανώγειο. Ο καθ΄ου η αίτηση όμως συνέχισε τις συνήθεις δραστηριότητες της ζωής του στην Πόλη Χρυσοχούς, όπως η εργασία του. Διετέλεσε επίσης ταμίας και πρόεδρος του Συνδέσμου Γονέων και εκπρόσωπος στην Ομοσπονδία Γονέων Δημοτικής Εκπαίδευσης, γιατί το παιδί του φοιτούσε στο δημοτικό σχολείο Πόλεως Χρυσοχούς. Αυτό όμως, που είναι και το πιο σημαντικό, συνέχισε την πολιτική κομματική του δραστηριότητα ως μέλος της κοινότητας του Δήμου Πόλεως Χρυσοχούς. Πάντοτε εθεωρείτο μέλος αυτής της κοινότητας. Ο καθ΄ου η αίτηση ανέφερε στη μαρτυρία του πως έχει ήδη τελειώσει και το σπίτι του, που έκτισε μέσα στα όρια του Δήμου Πόλεως Χρυσοχούς. Προηγουμένως, όπως ο ίδιος υποστήριξε, έμενε με την οικογένεια του στα τουριστικά διαμερίσματα που βρίσκονται στο Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς, ιδιοκτησία οικογενειακής εταιρείας.

Ο αιτητής στόχευσε την απόδειξη πως ο καθ΄ ου η αίτηση διέμενε στο σπίτι της συζύγου στην Αργάκα και πως περιστασιακά διανυκτέρευε, αν διανυκτέρευε, σε ένα από τα διαμερίσματα της οικογενειακής εταιρείας του στην Πόλη. Κάλεσε μεγάλο αριθμό μαρτύρων κατά το πλείστο συγγενών και φίλων του, αλλά δεν χρειάζεται να υπεισέλθουμε στις λεπτομέρειες. Δεν προκύπτει από τη μαρτυρία τους θετικό συμπέρασμα χρήσης της κατοικίας στην Αργάκα κατά αποκλεισμό της χρήσης και του διαμερίσματος στην Πόλη. Από την άλλη, ενώ η μαρτυρία του καθ΄ ου η αίτηση δεν ήταν πειστική, δεν πληρώνει το κενό στην υπόθεση του αιτητή. Ο καθ΄ ου η αίτηση, ίσως υπό τη δική του αντίληψη της έννοιας της συνήθους διαμονής, δεν ήταν ειλικρινής όταν επιχειρούσε να υποβαθμίσει τη σχέση του προς το σπίτι της Αργάκας και να αναβαθμίσει, από την άποψη της συχνότητας της χρήσης, εκείνη του διαμερίσματος στην Πόλη. ΄Εχουμε επί του προκειμένου υπόψη μας και τις δηλώσεις του προς το Τμήμα Επιστρατεύσεως, τον ΄Εφορο Φόρου Εισοδήματος, την ΑΗΚ, στο Δήμο Πόλης Χρυσοχούς και το τηλέφωνο στο όνομα του στο σπίτι του στην Αργάκα. Δεχόμαστε όμως πως χρησιμοποιούσε ως τόπο διαμονής του και το διαμέρισμα στην Πόλη και σημειώνουμε την επίσης σε ανύποπτο χρόνο, μετά από επί τούτου συνέντευξη, καταγραφή του ιδίου, της συζύγου του και του παιδιού τους στους δημότες της Πόλης. Κάτω από αυτά τα δεδομένα, το πόσο συχνά διανυκτέρευε στον ένα ή τον άλλο τόπο δεν είναι σημαντικό. Προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα πως ο καθ΄ου η αίτηση ουδέποτε εγκατέλειψε την Πόλη ως το συνήθη τόπο της διαμονής του για να επιλέξει την όμορη Αργάκα, λίγο πιο πέρα.

Κρίνουμε, επομένως, πως ο αιτητής απέτυχε να αποδείξει τον ισχυρισμό του πως η συνήθης διαμονή του καθ΄ ου η αίτηση 1 δεν ήταν στο Δήμο Πόλεως Χρυσοχούς και κατά συνέπεια πως δεν εδικαιούτο να υποβάλει υποψηφιότητα για το αξίωμα του δημάρχου του δήμου αυτού.

Η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα.

/ΜΑ