|
ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ
|
|
|
(1997) 2 ΑΑΔ 445
ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
ΠΟΙΝΙΚΗ ΕΦΕΣΗ ΑΡ. 6319
ΕΝΩΠΙΟΝ: ΑΡΤΕΜΗ, ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ, ΝΙΚΟΛΑΙΔΗ, Δ/στών
Ανδρέα Παναγή
Εφεσείων
v.
Δημοκρατίας
Εφεσίβλητη
-----------------
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 19 Δεκεμβρίου 1997.
Για τον εφεσείοντα: Μ. Σταματάρης.
Για την εφεσίβλητη Δημοκρατία: Α.Μ. Αγγελίδης, Εισαγγελέας της Δημοκρατίας.
-------------------
ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ.: Την απόφαση του Δικαστηρίου θα δώσει ο Δικαστής Γ. Κωνσταντινίδης.
----------------
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ.: Θα παραθέσouμε πρώτα τα γεγονότα όπως τα συνόψισε το Κακουργιοδικείο.
"Η εικόνα που έχουμε ενώπιόν μας είναι τραγική όσο και λυπηρή. Ο κατηγορούμενος, ηλικίας 38 ετών, από το 1978 εισήχθη επανηλειμμένα στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας, ενώ από τον Απρίλιο 1996 ήταν μόνιμος τρόφιμος του. Στις 8.8.1996 ένας άλλος τρόφιμος, ο Τριαντάφυλλος Χριστοδούλου, βρέθηκε νεκρός, κρεμασμένος με σεντόνι δεμένο στο λαιμό του και σε παράθυρο του δωματίου του. Είκοσι μέρες αργότερα, στις 28.8.1996, ακόμα ένας τρόφιμος, ο Νικόδημος Τριγγίδης, που έμενε στο ίδιο δωμάτιο με τον κατηγορούμενο, βρέθηκε νεκρός, επίσης κρεμασμένος με σεντόνι δεμένο στο λαιμό του και στο κρεβάτι του. Μόλις λίγες μέρες αργότερα, στις 2.9.1996, άλλος τρόφιμος, ο Χριστάκης Φωτίου, ο οποίος επίσης έμενε στο ίδιο δωμάτιο με τον κατηγορούμενο, βρέθηκε αναίσθητος στο πάτωμα δίπλα από το κρεβάτι του με σεντόνι δεμένο στο λαιμό του και στο κρεβάτι του. Ο Φωτίου κατονόμασε ως δράστη εναντίον του τον κατηγορούμενο, οπότε και τα δύο προηγούμενα συμβάντα διερευνήθησαν περαιτέρω. Κατάληξη ήταν η πλήρης παραδοχή του κατηγορουμένου και για τα τρία περιστατικά και η κατάθεση του προς την αστυνομία στις 12.9.1996, το τεκμήριο 1, η οποία ελήφθη μετά από ομολογία του κατηγορουμένου προς τη θεράποντα ιατρό του την ίδια μέρα."
Στη γραπτή κατάθεση του εφεσείοντα περιγράφονται οι ανατριχιαστικές λεπτομέρειες. Ο εφεσείων διέπραξε τα εγκλήματα γιατί θεωρούσε τα θύματα του βάρος στην κοινωνία ή άχρηστους. Η μέθοδός του ήταν σταθερή. Τους στραγγάλισε, τον τρίτο προσπάθησε, ενώ κοιμούνταν, χρησιμοποιώντας τη ζώνη του η σεντόνι.
Προσάφθηκαν κατά του εφεσείοντα διαζευκτικές κατηγορίες για φόνο εκ προμελέτης και ανθρωποκτονία σε σχέση με το πρώτο θύμα. Παραδέχθηκε ενοχή στη δεύτερη και η δίωξη ως προς την πρώτη, όπως αναφέρεται, ανεστάλη. Τα ίδια και σε σχέση με το δεύτερο θύμα. Ως προς αυτό καταχωρίστηκε άλλη υπόθεση η οποία ορίστηκε να ληφθεί υπόψη κατά την επιμέτρηση της ποινής στην πρώτη.
Το Κακουργιοδικείο, κατά πλειοψηφία, επέβαλε στον εφεσείοντα ποινή δωδεκαετούς φυλάκισης και η έφεση αφορά στο ύψος της. Υποστήριξε ο ευπαίδευτος συνήγορός του εφεσείοντα πως είναι υπερβολική και πως ήταν αντιπροσωπευτική των αναγκών της περίπτωσης η ποινή της οκταετούς φυλάκισης που η μειοψηφία έκρινε ως αρμόζουσα. Όχι γιατί η ποινή που επιβλήθηκε δεν βρίσκεται σε αναλογία προς τη σοβαρότητα των εγκλημάτων και τα περιστατικά της διάπραξής τους. Τα επιχειρήματα αφορούσαν στα όσα ιδιαίτερα, κατά την εισήγηση, θα έπρεπε να συνυπολογιστούν ενόψει της διαταραγμένης ψυχικής υγείας του εφεσείοντα. Σε συνδυασμό προς την παράλληλη ευθύνη του κρατικού ψυχιατρικού ιδρύματος του οποίου ήταν τρόφιμος. Το τελευταίο γιατί, όπως υποστηρίχθηκε, δεν λήφθηκαν προληπτικά μέτρα μετά το πρώτο έγκλημα ενώ ήταν γνωστό πως ο εφεσείων ήταν επικίνδυνος. Με αποτέλεσμα το δεύτερο έγκλημα.
Απασχόλησαν το Κακουργιοδικείο αυτά τα θέματα, το αναγνώρισε ο κ. Σταματάρης και η πρότασή του περιορίστηκε. Όπως δέχθηκε, το Κακουργιοδικείο έστρεψε την προσοχή του προς όλες τις κατευθύνσεις και επεσήμανε όλα τα σημαντικά αλλά, όπως τελικά διαμορφώθηκε η εισήγησή του, δεν προσέδωσε σε όσα συγκεκριμενοποίησε την οφειλόμενη βαρύτητα. Θέση με την οποία διαφώνησε ο ευπαίδευτος συνήγορος για τη Δημοκρατία. Αναφέρθηκε στη σοβαρότητα των εγκλημάτων και στο εμπεριστατωμένο της πρωτόδικης απόφασης την οποία υποστήριξε σε όλη της την έκταση. Εισηγήθηκε πως δεν στοιχειοθετήθηκε κανένας από τους λόγους που θα μπορούσε να δικαιολογήσouν παρέμβαση και πρότεινε την απόρριψη της έφεσης.
Υπήρξε κάποια διάσταση στις γνώμες των ειδικών ως προς τη φύση της πάθησης του εφεσείοντα αλλά προκύπτει πως το Κακουργιοδικείο δεν απέκλεισε την άποψη ειδικού ψυχιάτρου πως έπασχε από παρανοϊκή σχιζοφρένεια. ΄Οπως ήταν και η θέση της υπεράσπισης. Από εκεί και πέρα, ήταν η κοινή συνισταμένη όλων των ειδικών πως είχε επίγνωση των πράξεών του και των συνεπειών τους αλλά, σε κάθε περίπτωση, κάτω από μειωμένη κριτική ικανότητα. Επισημάνθηκε ταυτόχρονα, και τα γεγονότα το επιβεβαιώνουν, πως οι ενέργειές του είχαν σχεδιασμό, οργάνωση και προγραμματισμό που εκτεινόταν μέχρι του σημείου της εμφάνισης των θανάτων που επέφερε ως το αποτέλεσμα αυτοκτονίας. Και πρέπει να σημειώσουμε εδώ πως παραγνωρίζει η υπεράσπιση αυτό το στοιχείο όταν επικαλείται, ως μετριαστικό παράγοντα, την ευθύνη που καταλογίζει στους αρμόδιους για παράλειψη ανακοπής του εφεσείοντα. Όσο και αν, όπως παρατήρησε το Κακουργιοδικείο, υπήρχαν ερωτηματικά ως προς την αρχική ιατροδικαστική αποδοχή της εκδοχής της αυτοκτονίας. Ούτως ή άλλως, η ευθύνη του εφεσείοντα θα έπρεπε, όπως και πράγματι έγινε, να προσδιοριστεί με γνώμονα τις δικές του ενέργειες στο πλαίσιο των συνθηκών όπως αυτές ήταν διαμορφωμένες.
Στην υπόθεση Λεμής ν. Δημοκρατίας (1989) 2 ΑΑΔ 340, αποτέλεσε κεντρικό σημείο η ανυπαρξία στην Κύπρο δυνατότητας ιδιαίτερης μεταχείρισης αδικοπραγούντων ψυχασθενών. Τονίστηκε η ανάγκη για τη δημιουργία τους, αναφέρθηκε σε έκταση σ΄αυτά το Κακουργιοδικείο και τα επανατονίζουμε και εμείς. Με δοσμένες, όμως, τις επιλογές στο πλαίσιο της νομοθεσίας, το Κακουργιοδικείο είδε ως αναπόφευκτη την επιβολή ποινής φυλάκισης. Και δεν υπάρχει αντιγνωμία ως προς αυτό. ΄Ηταν και η γνώμη των ειδικών πως η φυλάκιση του εφεσείοντα, συνοδευόμενη από την κατάλληλη νοσηλεία, θα ήταν ευεργετική. Και είχαν παρατηρηθεί ήδη σημεία καλιτέρευσης κατά τη διάρκεια της κράτησής του μέχρι τη δίκη.
΄Ηταν ο βασικός ισχυρισμός του κ. Σταματάρη πως η υπόθεση Λεμή (ανωτέρω) στην οποία, για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας, επικυρώθηκε ποινή φυλάκισης οκτώ ετών, παρέχει το μέτρο και δεν εδικαιολογείτο παρέκκλιση. Η ποινή στην πιο πάνω υπόθεση, όπως άλλωστε σε κάθε υπόθεση, επιμετρήθηκε με αναφορά στα περιστατικά της και, όπως παρατηρήθηκε, "με βάση αυτά τα κριτήρια (το βαθμό ευθύνης του εφεσείοντα και το πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι στην κοινωνία και για πόση χρονική περίοδο), μπορούν να επιβληθούν ποινές από Διάταγμα Κηδεμονίας μέχρι ισοβίων δεσμών". Και το Κακουργιοδικείο παρέπεμψε και σε σειρά άλλων υποθέσεων στις οποίες, επίσης για το αδίκημα της ανθρωποκτονίας, που διαπράχθηκε από ψυχικά διαταραγμένους ανθρώπους, επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης από 10 ετών μέχρι 20 ετών. (Βλ. Pantelis v. Republic (1969) 2 CLR 92, Kyprianou v. Republic (1971) 2 CLR 158, Kentas v. Republic (1971) 2 CLR 305). Αναφορά μπορεί να γίνει και στην υπόθεση Kyriacos Philippou v Republic (1983) 2 CLR 245 στην οποία επικυρώθηκε ποινή φυλάκισης 15 ετών παρά το γεγονός ότι ο εφεσείων έπασχε διανοητικά. Αφού λήφθηκε υπόψη πως το έγκλημα διαπράχθηκε εν ψυχρώ, με σχέδιο. ΄Οπως και εδώ είχε διακοπεί η δίωξη για φόνο εκ προμελέτης. Είχε θεωρηθεί πως η διανοητική κατάσταση του εφεσείοντα ήταν ασυμβίβαστη με προμελέτη.
Αναγνωρίστηκε πως ο εφεσείων είχε μειωμένη ευθύνη και συνυπολογίστηκε πως δεν βαρυνόταν με προηγούμενες καταδίκες και πως, τελικά, ομολόγησε την ενοχή του. Είναι όμως ιδιαίτερα επικίνδυνος και χρειάζεται ψυχιατρική βοήθεια για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα. Το Κακουργιοδικείο καθοδηγήθηκε ορθά ως προς τις αρχές και έστρεψε την προσοχή του προς κάθε σχετικό παράγοντα. Δεν διακρίνουμε αιτία για παρέμβαση. Δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε πως η ποινή που επιβλήθηκε ήταν έκδηλα υπερβολική. Η έφεση απορρίπτεται.
ΑΡΤΕΜΗΣ, Δ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ, Δ
ΝΙΚΟΛΑΙΔΗΣ, Δ
/Μσι.