ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Άρθρο 23(3)(δ) του Ν.33/64 – Μεταβατικές Διατάξεις)
(Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ.: 40/2021)
8 Απριλίου, 2026
(Τ. Θ. OIKONOMOY, Τ. ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Η. ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Δ/ΣΤΕΣ)
ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΜΕΝΕΛΑΟΥ (ΑΡ. ΥΠΟΘΕΣΗΣ 474/2017),
Εφεσείων,
v.
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,
Εφεσιβλήτων.
― ― ― ― ―
ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΜΕΝΕΛΑΟΥ (ΑΡ. ΥΠΟΘΕΣΗΣ 475/2017),
Εφεσείων,
v.
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ,
ΜΕΣΩ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ,
Εφεσιβλήτων.
― ― ― ― ―
ΜΕΝΕΛΑΟΣ ΜΕΝΕΛΑΟΥ (MELIOS ZOO PARK)
(ΑΡ. ΥΠΟΘΕΣΗΣ 1697/2017),
Εφεσείων,
v.
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ
ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑΣ, ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ,
Εφεσιβλήτων.
― ― ― ― ―
Στ. Σάββα, για Παπαντωνίου & Παπαντωνίου ΔΕΠΕ, για τον Εφεσείοντα.
Θ. Πιπερή Χριστοδούλου (κα), Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας για Γενικό Εισαγγελέα, για τους Εφεσίβλητους.
---------------
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από την Καρακάννα, Δ.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ.: Η υπό κρίση έφεση αφορά τρεις προσφυγές, οι οποίες συνεκδικάστηκαν και απορρίφθηκαν από το Διοικητικό Δικαστήριο. Όλες οι προσφυγές είχαν ως αντικείμενο το Ζωολογικό Κήπο Μενέλαου Μενελάου (Melios Zoo Park), στο εξής «ο ζωολογικός κήπος».
Η προσφυγή αρ. 474/2017, αφορούσε την απόφαση των εφεσιβλήτων, ημερομηνίας 7/11/2016, με την οποία απορρίφθηκε η Ιεραρχική Προσφυγή που ο εφεσείοντας καταχώρισε, εναντίον της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής, με την οποία είχε απορρίψει την αίτησή του (ΛΕΥ/0722/2008/Α), για χορήγηση πολεοδομικής άδειας για προσθήκη νέων κλουβιών σε πάρκο ζώων και πτηνών ήτοι στην υφισταμένη ανάπτυξη.
Η προσφυγή αρ. 475/2017, αφορούσε την απόφαση των εφεσιβλήτων, ημερομηνίας 7/11/2016, με την οποία απορρίφθηκε η Ιεραρχική Προσφυγή που ο τελευταίος καταχώρισε εναντίον της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής, με την οποία είχε απορριφθεί η αίτησή του (ΛΕΥ/0722/2008/Β), για παράταση της ισχύος της προσωρινής πολεοδομικής άδειας.
Με την προσφυγή αρ. 1697/2017, προσβλήθηκε η νομιμότητα της απόφασης των εφεσιβλήτων, ημερομηνίας 25/9/2017, με την οποία πληροφόρησαν τον εφεσείοντα για την απόφασή τους όπως μη ανανεώσουν την άδεια λειτουργίας του Ζωολογικού Κήπου Μενελάου (Melios Zoo Park) και όπως αυτός παύσει να λειτουργεί ως ζωολογικός κήπος.
Παραθέτουμε στη συνέχεια τα γεγονότα που πλαισιώνουν την κάθε προσφυγή ξεχωριστά, με βάση τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου, στο εξής «Δικαστήριο».
Την 29/7/2010, χορηγήθηκε στον εφεσείοντα πολεοδομική άδεια (ΛΕΥ/0722/2008), για την ανάπτυξη θεματικού πάρκου και συγκεκριμένα «Πάρκου Ζώων» (όρος 502), στα τεμάχια 844, 845, 846, και 692, που βρίσκονται στους Αγίους Τριμιθιάς. Η ισχύς της άδειας έληγε σε διάστημα πέντε ετών από την ημερομηνία έκδοσης της άδειας οικοδομής, με δυνατότητα όμως παράτασής της. Η παράταση της ισχύος της εξαρτάτο, «... από το κατά πόσο τηρούνται σε ικανοποιητικό βαθμό οι όροι που τέθηκαν από το Τμήμα Περιβάλλοντος και τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες, καθώς επίσης από τον τυχόν δυσμενή επηρεασμό των ανέσεων της περιοχής από τη λειτουργία του Πάρκου Ζώων», (όρος 500 της άδειας).
Την 27.07.2015, ο εφεσείοντας υπέβαλε αίτημα για παράταση ισχύος της πιο πάνω πολεοδομικής άδειας (ΛΕΥ/0722/2008/Β). Το αίτημα απορρίφθηκε, την 29.01.2016, καθότι η ανάπτυξη, όπως διαμορφώθηκε επί τόπου, ήταν διαφορετική από αυτή που προβλεπόταν στην εγκριθείσα άδεια, έγινε διαφοροποίηση του είδους των ζώων που φιλοξενούνταν, υπήρξαν αυθαίρετες επεκτάσεις σε παρακείμενο ιδιωτικό τεμάχιο και σε κρατική γη και δεν έγινε πρόταση για παραχώρηση πρασίνου στο δημόσιο.
Ο εφεσείοντας άσκησε εναντίον της πιο πάνω απόφασης ιεραρχική προσφυγή, την 26.02.2016. Η Υπουργική Επιτροπή στη συνεδρία της, ημερομηνίας 7/11/2016, απέρριψε την Ιεραρχική Προσφυγή. Ο εφεσείοντας ενημερώθηκε με σχετική επιστολή του Υπουργείου Εσωτερικών, ημερομηνίας 2/1/2017. Πρόσβαλε την πιο πάνω απόφαση, ως προαναφέραμε, με την προσφυγή αρ. 475/2017.
Την 22/1/2011, υπέβαλε στην Πολεοδομική Αρχή την αίτηση ΛΕΥ/0722/2008/Α, για προσθήκη νέων κλουβιών σε πάρκο ζώων και πτηνών (έγκριση τροποποιημένων σχεδίων), στο τεμάχιο 698. Η αίτησή του απορρίφθηκε τη 31.12.2015, με την αιτιολογία ότι υπήρξε παράνομη επέκταση σε κρατική γη και στο ιδιωτικό τεμάχιο 698, έγινε παραβίαση των προνοιών της Δήλωσης Πολιτικής, το υποστατικό πώλησης πτηνών λειτουργούσε αυτοτελώς ως εμπορική ανάπτυξη αντί ως βοηθητική υποστηρικτική της χρήσης του θεματικού πάρκου και υπήρξε διαφοροποίηση του είδους των ζώων που φιλοξενούνταν στο χώρο, με τη προσθήκη μεγάλων σαρκοφάγων ζώων, χωρίς να τηρούνται στοιχειώδεις προϋποθέσεις για κατάλληλη και ασφαλή φύλαξή τους. Επιπρόσθετα με τα πιο πάνω δεν προτάθηκε τοπιοτέχνηση και παραχώρηση στο δημόσιο χώρου πρασίνου και δεν προσκομίστηκαν στοιχεία που να αποδείκνυαν ότι η προτεινομένη ανάπτυξη διέθετε επαρκή, κατάλληλη και συνεχή δημόσια υδατοπρομήθεια.
Ο εφεσείοντας άσκησε ιεραρχική προσφυγή κατά της πιο πάνω απόφασης, τη 15.02.2016. Η Υπουργική Επιτροπή κατά τη συνεδρία της, ημερομηνίας 7.11.2016, την απέρριψε, κρίνοντας ότι η απόφαση της Πολεοδομικής Αρχής ήταν ορθή και σύμφωνη με τις πρόνοιες της πολεοδομικής νομοθεσίας και της Δήλωσης Πολιτικής. Η πιο πάνω απόφαση αποτέλεσε το αντικείμενο της προσφυγής αρ. 474/2017.
Την 26/9/2012, ο Διευθυντής Κτηνιατρικών Υπηρεσιών, ασκώντας τις εξουσίες που του παρέχονται δυνάμει των περί Προστασίας και Ευημερίας των Ζώων Νόμων και των περί Προστασίας και Ευημερίας των Ζώων (Διατήρηση Άγριων Ζώων σε Ζωολογικούς Κήπους) Κανονισμών, χορήγησε στον εφεσείοντα άδεια λειτουργίας ζωολογικού κήπου. Στο έντυπο της άδειας ρητά αναφέρεται ότι η άδεια εκδόθηκε δυνάμει των πιο πάνω κανονισμών και «... δεν καλύπτει υποχρεώσεις του κατόχου οι οποίες απορρέουν από οποιαδήποτε άλλη κοινοτική ή εθνική νομοθεσία».
Την 25/9/2017, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ενημέρωσαν τον αιτητή, με σχετική επιστολή, ότι η άδεια λειτουργίας του ζωολογικού κήπου δεν θα ανανεωνόταν και τον κάλεσε όπως τερματίσει τη λειτουργία του. Η πιο πάνω απορριπτική απόφαση προσβλήθηκε με την προσφυγή αρ. 1697/2017.
Το Δικαστήριο απέρριψε τους λόγους που προβλήθηκαν και στις τρεις συνεκδικαζόμενες προσφυγές. Ο εφεσείοντας προσβάλλει την πρωτόδικη κρίση με έξι λόγους έφεσης.
Ο πρώτος λόγος έφεσης αφορά το εύρημα του Δικαστηρίου ότι δεν αμφισβητήθηκε από τον εφεσείοντα η παράνομη επέκταση της ανάπτυξης σε άλλο ιδιωτικό τεμάχιο και σε κρατική γη, ενώ η αιτιολογία του έχει ως αντικείμενο την υδροδότηση, θέματα εντελώς άσχετα μεταξύ τους. Ο λόγος έφεσης 1 στερείται αιτιολογίας, κατ’ επέκταση δεν μπορεί να τύχει εξέτασης και απορρίπτεται. (Βλέπετε Φιλίππου ν. Δημοκρατίας (Αρ. 2) (1996) 3 Α.Α.Δ. 547).
Ο λόγος έφεσης 4 αφορά και αυτός την παράνομη επέμβαση και την αυθαίρετη δραστηριότητα στο τεμάχιο 698 και στην κρατική γη, η αιτιολογία του όμως επεκτείνεται και στο θέμα της υδροδότησης και στην κατοχή άγριων θηλαστικών, θέματα άσχετα με το λόγο που προβάλλεται, τα οποία, κατ’ επέκταση, δεν μπορούν να τύχουν εξέτασης. Στην αιτιολογία γίνεται όμως αναφορά και στην επέμβαση στην κρατική γη, που είναι και το αντικείμενο του λόγου έφεσης 4. Προβάλλεται η θέση ότι οι εφεσίβλητοι έδωσαν στον εφεσείοντα «την εναλλακτική πρόταση, να προχωρήσει στην ανταλλαγή δικού του τεμαχίου με το Κρατικό Τεμάχιο και ότι ο ίδιος το αυτό έπραξε με την Αίτηση με αρ. ΑΔΧ208/15». Το πιο πάνω θέμα θα εξετασθεί, σε κατοπινό στάδιο, μαζί με τους λόγους έφεσης 5 και 6, με τους οποίους, κατά την άποψή μας, είναι άμεσα συνυφασμένο.
Οι λόγοι έφεσης 2 και 3 αφορούν το επιχείρημα του εφεσείοντα ότι η πολεοδομική άδεια που εκδόθηκε την 29/07/2010, βρισκόταν σε ισχύ εφόσον η πενταετής διάρκεια της είχε ως ημερομηνία έναρξης την ημερομηνία έκδοσης της άδειας οικοδομής και όχι την ημερομηνία έκδοσης της πολεοδομικής άδειας. Το Δικαστήριο, αφού διαπίστωσε ότι τέτοια θέση δεν είχε προβληθεί στα πλαίσια της ιεραρχικής προσφυγής, κατέληξε ότι λανθασμένα προβλήθηκε τέτοιος λόγος ακύρωσης. Συμφωνούμε με την πιο πάνω κρίση.
Καθοδηγητική επί του θέματος είναι η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Έπαυλης Κομήτης Λτδ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ. 342, που αφορούσε προσφυγή κατά απόφασης της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών. Κρίθηκε ότι ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν εξέτασε λόγο ακύρωσης που δεν είχε τεθεί ενώπιον της Αρχής. Ως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά:
«… Η νομιμότητα της απόφασης κρίνεται με αναφορά στα στοιχεία που η Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών είχε ενώπιόν της, σε συνάρτηση προς τους λόγους ακύρωσης και τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία που ο παραπονούμενος (ενδιαφερόμενο πρόσωπο) έθεσε ενώπιόν της. Λόγοι ακύρωσης οι οποίοι δεν τέθηκαν ενώπιον της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών και εγείρονται για πρώτη φορά με την προσφυγή δεν εξετάζονται από το Δικαστήριο. Αν συνέβαινε το αντίθετο, ο σκοπός του νόμου θα καταστρατηγείτο ενώ εμμέσως θα παραβιαζόταν η προθεσμία των 75 ημερών του Άρθρου 146 του Συντάγματος».
Επιπρόσθετα διαπιστώνουμε ότι το εν λόγω επιχείρημα δεν περιλαμβάνεται στην Αίτηση ακύρωσης, ηγέρθηκε για πρώτη φορά στην αγόρευση του αιτητή, εφεσείοντα στην παρούσα διαδικασία, στα πλαίσια της προσφυγής. Η αγόρευση αποτελεί το μέσο για την έκθεση της επιχειρηματολογίας υπέρ της αποδοχής των λόγων ακύρωσης και όχι υποκατάστατο της στοιχειοθέτησής τους - (βλ. Λεωφορεία Λευκωσίας Λτδ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Αναθεωρητικής Αρχής Αδειών (1999) 3 Α.Α.Δ. 56 και Πετρίδου ν. Δημοκρατίας (2004) 3 Α.Α.Δ. 636).
Οι λόγοι έφεσης 2 και 3 απορρίπτονται.
Με το λόγο έφεσης 5 προσβάλλεται η κρίση του Δικαστηρίου ότι η απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής ήταν επαρκώς αιτιολογημένη, ενώ ο λόγος έφεσης 6, επικεντρώνεται στην κατ’ ισχυρισμό παράλειψη του Δικαστηρίου να εξετάσει κατά πόσο η διοίκηση προέβη σε δέουσα έρευνα. Παραθέτουμε το λόγο έφεσης 6, αυτούσιο:
«Εσφαλμένα και/ή πεπλανημένα το Πρωτόδικο Δικαστήριο στη σελίδα 19 της απόφασης έκρινε ότι οι επιμέρους αιτιάσεις του Αιτητή που αφορούν την παραχώρηση πρασίνου ποσοστού 15%, της κατάλληλης υδατοπρομήθειας, της εισήγησης του για ανταλλαγή του κρατικού τεμαχίου με το δικό του και της προσκόμισης της Δήλωσης Πολιτικής είναι ζητήματα εκτός εμβέλειας εξέτασης από το αναθεωρητικό Δικαστήριο ως κατ’ εξοχήν τεχνικής φύσεως ζητήματα στα οποία το Δικαστήριο δεν υπεισέρχεται.»
Οι λόγοι έφεσης 5 και 6 θα εξετασθούν, ως προαναφέραμε, σωρευτικά, μαζί με το λόγο έφεσης 4, στην έκταση που ως διευκρινίσαμε αυτός αφορά την κρατική γη.
Προτού ασχοληθούμε με τα επιμέρους θέματα που εγείρονται, κρίνουμε σκόπιμο να υπενθυμίσουμε ότι το Δικαστήριο, στην αναθεωρητική του δικαιοδοσία, δεν υποκαθιστά την κρίση της διοίκησης, δεν υπεισέρχεται στον έλεγχο της ουσίας της απόφασης και επανεκτίμησης τυχόν τεχνικών θεμάτων, αλλά ελέγχει τη νομιμότητά της. (Βλ. Latif Anam v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων (2006) 3 Α.Α.Δ. 533 και Ince Ibrahim v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 Α.Α.Δ. 609). Επέμβαση του Δικαστηρίου χωρεί μόνο στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται πλημμελής άσκησης της διακριτικής εξουσίας ή πλάνη περί τα πράγματα ή υπέρβαση ή κατάχρηση της διακριτικής ευχέρειας του διοικητικού οργάνου ή αρχής. (Βλ. Ιωαννίδου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 75). Ενόψει τούτου, η δήλωση του Δικαστηρίου ότι δεν μπορούσε να υπεισέλθει σε θέματα τεχνικής φύσεως είναι καθ’ όλα ορθή.
Επισημαίνουμε επίσης ότι ο εφεσείοντας απομόνωσε την αναφορά του Δικαστηρίου ότι δεν υπεισέρχεται σε θέματα τεχνικής φύσεως και την παρερμήνευσε συνδέοντας την με το θέμα της δέουσας έρευνας. Παραγνώρισε τις ρητές αναφορές του Δικαστηρίου που προηγούνται της πιο πάνω δήλωσης, με τις οποίες αποφαίνεται ότι η διοίκηση έλαβε υπόψη όλα τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της συμπεριλαμβανομένων των απόψεων του εφεσείοντα. Παραθέτουμε τις σχετικές αναφορές αυτούσιες:
«Εν προκειμένω ο αιτητής έθεσε τις απόψεις του στα πλαίσια των Ιεραρχικών Προσφυγών, οι οποίες και εξετάστηκαν και δεν κρίθηκε σκόπιμο και δικαιολογημένο να ακουστεί περαιτέρω προς υποστήριξη των λόγων που προέβαλλε στις Ιεραρχικές του Προσφυγές.
[…]
Μελέτη όλων των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου καταδεικνύει και τη διεξαγωγή δέουσας έρευνας, αλλά και επαρκούς αιτιολογίας. Το αποφασίζον όργανο, η Υπουργική Επιτροπή, αξιολόγησε κατάλληλα όλα τα στοιχεία, έγγραφα και απόψεις που συγκέντρωσε άλλο όργανο, η Πολεοδομική Αρχή, κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, έτσι ώστε αξιολογούμενα καταλλήλως να οδηγήσουν στη λήψη ορθής και δίκαιης απόφασης (βλ. Δημοκρατία κ.ά. ν. Κοινότητας Πυργών κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 503, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ν. Ζάμπογλου (1997) 3 Α.Α.Δ. 270).»
Σε σχέση με τα στοιχεία που ο εφεσείοντας κατ’ ισχυρισμό προσκόμισε στη διοίκηση, και η τελευταία τ’ αγνόησε, ως αυτά παρατίθενται στο λόγο έφεσης 6, επισημαίνουμε ότι στις Αιτήσεις ακύρωσης που καταχωρήθηκαν, στα πλαίσια των τριών προσφυγών, δεν εγείρεται οποιοδήποτε ζήτημα αναφορικά με τον όρο που τέθηκε για παραχώρηση χώρου πρασίνου. Το στοιχείο αυτό αναφέρθηκε από το Δικαστήριο στη ρύμη του συλλογισμού του, αυτό όμως δεν το καθιστά επίδικο και κατ’ επέκταση δεν θα τύχει εξέτασης. Τα θέματα περιορίζονται σε δύο, στην υδροδότηση και στην επέμβαση σε κρατική γη.
Σε σχέση με το τελευταίο θέμα, παρατηρούμε ότι αυτό αποτέλεσε ένα από τους λόγους αρνήσεως χορηγήσεως των δύο επιδίκων πολεοδομικών αδειών. Πρόκειται για το λόγο 500, που είναι ταυτόσημος και στις δύο αποφάσεις απόρριψης των αιτήσεων. Τον παραθέτουμε αυτούσιο:
«Το εγκριμένο με την προσωρινή πολεοδομική άδεια με αρ. ΛΕΥ/0722/2008 ημερ. 29.07.2010 Θεματικό Πάρκο (Πάρκο Ζώων) έχει αυθαίρετα επεκταθεί στο παρακείμενο ιδιωτικό τεμάχιο αρ. 698, το οποίο δεν περιλαμβάνεται στην αίτηση καθώς και σε τμήμα του Κρατικού Τεμαχίου με αρ. 750, Φ/Σχ. 30/2 & 10, χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί προηγουμένως απαιτούμενες από το Νόμο άδειες, κατά παράβαση των προνοιών της παραγράφου 3.1(η) και (θ) των Γενικών Προνοιών Πολιτικής της Δήλωσης Πολιτικής. Επισημαίνεται ότι, για το Κρατικό Τεμάχιο με αρ. 750 δεν έχει εξασφαλιστεί έγκριση του Υπουργικού Συμβουλίου για εκμίσθωση ή/ και χρήση του και δεν υπήρξε η απαιτούμενη εκ μέρους σας συμμόρφωση στην Ειδοποίηση Επιβολής ημερ. 21.11.2014, με την οποία η Πολεοδομική Αρχή ζήτησε την απομάκρυνση/κατεδάφιση των μη αδειούχων κατασκευών και επαναφορά του στην αρχική του κατάσταση.»
Ο εφεσείοντας κανένα στοιχείο δεν προσκόμισε για να αντικρούσει την πιο πάνω θέση. Το μόνο που τέθηκε ενώπιον των αρμοδίων αρχών, αυτό καταγράφει και στις γραπτές του αγορεύσεις, ήταν ότι έγιναν διαβήματα για «ανταλλαγή» του επίμαχου τεμαχίου από το 2015. Κανένα στοιχείο δεν προσκομίστηκε ότι τα εν λόγω διαβήματα είχαν τελεσφορήσει και κατ’ επέκταση ότι νομιμοποιείτο να κατέχει και να εκμεταλλεύεται την κρατική γη, τεμάχιο 750. Οι ισχυρισμοί που προέβαλε τόσο στην προσφυγή του όσο και στην έφεση, ότι του παραχωρήθηκε η εν λόγω κρατική γη κατόπιν ανταλλαγής, δεν υποστηρίζονται από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου.
Το θέμα της υδροδότησης αφορά το λόγο 505 της αρνήσεως χορηγήσεως πολεοδομικής αδείας, ΛΕΥ/0722/2008/Α. Τον παραθέτουμε αυτούσιο:
«Δεν έχουν προσκομιστεί στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ανάπτυξη διαθέτει επαρκή, κατάλληλη και συνεχή δημόσια υδατοπρομήθεια κατά παράβαση των προνοιών της παραγράφου 3.1(δ) των Γενικών Προνοιών Πολιτικής της Δήλωσης Πολιτικής. Συγκεκριμένα, το Κοινοτικό Συμβούλιο Αγίων Τριμιθιάς με την προς εμένα επιστολή του ημερ. 17.02.2015, αναφέρει ότι δεν συναινεί στην υδροδότηση της ανάπτυξης για σκοπούς των πτηνών και ζώων του πάρκου από το δίκτυο της Κοινότητας, προϋπόθεση που τέθηκε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων στην επιστολή του ημερ. 30.10.2014.»
Ο εφεσείοντας επιχείρησε να αντικρούσει τα όσα καταγράφονται στον πιο πάνω όρο προσκομίζοντας μία άδεια, που εκδόθηκε το 2013. Η άδεια χορηγήθηκε, ως καταγράφεται στον όρο 3 του εντύπου, για συγκεκριμένο σκοπό, ήτοι για:
«υδροληψία από έργο υδροληψίας βάσει του Αρθρου 82 του Ν79(Ι)/2010 – Άρδευση».
Σύμφωνα δε με τον όρο 4 του ιδίου εντύπου, η ποσότητα νερού που ο δικαιούχος δικαιούτο να αντλήσει ήταν περιορισμένη, « ... δεν θα υπερβαίνει τα πέντε χιλιάδες κυβικά μέτρα (5,000 m3) το χρόνο».
Υπενθυμίζουμε ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση το ζητούμενο δεν ήταν η άρδευση, ήτοι το πότισμα καλλιεργειών, αλλά η κάλυψη των αναγκών της συγκεκριμένης ανάπτυξης και η διάθεση, επαρκούς, κατάλληλης και συνεχούς δημόσιας υδατοπρομήθειας, ως επιτάσσουν οι πρόνοιες της παραγράφου 3(1)(δ) των Γενικών Προνοιών Πολιτικής, της Δήλωσης Πολιτικής. Ο εφεσείοντας όφειλε να ικανοποιήσει τη διοίκηση ότι πληρούνταν και οι τέσσερις προϋποθέσεις της πιο πάνω παραγράφου.
Στους διοικητικούς φακέλους δεν εντοπίζεται οποιοδήποτε άλλο στοιχείο που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τον όρο της υδροδότησης της σχετικής ανάπτυξης, που είχε θέσει η διοίκηση.
Σε σχέση με την επάρκεια της αιτιολογίας των αποφάσεων, με τις οποίες απορρίφθηκαν οι ιεραρχικές προσφυγές, το Δικαστήριο επισήμανε, μεταξύ άλλων, στηριζόμενο σε σχετική νομολογία, ότι οι αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου, με τις οποίες υιοθέτησε πρόταση του αρμοδίου οργάνου, όπως στην υπό κρίση περίπτωση, κρίνονται ως επαρκώς αιτιολογημένες, ιδιαιτέρως εκεί όπου δεν απαιτείται εκ του Νόμου καταγραφή ρητής αιτιολογίας, όπως εν προκειμένω. Στην απόφαση γίνεται αναφορά στον Κανονισμό 7 των περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας (Αιτήσεις και Ιεραρχικές Προσφυγές) Κανονισμών του 1990, Κ.Δ.Π. 55/1990, ως ο Κανονισμός που διέπει το υπό εξέταση ζήτημα. Επισημαίνουμε ότι ο πιο πάνω Κανονισμός καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τη Κ.Δ.Π. 62/2016, η οποία δημοσιεύτηκε την 11.03.2016 και ίσχυε κατά τον επίδικο χρόνο. Ο Κανονισμός 8, όπως και ο προγενέστερός του, ο Κανονισμός 7, δεν ορίζει ότι απαιτείται οποιαδήποτε αιτιολογία κατά τη λήψη της απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής.
Η πιο πάνω δικαστική κρίση είναι ευθυγραμμισμένη με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην απόφαση Ιωαννίδου (ανωτέρω), στην οποία γίνεται επίκληση, διαβάζουμε σχετικά τα πιο κάτω:
«Η θέση ότι η Υπουργική Επιτροπή απλώς σφράγισε με την απόφασή της τα ευρήματά της Πολεοδομικής Αρχής ή του Υπουργείου Εσωτερικών στερείται ερείσματος: Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου η οποία υιοθετεί πρόταση του αρμοδίου οργάνου κρίνεται από τη νομολογία ως επαρκώς αιτιολογημένη ιδιαιτέρως εκεί όπου δεν απαιτείται εκ του Νόμου η καταγραφή ρητής αιτιολογίας (Demetriou a.o. ν. The Republic (1988) 3 C.L.R. 91 και Chrysanthou v. The Republic (1989) 3(A) C.L.R. 589).
Έτσι και στην εδώ περίπτωση όπου ο Κανονισμός 7 και η Κ.Δ.Π. 55/90 δεν ορίζει ότι απαιτείται οποιαδήποτε αιτιολογία κατά τη λήψη της απόφασης της Υπουργικής Επιτροπής.
Ο λόγος ακύρωσης είναι έκδηλα αβάσιμος. Μελέτη όλων των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, καταδεικνύει και τη διεξαγωγή δέουσας έρευνας, αλλά και επαρκούς αιτιολογίας. Το αποφασίζον όργανο, η Υπουργική Επιτροπή, αξιολόγησε κατάλληλα όλα τα στοιχεία, έγγραφα και απόψεις που συγκέντρωσε άλλο όργανο, η Πολεοδομική Αρχή, κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, έτσι ώστε αξιολογούμενα καταλλήλως να οδηγήσουν στη λήψη ορθής και δίκαιης απόφασης (Δημοκρατία κ.ά. ν. Κοινότητας Πυργών κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 503, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ν. Ζάμπογλου (1997) 3 Α.Α.Δ. 270).
Σημειώνουμε ότι στην απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής η απόρριψη των ιεραρχικών προσφυγών γίνεται σε συνάρτηση και αναφορά με την ορθότητα της απόφασης της Πολεοδομικής Αρχής να αρνηθεί τη χορήγηση της αιτούμενης πολεοδομικής έγκρισης για απαλλαγή από τον όρο της πολεοδομικής άδειας και αφ' ετέρου να επιβάλει τον προσβαλλόμενο όρο στη χορηγηθείσα πολεοδομική άδεια διαίρεσης.
Το γεγονός ότι η τελική απόφαση της Υπουργικής Επιτροπής συμπίπτει με τις εισηγήσεις της Πολεοδομικής Αρχής δεν αποκαλύπτει ούτε απεμπόληση εξουσίας ούτε αποποίηση εκτέλεσης καθηκόντων (Δημητριάδη κ.ά. ν. Υπουργικού Συμβουλίου κ.ά., ανωτέρω)».
Σημειώνουμε ότι η απόρριψη των υπό κρίση ιεραρχικών προσφυγών έγινε σε συνάρτηση και με αναφορά στις αποφάσεις της Πολεοδομικής Αρχής να αρνηθεί την έκδοση των αιτουμένων αδειών.
Ενόψει όλων των πιο πάνω, η εισήγηση του εφεσείοντα ότι οι υπό κρίση αποφάσεις της Υπουργικής Επιτροπής στερούνται αιτιολογίας και ή ότι είναι το αποτέλεσμα πεπλανημένης αντίληψης ως προς τα γεγονότα, δεν γίνεται δεκτή.
Η έφεση απορρίπτεται. Επιδικάζονται €4.000 έξοδα υπέρ των εφεσιβλήτων και εναντίον του εφεσείοντα.
Τ. Θ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ, Δ.
Τ. ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ.
Η. ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Δ.
/ΓΓ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο