ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ
(Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 158/2022)
8 Ιουλίου, 2026
[ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ Π., ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, Δ/ΣΤΕΣ]
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ
Εφεσείουσα,
v.
ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΑΓΕΛΑΔΟΤΡΟΦΩΝ (ΠΟΑ)
ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ
Εφεσίβλητου.
--------------------
ΑΙΤΗΣΗ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 20/2/2026 ΓΙΑ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΕΦΕΣΗΣ
--------------------
Μ. Δρυμιώτου (κα), για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για την Εφεσείουσα.
Χ. Παλαικυθρίτη (κα), για τον Εφεσίβλητο.
--------------------
ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Π.: Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από την υποφαινόμενη.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΕYΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Π.: Η Εφεσείουσα υπέβαλε Αίτηση επαναφοράς της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Έφεσης
Η Αίτηση βασίζεται στους Κανονισμούς Πολιτικής Δικονομίας του 2023, Μέρος 3, 23, 25, 41, στους Κανονισμούς 3,10,12,17,18,19 του περί Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία) Διαδικαστικού Κανονισμού του 2023, (6/2023), στον Κανονισμό 19 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, στους Κανονισμούς 12 και 13 του περί της Λειτουργίας του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου Διαδικαστικούς Κανονισμούς του 2023 (2/2023), στο Άρθρο 30 του Συντάγματος, στη νομολογία και στις γενικές συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου.
Στην ένορκη δήλωση του κ. Χριστοφίδη, Δικηγόρου της Δημοκρατίας, Νομική Υπηρεσία, που στηρίζει την Αίτηση, αναφέρονται τα ακόλουθα:
Κατά την προδικασία δόθηκαν οδηγίες από το Διοικητικό Εφετείο, όπως υποβληθούν περιγράμματα αγόρευσης σύμφωνα με τους θεσμούς. Το περίγραμμα αγόρευσης της Εφεσείουσας θα έπρεπε να καταχωριστεί μέχρι τις 23/12/2025. Σύμφωνα με τον ενόρκως δηλούντα, λόγω φόρτου εργασίας και ένεκα των χριστουγεννιάτικων διακοπών, αλλά και του χρόνου που απουσίαζε από την εργασία της με ασθένεια η δικηγόρος που χειρίζεται την υπόθεση, που διήρκησε μέχρι τις 12/1/2026, δεν καταχώρησε εμπρόθεσμα αίτηση για παράταση καταχώρισης περιγράμματος, πράγμα που όφειλε να κάνει μέχρι την 23/12/2025.
Κατά τον ενόρκως δηλούντα, με τον εντοπισμό του λάθους άμεσα ετοιμάστηκε η αίτηση για παράταση του χρόνου καταχώρισης περιγράμματος αγόρευσης, όπως επίσης και η αγόρευση επί της Εφέσεως. Εκ λάθους όμως, ως διαφάνηκε εκ των υστέρων, η αίτηση ουδέποτε κατεχωρήθη, γεγονός που εντοπίστηκε την 13/2/2026. Στις 16/2/2026, η δικηγόρος που χειρίζεται την υπόθεση πληροφορήθηκε από το Πρωτοκολλητείο ότι η Έφεση απερρίφθη στις 20/1/2026 λόγω μη καταχώρισης του περιγράμματος αγόρευσης.
Η αίτηση προσέκρουσε σε ένσταση της Εφεσίβλητης, η οποία υποστηρίζει ότι οι προβαλλόμενοι με την παρούσα Αίτηση λόγοι δεν δικαιολογούν την επαναφορά της Έφεσης.
Στους ευπαιδεύτους συνηγόρους των δύο πλευρών δόθηκε η δυνατότητα υποβολής γραπτών αγορεύσεων με τις οποίες προώθησαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους.
Σύμφωνα με τις πρόνοιες του Κανονισμού 3 του περί των Εφέσεων (Αναθεωρητική Δικαιοδοσία) Διαδικαστικού Κανονισμού του 2025 (6/2025), το Διοικητικό Εφετείο κατά την άσκηση της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας θα εφαρμόζει τις πρόνοιες του Μέρους 41 των Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, που σύμφωνα με τον Κανονισμό 2, είναι οι Κανονισμοί Πολιτικής Δικονομίας του 2023.
Ενδιαφέρει ο Κανονισμός 41.18, ο οποίος προνοεί τα ακόλουθα:
«41.18 Παράλειψη καταχώρισης περιγραμμάτων αγόρευσης
(1) Αν ο εφεσείων παραλείψει να καταχωρίσει περίγραμμα αγόρευσης, η έφεση απορρίπτεται. Αν υπάρχει αντέφεση εφόσον έχει καταχωριστεί περίγραμμα αγόρευσης για την αντέφεση, αυτή ορίζεται για ακρόαση.
(2) Αν ο εφεσίβλητος παραλείψει να καταχωρίσει περίγραμμα αγόρευσης, η έφεση ορίζεται για ακρόαση και ο εφεσίβλητος δε δικαιούται να ακουστεί κατά την ακρόαση της έφεσης.
(3) Αν ο εφεσίβλητος παραλείψει να καταχωρίσει περίγραμμα αγόρευσης υπέρ της αντέφεσης, αυτή απορρίπτεται.
(4) Στο τέλος εκάστου μηνός, ο Πρωτοκολλητής του Εφετείου ετοιμάζει κατάλογο των εφέσεων στις οποίες οι διάδικοι παρέλειψαν να καταχωρίσουν περιγράμματα αγορεύσεων και θέτει τον κατάλογο ενώπιον του αρμοδίου Εφετείου, το οποίο επιλαμβάνεται του θέματος».
(5) Έφεση ή αντέφεση που απορρίπτεται, δυνάμει του παρόντος κανονισμού, επαναφέρεται όταν αποδεικνύεται ότι η μη καταχώριση περιγράμματος αγόρευσης, οφείλεται σε λόγο πέραν των δυνάμεων του εφεσείοντα ή του εφεσιβλήτου ανάλογα με την περίπτωση, με αποτέλεσμα η μη επαναφορά της να ισοδυναμεί με αποστέρηση του δικαιώματος να ακουστούν.»
Στην απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου στην Ανδρέας Ονουφρίου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Έφεση κατά απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 72/21 ημερομηνίας 12/11/2025 λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά για το ζήτημα της απόρριψης αιτήσεων για επαναφορά Εφέσεων:
«Στην υπόθεση Ρουβανιάς Λτδ ν. Δημοκρατίας (2000) 3 ΑΑΔ 191, η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου είχε απορρίψει αιτήσεις για επαναφορά Εφέσεων, οι οποίες είχαν απορριφθεί λόγω μη καταχώρισης περιγράμματος αγόρευσης, με βάση τον Κανονισμό 13(ε) των περί Εφέσεων (Προδικασία, Περιγράμματα Αγορεύσεων, Περιορισμός του Χρόνου των Προφορικών Αγορεύσεων και Συνοπτική Διαδικασία για την Απόρριψη Προδήλως Αβάσιμων Εφέσεων) Διαδικαστικού Κανονισμού του 1996, ο οποίος, σημειώνουμε, είναι πανομοιότυπος με τον Κανονισμό 41.18 (ανωτέρω).
Σύμφωνα με την υπόθεση Ρουβανιάς (ανωτέρω):
«Ο κανονισμός αυτός αποτελεί απόηχο της απόφασης Τουβλοποιεία Παλαικύθρου Γίγας Λτδ. ν. Μαρούλας Ουστά (Αρ. 1) (1994) 1 Α.Α.Δ. 109, ότι η δικαιοδοσία αυτή περιορίζεται "στις περιπτώσεις όπου η επαναφορά έχει ως λόγο τη διασφάλιση του δικαιώματος του διαδίκου που κατοχυρώνει το άρθρ. 30.3(β) του Συντάγματος».
Παράλληλα, με αναφορά στην αγγλική υπόθεση Grand Metropolitan Co v. Evans (C.A.) (1992) 1 W.L.R. 1191, δόθηκε έμφαση στην αναγκαιότητα τήρησης των προθεσμιών σαν στοιχείο λειτουργίας της δικαιοσύνης. Το ακόλουθο απόσπασμα από την υπόθεση Ρουβανιάς (ανωτέρω) είναι σχετικό:
«Ο διάδικος δεν μπορεί κατά κανόνα, να προβάλλει το λάθος, αμέλεια ή παράλειψη του δικηγόρου του για να πετυχαίνει την παράταση προθεσμιών ή την αναγέννηση δικαστικών διαδικασιών. Θα αποτελούσε ένα εύσχημο τρόπο υπερφαλάγγισης των δικονομικών διατάξεων. Από τη συμμόρφωση προς τα χρονοδιαγράμματα αυτά εξαρτάται η απρόσκοπτη απονομή της δικαιοσύνης και συνακόλουθα το κύρος της. Μας ενισχύουν, σε αυτή τη θέση, τα λεχθέντα στην υπόθεση Grand Metropolitan Nominee (No. 2) Co. Ltd v. Evans, The Times Law Reports, May 15, 1992:
Τhe court should not be astute to find excuses for such failure since obedience to orders of the court is the foundation on which its authority is founded."
Το κριτήριο της επαναφοράς περικλείεται στη φράση "πέραν των δυνάμεων του εφεσείοντα ή αντεφεσείοντα". Εκφράζει με σαφήνεια την πρόθεση των συντακτών του Κανονισμού να περιορίσουν στο ελάχιστο το πεδίο άσκησης της δικαιοδοσίας για επαναφορά. Προφανώς γιατί διαφορετική αντιμετώπιση θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνα ρήγματα στην εφαρμογή της αρχής της τελεσιδικίας. Τελευταία, στην Ελεγκτική Υπηρεσία Συνεργατικών Εταιρειών ν. Αγαθοκλή Παπαγεωργίου κ.ά. (2000) 3 Α.Α.Δ. 151, κρίναμε ότι η λανθασμένη εκτίμηση των δικηγόρων που οδήγησε σε απόσυρση της έφεσης δεν αποτελούσε λόγο επαναφοράς.
Δεν μπορεί το λάθος που έγινε σε αυτή την περίπτωση, με οποιαδήποτε ερμηνευτική προσέγγιση, να θεωρηθεί σαν δικαιολογητικός λόγος για επαναφορά. Μια τέτοια ερμηνεία θα κακοποιούσε το καθαρό νόημα του κανονισμού. Η φράση δεν μπορεί παρά να σημαίνει εξαιρετικό, έκτακτο ή σπάνιο συμβάν ή περίσταση, που είναι απρόβλεπτο και εκτός ελέγχου. Ό,τι συνέβη εδώ δεν εμπίπτει στο κριτήριο επαναφοράς που έθεσε ο κανονισμός. Ούτε καν στο κριτήριο της Grand Metropolitan, ανωτέρω, στην περίπτωση που ίσχυε.
Στην υπόθεση Ξενοφών Ξενοφώντος ν. Γεώργιου Χ''Αράπη (1999) 1 Α.Α.Δ. 221, που αποφασίστηκε μετά τη θέσπιση του τροποποιητικού κανονισμού, παρόμοιο επιχείρημα απορρίφθηκε. Όπως ανέφερε ο Αρτεμίδης Δ., που εξέδωσε την απόφαση του Εφετείου:
"Το σύστημα λειτουργίας ενός δικηγορικού γραφείου δεν αφορά το Δικαστήριο. Οι πιθανές ελλείψεις σ' αυτή δεν εμπίπτουν στην έννοια "πέραν των δυνάμεων του εφεσείοντα" που απαντά στον Κανονισμό. Η μη συμμόρφωση με τις πιο πάνω διατάξεις πρέπει να οφείλεται σε λόγο η επέλευση του οποίου δεν οφείλεται στην συνήθη ανθρώπινη λειτουργία."
Το παράπονο ότι οι εφεσείουσες δεν θα έχουν την ευκαιρία να ακουσθούν δεν είναι δικαιολογημένο. Απλώς διότι την άφησαν να περάσει ανεκμετάλλευτη όταν τους παρασχέθηκε. Θα μπορούσε στο σημείο αυτό να κλείσουμε με την παρατήρηση στην Cyprus Import Corporation Ltd., ανωτέρω:
"Η απόρριψη της έφεσης ήταν το αποτέλεσμα των δικών της παραλείψεων και το επακόλουθο της εφαρμογής των σχετικών θεσμικών διατάξεων."»
Έχουμε μελετήσει τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης σε συσχετισμό με τις αρχές που θέτει η νομολογία.
Κρίνουμε ότι τα όσα τέθηκαν προς υποστήριξη της Αίτησης επαναφοράς της Έφεσης, δεν δικαιολογούν την έγκριση της.
Η επίκληση στην ένορκη δήλωση του κ. Χριστοφίδη ότι λόγω φόρτου εργασίας και ένεκα των χριστουγεννιάτικων διακοπών δεν κατέστη δυνατή η εμπρόθεσμη καταχώριση αίτησης για παράταση καταχώρισης περιγράμματος, δεν καταδεικνύει ότι η μη καταχώριση του περιγράμματος αγόρευσης ή η μη εμπρόθεσμη καταχώριση αίτησης παράτασης της προθεσμίας για την καταχώρηση του, οφείλεται σε λόγους πέραν των δυνάμεων της Εφεσείουσας, ούτε αποτελούν «εξαιρετικό, έκτακτο ή σπάνιο συμβάν απρόβλεπτο και εκτός ελέγχου», όπως αποφασίστηκε στη Ρουβανιάς Λτδ (ανωτέρω). Στην ίδια απόφαση λέχθηκε ότι δεν μπορεί κατά κανόνα ο διάδικος «να προβάλλει το λάθος, αμέλεια ή παράλειψη του δικηγόρου του για να πετυχαίνει την παράταση προθεσμιών ή την αναγέννηση δικαστικών διαδικασιών».
Ούτε η επίκληση από τη συνήγορο της Εφεσείουσας της άδειας ασθενείας της, η οποία κατά παραδοχή ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την ακρόαση της επίδικης Αίτησης διήρκεσε από τις 2/1/2026 μέχρι τις 12/1/2026, θα μπορούσε να οδηγήσει στην έγκριση της Αίτησης.
Το περίγραμμα αγόρευσης της Εφεσείουσας θα έπρεπε να καταχωριστεί στις 29/12/2025 (Σύμφωνα με το πρακτικό απόρριψης της Έφεσης) ενώ η άδεια ασθενείας άρχισε σε χρόνο μεταγενέστερο (2/1/2026), αφού δηλαδή είχε εκπνεύσει η προθεσμία καταχώρισης του περιγράμματος αγόρευσης. Η δε Έφεση απορρίφθηκε από το Δικαστήριο στις 20/1/2026, δηλαδή αρκετές μέρες μετά τη λήξη της άδειας ασθενείας της συνηγόρου της Εφεσείουσας (12/1/2026). Ούτε το Δικαστήριο είχε στο μεσοδιάστημα μέχρι την απόρριψη της Έφεσης (20/1/2026) οποιαδήποτε αίτηση για παράταση του χρόνου καταχώρισης του περιγράμματος αγόρευσης της Εφεσείουσας.
Το γεγονός ότι εκ λάθους, όπως υποστηρίζεται στην ένορκη δήλωση του κ. Χριστοφίδη, διεφάνη εκ των υστέρων ότι η αίτηση για παράταση είχε ετοιμαστεί αλλά ουδέποτε κατεχωρήθη, γεγονός που εντοπίστηκε στις 13/2/2026 ενισχύει την θέση ότι δεν πρόκειται για περίπτωση που η μη καταχώριση περιγράμματος αγόρευσης οφείλεται «σε λόγο πέραν των δυνάμεων του εφεσείοντα» ως η προϋπόθεση που τίθεται στον Κανονισμό 41.18(5) σε περιπτώσεις έγκρισης αίτησης επαναφοράς. Αντίθετα, πρόκειται για περίπτωση κατά την οποία προβάλλεται ως λόγος λάθος, αμέλεια και παραλείψεις γενικότερα του συστήματος λειτουργίας της Υπηρεσίας του νομικού συμβούλου του Κράτους, που κατά τη νομολογία δεν συγχωρεί τη μη συμμόρφωση με τους δικονομικούς κανόνες επί του ζητήματος.
Για όλους τους πιο πάνω λόγους η Αίτηση απορρίπτεται.
Επιδικάζονται 1000 έξοδα (πλέον Φ.Π.Α. αν υπάρχει), υπέρ της Εφεσίβλητης και εναντίον της Εφεσείουσας.
Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Π.
Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Δ.
Δ. ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο