ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΕΦΕΤΕΙΟ
(Έφεση κατά απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 48/2022)
21 Οκτωβρίου, 2026
[ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ Π., ΣΕΡΑΦΕΙΜ, ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, Δ/ΣΤΕΣ]
1. ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΥΠΡΟΥ ΩΣ ΑΡΧΗΣ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ
2. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ
Εφεσείουσες,
v.
FBME BANK LTD
Εφεσίβλητης.
--------------------
Θ. Ραφτοπούλου (κα), για Α. ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ & ΣΙΑ Δ.Ε.Π.Ε., για Εφεσείουσες.
Μ. ΠΑΝΤΑΖΗ (κα), για ΚΟΥΣΙΟΣ ΚΟΡΦΙΩΤΗΣ ΠΑΠΑΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Δ.Ε.Π.Ε., για Εφεσίβλητη.
--------------------
ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Π.: Η ομόφωνη απόφαση του Δικαστηρίου θα δοθεί από τον Λυσάνδρου, Δ.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, Δ.: Διά της Προσφυγής Αρ. 1024/2014, η Εφεσίβλητη προσέβαλε τη νομιμότητα του ακόλουθου Διατάγματος το οποίο δημoσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 21.7.2014, Παράρτημα Τρίτο, Μέρος Ι, ως κανονιστική διοικητική πράξη 356/2014:
«ΟΙ ΠΕΡΙ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗΣ ΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ AΛΛΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ ΝΟΜΟΙ ΤΟΥ 2013 ΕΩΣ 2014
___________
Διάταγμα που εκδίδεται από την Επιτροπή Εξυγίανσης δυνάμει των εξουσιών που της παρέχονται από το άρθρο 2Α
|
17(Ι) του 2013 97(Ι) του 2013 90(Ι) του 2014. |
Η Επιτροπή Εξυγίανσης ασκώντας τις εξουσίες που της παρέχονται από το εδάφιο (2) του άρθρου 2Α των περί Εξυγίανσης Πιστωτικών και Άλλων Ιδρυμάτων Νόμων του 2013 έως 2014 (εφεξής καλούμενοι «ο Νόμος»), με τη σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Οικονομικών που απαιτείται δυνάμει του άρθρου 3 του Νόμου αναφορικά με την απόφαση λήψης μέτρων εξυγίανσης και του άρθρου 7 του Νόμου αναφορικά με την εφαρμογή συγκεκριμένου μέτρου εξυγίανσης, την έκθεση της αρμόδιας εποπτικής αρχής για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση και βιωσιμότητα του επηρεαζόμενου ιδρύματος και το σχέδιο εξυγίανσης και έχοντας διαπιστώσει ότι ισχύουν οι προϋποθέσεις του εδαφίου (1) του άρθρου 6 του Νόμου, εκδίδει το ακόλουθο Διάταγμα για την καλύτερη επίτευξη των στόχων που περιλαμβάνονται στις παραγράφους (α), (β), (γ) και (ζ) του εδαφίου (1) του άρθρου 3 του Νόμου. |
|
Συνοπτικός τίτλος. |
1. Το παρόν Διάταγμα θα αναφέρεται ως το περί της Πώλησης Εργασιών του Υποκαταστήματος της FBME Bank Ltd. στην Κύπρο Διάταγμα του 2014. |
|
Σκοπός. |
2. Σκοπός του παρόντος Διατάγματος είναι η πώληση εργασιών του υποκαταστήματος της FBME Bank Ltd. στην Κύπρο. |
|
Πώληση Εργασιών. |
3. Δυνάμει του παρόντος Διατάγματος η Επιτροπή Εξυγίανσης εφαρμόζει το μέτρο της πώλησης εργασιών του υποκαταστήματος της FBME Bank Ltd. στην Κύπρο. |
|
Άλλα μέτρα εξυγίανσης. |
4. Οποιαδήποτε άλλα μέτρα εξυγίανσης δύναται να εφαρμοστούν όπως προβλέπεται στο Νόμο. |
|
Έναρξη ισχύος. |
5. Το παρόν Διάταγμα ισχύει από την ημερομηνία δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας. |
[Χ.Γ.]
[Σ.Κ.]
[Γ.Σ]
Επιτροπή Εξυγίανσης».
Το πραγματικό υπόβαθρο για την έκδοση της Κ.Δ.Π. 356/2014 συνοψίστηκε ως εξής από το πρωτόδικο Δικαστήριο, στην τελική του απόφαση ημερ. 24.2.2022 επί της Προσφυγής:
«Με ανακοίνωσή της ημερομηνίας 17.7.2014 η μονάδα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης του Αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών (FinCEN) χαρακτήρισε τους αιτητές ως χρηματοπιστωτικό ίδρυμα πρώτιστης ανησυχίας για νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες προτείνοντας να απαγορευτεί σε αμερικανικά χρηματοοικονομικά ιδρύματα να τηρούν ή ανοίγουν λογαριασμούς ανταποκριτή στο όνομα των αιτητών και σε άλλες ξένες τράπεζες να χρησιμοποιούνται για διεκπεραίωση συναλλαγών στο όνομα των αιτητών.
Οι αιτητές ζήτησαν από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου με επιστολή τους ημερομηνίας 18.7.2014 όπως στα πλαίσια στήριξής τους από την Κεντρική Τράπεζα, αυτή αναλάβει την παρακολούθηση και έλεγχο της διεύθυνσης του υποκαταστήματος των αιτητών στην Κύπρο έτσι ώστε να διαπιστώσουν ότι αυτοί συμμορφώνονται με όλους τους σχετικούς νόμους και κανονισμούς. Η εισήγηση των αιτητών έγινε δεκτή και την ίδια μέρα λήφθηκε το εποπτικό μέτρο της ανάληψης της διαχείρισης των εργασιών των αιτητών σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί Εργασιών Πιστωτικών Ιδρυμάτων Νόμου, Ν. 66(Ι)/1997.
Αφού διαπιστώθηκε από την Κεντρική Τράπεζα ότι οι αιτητές αντιμετώπιζαν πρόβλημα να ανταποκριθούν έγκαιρα στις υποχρεώσεις τους λόγω του ότι οι κύριες ανταποκρίτριες τράπεζες πάγωσαν τους λογαριασμούς των αιτητών σε Δολάρια ΗΠΑ και ανέστειλαν την εκτέλεση εμβασμάτων σε Δολάρια ΗΠΑ συνεπεία της ανακοίνωσης της FinCEN, η Κεντρική Τράπεζα αποφάσισε σε συνεδρία της ημερομηνίας 21.7.2014 να παραπέμψει το ζήτημα στους καθ' ων η αίτηση. Την ίδια μέρα ετοιμάστηκε σχέδιο εξυγίανσης σύμφωνα με το οποίο γινόταν εισήγηση για τη λήψη του μέτρου πώλησης εργασιών των αιτητών το οποίο εγκρίθηκε αυθημερόν από τους καθ' ων η αίτηση και αφού λήφθηκε και η σύμφωνη γνώμη του Υπουργού Οικονομικών, δημοσιεύτηκε το περί της Πώλησης των Εργασιών του Υποκαταστήματος της FBME Bank Ltd στην Κύπρο διάταγμα του 2014, Κ.Δ.Π. 356/2014 (στο εξής το «διάταγμα») που αποτελεί την προσβαλλόμενη πράξη.».
Με προηγηθείσα ενδιάμεσή του απόφαση ημερ. 29.11.2016, το πρωτόδικο Δικαστήριο ενέκρινε μερικώς αίτηση της Εφεσίβλητης για την εκ της Εφεσείουσας (πρωτόδικα, η καθ’ης η αίτηση) αποκάλυψη εγγράφων, εκδίδοντας συναφές διάταγμα.
Με την τελική του απόφαση ημερ. 24.2.2022, το πρωτόδικο Δικαστήριο αποδέχτηκε την Προσφυγή ως βάσιμη, ακυρώνοντας την Κ.Δ.Π. 356/2014.
Η Εφεσείουσα βάλλει κατά της ορθότητας αμφότερων των αποφάσεων του πρωτόδικου Δικαστηρίου (ενδιάμεσης και τελικής) με συγκεκριμένους λόγους έφεσης.
Πριν την εξέταση των λόγων έφεσης, προέχει η εξέταση της προδικαστικής ένστασης της Εφεσείουσας (ως αναπτύσσεται στο περίγραμμα της Εφεσείουσας και ως ανταπαντάται στο περίγραμμα της Εφεσίβλητης) περί του ότι η προσβαλλόμενη πράξη δεν συνιστά εκτελεστή διοικητική πράξη αλλά πράξη ιδιωτικού δικαίου, θέμα δημόσιας τάξης και αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενο από το Διοικητικό Εφετείο (Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 151/2021 DIASTASIS F.M. LIMITED ν. Αρχής Ραδιοτηλεόρασης Κύπρου, απόφαση Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου ημερ. 5.10.2026).
Η κρίση μας έχει ως εξής:
Κατά πρώτον, το γεγονός ότι η προσβαλλόμενη πράξη δημοσιεύτηκε στο Τρίτο Παράρτημα, Μέρος Ι της Επίσημης Εφημερίδας, ως Κ.Δ.Π. 356/2014, δεν προδικάζει τη φύση της και, συνεπώς, δε σημαίνει ότι δεν είναι εκτελεστή διοικητική πράξη (Δημητριάδη κ.ά. ν. Υπουργικού Συμβουλίου κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 85).
Κατά δεύτερον, στην FBME Βank Ltd ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 761, η εκεί προσβαλλόμενη Κ.Δ.Π. 107/2013 (διάταγμα εκδοθέν από τον Υπουργό Οικονομικών δυνάμει του περί της Επιβολής Περιοριστικών Μέτρων στις Συναλλαγές σε Περίπτωση Έκτακτης Ανάγκης Νόμου του 2013 - Νόμου 12(Ι) του 2013) κρίθηκε (κατά πλειοψηφία) ότι είναι πράξη ιδιωτικού δικαίου, διότι επηρέαζε πρωτίστως τη δυνατότητα των καταθετών της τράπεζας να χειριστούν κατά το δοκούν τις καταθέσεις τους στο πλαίσιο της συμβατικής τους σχέσης με την τράπεζα, δεδομένου ότι ο όποιος επηρεασμός δικαιώματος (διά της παρέμβασης της Πολιτείας σε συμβατική σχέση) εξετάζεται σε αστικές διαδικασίες ως θέμα ιδιωτικού δικαίου (και όχι σε διαδικασίες αναθεωρητικού ελέγχου ως θέμα δημόσιου δικαίου).
Εκ παραλλήλου όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο στην FBME Βank Ltd ν. Δημοκρατίας ανωτέρω, ερειδόμενο στην πλειοψηφική απόφαση της πλήρους Oλομέλειας επί της Χριστοδούλου κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά. (2013) 3 Α.Α.Δ. 427, ανέφερε και τα ακόλουθα σε σχέση με τον εκ του προσβαλλόμενου διατάγματος όποιο επηρεασμό της αιτήτριας τράπεζας η οποία ήταν η νυν Εφεσίβλητη (με δική μας υπογράμμιση):
«Αν λοιπόν η Αιτήτρια, ως Τράπεζα στην οποία απαγορεύεται με το Διάταγμα να ανταποκριθεί στις συμβατικές υποχρεώσεις της έναντι των καταθετών της σε σχέση με τη συμβατική δυνατότητα τους για άμεση και απεριόριστη πρόσβαση στις καταθέσεις τους, αισθάνεται ότι επηρεάζεται και η ίδια (και όχι μόνο οι πελάτες της), ως συνέπεια της απαγόρευσης του Διατάγματος, ώστε να ζημιώνει ένεκα αυτής, έχει κάθε δικαίωμα να απευθυνθεί στις προσφερόμενες αστικές διαδικασίες προς διεκδίκηση οποιασδήποτε τέτοιας ζημιάς της, εγείροντας εκεί και όποια θέματα παρανομίας του διατάγματος, εξειδικεύοντας και αποδεικνύοντας, αν ήθελε επιτύχει, τη ζημιά της. Ομοίως, αν εναχθεί από τους πελάτες της για παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεων της προς αυτούς, μπορεί να εμπλέξει την Πολιτεία σε εκείνες τις διαδικασίες κατ΄αναλογία των υποδείξεων μας στην εν λόγω απόφαση».
Εγκύπτοντας στη Χριστοδούλου κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά. ανωτέρω, παρατηρούμε ότι στις εκεί προσβαλλόμενες πράξεις περιλαμβάνονταν διατάγματα της Κεντρικής Τράπεζας, ως Αρχής Εξυγίανσης, δυνάμει του περί Εξυγίανσης Πιστωτικών και Άλλων Ιδρυμάτων Νόμου του 2013 – ο Νόμος 17(Ι) του 2013 (που είναι ο Νόμος βάσει του οποίου εκδόθηκε και η ενώπιόν μας προσβαλλόμενη Κ.Δ.Π. 356/2014) διατάσσοντας την πώληση εργασιών συγκεκριμένων τραπεζών, τα οποία δημοσιεύτηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα ως κανονιστικές διοικητικές πράξεις.
Κρίνουμε ότι το περιεχόμενο της ενώπιόν μας προσβαλλόμενης Κ.Δ.Π. 356/2014 αντιστοιχεί στο περιεχόμενο των προαναφερόμενων κανονιστικών διοικητικών πράξεων, με αποτέλεσμα να εφαρμόζονται και στην παρούσα υπόθεση (εν είδει δεσμευτικού προηγούμενου) τα νομολογηθέντα στη Χριστοδούλου κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά ανωτέρω.
Στη Χριστοδούλου κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά., η Ολομέλεια έκρινε (κατά πλειοψηφία) ότι τέτοιου είδους διατάγματα (ως οι Κ.Δ.Π. 94/2013 και 104/2013 που συνιστούσαν εκεί επίδικες πράξεις) αφορούσαν την επηρεαζόμενη τράπεζα παρά τους καταθέτες της. Επίσης, παρότι ο πυρήνας της Χριστοδούλου κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά. ήταν ότι οι καταθέτες τραπεζών τους οποίους αφορούσαν τα διατάγματα νομιμοποιούνται να καταχωρήσουν αγωγή (αντί Προσφυγή βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος) προς διεκδίκηση αποζημιώσεων, εντοπίζουμε στην πλειοψηφική απόφαση της Ολομέλειας στοιχεία τα οποία κρίνουμε ότι διαφωτίζουν το ενώπιόν μας εγειρόμενο ζήτημα, για το κατά πόσο η Εφεσίβλητη (ως άμεσα θιγόμενη από την προσβαλλόμενη Κ.Δ.Π. 356/2014) ενδείκνυτο να διεκδικήσει δικαστική προστασία μέσω αγωγής (αντί μέσω της Προσφυγής της βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος).
Συγκεκριμένα, η Ολομέλεια επισήμανε, σε σχέση με την Κ.Δ.Π. 104/2013, ότι ούτε η Λαϊκή Τράπεζα (της οποίας εργασίες πωλήθηκαν στην Τράπεζα Κύπρου βάσει του εν λόγω διατάγματος) αλλά ούτε και η Τράπεζα Κύπρου καταχώρησαν Προσφυγές (βάσει του Άρθρου 146 του Συντάγματος) κατά του εν λόγω διατάγματος και ότι η Ολομέλεια δεν θα εξέταζε κατά πόσο θα μπορούσαν. Παρά ταύτα, η Ολομέλεια σημείωσε πως η διά της Κ.Δ.Π. 104/2013 ρυθμιζόμενη πώληση εργασιών συνιστούσε «πράξη που η ίδια εμπίπτει στο ιδιωτικό δίκαιο εξ ου και υλοποιείται μέσω συμφωνίας στην οποία το Διάταγμα παραπέμπει».
Με την απόφασή του ημερ. 20.2.2025 στην Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 13/2019 NEW FRONTIER INVESTEMENTS INC κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά., το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο υιοθέτησε το δικαστικό προηγούμενο της Χριστοδούλου κ.ά. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ.ά. ανωτέρω.
Υπό το φως, λοιπόν, της προαναφερόμενης νομολογίας κρίνουμε ότι η προσβαλλόμενη Κ.Δ.Π. 356/2014 εντάσσεται στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου και ως τέτοια, εκφεύγει της δικαιοδοσίας του (αναθεωρητικής δικαιοδοσίας) πρωτόδικου Δικαστηρίου.
Κατά προέκταση, το πρωτόδικο Δικαστήριο όφειλε να απορρίψει την Προσφυγή ως δικονομικά απαράδεκτη.
Δεδομένης της άνω κρίσης μας, η Έφεση οδηγείται σε επιτυχία.
Οι εφεσιβαλλόμενες αποφάσεις (ενδιάμεση και τελική) επί της Προσφυγής Αρ. 1024/2014 (περιλαμβανομένων των διαταγών τους για έξοδα) παραμερίζονται.
Επιδικάζεται το ποσό των 3000 ευρώ πλέον Φ.Π.Α., ως κατ’ έφεση έξοδα, κατά της Εφεσίβλητης και υπέρ της Εφεσείουσας.
Α. ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ-ΝΙΚΟΛΕΤΟΠΟΥΛΟΥ, Π.
Γ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Δ.
Δ. ΛΥΣΑΝΔΡΟΥ, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο