|
Προσφυγή Αρ. 15/2026
|
Μεταξύ:
QUALITY & RELIABILITY А.Е. Αιτητών
ν.
ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Αναθέτουσας Αρχής
Αναθεωρητική Αρχή
Προσφορών: Ανδρούλα Πούγιουρου, Πρόεδρος
Κάριν Γεωργιάδου, Μέλος
Ανδρέας Καρύδης, Μέλος
Πάρις Κωνσταντινίδης, Μέλος
Αιτητές: QUALITY & RELIABILITY А.Е.
Αντιπροσωπεύθηκαν από:
1. Ειρήνη Μπριάνα, Δικηγόρο διά Πύργου Βάκης Δ.Ε.Π.Ε.
Αναθέτουσα Αρχή ΓΕΝΙΚΟ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Αντιπροσωπεύθηκε από:
1. Ηλιάνα Νικολαΐδου, Δικηγόρο της Δημοκρατίας
2. Χλόη Χαραλάμπους, Ανώτερο Λογιστή Γενικού Λογιστηρίου
3. Μαρίνο Χριστοφή, Εκπρόσωπο Γενικού Λογιστηρίου
4. Μαρία Ιλαρίωνος, Λειτουργό Γενικού Λογιστηρίου
Ημερομηνία έκδοσης Απόφασης: 04 Αυγούστου 2026
ΑΠΟΦΑΣΗ
Αντικείμενο της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής είναι η απόφαση του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας (στο εξής «η Αναθέτουσα Αρχή»), η οποία γνωστοποιήθηκε στους Αιτητές με την επιστολή του ημερ. 15.05.2026, με την οποίαν απέρριψε την προσφορά της εταιρείας Quality & Reliability А.Е. («οι Αιτητές») στον Διαγωνισμό με αρ. ΓΛ 08/2025 και τίτλο «Υλοποίηση, Συντήρηση και Λειτουργία Συστήματος Μισθοδοσίας και Ταμείου Προνοίας για το Ωρομίσθιο Κυβερνητικό Προσωπικό» (στο εξής «ο Διαγωνισμός»).
Σύμφωνα με την Έκθεση Γεγονότων και όπως αυτά συμπληρώνονται από τους Διοικητικούς Φακέλους, η προκήρυξη του Διαγωνισμού έγινε στις 16.10.2025, μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος eProcurement (e-PPS), τη διαλειτουργική διαδικτυακή εφαρμογή της Κυπριακής Δημοκρατίας για την εφαρμογή ηλεκτρονικών διαδικασιών στη διεξαγωγή των διαγωνισμών δημοσίων συμβάσεων στη Κύπρο με τελευταία ημερομηνία υποβολής προσφορών την 19.12.2025 και ώρα 11:00 π.μ.
Η διαδικασία αξιολόγησης του Διαγωνισμού έγινε στη βάση του περί της Ρύθμισης των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσιών Συμβάσεων και για Συναφή Θέματα Νόμου του 2016 ως έχει τροποποιηθεί (Ν. 73(Ι)/2016) και της Κ.Δ.Π. 201/2007 και κριτήριο ανάθεσης ήταν η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά βάσει βέλτιστης σχέσης τιμής-ποιότητας.
Με τη λήξη της προθεσμίας υποβολής των προσφορών στις 19.12.2025 ακολούθησε την ίδια ημέρα το άνοιγμα των προσφορών από την Επιτροπή Ανοίγματος Προσφορών. Συνολικά υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα τέσσερεις (4) προσφορές, μεταξύ των οποίων και αυτή των Αιτητών.
Η αξιολόγηση των προσφορών διενεργήθηκε από την Επιτροπή Αξιολόγησης, σε είκοσι τρεις (23) συνεδρίες αρχικά, δηλ. στις 19.12.2025, 22.12.2025, 23.12.2025, 07.01.2026, 08.01.2026, 15.01.2026, 20.01.2026, 21.01.2026, 27.01.2026, 05.02.2026, 09.02.2026, 10.02.2026, 13.02.2026, 17.02.2026, 19.02.2026, 24.02.2026, 27.02.2026, 02.03.2026, 05.03.2026, 06.03.2026, 11.03.2026, 12.03.2026, 16.03.2026 και σε άλλες δύο (2) στη συνέχεια, δηλ. στις 28.04.2026 και 06.05.2026 στα πλαίσια ετοιμασίας της Συμπληρωματικής Έκθεσης Τεχνικής Αξιολόγησης.
Κατά τον Έλεγχο των Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων, η Επιτροπή Αξιολόγησης διαπίστωσε ότι σχετικά με τον Βασικό Εμπειρογνώμονα 3, Επικεφαλής Ανάπτυξης Λογισμικού, κ. Γιώργο Δουλάμη, που υποδείχθηκε από τους Αιτητές με την προσφορά τους, δεν δόθηκαν επαρκή συνοδευτικά στοιχεία, ώστε να καθίσταται σαφές με ποιο έργο απ’ εκείνα του Εντύπου 5 (Βιογραφικό Σημείωμα), πληρείτο η ειδική επαγγελματική εμπειρία του Βασικού αυτού Εμπειρογνώμονα, που προβλέπετο στον όρο 6.4.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού‧ εξ ου και αναζήτησε διευκρινίσεις με την επιστολή της ημερ. 03.02.2026 τις οποίες έδωσαν οι Αιτητές με την επιστολή τους ημερ. 06.02.2026. Η Επιτροπή Αξιολόγησης μελετώντας τις απαντήσεις έκρινε ότι το δηλωμένο έργο που υπέδειξαν οι Αιτητές και αφορούσε στην «Υλοποίηση νέων αναγκών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) της ΑνΑΔ», στο οποίο ο κ. Γιώργος Δουλάμης συμμετείχε από τον Απρίλιο του 2023, δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη για σκοπούς ικανοποίησης της Ειδικής Επαγγελματικής Εμπειρίας του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 εφόσον δεν αφορούσε στην εξ΄ αρχής υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας, αλλά στην εφαρμογή πρόσθετων λειτουργιών ή/και τροποποίηση υφιστάμενων λειτουργιών σε σύστημα το οποίο υλοποιήθηκε παλαιότερα και βρισκόταν ήδη σε παραγωγική λειτουργία. Ενόψει της απόφασής της αυτής, η Επιτροπή Αξιολόγησης ζήτησε εκ νέου στις 10.02.2026 με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο διευκρινίσεις, τις οποίες οι Αιτητές έδωσαν με την επιστολή τους ημερ. 18.02.2026, επισυνάπτοντας δήλωση του υπεύθυνου του έργου στην ΑνΑΔ ότι ο κος Δουλάμης συμμετείχε στην ανάπτυξη, εγκατάσταση, παραμετροποίηση και υποστήριξη λειτουργιών του συστήματος μισθοδοσίας. Πάρα ταύτα και λόγω της πολυπλοκότητας του παρόντος έργου πρότειναν την κα Άλμα Περή από την Ομάδα Έργου ως εναλλακτικό Βασικό Εμπειρογνώμονα 3 ότι πληρούσε τον όρο 6.4.3 στη βάση συγκεκριμένου έργου. Η Επιτροπή Αξιολόγησης, κατά τη συνεδρία της ημερ. 19.02.2026, αφού μελέτησε όλα τα δεδομένα, αποφάσισε την αναζήτηση στοιχείων για το έργο «Ανάπτυξη εφαρμογών υποστήριξης Ενιαίας Αρχής Πληρωμής Μισθοδοσίας, το οποίο περιλαμβάνει και Portal Εργαζομένου» του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελληνικής Δημοκρατίας που οι ίδιοι οι Αιτητές είχαν υποδείξει προς επιβεβαίωση ότι ικανοποιείται το κριτήριο της ειδικής επαγγελματικής εμπειρίας της κας Άλμας Περή.
Με την επιβεβαίωση από πλευράς του κου Δήμου Κοντζίνου, Λειτουργού του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Διοικητή του Έργου, αφενός ότι το έργο αφορούσε στην εξ’ αρχής υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας και αφετέρου την συμμετοχή και το ρόλο της κ. Άλμας Περή στην υλοποίησή του, η Επιτροπή Αξιολόγησης έκρινε ότι η κα Άλμα Περή καλύπτει τις απαιτήσεις του όρου 6.4.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, εξ ου και προχώρησε στο επόμενο στάδιο αξιολόγησης και για τους τέσσερεις προσφοροδότες που πληρούσαν τις προϋποθέσεις των Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων.
Με την ολοκλήρωση της Τεχνικής Αξιολόγησης, η Επιτροπή Αξιολόγησης ετοίμασε την Τεχνική Έκθεσή της, την οποίαν υπέβαλε στις 02.04.2026 προς το Συμβούλιο Προσφορών του Γενικού Λογιστηρίου. Με την Έκθεσή της εισηγείτο όπως για μεν τους Αιτητές και τους προσφοροδότες, Logicom Solutions Limited και I-Spiral IT Solutions Ltd, προχωρήσει στην οικονομική αξιολόγηση της προσφοράς τους, για δε τον SSM Computer Systems Ltd τον αποκλεισμό του από τον Διαγωνισμό λόγω ουσιωδών αποκλίσεων της προσφοράς του από όρους του Διαγωνισμού. Ετοίμασε δε και σχετικό Πίνακα στη βάση της βαθμολογίας που δόθηκε για το τεχνικό μέρος των προσφορών εκείνων των φορέων που προχωρούσαν στο επόμενο στάδιο ως ακολούθως:
|
Αριθμός κατάταξης |
Αριθμός οικονομικού φορέα |
Οικονομικός Φορέας |
Βαθμός Τεχνικής Προσφοράς |
|
1 |
3 |
Αιτητές |
53,27 |
|
2 |
2 |
Logicom Solutions Limited |
47,16 |
|
3 |
4 |
Ι-Spiral IT Solutions Ltd |
40,46 |
Το Συμβούλιο Προσφορών του Γενικού Λογιστηρίου της Δημοκρατίας, κατά τη συνεδρία του ημερ. 08.04.2026, κατόπιν μελέτης της Έκθεσης Τεχνικής Αξιολόγησης και λαμβάνοντας υπόψη τα συνολικά δεδομένα που είχαν τεθεί ενώπιον του, αποφάσισε ομόφωνα τα εξής:
- Τη ζήτηση διευκρινίσεων από τον οικονομικό φορέα I-Spiral IT Solutions Ltd αναφορικά με την πλήρωση της απαιτούμενης Γενικής Επαγγελματικής Εμπειρίας των Βασικών Εμπειρογνωμόνων του σύμφωνα με τον όρο 6.4.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού και ειδικότερα την κατοχή Πανεπιστημιακού Τίτλου σπουδών των Βασικών Εμπειρογνωμόνων 1 και 2,
- τον αποκλεισμό των Αιτητών λόγω μη πλήρωσης της απαιτούμενης Ειδικής Επαγγελματικής Εμπειρίας του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 σύμφωνα με τον όρο 6.4.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού, καθότι η προτεινόμενη αντικατάσταση του κου Δουλάμη, αρχικώς δηλωθέντος Βασικού Εμπειρογνώμονα 3, συνιστά απαγορευμένη μεταβολή της προσφοράς των Αιτητών κατά το στάδιο της αξιολόγησης,
- τον αποκλεισμό του οικονομικού φορέα SSM Computer System Ltd λόγω μη συμμόρφωσης της προσφοράς του με τις Μη Λειτουργικές Απαιτήσεις του αντικειμένου της σύμβασης, ενόψει υποβολής λανθασμένου Εντύπου 10Β, σύμφωνα με τον όρο 8.3.2 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού,
- την υποβολή Συμπληρωματικής Έκθεσης Αξιολόγησης από την Επιτροπή Αξιολόγησης επί των αιτούμενων διευκρινίσεων από τον οικονομικό φορέα I-Spiral IT Solutions Ltd και
- την αναβολή λήψης απόφασης για άνοιγμα του Οικονομικού Φακέλου των προσφορών.
Ως αποτέλεσμα, η Επιτροπή Αξιολόγησης κατά τη συνεδρία της ημερ. 28.04.2026 αποφάσισε την αναζήτηση διευκρινίσεων από τον οικονομικό φορέα Ι-Spiral IT Solutions Ltd, τις οποίες ο φορέας έδωσε στις 05.05.2026. Εξετάζοντας τις απαντήσεις του, κατά τη συνεδρία της ημερ. 06.05.2026, και σε συνδυασμό με πληροφόρηση που λήφθηκε από το Κυπριακό Συμβούλιο Αναγνώρισης Τίτλων Σπουδών (ΚΥ.Σ.Α.Τ.Σ.), η Επιτροπή Αξιολόγησης ικανοποιήθηκε ότι πληρούντο τα κριτήρια της Γενικής Επαγγελματικής Εμπειρίας του συγκεκριμένου οικονομικού φορέα σ’ ό,τι αφορά τον Βασικό Εμπειρογνώμονα 1 και τον Βασικό Εμπειρογνώμονα 2 και ειδικότερα την κατοχή Πανεπιστημιακού Τίτλου Σπουδών.
Κατά την ίδια συνεδρία, με την ολοκλήρωση της εξέτασης των πιο πάνω διευκρινίσεων του I-Spiral IT Solutions Ltd και λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου Προσφορών ημερ. 08.04.2026 για αποκλεισμό των Αιτητών και του οικονομικού φορέα SSM Computer Systems Ltd, η Επιτροπή Αξιολόγησης ετοίμασε τη Συμπληρωματική της Έκθεση Τεχνικής Αξιολόγησης που προώθησε στη συνέχεια προς το Συμβούλιο Προσφορών με την οποία εισηγείτο ότι οι οικονομικοί φορείς 1. Logicom Solutions Limited και 2. Ι-Spiral IT Solutions Ltd πληρούν τις προϋποθέσεις των Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων και ότι προχωρούν στο επόμενο στάδιο αξιολόγησης. Ετοίμασε δε τον εξής Πίνακα:
|
Αριθμός κατάταξης |
Αριθμός οικονομικού φορέα |
Οικονομικός Φορέας |
Βαθμός Τεχνικής Προσφοράς |
|
1 |
2 |
Logicom Solutions Limited |
47,16 |
|
2 |
4 |
Ι-Spiral IT Solutions Ltd |
40,46 |
Το Συμβούλιο Προσφορών, κατά τη συνεδρία του ημερ. 13.05.2026, αφού μελέτησε την υποβληθείσα Συμπληρωματική Έκθεση Τεχνικής Αξιολόγησης, και λαμβάνοντας υπόψη τα συνολικά δεδομένα που είχαν τεθεί ενώπιον του, κατόπιν συζήτησης και ανταλλαγής απόψεων, αποφάσισε ομόφωνα όπως α) οι οικονομικοί φορείς Logicom Solutions Limited και Ι-Spiral IT Solutions Ltd, πληρούν τις προϋποθέσεις των Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων, σύμφωνα με τα Έγγραφα του Διαγωνισμού, β) η κατάταξη των εν λόγω οικονομικών φορέων μετά το πέρας της αξιολόγησης των Τεχνικών τους Προσφορών είναι όπως στον πιο πάνω Πίνακα και γ) η Επιτροπή Αξιολόγησης μπορεί να προχωρήσει στο άνοιγμα των φακέλων της Οικονομικής Προσφοράς των δυο πιο πάνω οικονομικών φορέων.
Με τη γνωστοποίηση στους Αιτητές, με την επιστολή της Αναθέτουσας Αρχής ημερ. 15.05.2026 μέσω e-mail, της απόφασης του Συμβουλίου Προσφορών, δηλ. απόρριψης της προσφοράς τους «λόγω μη πλήρωσης της απαιτούμενης Ειδικής Επαγγελματικής Εμπειρίας του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 σύμφωνα με τον όρο 6.4.3. του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Η αντικατάσταση του αρχικώς δηλωθέντος Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 με άλλον, δεν είναι δυνατή αφού αποτελεί μη επιτρεπτή μεταβολή της προσφοράς κατά το στάδιο της αξιολόγησης.», οι Αιτητές αντέδρασαν με την καταχώριση της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο Προσφυγής προβάλλοντας διάφορους λόγους ακύρωσης, τους οποίους εντάσσουν σε τρεις ενότητες.
Συγκεκριμένα, μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου τους, οι Αιτητές εισηγούνται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε υπό καθεστώς πλάνης περί το Νόμο και τα πράγματα και είναι προϊόν έλλειψης δέουσας έρευνας και παραβίασης περαιτέρω όρων του Διαγωνισμού και νομοθεσίας (πρώτη ενότητα), στερείται επαρκούς αιτιολογίας (δεύτερη ενότητα) και λήφθηκε κατά παράβαση αρχών του Διοικητικού Δικαίου και δη της χρηστής διοίκησης, της αναλογικότητας, της προστασίας του διοικούμενου, της διαφάνειας και της καλής πίστης (τρίτη ενότητα).
Ειδικότερα, με την πρώτη ενότητα οι Αιτητές εισηγούνται ότι ο κος Δουλάμης, ο Βασικός Εμπειρογνώμονας 3, πληρούσε τις απαιτήσεις του όρου 6.4.3 και αν η Αναθέτουσα Αρχή προέβαινε στη δέουσα έρευνα θα μπορούσε να το επιβεβαιώσει. Όπως ισχυρίζονται, το έργο που υποδείχθηκε από πλευράς τους προς πλήρωση του όρου συνιστούσε έργο «υλοποίησης» κατά τη συνήθη έννοια του όρου. Προβάλλουν επίσης θέμα ασάφειας της λέξης «υλοποίησης» στα Έγγραφα του Διαγωνισμού γεγονός που, κατά την άποψή τους, δεν μπορεί να ερμηνεύεται σε βάρος των οικονομικών φορέων. Ακόμη και να μην πληρούσε τον όρο, προσθέτουν, οι Αιτητές ενεργώντας στη βάση των διευκρινίσεων που ζητήθηκαν από την Επιτροπή Αξιολόγησης, μεταξύ των οποίων και η διαζευκτική διευκρίνιση κατά πόσο άλλο μέλος της Ομάδας Έργου πληρούσε τις απαιτήσεις του όρου 6.4.3, υπέδειξαν την κα Άλμα Περή σε αντικατάσταση του κου Δουλάμη, η οποία ήταν μέλος της Ομάδας Έργου που δηλώθηκε‧ οπότε, κατά την άποψή τους, η περίπτωση δεν αφορούσε σε εισαγωγή νέου προσώπου που να οδηγούσε σε τροποποίηση της προσφοράς, όπως εξέλαβε η Αναθέτουσα Αρχή. Συνεχίζουν ότι η Αναθέτουσα Αρχή λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία που δεν έπρεπε, ενήργησε κατά παράβαση του άρθρου 46 του περί Γενικών Αρχών του Διοικητικού Δικαίου Νόμου (Ν. 158(Ι)/1999) εξ ου και ο ισχυρισμός περί εμφιλοχώρησης πλάνης στη λήψη της απόφασης.
Τονίζουν ότι η Επιτροπή Αξιολόγησης δεν ενήργησε αυθαίρετα αλλά εφάρμοσε ορθά τη διαδικασία του όρου 9.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού με την αναζήτηση διευκρινίσεων, την αξιολόγηση των απαντήσεων, την αναζήτηση περαιτέρω στοιχείων και στη συνέχεια προέβη σε ανεξάρτητη επαλήθευση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών. Διευκρινίζουν ότι το Συμβούλιο Προσφορών δεν αμφισβήτησε το αποτέλεσμα της πραγματικής διερεύνησης ή την ορθότητα των πραγματικών διαπιστώσεων της Επιτροπής Αξιολόγησης ή ότι η κα Περή συνιστούσε μέλος της Ομάδας Έργου παρά μόνο η διαφωνία του περιορίστηκε στη νομική πτυχή και χαρακτηρισμό της διαδικασίας που ακολουθήθηκε. Το Συμβούλιο Προσφορών εξομοίωσε, κατά την άποψή τους, τη διαδικασία των διευκρινίσεων με ανεπίτρεπτη τροποποίηση της προσφοράς χωρίς να συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για τέτοιο εγχείρημα.
Ούτε επίσης, υποστηρίζουν, η αξιολόγηση σε σχέση με την κα Περή επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο τη βαθμολογία της τεχνικής προσφοράς των Αιτητών. Συνεχίζουν ότι ο όρος 6.4.3 ανήκει στις ελάχιστες απαιτήσεις συμμετοχής και δεν αποτελεί κριτήριο βαθμολόγησης, ενώ οι διευκρινίσεις που ζητήθηκαν αφορούσαν σε αποσαφήνιση στοιχείων της προσφοράς. Προβάλλουν τέλος ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι προϊόν μη δέουσας έρευνας (βλ. Ράφτης -v- Δημοκρατίας (2002) 3 ΑΑΔ 345).
Με τη δεύτερη ενότητα προβάλλεται η εισήγηση περί έλλειψης επαρκούς αιτιολογίας της προσβαλλόμενης απόφασης κατά παράβαση των άρθρων 26 και 28 του Ν. 158(Ι)/1999.
Ιδιαίτερα στην παρούσα περίπτωση, κατά την άποψή τους, η ανάγκη για αιτιολόγηση ήταν επαυξημένη εφόσον πρόκειται για απόκλιση από τη γνώμη του αρμοδίου τεχνικού και γνωμοδοτικού οργάνου, δηλ. της Επιτροπής Αξιολόγησης. Εξηγούν ότι ελλείπουν οι λόγοι για τους οποίους δεν έγινε αποδεκτή η κα Περή σε αντικατάσταση του κου Δουλάμη, κατά παράβαση της νομολογίας (βλ. Διογένους Χρήστος κ.ά. -v- Κυπριακής Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 145 και Χρυστάλλα Συμεωνίδου κ.ά. -v- Κυπριακής Δημοκρατίας (1997) 3 ΑΑΔ 145).
Με την τρίτη ενότητα εισηγούνται ότι η ενεργοποίηση κατ’ αρχάς της διαδικασίας αναζήτησης διευκρινίσεων, η οποία στη συνέχεια αποτέλεσε λόγο αποκλεισμού των Αιτητών από τον Διαγωνισμό, είναι ανεπίτρεπτη, εφόσον τέτοια αντιμετώπιση παραβιάζει σαφώς τις αρχές της χρηστής διοίκησης, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικούμενου, της αναλογικότητας, της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας.
Αντικρούοντας τις πιο πάνω θέσεις των Αιτητών, η Αναθέτουσα Αρχή, μέσω της γραπτής αγόρευσης της δικηγόρου της, με αναφορά στα γεγονότα της υπόθεσης, υπεραμύνεται της νομιμότητας της απόφασης αποκλεισμού των Αιτητών από το Διαγωνισμό, προβάλλοντας ότι ο Βασικός Εμπειρογνώμονας 3 που δηλώθηκε με την προσφορά των Αιτητών δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του όρου 6.4.3, γεγονός που επιβεβαίωσε και ο κος Παντελή, ο Διευθυντής του έργου, στον οποίον παρέπεμψαν οι Αιτητές. Η Αναθέτουσα Αρχή ζήτησε δε από τους Αιτητές υπό τύπο διευκρινίσεων να της υποδειχθεί είτε άλλο έργο του Πίνακα 12 του Εντύπου 5 (Βιογραφικό Σημείωμα) που αφορούσε τον κο Δουλάμη, είτε να της υποδειχθεί άλλο πρόσωπο από τον Πίνακα Παρουσίασης Ομάδας Έργου (Έντυπο 8) που να πληροί όλα τα προσόντα του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3. Οι Αιτητές δε υπέδειξαν την κα Περή. Αρνείται ότι ο κος Δουλάμης πληρούσε τον όρο 6.4.3, εισηγούμενη ότι το θέμα είναι τεχνικό για το οποίο η κρίση της Αναθέτουσας Αρχής είναι ανέλεγκτη, παραπέμποντας σε σχετική νομολογία (βλ. First Elements Euroconsultants Ltd -v- Δημοκρατίας (2017) 3(Β) ΑΑΔ 936). Αν δε οι Αιτητές θεωρούσαν ασαφή τον όρο «Υλοποίηση», συνεχίζει, θα έπρεπε να τον προσβάλουν στον κατάλληλο χρόνο που δεν έπραξαν έτσι. Ο σκοπός του Διαγωνισμού και η ερμηνεία του όρου, εισηγείται ότι, ήταν η δημιουργία ενός νέου συστήματος μισθοδοσίας ενώ το έργο που υπέδειξαν αφορούσε σε αναβάθμιση και/ή σε νέες ανάγκες υφιστάμενου συστήματος. Ως προς την άλλη εισήγηση των Αιτητών σε σχέση με την αντικατάσταση του αρχικού δηλωθέντα Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 με την κα Περή, ισχυρίζεται ότι ενόψει του ουσιώδους του όρου, παραβίαση του οποίου οδηγεί σε άκυρη προσφορά, η εκ των υστέρων τροποποίηση της προσφοράς τους, ήταν ανεπίτρεπτη στη βάση της νομολογίας, γεγονός που επισήμανε το Συμβούλιο Προσφορών. Η συμμόρφωση, συνεχίζει, με τους όρους του Διαγωνισμού θα πρέπει να υφίσταται κατά το χρόνο υποβολής της προσφοράς και όχι εκ των υστέρων. Δικαίωμα δε τροποποίησης της προσφοράς παρέχεται στον προσφοροδότη, σύμφωνα με τον όρο 8.1.4, μέχρι την τελευταία προθεσμία υποβολής της προσφοράς. Ουδεμία διευκρίνιση ή τροποποίηση μπορεί να γίνει στη συνέχεια, στη βάση του όρου 8.1.5, εξαιρουμένων των προνοιών της παραγράφου 9.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Παραπέμπει δε στην υπόθεση KPMG – GZG Consortium -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Αρ. 1347/2021 του Διοικητικού Δικαστηρίου, ημερ. 29.03.2022, προς υποστήριξη της εισήγησής της ότι είναι ανεπίτρεπτη η τροποποίηση προσφοράς επί ουσιώδους σημείου της μετά την εκπνοή της προθεσμίας υποβολής προσφορών, για σκοπούς κατοχύρωσης της ίσης μεταχείρισης και διασφάλισης αμερόληπτης κρίσης. Προσθέτει τέλος ότι στην παρούσα περίπτωση είναι άσχετο αν η προτεινόμενη αντικαταστάτρια πληρούσε ή όχι τον όρο 6.4.3 το όνομα της οποίας εντοπίζεται μεν στην Ομάδα Έργου, αλλά ο ρόλος της είναι απλώς «Άλλος Εμπειρογνώμονας: Αναλυτής – Προγραμματιστής».
Ως προς τη δεύτερη ενότητα προβάλλει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δεόντως αιτιολογημένη και η αιτιολογία της προκύπτει από την ίδια την απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής και συμπληρώνεται από το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων, ειδικά την Έκθεση Αξιολόγησης και τα πρακτικά της συνεδρίας του Συμβουλίου Προσφορών ημερ. 08.04.2026, στα οποία εμφαίνεται και η αιτιολογία της διαφωνίας του με την Επιτροπή Αξιολόγησης για το θέμα της κας Περή.
Προς αντίκρουση της τρίτης ενότητας των λόγων ακύρωσης, ισχυρίζεται ότι η τυχόν αντικατάσταση του κου Δουλάμη με την κα Περή στο στάδιο της αξιολόγησης κατόπιν των διευκρινίσεων που ζητήθηκαν, θα οδηγούσε σίγουρα σε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης και είναι άνευ σημασίας αν προέρχετο από πρωτοβουλία της Επιτροπής Αξιολόγησης, που δεν είναι σαφώς το αποφασίζον όργανο.
Έχουμε διεξέλθει με προσοχή των εκατέρωθεν εισηγήσεων, τις οποίες οι δικηγόροι των δύο πλευρών είχαν την ευκαιρία να αναπτύξουν και προφορικά κατά την ακρόαση, υπό το φως της νομολογίας και των γεγονότων της υπόθεσης, όπως εξάγονται από τους Διοικητικούς Φακέλους στους οποίους έχουμε ανατρέξει.
Κατ’ αρχάς θα πρέπει να λεχθεί ότι και οι τρεις ενότητες των λόγων ακύρωσης είναι συναφείς, τα επιχειρήματα προς υποστήριξη των οποίων ως επί το πλείστον συμπλέκονται, εξ ου και θα εξεταστούν μαζί.
Στο στάδιο αυτό για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης και κατανόησης των εκατέρωθεν εισηγήσεων παραθέτουμε αυτούσιες τις πρόνοιες του όρου 6.4.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που, σύμφωνα με την Αναθέτουσα Αρχή, δεν πληρούσε η προσφορά των Αιτητών, εξ ου και απορρίφθηκε:
«6.4 Τεχνικές και επαγγελματικές ικανότητες
Για τη συμμετοχή τους στο διαγωνισμό, οι Οικονομικοί Φορείς πρέπει να πληρούν υποχρεωτικά τις παρακάτω προϋποθέσεις που αφορούν τις τεχνικές και επαγγελματικές τους ικανότητες:
1. […]
2. […]
3. να έχει συμπεριλάβει στην προτεινόμενη Ομάδα Έργου για την υλοποίηση του Αντικείμενου της Σύμβασης, βασικούς εμπειρογνώμονες, τα προσόντα των οποίων αναφέρονται ως ελάχιστα απαιτούμενα πιο κάτω:
[…]
Βασικός Εμπειρογνώμονας 3: Επικεφαλής Ανάπτυξης Λογισμικού (Software Development Lead)
Ο Επικεφαλής Ανάπτυξης Λογισμικού θα έχει την ευθύνη για την καθοδήγηση και εποπτεία της ανάπτυξης, εγκατάστασης, παραμετροποίησης και συντήρησης της προτεινόμενης λύσης.
Γενική Επαγγελματική Εμπειρία (Μετά την απόκτηση του πρώτου πανεπιστημιακού τίτλου σπουδών): Εμπειρία τουλάχιστον πέντε (5) ετών στον τομέα της ανάπτυξης λογισμικού.
Ειδική Επαγγελματική Εμπειρία: Ο/Η υποψήφιος/α θα πρέπει να έχει συμμετάσχει, υπό την ιδιότητα του Προγραμματιστή Λογισμικού, σε τουλάχιστον ένα (1) έργο που αφορά την υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας, το οποίο να είναι σύμφωνο με τη Νομοθεσία και τους Κανονισμούς που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μισθοδοσία τουλάχιστον 50 ατόμων για ένα πελάτη. Το έργο θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί και τεθεί σε παραγωγική λειτουργία εντός των τελευταίων πέντε (5) ετών.
[…].».
Βασικός πυλώνας των εισηγήσεων των Αιτητών προς υποστήριξη της πρώτης ενότητας των λόγων ακύρωσης συνιστά η εμφιλοχώρηση πλάνης στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης με τη θεώρηση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής αφενός ότι ο προτεινόμενος Βασικός Εμπειρογνώμονας 3, κος Δουλάμης, δεν πληρούσε τις απαιτήσεις του όρου 6.4.3 στη βάση του έργου «Υλοποίηση νέων αναγκών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού» που υπέβαλε (πρώτο σκέλος) και αφετέρου ότι η αντικατάστασή του με την κα Περή θα ισοδυναμούσε με ανεπίτρεπτη τροποποίηση της προσφοράς τους (δεύτερο σκέλος).
Είναι νομολογικά γνωστό (βλ. Μολέσκη -v- Δημοκρατίας, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 118/14 ημερ. 02.06.2020) ότι το βάρος απόδειξης ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν προϊόν πλάνης το φέρει εκείνος που ισχυρίζεται την ύπαρξη της. Επίσης, σύμφωνα με τη νομολογία, η Διοίκηση τεκμαίρεται πως λειτουργεί σύμφωνα με το Νόμο, οι αποφάσεις της οποίας διέπονται από το τεκμήριο της κανονικότητας, εκτός όπου καθαρά αποδεικνύεται πως τούτο δεν συμβαίνει. Έχει δε περαιτέρω αποφασιστεί κατ’ επανάληψη, ότι η κρίση της διοίκησης επί θεμάτων τεχνικής φύσεως ή ειδικών γνώσεων «χαρακτηρίζεται ως ανέλεγκτος» εφόσον δεν συντρέχει πλάνη περί τα πράγματα, κακή χρήση διακριτικής εξουσίας ή δεν προκύπτει έλλειψη αιτιολογίας (βλ. Ράφτης -v- Δημοκρατίας κ.ά. (ανωτέρω) και Ρ.Ι.Κ. -v- Κεντρικής Ασφαλιστικής Εταιρείας Λτδ (2017) 3 ΑΑΔ 353).
Θα πρέπει να τονιστεί επίσης ότι σύμφωνα με την πάγια νομολογία η εξουσία της Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών (στο εξής «η ΑΑΠ») περιορίζεται σε έλεγχο της νομιμότητας της απόφασης ως εύλογα επιτρεπτής υπό τις περιστάσεις και δεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση του διοικητικού οργάνου (βλ. Georgiades -v- Republic (1982) 3 CLR 659).
Το Δικαστήριο δεν ασκεί πρωτογενή έλεγχο και δεν υποκαθιστά με τη δική του εκτίμηση την κρίση της διοίκησης έστω και εάν θα μπορούσε εύλογα να καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα (βλ. Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών -v- Π.Κ. Ιωάννου & Υιοί Λτδ κ.ά. (2016) 3 ΑΑΔ 727 και First Elements Euroconsultants Ltd -ν- Κυπριακής Δημοκρατίας (ανωτέρω)).
Ούτε και βεβαίως υποκαθιστά τις αποφάσεις της διοίκησης ή προβαίνει σε επανεκτίμηση πρωτογενών γεγονότων, εφόσον κρίνει ότι η έρευνα ήταν επαρκής (βλ. Χατζηαράπης -v- Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 64, 69).
Η πλάνη προνοείται από το άρθρο 46 του Ν. 158(Ι)/1999 και περιλαμβάνεται στο ΜΕΡΟΣ ΙΧ ΟΡΘΗ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗΣ ΕΞΟΥΣΙΑΣ. Προβλέπει δε τα εξής:
«Πλάνη
46.-(1) Αν η διοίκηση, κατά την άσκηση της διακριτικής της εξουσίας, στηρίζεται σε πραγματικά γεγονότα και προϋποθέσεις που είναι εξ αντικειμένου ανύπαρκτα ή αν παραλείπει να λάβει υπόψη της ουσιώδη πραγματικά γεγονότα, ενεργεί με πλάνη περί τα πράγματα.
(2) Αν η πλάνη έχει επηρεάσει την απόφαση του διοικητικού οργάνου, είναι ουσιώδης και καθιστά την πράξη παράνομη.
(3) Η αξιολόγηση και εκτίμηση αντιφατικών μεταξύ τους αποδεικτικών και άλλων στοιχείων του διοικητικού φακέλου και η επιλογή ορισμένων από αυτά στα οποία βασίστηκε το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η διοίκηση δε συνιστούν πλάνη, εφόσον η επιλογή ήταν για τη διοίκηση λογικά επιτρεπτή.»
Έχοντας κατά νου ότι μεταξύ των λόγων ακύρωσης περιλαμβάνονται ισχυρισμοί περί έλλειψης δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, κρίνουμε σκόπιμο να παραθέσουμε το σχετικό απόσπασμα από την Έκθεση Αξιολόγησης, παράγραφο 2.4, σε σχέση με τον Έλεγχο Τεχνικών και Επαγγελματικών Ικανοτήτων, ειδικά των Αιτητών, που είναι ο καλύτερος οδηγός κατανόησης του ιστορικού και κυρίως του λόγου για τον οποίον αποκλείστηκαν οι Αιτητές από το Διαγωνισμό:
«2.4 Έλεγχος Τεχνικών και Επαγγελματικών ικανοτήτων
Κατά το στάδιο αυτό έγινε έλεγχος των τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων σύμφωνα με τα έγγραφα διαγωνισμού και τα αποτελέσματα παρουσιάζονται στον πίνακα του Παραρτήματος 3 – Πρακτικά 4ης και 5ης συνεδρίασης.
Κατά τον έλεγχο, η Επιτροπή Αξιολόγησης διαπίστωσε ότι σχετικά με τον Βασικό Εμπειρογνώμονα 2, Χάρη Κυπριανού, ο Οικονομικός Φορέας I-Spiral IT Solutions Ltd […].
Επίσης, η Επιτροπή Αξιολόγησης διαπίστωσε ότι σχετικά με τον Βασικό Εμπειρογνώμονα 3, Επικεφαλής Ανάπτυξης Λογισμικού, κ. Γιώργο Δουλάμη, ο Οικονομικός Φορέας Quality & Reliability SA δεν έδωσε επαρκή συνοδευτικά στοιχεία, ώστε να είναι σαφές στην Επιτροπή Αξιολόγησης με ποιο έργο, που περιλήφθηκε στον πίνακα 12 του Εντύπου 5 (Βιογραφικό Σημείωμα), πληρείται η ειδική επαγγελματική εμπειρία του βασικού εμπειρογνώμονα.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή Αξιολόγησης λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα ενώπιον της, και τηρώντας τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, αποφάσισε να σταλούν διευκρινιστικές επιστολές στους Οικονομικούς Φορείς I-Spiral IT Solutions Ltd και Quality & Reliability SA στη βάση της παραγράφου 9.5 «Διευκρινήσεις και Διασαφηνίσεις Προσφορών» του Μέρους Α των εγγράφων του διαγωνισμού, σύμφωνα με την οποία όταν οι πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά που πρέπει να υποβληθούν από τους Προσφέροντες είναι ή εμφανίζονται ελλιπείς, οι Αναθέτουσες Αρχές δύνανται να ζητούν από τους Προσφέροντες να υποβάλλουν, να συμπληρώνουν, να αποσαφηνίζουν ή να ολοκληρώνουν τις σχετικές πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά.
[…]
Σε συνέχεια της ζήτησης διευκρινίσεων με βάση την επιστολή που στάλθηκε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 03/02/2026, η Επιτροπή Αξιολόγησης εξέτασε την απάντηση που απέστειλε ο οικονομικός φορέας Quality & Reliability SA στις 21/01/2026 (Παράρτημα 8), στην οποία δηλώνεται ότι η ειδική επαγγελματική εμπειρία του ΒΕ3 πληρείται με έργο της ΑνΑΔ. Η ΕΑ επικοινώνησε και τηλεφωνικά με τον κ. τον κ. Δημήτρη Παντελή, ο οποίος ήταν ο IT Manager στο έργο εκ μέρους της ΑνΑΔ επιβεβαιώνοντας την πιο πάνω εμπλοκή του κ. Γιώργου Δουλάμη αλλά και το γεγονός ότι το έργο «Υλοποίηση νέων αναγκών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού», στο οποίο ο κ. Γιώργος Δουλάμης συμμετείχε από τον Απρίλιο του 2023, δεν αφορούσε την υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας αλλά την εφαρμογή πρόσθετων λειτουργιών ή/και τροποποίηση υφιστάμενων λειτουργιών σε σύστημα το οποίο υλοποιήθηκε παλαιότερα και βρισκόταν ήδη σε παραγωγική λειτουργία. Ως εκ τούτου, η ΕΑ αποφάσισε ότι το εν λόγω έργο δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για σκοπούς ικανοποίησης της ειδικής επαγγελματικής εμπειρίας του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3.
Η Επιτροπή Αξιολόγησης λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω αποφάσισε να αποστείλει εκ νέου με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο διευκρινιστική επιστολή στον Οικονομικό Φορέα Quality & Reliability SA, στις 10/02/2026 (Παράρτημα 8).
Σε συνέχεια της ζήτησης διευκρινίσεων με βάση την επιστολή που στάλθηκε με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στις 10/02/2026, η Επιτροπή Αξιολόγησης εξέτασε την απάντηση που απέστειλε ο Οικονομικός Φορέας Quality & Reliability SA στις 18/02/2026 (Παράρτημα 8), με την οποία προτείνει την κα Άλμα Περή από την ομάδα έργου ως εναλλακτικό Βασικό Εμπειρογνώμονα 3. Η ΕΑ, αφού μελέτησε όλα τα δεδομένα, στη συνεδρίαση που έγινε στις 19/02/2026 αποφάσισε να ζητήσει από τον Οικονομικό Φορέα να αποστείλει τα στοιχεία του αντισυμβαλλόμενου για το έργο «Ανάπτυξη εφαρμογών υποστήριξης Ενιαίας Αρχής Πληρωμής Μισθοδοσίας, το οποίο περιλαμβάνει και Portal Εργαζομένου» που υπέδειξε ο ΟΦ, για να μπορέσει να επιβεβαιώσει ότι ικανοποιείται το κριτήριο της ειδικής επαγγελματικής εμπειρίας της κας Άλμας Περή.
Η Επιτροπή Αξιολόγησης μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με τον κ. Δήμο Κοντζίνο, Λειτουργό του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης που ήταν Διοικητής Έργου, επιβεβαίωσε τόσο ότι το έργο αφορούσε την εξ’ αρχής υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας όσο και την συμμετοχή και το ρόλο της κας Άλμας Περή και αποφάσισε ότι η κα Άλμα Περή καλύπτει τις απαιτήσεις του ρόλου όπως προδιαγράφονται στον διαγωνισμό.
[…].».
Το Συμβούλιο Προσφορών στη συνέχεια δεν συμφώνησε με την εισήγηση αυτή της Επιτροπής Αξιολόγησης, σύμφωνα με τα πρακτικά της συνεδρίας του ημερ. 08.04.2026 που εντοπίσαμε στους Διοικητικούς Φακέλους, το σχετικό απόσπασμα των οποίων παραθέτουμε κατωτέρω για σκοπούς καλύτερης παρακολούθησης:
«Θέμα 1: Υποβολή Έκθεσης Τεχνικής Αξιολόγησης για τον Διαγωνισμό ΓΛ08/2025 με θέμα «Υλοποίηση, Συντήρηση και Λειτουργία Συστήματος Μισθοδοσίας και ταμείου Προνοίας για το Ωρομίσθιο Κυβερνητικό Προσωπικό»
Για το πιο πάνω θέμα, το Συμβούλιο μελέτησε την υποβληθείσα Έκθεση Αξιολόγησης ημερ.02/04/2026, η οποία απεστάλη με την Επιστολή με αρ. φακ. 13.25.050.072 και ημερομηνία 02/04/2026.
[…]
(Β) Αναφορικά με τον έλεγχο τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων (ενότητα 2.4 της Έκθεσης Αξιολόγησης), και ειδικότερα τις απαιτήσεις που αφορούν την Ειδική Επαγγελματική Εμπειρία των βασικών εμπειρογνωμόνων για απαιτούμενα έργα, σύμφωνα με τα έγγραφα του διαγωνισμού (όρο 6.4.3), για τα οποία είχαν ζητηθεί διευκρινίσεις από την Επιτροπή Αξιολόγησης για τους Βασικούς Εμπειρογνώμονες 2 και 3 του Οικονομικού Φορέα I-Spiral IT Solutions Ltd και για τον Βασικό Εμπειρογνώμονα 3 του Οικονομικού Φορέα Quality & Reliability A.E., το Συμβούλιο, λαμβάνοντας υπόψη τα Παραρτήματα 3 και 8 της Έκθεσης Αξιολόγησης:
- συμφωνεί με την κρίση της Επιτροπής Αξιολόγησης ότι οι δοθείσες διευκρινίσεις από τον Οικονομικό Φορέα I-Spiral IT Solutions Ltd είναι ικανοποιητικές προς τεκμηρίωση των κριτηρίων των τεχνικών και επαγγελματικών ικανοτήτων,
- συμφωνεί με την κρίση της Επιτροπής Αξιολόγησης ότι το δηλωθέν έργο του αρχικώς δηλωθέντα με την προσφορά Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 του Οικονομικού Φορέα Quality & Reliability A.E. δεν ικανοποιούσε τη σχετική απαίτηση της ειδικής επαγγελματικής εμπειρίας του, ωστόσο,
- διαφωνεί με την κρίση της Επιτροπής Αξιολόγησης για αποδοχή της αντικατάστασης του αρχικώς δηλωθέντος Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 του Οικονομικού Φορέα Quality&Reliability A.E. με άλλον, καθ’ ότι τούτο συνιστά απαγορευμένη μεταβολή της προσφοράς κατά το στάδιο της αξιολόγησης.
Συνεπώς, το Συμβούλιο κρίνει ότι ο Οικονομικός Φορέας Quality & Reliability S.A. πρέπει να αποκλεισθεί λόγω μη πλήρωσης της απαιτούμενης Ειδικής Επαγγελματικής Εμπειρίας του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 σύμφωνα με τον όρο 6.4.3 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού.».
Σημειώνουμε ότι για σκοπούς απόφασής μας ανατρέξαμε στους Διοικητικούς Φακέλους όπου εντοπίσαμε όλα τα έγγραφα της προσφοράς των Αιτητών, την αλληλογραφία που αντηλλάγη μεταξύ των Αιτητών και της Επιτροπής Αξιολόγησης σε σχέση με τις διευκρινίσεις που ζητήθηκαν και απαντήθηκαν, τα πρακτικά των συνεδριάσεων της Επιτροπής Αξιολόγησης και του Συμβουλίου Προσφορών και γενικά όλα τα στοιχεία που μας παρέπεμψαν οι δικηγόροι στις αγορεύσεις τους και άλλα που εντοπίσαμε εμείς οι ίδιοι.
Είναι φανερό ότι η όλη επιχειρηματολογία των Αιτητών προς υποστήριξη του πρώτου σκέλους της πρώτης ενότητας, δηλ. ότι η απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής ότι ο προτεινόμενος Βασικός Εμπειρογνώμονας 3 δεν πληρούσε τον όρο 6.4.3 με το δηλωθέν έργο «Υλοποίηση νέων αναγκών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού» ήταν παράνομη και προϊόν πλάνης, αναφέρεται σε τεχνικό ζήτημα για το οποίο απαιτούνται ειδικές γνώσεις τις οποίες δεν κατέχουμε. Ουσιαστικά καλείται η ΑΑΠ να προχωρήσει σε ανάλυση και αξιολόγηση όλων των στοιχείων του υποδειχθέντος έργου με την προσφορά των Αιτητών σε συνάρτηση με τις προϋποθέσεις του όρου και να προβεί σε ιδίαν κρίση κατά πόσο το έργο αυτό και μάλιστα μετά τις διευκρινίσεις που δόθηκαν, πληρούσε τις απαιτήσεις του όρου 6.4.3 σε σχέση με τον κο Δουλάμη. Σύμφωνα με τη νομολογία, η ικανότητα και εμπειρία των Βασικών Εμπειρογνωμόνων δεν μπορούν να αξιολογηθούν πρωτογενώς από την ΑΑΠ ώστε να προβεί σε διαπιστώσεις κατά πόσο αυτοί πληρούν ή όχι τις προϋποθέσεις συμμετοχής (βλ. First Elements Euroconsultants Ltd -ν- Κυπριακής Δημοκρατίας (ανωτέρω)).
Σημειώνουμε ότι η έρευνά μας στους Διοικητικούς Φακέλους κατέδειξε ότι η Επιτροπή Αξιολόγησης ασχολήθηκε επισταμένα με το θέμα του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 και αναζήτησε διευκρινίσεις αρχικά ως προς το ποιό από τα έργα του Πίνακα 12 του Εντύπου 5 πληροί τον όρο 6.4.3. Με τις διευκρινίσεις που δόθηκαν στις 06.02.2026 υποδείχθηκε το έργο της ΑνΑΔ που, σύμφωνα με τη Συνοπτική περιγραφή του στον Πίνακα 12 του Εντύπου 5 ήταν «Το αντικείμενο του έργου περιελάμβανε την εφαρμογή νέων λειτουργιών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ) μισθοδοσίας της ΑνΑΔ…». Ως τίτλος του έργου δε καθορίζετο «Υλοποίηση νέων αναγκών στο ΟΠΣ της ΑνΑΔ». Έκρινε τέλος και μετά την τηλεφωνική επικοινωνία με τον «IT Manager» ότι το έργο στο οποίο παρέπεμψαν οι Αιτητές δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις του όρου 6.4.3 για τους λόγους που αναφέρει στην Έκθεσή της και καταγράφουμε ανωτέρω. Το λεκτικό του όρου είναι σαφές ότι θα πρέπει ο Βασικός Εμπειρογνώμονας 3 να έχει συμμετάσχει υπό την ιδιότητα του Προγραμματιστή Λογισμικού σε ένα τουλάχιστον έργο που αναφέρεται στην υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας. Όμως η Επιτροπή Αξιολόγησης θεώρησε ότι το έργο που υποδείχθηκε αφορούσε στην «εφαρμογή πρόσθετων λειτουργιών ή/και τροποποίηση υφιστάμενων λειτουργιών σε σύστημα το οποίο υλοποιήθηκε παλαιότερα και βρισκόταν ήδη σε παραγωγική λειτουργία» και όχι σε υλοποίηση έργου που αφορούσε ο όρος. (Η υπογράμμιση είναι δική μας)
Οι Αιτητές προβάλλουν, μεταξύ άλλων, ότι η λέξη «υλοποίηση» στον όρο ήταν ασαφής εξ ου και θα πρέπει να ερμηνευθεί προς όφελος του διοικούμενου. Μάλιστα δόθηκε έμφαση στην εισήγηση αυτή κατά την προφορική αγόρευση της δικηγόρου των Αιτητών. Από τα Έγγραφα του Διαγωνισμού και ιδιαίτερα τα Έντυπα 10Α (ΛΑ.3.7 παράγρ.(δ)) και 10Β (ΜΛΑ 5.8) που αφορούν σε «Αξιολόγηση Λειτουργικών Απαιτήσεων» και «Αξιολόγηση Μη Λειτουργικών Απαιτήσεων» αντίστοιχα, καθίσταται αντιληπτό ότι το έργο του παρόντος Διαγωνισμού και το οποίο καλούντο να εκτελέσουν οι προσφοροδότες, αφορούσε στη δημιουργία νέου ολοκληρωμένου συστήματος. Το γεγονός αυτό είναι ενδεικτικό και της αληθινής βούλησης του συντάξαντα των όρων όπως οι προτεινόμενοι Βασικοί Εμπειρογνώμονες να έχουν την κατάλληλη εμπειρία για υλοποίησή του, ερμηνεία που συνάδει και με τη λογική. Δεν μπορεί δε να προβάλλεται στο στάδιο αυτό ασάφεια του όρου, εφόσον οι Αιτητές θα μπορούσαν να ζητήσουν διευκρίνιση ή να τον προσβάλουν στον κατάλληλο χρόνο και δεν το έπραξαν.
Είναι νομολογικά γνωστή η αρχή ότι οι κανόνες ερμηνείας εγγράφων στόχο έχουν τη γραμματική ερμηνεία συμπληρωμένη από την αντίληψη που δημιουργείται σ’ ένα κοινό άνθρωπο, η δε πρόθεση των μερών εξάγεται από τη γλωσσική διατύπωση (βλ. Transnatco Ltd -v- Superclima Engineering Ltd (2010) 1(Α) ΑΑΔ 643, Καρατσιώλης -v- Royal Sports Betting Ltd (2008) 1(Α) ΑΑΔ 669 και Αλκιβιάδη -v- The Philips College Ltd (2017) 1(Α) ΑΑΔ 564). Ειδικά σ’ ό,τι αφορά τους όρους προσφορών, αυτοί ερμηνεύονται στενά και αυστηρά χωρίς να επιτρέπονται παρεκκλίσεις, ώστε όλοι οι προσφοροδότες να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης (βλ. Νίκολας -v- Δημοκρατίας (2011) 3Β ΑΑΔ 583).
Στην πρόσφατη υπόθεση Logicom Solutions Ltd -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου, Υπ. Αρ. 23/2018, ημερ. 11.01.2024, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο τόνισε τα εξής ως προς την ερμηνεία όρων διαγωνισμού:
«Όπου επιχειρείται η ερμηνεία όρου διαγωνισμού, όπως και στην περίπτωση όπου επιχειρείται ερμηνεία όρων της σύμβασης, το κριτήριο είναι η έννοια την οποία μεταδίδει το κείμενο του διαγωνισμού ή και της σύμβασης, ανάλογα με την περίπτωση, στον μέσο λογικό άνθρωπο (βλ. Amethyst Distributors – v – Ιεράς Μονής Κύκκου (2011) 1 ΑΑΔ 199). Συνεπώς είναι η εξεύρεση της πραγματικής πρόθεσης του συντάξαντα των όρων του διαγωνισμού ή των συμβαλλόμενων.
Αποτελεί βασική ερμηνευτική αρχή ότι όπου το λεκτικό του όρου του διαγωνισμού είναι καθαρό και σαφές, πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με τη φυσική και συνηθισμένη του έννοια γιατί αυτό το λεκτικό εκφράζει με τον καλύτερο τρόπο την αληθινή βούληση του συντάξαντα. Όπως έχει υποδειχθεί στην Αντωνίου – v- Συμβουλίου Κεντρικού Σφαγείου Κοφίνου (2001) 3 ΑΑΔ 164 «το Δικαστήριο έχει υποχρέωση να αναζητήσει το νόημα των όρων του διαγωνισμού χωρίς απόλυτη και δογματική προσήλωση στις λέξεις. Αλλά να δώσει «ερμηνεία – όπου γεννιέται αμφιβολία και υπάρχουν ανοικτές δύο ερμηνείες – η οποία συνάδει με τη λογική».».
Όπως αναφέρθηκε περαιτέρω από το Εφετείο στην υπόθεση R. C. Rightclima Ltd -v- Κυπριακής Δημοκρατίας, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 151/19, ημερ. 31.01.2024, υιοθετώντας τις αρχές που τέθηκαν στην Logicom Solutions Ltd -v- Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών (ανωτέρω), τα Έγγραφα Διαγωνισμού ευλόγως διέπονται από τις ίδιες ερμηνευτικές αρχές όπως οι νόμοι και οι συμβάσεις, συνεπώς ερμηνεύονται κατά τη γραμματική τους ερμηνεία στο πλαίσιο της οποίας προσμετρούνται, σε περίπτωση ασάφειας, τα συμφραζόμενα, έκαστη λέξη θεωρείται ότι προστίθεται σκόπιμα και προτιμάται η ερμηνεία που συνάδει με τη λογική.
Ο όρος 6.4 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού είναι ουσιώδης, όπως έκρινε και η Αναθέτουσα Αρχή. Αυτό δηλώνει και το λεκτικό του όρου, δηλ. «…οι Οικονομικοί Φορείς πρέπει να πληρούν υποχρεωτικά τις παρακάτω προϋποθέσεις…». Ουσιώδης είναι επίσης και η παράγραφος 3 του όρου 6.4 σε σχέση με την Ειδική Επαγγελματική Εμπειρία του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από την αναφορά «θα πρέπει να έχει συμμετάσχει…» σε τουλάχιστον ένα έργο που αφορά στην υλοποίηση συστήματος μισθοδοσίας.
Όπως έχει νομολογηθεί, ειδικά στις περιπτώσεις προσφορών, η μη συμμόρφωση με ουσιώδη όρο, καθιστά την προσφορά εκτός προδιαγραφών (βλ. C.H. KOUNOUNAS CONSTRUCTIONS LTD -v- ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 28/2014, ημερ. 28.07.2020, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ -v- ΧΑΤΖΗΙΩΑΝΝΟΥ & ΥΙΟΙ (2005) 3 ΑΑΔ 467 και Δημοκρατία -v- Δ. Αυλωνίτης & Υιοί Λτδ (2000) 3 ΑΔΔ 137). Στην προκειμένη περίπτωση συμμόρφωση με το συγκεκριμένο όρο που αφορούσε στην ειδική επαγγελματική εμπειρία του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3, που είναι ο Επικεφαλής Ανάπτυξης Λογισμικού, δεν μπορεί παρά να είναι αποφασιστικής σημασίας για την εγκυρότητα της προσφοράς.
Για όλους τους πιο πάνω λόγους βρίσκουμε την απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής απόρριψης της προσφοράς των Αιτητών ενόψει παραβίασης του ουσιώδους όρου 6.4.3 σ’ ό,τι αφορά την ειδική επαγγελματική εμπειρία του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3 να μην ενέχει οτιδήποτε το μεμπτό, αλλά ήταν ευλόγως επιτρεπτή από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής, στη βάση των ενώπιον της δεδομένων. Δεν έχει αποδειχθεί συναφώς ότι η απόφαση ήταν προϊόν πλάνης, αν και το βάρος απόδειξης φέρουν οι Αιτητές. Συνεπώς το πρώτο σκέλος της πρώτης ενότητας των λόγων ακύρωσης δεν μπορεί να πετύχει.
Θα προχωρήσουμε στη συνέχεια στην εξέταση του δεύτερου σκέλους της ίδιας ενότητας που αναφέρεται στην αντικατάσταση του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3.
Σημειώνουμε κατ’ αρχάς ότι σ’ ό,τι αφορά τον χρόνο για ικανοποίηση της συμμόρφωσης προσφοράς με ουσιώδη όρο του Διαγωνισμού σχετικοί είναι οι όροι 8.1.4 και 8.1.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού. Ο όρος 8.1.5 είναι σαφής ότι «Ουδεμία διευκρίνιση, τροποποίηση ή απόκρουση οποιουδήποτε όρου ή στοιχείου των Προσφορών είναι επιτρεπτό να γίνει από τους Προσφέροντες μετά την τελευταία προθεσμία υποβολής τους, εξαιρουμένων των προνοιών της παραγράφου 9.5.».
Το εγχείρημα των Αιτητών αντικατάστασης του κου Δουλάμη με την κα Περή, έστω και αν το όνομά της περιλαμβάνεται στην Ομάδα Έργου, μετά τη διαπίστωση ότι ο κος Δουλάμης δεν πληρούσε τον όρο 6.4.3, στο στάδιο των διευκρινίσεων, σίγουρα οδηγεί σε εκ των υστέρων ανεπίτρεπτη τροποποίηση της προσφοράς τους και συνακόλουθα σε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
Και εξηγούμε.
Το δικαίωμα της Αναθέτουσας Αρχής αναζήτησης διευκρινίσεων παρέχει ο όρος 9.5 του Μέρους Α των Εγγράφων του Διαγωνισμού που προβλέπει τα εξής:
«9.5 Διευκρινίσεις και Διασαφηνίσεις Προσφορών
1. Η Αναθέτουσα Αρχή καθ’ όλη τη διάρκεια της αξιολόγησης, έχει το δικαίωμα, εφ’ όσον κριθεί αναγκαίο, να ζητήσει από τον Προσφέροντα την παροχή διευκρινήσεων σχετικά με το περιεχόμενο της Προσφοράς του. Στην περίπτωση αυτή, η παροχή διευκρινήσεων είναι υποχρεωτική και δεν θεωρείται αντιπροσφορά.
2. Όταν οι πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά που πρέπει να υποβάλλονται από τους Προσφέροντες είναι ή εμφανίζονται ελλιπείς ή λανθασμένες ή όταν λείπουν συγκεκριμένα έγγραφα, οι Αναθέτουσες Αρχές δύνανται να ζητούν από τους Προσφέροντες να υποβάλλουν, να συμπληρώνουν, να αποσαφηνίζουν ή να ολοκληρώνουν τις σχετικές πληροφορίες ή τα δικαιολογητικά υπό την προϋπόθεση ότι τα σχετικά αιτήματα υποβάλλονται τηρουμένων των αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας. Οι Προσφέροντες στην περίπτωση αυτή υποχρεούνται, με ποινή αποκλεισμού εάν δεν το πράξουν, τέτοιου είδους πληροφορίες ή δικαιολογητικά να τα υποβάλλουν στην Αναθέτουσα Αρχή, μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα που αυτή θα ορίζει κατά περίπτωση, το οποίο δεν θα είναι μικρότερο των πέντε (5) εργάσιμων ημερών.
3. Από τις διευκρινήσεις που δίνονται από τους Προσφέροντες, σύμφωνα με τα παραπάνω, λαμβάνονται υπόψη μόνον εκείνες που αναφέρονται στα σημεία για τα οποία ζητήθηκαν.».
Όπως έχει νομολογηθεί, η διοίκηση δεν μπορεί να επεμβαίνει για να διορθώνει λάθη ή παραλείψεις ενός προσφοροδότη όταν μια τέτοια ενέργεια δεν δικαιολογείται από τους όρους της προσφοράς (βλ. Medcon Construction and Others -v- The Republic (1968) 3 ΑΑΔ 535). Η υποβολή στοιχείων εκ των υστέρων παραβιάζει την αρχή της χρηστής διοίκησης και την αρχή της ισότητας (βλ. ΑΗΚ -v- Hydrotech Water and Environmental Eng. Ltd (1999) 3 AAΔ 333). Δεν είναι επομένως εφικτή η υποβολή εγγράφων ή τροποποίηση των υποβληθέντων εγγράφων ώστε να θεραπεύεται η απόκλιση από ουσιώδη όρο, μέσα από την άσκηση του δικαιώματος της διοίκησης για παροχή διευκρινίσεων (βλ. σύγγραμμα «Κυπριακό Δίκαιο των Δημοσίων Συμβάσεων» του Αχιλλέα Κ. Αιμιλιανίδη σελ. 299).
Ως προς το θέμα των διευκρινίσεων και την εμβέλεια του δικαιώματος της Αναθέτουσας Αρχής αναζήτησης τους, σχετικά είναι και τα εξής αποσπάσματα από το σύγγραμμα του Δημήτριου Ράικου, «Δίκαιο Δημοσίων Συμβάσεων», 2022, Δ’ Έκδοση, σελ. 411-412:
«Ο κανόνας που θέτει η νομολογία του Δικαστηρίου, συνίσταται στην απαγόρευση τροποποίησης (λ.χ. βελτίωσης) της προσφοράς ή διόρθωσης των λαθών της. Ειδικότερα, εφόσον έχουν υποβληθεί οι σχετικές προσφορές, αυτές, καταρχήν, δεν μπορούν πλέον να τροποποιηθούν ούτε κατόπιν πρωτοβουλίας της αναθέτουσας αρχής ούτε κατόπιν πρωτοβουλίας του υποψηφίου. «Η αρχή της ίσης μεταχείρισης των υποψηφίων και η εξ αυτής απορρέουσα υποχρέωση διαφάνειας απαγορεύουν, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, οποιαδήποτε διαπραγμάτευση μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και μεμονωμένων υποψηφίων. Αν γινόταν δεκτό ότι η αναθέτουσα αρχή έχει την εξουσία να ζητεί διευκρινίσεις από συγκεκριμένο υποψήφιο, την προσφορά του οποίου κρίνει ανακριβή ή μη σύμφωνη με τις τεχνικές προδιαγραφές της συγγραφής υποχρεώσεων, η εν λόγω αρχή θα κινδύνευε στην πραγματικότητα να θεωρηθεί ύποπτη, σε περίπτωση που τελικώς επέλεγε την επίμαχη προσφορά, ότι διεξήγαγε μυστικές διαπραγματεύσεις με τον οικείο υποψήφιο, εις βάρος των λοιπών υποψηφίων και κατά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης».
[…]
Περαιτέρω, το Δικαστήριο στην ίδια απόφαση κατέστησε σαφές ότι, δεν αντιβαίνει στο ενωσιακό δίκαιο (στην κριθείσα υπόθεση προς το εν λόγω άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18), ειδικότερα η κατεξαίρεση διόρθωση ή κατά περίπτωση συμπλήρωση των δεδομένων της προσφοράς, μεταξύ άλλων, επειδή απαιτείται προφανώς η απλή διευκρίνιση τους ή η διόρθωση πρόδηλων εκ παραδρομής λαθών, υπό τον όρο ότι η τροποποίηση αυτή δεν συνεπάγεται στην πράξη την υποβολή νέας προσφοράς.
Η δυνατότητα αυτή εξυπηρετεί και την ανάπτυξη επαρκούς ανταγωνισμού μεταξύ των ενδιαφερόμενων οικονομικών φορέων και διασφαλίζει ότι οι προσφορές των υποψηφίων δεν θα απορρίπτονται για ήσσονος σημασίας πλημμέλειες. Διαφορετική προσέγγιση θα είχε ως αποτέλεσμα να αποκλείονται υποψήφιοι οι οποίοι έχουν την ικανότητα να εκτελέσουν τη σύμβαση, εξαιτίας τυχόν σφαλμάτων που εκ παραδρομής εμφιλοχώρησαν κατά τη σύνταξη της προσφοράς τους. […]».
Στην υπόθεση του ΔΕΕ Esaprojekt sp.zo.o -v- Wojewόdztwo Lόdzkie, C-387/14, ημερ. 04.05.2017, αναφέρονται τα εξής ως προς το δικαίωμα της Αναθέτουσας Αρχής να ζητήσει διευκρινίσεις:
«37. Εξάλλου, κατά τη νομολογία, τόσο οι αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της απαγορεύσεως των διακρίσεων όσο και η υποχρέωση διαφάνειας απαγορεύουν κάθε διαπραγμάτευση μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και προσφέροντος στο πλαίσιο διαδικασίας συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, όπερ σημαίνει ότι, κατ’ αρχήν, είναι αδύνατο να τροποποιηθεί προσφορά μετά την κατάθεσή της, κατόπιν πρωτοβουλίας είτε της αναθέτουσας αρχής είτε του προσφέροντος. […]
38. Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει, ωστόσο, ότι το άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18 δεν αποκλείει τη διόρθωση ή τη συμπλήρωση των στοιχείων της προσφοράς ως προς επιμέρους μόνο σημεία, ιδίως όταν αυτά χρήζουν προφανώς απλής διευκρινίσεως, ή για να απαλειφθούν πρόδηλα εκ παραδρομής σφάλματα (απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Partner Apelski Dariusz, C-324/14, EU:C:2016:214, σκέψη 63 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
39. Για τον λόγο αυτό, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να διασφαλίσει, ειδικότερα, ότι τυχόν αίτημά της για διευκρίνιση μιας προσφοράς δεν θα καταλήξει στο να υποβάλει, στην πραγματικότητα, ο αντίστοιχος υποψήφιος νέα προσφορά (απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Partner Apelski Dariusz, C-324/14, EU:C:2016:214, σκέψη 64 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
40. Επιπλέον, η αναθέτουσα αρχή, κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει όσον αφορά τη δυνατότητα να ζητήσει από τους υποψηφίους να διευκρινίσουν την προσφορά τους, πρέπει να αντιμετωπίζει τους υποψηφίους ισότιμα και με ειλικρίνεια, ώστε να μην μπορεί να θεωρηθεί, κατά το πέρας της διαδικασίας επιλογής των προσφορών και λαμβανομένου υπόψη του αποτελέσματός της, ότι το αίτημα διευκρινίσεως είχε αδικαιολόγητα ευνοϊκές ή δυσμενείς συνέπειες για τον υποψήφιο ή τους υποψηφίους τους οποίους αφορούσε (απόφαση της 7ης Απριλίου 2016, Partner Apelski Dariusz, C-324/14, EU:C:2016:214, σκέψη 65 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).».
Οι πιο πάνω αρχές υιοθετήθηκαν στην πρόσφατη υπόθεση Δήμος Πάφου -v- Zemco Construction, Έφεση Κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 157/18, ημερ. 11.09.2024.
Ερχόμενοι στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι φανερό ότι η αντικατάσταση του κου Δουλάμη με την κα Περή δεν αποσκοπούσε σε διόρθωση τυχαίου σφάλματος ή σε απλή διευκρίνιση από τους Αιτητές, εφόσον από την αρχή οι Αιτητές προχωρούσαν στη βάση του ότι ο υποδειχθείς Βασικός Εμπειρογνώμονας 3 ήταν ο κος Δουλάμης. Μόνο μετά τη διαπίστωση της Επιτροπής Αξιολόγησης ότι στη βάση των διευκρινίσεων που δόθηκαν για το συγκεκριμένο έργο «Υλοποίηση νέων αναγκών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό ΣΥΣΤΗΜΑ (ΟΠΣ) της ΑνΑΔ» δεν ικανοποιείτο ο όρος 6.4.3 υποδείχθηκε από τους Αιτητές η κα Περή. Είναι δε άσχετο αν η υπόδειξη άλλου προσώπου προέρχετο από την ίδια την Επιτροπή Αξιολόγησης η οποία, σημειώνουμε, δεν είναι το αποφασίζον όργανο, αλλ’ ούτε φαίνεται να την απασχόλησε καθόλου η εμβέλεια του δικαιώματος αναζήτησης διευκρινίσεων, νομικό ασφαλώς ζήτημα. Σχετική με το αντικείμενο της παρούσας Προσφυγής είναι η υπόθεση KPMG-GZG Consortium -v- Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών (ανωτέρω) στην οποία παρέπεμψε η δικηγόρος της Αναθέτουσας Αρχής, όπου με αναφορά σε νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου ο Δικαστής καταλήγει στα εξής:
«Ενόψει των πιο πάνω, θεωρώ ότι η απόφαση της Αναθέτουσας Αρχής, δια της οποίας κρίθηκε ότι η προτεινόμενη μεταβολή της προσφοράς των αιτητών συνιστούσε ανεπίτρεπτη τροποποίηση και με την οποία, συνακόλουθα, η προσφορά των αιτητών αποκλείστηκε από τον Διαγωνισμό, κρίνεται ορθή και καθόλα συμβατή με την σχετική νομολογία και τους όρους του Διαγωνισμού.
Η πιο πάνω δε διαπίστωση περί ανεπίτρεπτης τροποποίησης της προσφοράς των αιτητών, δεν μπορεί να επηρεαστεί ακόμα και να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός ότι η αποχώρηση του κ. Ρούβα ήταν εκτός της σφαίρας ελέγχου των αιτητών και/ή οφείλετο αυτή σε αναπάντεχο και/ή απρόβλεπτο γεγονός: σύμφωνα και με την προεκτεθείσα νομολογία, σε κάθε περίπτωση, το ζητούμενο είναι η, κατ' εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης αλλά και της διαφάνειας, αποφυγή του κινδύνου να ευνοηθεί ο προσφοροδότης, στον οποίο επετράπη η εκ των υστέρων τροποποίηση της προσφοράς του, έναντι των λοιπών προσφοροδοτών. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό και αυτό που εξετάζεται είναι η έκταση και η φύση της ζητούμενης τροποποίησης, όχι όμως ο λόγος για τον οποίο αυτή ζητείται (βλ. Casertana, ανωτέρω).
Ενόψει των πιο πάνω, κρίνεται ορθή η κατάληξη της καθ' ης η αίτηση ότι η προτεινόμενη αντικατάσταση του κ. Ρούβα, ενός εκ των τριών Βασικών Εμπειρογνωμόνων, με άλλο πρόσωπο που ήταν ήδη μέλος της Ομάδας Έργου της προσφοράς των αιτητών, συνιστούσε ανεπίτρεπτη τροποποίηση ουσιώδους όρου του Διαγωνισμού και ότι τυχόν αποδοχή της, θα οδηγούσε σε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των προσφοροδοτών. Λαμβανομένων υπόψη των όσων έχουν λεχθεί πιο πάνω, οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί της πλευράς των αιτητών δεν ευσταθούν και απορρίπτονται.»
Συνεπώς η θεώρηση από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής ότι η προτεινόμενη αντικατάσταση του κου Δουλάμη με την κα Περή θα οδηγούσε σε ανεπίτρεπτη τροποποίηση της προσφοράς, ήταν ορθή στη βάση των δεδομένων της υπόθεσης και της νομολογίας, οπότε δεν τίθεται θέμα έκδοσης της προσβαλλόμενης απόφασης υπό καθεστώς πλάνης για το λόγο που εισηγούνται οι Αιτητές.
Ενόψει όλων των πιο πάνω βρίσκουμε ότι και το δεύτερο σκέλος της πρώτης ενότητας που αναφέρεται στην προτεινόμενη αντικατάσταση του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3, επίσης δεν μπορεί να πετύχει.
Θα πρέπει να λεχθεί ότι από το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων διαφαίνεται ότι όχι μόνο η έρευνα από πλευράς Αναθέτουσας Αρχής ήταν επαρκής, αλλά και η αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης είναι επίσης σαφής και πλήρης, ώστε να μην αφήνει αμφιβολίες ως προς τους λόγους που η Αναθέτουσα Αρχή οδηγήθηκε στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης.
Είναι νομολογιακά γνωστό ότι η έκταση και η μορφή της έρευνας είναι συνυφασμένη με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Το κριτήριο για την επάρκεια και πληρότητα της έρευνας έγκειται στη συλλογή και διερεύνηση του συνόλου των ουσιωδών στοιχείων, τα οποία περιέχουν βάση για ασφαλή συμπεράσματα (βλ. Χωματένος -v- Δημοκρατίας κ.ά. (2013) 3 ΑΑΔ 120). Επαρκής έρευνα θεωρείται εκείνη που επεκτείνεται στη διερεύνηση κάθε σχετικού γεγονότος (βλ. Motorways Ltd -v- Δημοκρατίας (1999) 3 ΑΑΔ 447). Όπως η αρχή αυτή τέθηκε στην πρόσφατη υπόθεση Δημοκρατία -v- Στάλως Στεφάνου κ.ά., Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 87/19 και 89/19, ημερ. 27.05.2024, με αναφορά στη Νικολαΐδης κ.α. -ν- Μηνά κ.α. (1994) 3 ΑΑΔ 321, «Το ερώτημα σε κάθε περίπτωση που εξετάζεται το πρέπον και η επάρκεια της έρευνας, είναι κατά πόσο έχει ερευνηθεί κάθε πτυχή του θέματος που τείνει να αποκαλύψει το διερευνούμενο γεγονός. Εφόσον τα στοιχεία που έχουν συλλεγεί φωτίζουν κάθε πτυχή του διερευνούμενου θέματος, η αξιολόγηση τους ανάγεται στην αρμοδιότητα της Διοίκησης. Το κριτήριο για την αξιολόγηση εγγράφων από το αρμόδιο διοικητικό όργανο είναι η αυθεντικότητα της προέλευσής τους, αφενός και η σχετικότητα του περιεχομένου τους προς το επίμαχο θέμα, αφετέρου».
Συνακόλουθα ούτε και η εισήγηση περί έλλειψης δέουσας έρευνας μπορεί να γίνει αποδεκτή.
Ως προς την αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, αλλά και τους λόγους της διαφωνίας του Συμβουλίου Προσφορών με την Επιτροπή Αξιολόγησης για το θέμα της αντικατάστασης του Βασικού Εμπειρογνώμονα 3, για τα οποία επίσης παραπονούνται οι Αιτητές, εμπεριέχονται στην ίδια την προσβαλλόμενη απόφαση αλλά προκύπτουν και από το περιεχόμενο των Διοικητικών Φακέλων στους οποίους έχουμε ανατρέξει.
Συνεπώς ούτε και η εισήγηση περί έλλειψης αιτιολογίας ευσταθεί.
Ενόψει όλων των πιο πάνω είναι κατάληξή μας ότι η προσβαλλόμενη απόφαση απόρριψης της προσφοράς των Αιτητών λόγω μη πλήρωσης ουσιώδους όρου του Διαγωνισμού δεν ενέχει οτιδήποτε το μεμπτό, αλλά ήταν ευλόγως επιτρεπτή και εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της Αναθέτουσας Αρχής, στη βάση των Διοικητικών Φακέλων. Δεν παραβιάζει δε, ενόψει των ανωτέρω διαπιστώσεών μας, τις ισχυριζόμενες ή οποιαδήποτε αρχή του Διοικητικού Δικαίου.
Όλοι οι λόγοι ακύρωσης απορρίπτονται.
Η Προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται. Καμία διαταγή για έξοδα.
............................................ ............................................
Ανδρούλα Πούγιουρου Κάριν Γεωργιάδου
Πρόεδρος Μέλος
............................................ ............................................
Ανδρέας Καρύδης Πάρις Κωνσταντινίδης
Μέλος Μέλος