ΕΦΕΤΕΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ‑ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
30 Μαρτίου 2026
(Ποινική Έφεση Αρ.: 185/2023)
[Μ. ΑΜΠΙΖΑΣ, ΣΤ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΟΥ‑ΜΕΣΣΙΟΥ, Ι. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΟΥ, Δ/ΣΤΕΣ]
ΕΠΑΡΧΟΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ,
Εφεσείων,
v.
ΣΑΒΒΑ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ,
Εφεσίβλητου.
______________________________
Μ. Βαλανίδης και Α. Βαλανίδου (κα), για τον Εφεσείοντα.
Α. Δημητρίου για Ανδρέα Θ. Μαθηκολώνη & Σία Δ.Ε.Π.Ε., για τον Εφεσίβλητο.
ΑΜΠΙΖΑΣ, Δ.: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από την Χριστοδουλίδου‑Μέσσιου, Δ.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΟΥ‑ΜΕΣΣΙΟΥ, Δ.: Στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης 3927/2018 ο κατηγορούμενος αντιμετώπιζε 18 κατηγορίες, εννέα για κατοχή και εννέα για χρήση οικοδομών χωρίς πιστοποιητικό έγκρισης από την αρμόδια αρχή κατά παράβαση Άρθρων του περί Ρυθμίσεων Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 και του Άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154.
Η ακροαματική διαδικασία βρισκόταν σε εξέλιξη, είχαν καταθέσει και αντεξεταστεί πέντε μάρτυρες κατηγορίας, όταν ο εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής υπέβαλε αίτημα τροποποίησης του κατηγορητηρίου με την προσθήκη ακόμα 36 κατηγοριών για επίτρεψη και ανοχή χρήσης οικοδομής χωρίς πιστοποιητικό έγκρισης της αρμόδιας Αρχής. Βάση του αιτήματος της Κατηγορούσας Αρχής ήταν ότι η σκοπούμενη τροποποίηση δεν πρόκειται να επηρεάσει δυσμενώς την Υπεράσπιση με την προσθήκη των νέων κατηγοριών διότι μέσω της αντεξέτασης των μαρτύρων κατηγορίας έχει υποβληθεί η θέση ότι δεν είναι ο κατηγορούμενος που κατέχει και χρησιμοποιεί τις επίδικες οικοδομές. Προέβαλε επίσης τη θέση ότι υπάρχει συνάφεια μεταξύ των υφιστάμενων και των προτεινόμενων για προσθήκη κατηγοριών.
Ο συνήγορος του κατηγορουμένου εισηγήθηκε ότι θα επηρεαστούν δυσμενώς τα δικαιώματά του σε περίπτωση που επιτραπεί η σχετική τροποποίηση σημειώνοντας ότι πρόκειται για υπόθεση που καταχωρήθηκε το 2018, το αίτημα υποβλήθηκε το 2023 και η Κατηγορούσα Αρχή όφειλε να είχε προετοιμαστεί κατάλληλα σε έγκαιρο στάδιο. Ανέφερε, επίσης, ότι ήταν ο ίδιος ο εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής που ζητά να κατατεθούν ως τεκμήριο έγγραφα που αφορούν την εταιρεία Σάββας Ευάγγελου (Γεωργοκτηνοτροφικές Εργασίες) Λτδ που καταδεικνύει ότι ήξερε εκ των προτέρων η Κατηγορούσα Αρχή το πρόσωπο που πιθανόν να αφορούσε το ζήτημα της επίτρεψης ή και της ανοχής των επίδικων υποστατικών. Ανέφερε, επίσης, ότι το αίτημα έχει υποβληθεί σε καθυστερημένο χρόνο και ότι η απόπειρα προσθήκης 36 νέων κατηγοριών μεταβάλλει ουσιωδώς το κατηγορητήριο και κατ' επέκταση την υπόθεση που αντιμετωπίζει ο κατηγορούμενος ενώ ο ίδιος είχε χαράξει γραμμή υπεράσπισης στη βάση του υφιστάμενου κατηγορητηρίου.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι 18 κατηγορίες της ποινικής υπόθεσης 3927/2018 αφορούν τα τεμάχια 114, 116 και 117 του ακινήτου με αριθμό εγγραφής Φ/Σχ. 50/37E2 στην περιοχή Ασπρογιές στο χωριό Τερσεφάνου της επαρχίας Λάρνακας. Οι οικοδομές περί ων ο λόγος, αφορούν πολύ μεγάλο κτηνοτροφικό υποστατικό με στέγαστρο από τσίγκους, μεταλλικές κατασκευές και βάση μπετόν (κατηγορίες 1 και 2), οικοδομή που κατέχεται ως μεγάλο κτηνοτροφικό υποστατικό μέρος μεγάλης κτηνοτροφικής μονάδας (κατηγορίες 3 και 4), μπλοκς, στέγαστρο και μεταλλικούς στύλους που κατέχεται ως υποστατικό φύλαξης οχημάτων και για αποθηκευτικούς σκοπούς (κατηγορίες 5 και 6), μεταλλική στέγη, ψαλίδια και μεταλλικούς στύλους που κατέχεται ως υποστατικό για ζώα (κατηγορίες 7 και 8), διώροφη οικοδομή οικοδομημένη από τούβλα και στέγη (κατηγορίες 9 και 10), υποστατικό με προσαρτημένα συλώ ζωοτροφών (κατηγορίες 11 και 12), υποστατικό που κατέχεται ως μέλος μεγάλης κτηνοτροφικής μονάδας σε σχέση με το τεμάχιο 116 (κατηγορίες 13 και 14) και σε σχέση με το τεμάχιο 117 (κατηγορίες 15 και 16) και επίμηκες υποστατικό που κατέχεται ως μέλος μεγάλης κτηνοτροφικής μονάδας για το τεμάχιο 114 (κατηγορίες 17 και 18).
Προέκυψε επίσης από τα όσα είχαν τεθεί ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο κατηγορούμενος αντιμετωπίζει επίσης την ποινική υπόθεση 7705/2022 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας η οποία αφορά παρόμοιας φύσης αδικήματα για τα ίδια υποστατικά η οποία καταχωρήθηκε στις 8.8.2022 πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας στα πλαίσια της υπό κρίση υπόθεσης και αφού ήταν σε γνώση της Κατηγορούσας Αρχής τυχόν αδικήματα που αφορούν τις κατηγορίες που επιθυμεί να προσθέσει και αποτελούν το αίτημα τροποποίησης στην υπό κρίση διαδικασία. Η εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής ισχυρίστηκε ότι η υπόθεση 7705/2022 αφορά διαφορετικές οικοδομές, μία μεταλλική κατασκευή και ένα λυόμενο δωμάτιο μόνο, αφορά μόνο το τεμάχιο 114 σε αντίθεση με το υφιστάμενο κατηγορητήριο που αφορά τα τεμάχια 114, 116 και 117, εντός των οποίων υπάρχει ολόκληρη κτηνοτροφική μονάδα. Επίσης ήταν η θέση της ότι τα δύο κατηγορητήρια αφορούν χρονικά διαφορετικές περιόδους και θα πρέπει να τεθεί μαρτυρία στα πλαίσια της υπόθεσης 7705/2022 για να διαπιστωθεί αν οι οικοδομές που αναφέρονται στο κατηγορητήριο εκείνης της υπόθεσης περιλαμβάνονται και στο υφιστάμενο κατηγορητήριο της υπό κρίση υπόθεσης. Ήταν η θέση της ότι σε τέτοια περίπτωση, που φανεί δηλαδή ότι είναι οι ίδιες και περιλαμβάνονται στο κατηγορητήριο της παρούσας υπόθεσης, θα πρέπει να αποσυρθεί η υπόθεση 7705/2022 και να συνεχίσει η υπό κρίση.
Ο συνήγορος του κατηγορουμένου έθεσε το ζήτημα ότι με τη διαφοροποίηση της εικόνας που έχει γίνει, μπορεί να τεθεί και ζήτημα κατάχρησης αναφέροντας ότι θα ακουστούν τα ίδια γεγονότα σε δύο διαφορετικές υποθέσεις.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο στην εκκαλούμενη απόφασή του παρέθεσε σχετικά νομολογία που διέπει το ζήτημα τροποποίησης κατηγορητηρίου. Παρέθεσε σχετικά το Άρθρο 83 του Κεφ. 155 και τις αποφάσεις LANITIS BROS v. ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ (1995) 2 Α.Α.Δ., Αναφορικά με την Αίτηση του Άκη Φάντη (1995) 1 Α.Α.Δ., POURIS A.O. v. R. (1983) 2 C.L.R. 148, ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ v. ΣΠΥΡΟΥ (2000) 2 Α.Α.Δ. 107. Σημείωσε επίσης ότι σύμφωνα με τη νομολογία, όσο πιο καθυστερημένα υποβάλλεται το αίτημα, τόσο πιθανότερο είναι να προκύψει αδικία («injustice») ενώ αντίθετα είναι ευκολότερο να εγκριθεί τροποποίηση κατηγορητηρίου στα αρχικά στάδια μίας υπόθεσης.
Σημείωσε, επίσης, ότι το αίτημα τροποποίησης υποβλήθηκε σε καθυστερημένο στάδιο και αφού έχουν ήδη καταθέσει και αντεξεταστεί πέντε μάρτυρες κατηγορίας. Παρέπεμψε σχετικά στο Άρθρο 84(4) του Κεφ. 155 το οποίο προνοεί ότι όπου η διαδικασία έχει αρχίσει η μαρτυρία αποτελεί ήδη μέρος της διαδικασίας και δεν χρειάζεται να ακουστεί ξανά, όμως τα μέρη έχουν το δικαίωμα επανακλήτευσης μάρτυρα ή μαρτύρων. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε το αίτημα για τροποποίηση του κατηγορητηρίου, αναφέροντας ότι από τον τρόπο χειρισμού της υπόθεσης από πλευράς της Κατηγορούσας Αρχής η οποία ζήτησε να κατατεθούν ως τεκμήρια πιστοποιητικά της εταιρείας Σάββας Ευαγγέλου (Γεωργοκτηνοτροφικές Εργασίες) Λτδ τα οποία κατατέθηκαν από την Μ.Κ.3 στις 17.2.2023 ενώ το αίτημα για προσθήκη κατηγοριών εγέρθηκε στις 7.4.2023, καταδεικνύει ότι ήταν προφανώς σε γνώση της Κατηγορούσας Αρχής η ύπαρξη τρίτου, νομικού προσώπου το οποίο είναι η ίδια που έφερε στο προσκήνιο. Σημείωσε δε ότι τα έγγραφα είχαν κατατεθεί με τη σύμφωνη γνώμη της Υπεράσπισης και οι επόμενοι δύο μάρτυρες κατηγορίας (Μ.Κ.4 και Μ.Κ.5) δεν αναφέρθηκαν σε θέματα που αφορούν κατοχή ή επίτρεψη ή ανοχή από τρίτα πρόσωπα.
Κατέληξε το πρωτόδικο Δικαστήριο ότι το αίτημα δεν έχει υποβληθεί σε λογικό χρόνο σημειώνοντας ότι πρόκειται για υπόθεση που καταχωρήθηκε το 2018 η οποία εκκρεμούσε μέχρι το 2022 όταν άρχισε η ακροαματική της διαδικασία και ότι το υπό κρίση αίτημα προωθήθηκε αφού κατέθεσαν πέντε μάρτυρες κατηγορίας και δύο μήνες μετά που κατατέθηκε το έγγραφο που αφορά σε τρίτο, νομικό πρόσωπο από τους μάρτυρες κατηγορίας. Σημείωσε, επίσης, ότι προσθήκη των αιτούμενων κατηγοριών που αφορούν κατηγορίες για επίτρεψη και ανοχή χρήσης των υποστατικών από τρίτο πρόσωπο θα δημιουργήσει σύγχυση η οποία θα επηρεάσει δυσμενώς την υπεράσπιση η οποία μέχρι σήμερα είχε να αντιμετωπίσει μόνο κατηγορίες κατοχής και χρήσης προσθέτοντας ότι η προσθήκη των αιτούμενων κατηγοριών θα περιπλέξει τη διαδικασία και θα προκαλέσει αχρείαστη ταλαιπωρία σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη.
Παρά το ότι η απόφαση του Δικαστηρίου επί του αιτήματος της τροποποίησης του κατηγορητηρίου είχε ληφθεί και ήταν απορριπτική, το Δικαστήριο προχώρησε να εξετάσει κατά πόσο η ύπαρξη παράλληλης διαδικασίας, της υπόθεσης 7705/2022, συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας του Δικαστηρίου.
Μέρος των λόγων έφεσης που αφορούν λανθασμένη απόφαση αναφορικά με το θέμα της κατάχρησης αποτελεί και ο ισχυρισμός ότι τα μέρη δεν κλήθηκαν να αγορεύσουν ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου για το θέμα αυτό. Υπενθυμίζουμε τη δήλωση του συνηγόρου των εφεσειόντων ενώπιόν μας ότι το πρακτικό της ημερομηνίας 19.5.2023 αντικατοπτρίζει το τι είχε γίνει ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου προτού επιφυλάξει την απόφασή του. Φαίνεται από το εν λόγω πρακτικό ότι το Δικαστήριο είχε θέσει το θέμα της κατάχρησης και υπήρξαν οι θέσεις των συνηγόρων αναφορικά με το θέμα αυτό έστω και ακροθιγώς.
Με αναφορά στη νομολογία το πρωτόδικο Δικαστήριο σημείωσε ότι αν μια περίπτωση αποτελεί κατάχρηση των διαδικασιών του Δικαστηρίου πρέπει να αντιμετωπίζεται άμεσα, ότι ζητήματα κατάχρησης μπορούν να εγερθούν αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο και ότι το ζήτημα της κατάχρησης το αντιμετωπίζει το Δικαστήριο που την εντοπίζει. Παρέπεμψε σχετικά στις πολύ γνωστές υποθέσεις που αφορούν το θέμα της κατάχρησης, ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΦΥΛΑΚΩΝ v. ΠΕΡΕΛΛΑ (1995) 1 Α.Α.Δ. 217, BEOGRADSKA DD (1996) 1B Α.Α.Δ. 911, ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΗΣ v. ΚΟΜΩΔΡΟΜΟΥ (2002) 2 Α.Α.Δ. 522.
Όπως ανέφερε το πρωτόδικο Δικαστήριο, η ύπαρξη παράλληλων διαδικασιών δεν σημαίνει αυτομάτως κατάχρηση. Προχώρησε να εξετάσει και να συγκρίνει τις λεπτομέρειες των αδικημάτων των δύο κατηγορητηρίων και κατέληξε ότι υπάρχει χρονική ταύτιση των κατηγοριών. Η Κατηγορούσα Αρχή, δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ότι η υφιστάμενη διαδικασία δεν καλύπτει τις οικοδομές που αναφέρονται στην υπόθεση 7705/2022, αναφέροντας ότι θα πρέπει να ακουστεί μαρτυρία στα πλαίσια της εν λόγω υπόθεσης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο διαπίστωσε ότι οι κατηγορίες 4 και 8 του κατηγορητηρίου της υπόθεσης 7705/2022 αναφέρονται σε μεταλλική κατασκευή και λυόμενο δωμάτιο στο τεμάχιο 114 που είναι το ίδιο το τεμάχιο που αφορά τις κατηγορίες 1‑10 της υπό κρίση διαδικασίας και ότι οι κατηγορίες 1‑10 του υφιστάμενου κατηγορητηρίου αναφέρονται σε μεταλλικές κατασκευές. Διαπίστωσε ότι όντως υπάρχουν δύο παράλληλες διαδικασίες που αφορούν το τεμάχιο 114 τον ίδιο επίδικο χρόνο. Ανέφερε, επίσης, ότι ο σκοπός που επιδιώκεται από την Κατηγορούσα Αρχή είναι ο ίδιος και στις δύο υποθέσεις, και αφορά την αποκατάσταση της νομιμότητας η οποία θα επιτευχθεί με την επιβολή ποινής και έκδοσης διατάγματος κατεδάφισης. Η χρονική περίοδος μεταξύ των δύο υποθέσεων επίσης ταυτίζεται γι' αυτό και όχι μόνο απέρριψε το αίτημα για προσθήκη κατηγοριών αλλά ανέστειλε τη διαδικασία και απάλλαξε τον κατηγορούμενο από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει. Επιδίκασε επίσης τα έξοδα της υπόθεσης προς όφελος του κατηγορουμένου.
Η πρωτόδικη απόφαση αμφισβητείται από τον συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής με πέντε λόγους έφεσης. Οι πρώτοι τρεις λόγοι έφεσης ταυτίζονται και αφορούν τα ευρήματα του πρωτόδικου Δικαστηρίου περί κατάχρησης διαδικασίας και την απόφασή του να αναστείλει τη διαδικασία και να απαλλάξει τον κατηγορούμενο. Με τον πρώτο λόγο έφεσης προβάλλεται ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο, χωρίς να ακούσει τη θέση των διαδίκων, εσφαλμένα και αντινομικά εξέτασε το ζήτημα κατάχρησης δικαστικής διαδικασίας. Με τον δεύτερο λόγο έφεσης προβάλλεται ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα εξέτασε το θέμα κατάχρησης δικαστικής διαδικασίας χωρίς να έχει ενώπιόν του επαρκή μαρτυρία και ή ορθό πραγματικό υπόβαθρο και ή παραδεκτά γεγονότα και κατέληξε σε αυθαίρετα ευρήματα και αποφάσισε την αναστολή της διαδικασίας. Ο τρίτος λόγος έφεσης προβάλλει τη θέση ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο εσφαλμένα, αντινομικά και εφαρμόζοντας πλημμελώς νομολογιακές αρχές έκρινε ότι η συνέχιση της υπό κρίση διαδικασίας συνιστούσε κατάχρηση και αποφάσισε την αναστολή της και την απαλλαγή του κατηγορουμένου. Με τον τέταρτο λόγο έφεσης προβάλλεται ως εσφαλμένη η απόφαση του Δικαστηρίου να μην επιτρέψει την τροποποίηση του κατηγορητηρίου με την προσθήκη νέων κατηγοριών, ενώ ο πέμπτος λόγος έφεσης προβάλλει ως εσφαλμένη και αντινομική τη διαταγή του πρωτόδικου Δικαστηρίου όπως τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας επιδικαστούν υπέρ του κατηγορουμένου και εναντίον της Κατηγορούσας Αρχής.
Στο στάδιο της ακρόασης της υπόθεσης ενώπιόν μας και σε σχέση με το κατά πόσο οι δύο πλευρές είχαν κληθεί να αγορεύσουν ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου για το θέμα της κατάχρησης της διαδικασίας, μετά από συζήτηση του θέματος, οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι το πρακτικό της 19.5.2023 αποτυπώνει τα όσα διαμείφθηκαν ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Σε ερώτηση του Δικαστηρίου κατά πόσο έχει προχωρήσει η διαδικασία της υπόθεσης 7705/22, οι συνήγοροι μας ενημέρωσαν ότι η εν λόγω διαδικασία έχει διακοπεί και έχει καταχωρηθεί νέα υπόθεση η οποία φέρει αριθμό 3258/2024 στην οποία κατηγορούμενοι είναι η εταιρεία Σάββας Ευάγγελου (Γεωργοκτηνοτροφικές Εργασίες) Λτδ και ο Σάββας Ευάγγελου, η οποία αφορά οκτώ κατηγορίες για τα αδικήματα της ανέγερσης οικοδομής, επίτρεψης ανέγερσης οικοδομής, ανοχής ανέγερσης οικοδομής χωρίς άδεια της αρμόδιας αρχής (κατηγορίες 1, 2, 3, 5, 6 και 7) στο τεμάχιο 114, Φ/Σχ. 50/37E2 του χωριού Τερσεφάνου, πρόκειται για μια μεταλλική κατασκευή και ένα λυόμενου τύπου δωμάτιο και δύο κατηγορίες για το αδίκημα της κατοχής ή και χρήσης οικοδομής χωρίς πιστοποιητικό έγκρισης από την αρμόδια αρχή για τα ίδια υποστατικά (κατηγορίες 4 και 8). Όπως ανέφεραν οι διάδικοι ενώπιον του Δικαστηρίου, η ακρόαση της εν λόγω υπόθεσης δεν έχει ακόμη ξεκινήσει.
Οι πρώτοι τρεις λόγοι έφεσης που αφορούν το θέμα της κατάχρησης θα εξεταστούν μαζί και πρώτα αφού τυχόν απόρριψή τους οδηγεί άνευ άλλου και σε απόρριψη του τέταρτου λόγου έφεσης. Όπως έχει αναφερθεί από τον έντιμο Δικαστή Χριστοδούλου στην υπόθεση ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ v. ΗΛΙΑΔΗ κ.α., Ποινικές Εφέσεις 348/2019 και 349/2019, ημερομηνίας 31.5.2019:
«Αποτελεί αξίωμα του Δικαίου ότι υπέρτατο καθήκον του Δικαστηρίου είναι η προώθηση της Δικαιοσύνης και η παρεμπόδιση πρόκλησης αδικίας.
Στο πλαίσιο του προαναφερθέντος καθήκοντος έχει αναγνωριστεί, με πάγια νομολογία, ότι το Δικαστήριο έχει σύμφυτη εξουσία αναστολής ή απόρριψης υπόθεσης για κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας όταν αυτή απολήγει σε καταπίεση ή δυσμενή επηρεασμό του αντιδίκου. Υπό την προϋπόθεση όμως ότι, επειδή η υπό αναφορά εξουσία συνιστά κατ’ εξαίρεση δικαιοδοσία, η άσκηση της πρέπει να γίνεται με περίσκεψη και φειδώ και μόνο στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται ότι η συνέχιση της διαδικασίας θα προκαλέσει έκδηλη αδικία στο πρόσωπο που επικαλείται την κατάχρηση, το οποίο έχει και το βάρος απόδειξης της κατάχρησης βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Σχετική επί του θέματος είναι η απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Χαραλαμπίδης ν. Κωμοδρόμου (2002) 2 Α.Α.Δ. 522 όπου γίνεται ευρεία επισκόπηση της μέχρι τότε κυπριακής και αγγλικής νομολογίας και η οποία ‑ μαζί με την απόφαση στην υπόθεση Διευθυντής των Φυλακών ν. Περέλλα (1995) 1 Α.Α.Δ. 217 ‑ θεωρείται σταθμός για το ζήτημα. Σε βαθμό που οι νομολογιακές αρχές που αποκρυσταλλώθηκαν στην εν λόγω απόφαση να επαναλαμβάνονται σε όλες τις μεταγενέστερες αποφάσεις. Όπως στις Εμπεδοκλής κ.α. (Αρ.3) (2009) 1 Α.Α.Δ. 529, Μεταφορές Ν. Γερολέμου Λτδ ν. Αδελφοί Πεκρής (Γενικές Επιχειρήσεις) Λτδ κ.α. (2013) 2 Α.Α.Δ. 591, Σπύρου ν. Ξενή, Ποιν. Εφ. 223/2014 ημερ. 11.11.2015, Κοινοτικό Συμβούλιο Παλαιομετόχου ν. Χριστοφίδης, Ποιν. Εφ. 4/2014 ημερ. 3.3.2016, Παναγιώτου Λτδ ν. Plyntex Public Ltd κ.α., Ποιν. Εφ. 11/2015 ημερ. 11.9.2017, ECLI:CY:AD:2017:B291, και άλλες.»
Προς εξέταση των τριών πρώτων λόγων έφεσης είναι αναγκαία η αναφορά στο πραγματικό πλαίσιο των γεγονότων εφόσον η κατάχρηση διαδικασίας είναι «ζήτημα που εξετάζεται πάντοτε υπό το φως των συγκεκριμένων γεγονότων (βλ. Εμπεδοκλής (ανωτέρω))».
Το πρώτο πράγμα που παρατηρούμε είναι ότι όντως δεν υπήρχε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου συμφωνηθέν πραγματικό πλαίσιο γεγονότων. Όπως προκύπτει από το σχετικό πρακτικό, τέθηκε ενώπιόν του αντίγραφο του κατηγορητηρίου της υπόθεσης 7705/2022 ενώ ενώπιόν του επίσης βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη η ακροαματική διαδικασία της υπό κρίση υπόθεσης για την οποία είχε ιδίαν γνώση. Σημειώνουμε αυτό που και στη δική του εκκαλούμενη απόφαση σημειώνει το πρωτόδικο Δικαστήριο, ότι η θέση της Κατηγορούσας Αρχής ήταν ότι η υπόθεση 7705/2022 αφορά διαφορετικές οικοδομές, μία μεταλλική κατασκευή και ένα λυόμενο δωμάτιο μόνο μέσα στο τεμάχιο 114 σε αντίθεση με το υφιστάμενο κατηγορητήριο της παρούσας υπόθεσης που αφορά στα τεμάχια 114, 116 και 117 εντός των οποίων υπάρχει ολόκληρη κτηνοτροφική μονάδα. Επίσης δήλωσε ότι οι δύο υποθέσεις αφορούν χρονικά διαφορετικές περιόδους και ότι θα πρέπει να ακουστεί μαρτυρία στα πλαίσια της υπόθεσης 7705/2022 για να διαπιστωθεί εάν οι οικοδομές που αναφέρονται σε εκείνο το κατηγορητήριο περιλαμβάνονται και αυτές στο υφιστάμενο κατηγορητήριο. Μάλιστα η εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής είχε πει ότι σε περίπτωση θετικής απάντησης τότε θα έπρεπε να αποσυρθεί η υπόθεση 7705/2022 και να συνεχίσει η παρούσα.
Παρατηρούμε ότι στη σελίδα 8 της εκκαλούμενης απόφασης, εκεί που το πρωτόδικο Δικαστήριο αναφέρεται στα αδικήματα των κατηγοριών 1‑10 της παρούσας υπόθεσης, αναφέρει ότι δεν γίνεται αναφορά σε λυόμενο δωμάτιο και ότι η υφιστάμενη διαδικασία αφορά και σε οικοδομές που εμπίπτουν σε ακόμη δύο τεμάχια γης. Ενώ ορθά αναφέρει ότι οι κατηγορίες 4 και 8 που ενδιαφέρουν από το κατηγορητήριο της υπόθεσης 7705/2022, αναφέρονται σε μεταλλική κατασκευή και λυόμενο δωμάτιο, παρατηρεί ότι δεν γίνεται αναφορά στις υφιστάμενες κατηγορίες σε λυόμενο δωμάτιο, γίνεται αναφορά σε μεταλλικές κατασκευές στις οποίες αναφέρονται οι κατηγορίες 1‑10 του υφιστάμενου κατηγορητηρίου και καταγράφει τη θέση της Κατηγορούσας Αρχής ότι η Κατηγορούσα Αρχή δεν ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει ότι η υφιστάμενη διαδικασία δεν καλύπτει τις οικοδομές που αναφέρονται στην υπόθεση 7705/2022 χωρίς να ακουστεί πρώτα μαρτυρία στα πλαίσια της υπόθεσης 7707/22. Αποφασίζει, ακολούθως, ότι υπάρχουν δύο παράλληλες διαδικασίες που αφορούν στο τεμάχιο 114 τον ίδιο επίδικο χρόνο και με δεδομένο ότι το τι επιδιώκει η αρμόδια Αρχή είναι την επιβολή ποινής και έκδοση διατάγματος κατεδάφισης και έχοντας αποφασίσει ότι υπάρχει ταύτιση χρόνου εφόσον οι κατηγορίες στην υπόθεση 7705/2022 αναφέρονται σε αδικήματα από ή περί τον Οκτώβριο του 2020 ή και σε προγενέστερο χρόνο και ακολούθως μέχρι σήμερα, αποφάσισε ότι υπάρχει κατάχρηση και ότι δεν μπορεί να συνεχίσει η υφιστάμενη διαδικασία.
Πρόκειται περί λανθασμένης κατάληξης του πρωτόδικου Δικαστηρίου και λανθασμένη εφαρμογή των σχετικών αρχών αναφορικά με το θέμα της κατάχρησης. Χωρίς το αναγκαίο υπόβαθρο γεγονότων και μάλιστα με ρητή θέση της εκπροσώπου της Κατηγορούσας Αρχής ότι δεν μπορεί να τοποθετηθεί για το εάν τα υποστατικά της υπόθεσης 7705/2022 καλύπτονται από αυτά της υπό κρίση, και με δεδομένο ότι το λυόμενο δωμάτιο δεν περιλαμβάνεται στις κατηγορίες της υπό κρίση υπόθεσης, το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε σε εύρημα για ταύτιση κατηγοριών.
Επίσης, ενώ η υπό κρίση υπόθεση βρισκόταν σε εξέλιξη και ήταν παλαιότερη της 7705/2022, λανθασμένα αποφάσισε την αναστολή της εν εξελίξει ακροαματικής διαδικασίας για να ακολουθήσει η ακρόαση της 7705/2022 η οποία καταχωρήθηκε μεταγενέστερα και περιείχε και πολύ λιγότερες κατηγορίες από την παρούσα.
Στην υπόθεση CONNELLY v. DPP [1964] AC 1254, αποφασίστηκε ότι, ως γενική αρχή, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στο ίδιο κατηγορητήριο όλα τα αδικήματα τα οποία προκύπτουν από το ίδιο ή ουσιαστικά το ίδιο πλαίσιο γεγονότων. Το Δικαστήριο, σε περίπτωση καταχώρισης δεύτερου κατηγορητηρίου, οφείλει να αναστείλει τη διαδικασία αν διαπιστώσει ότι το αντικείμενο (subject matter) έπρεπε να συμπεριληφθεί στο πρώτο. Ο λόγος είναι διότι η δεύτερη υπόθεση είναι πλέον καταπιεστική (oppressive). Αν όμως υπάρχουν ειδικές περιστάσεις για την καταχώριση δεύτερου κατηγορητηρίου, το Δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει τη συνέχιση της υπόθεσης (βλ. επίσης DWYER v. R [2012] EWCA CRIM 10). Στην υπόθεση R v. BEEDIE [1997] 2 Cr Αpp R 167, αποφασίστηκε ότι η αγωνία των συγγενών ή το δημόσιο συμφέρον δεν αποτελούν ειδικές περιστάσεις για την καταχώριση δεύτερης υπόθεσης. Σ' αυτό θα προσθέταμε ότι μια πιο γενικευμένη κοινωνική κατακραυγή, δεν δικαιολογεί την εσπευσμένη καταχώριση μιας υπόθεσης ή τον κατακερματισμό της και τη διαδοχική προσαγωγή των ίδιων ανθρώπων σε ψυχοφθόρες διαδικασίες ενώπιον των Δικαστηρίων.
Πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως τελικά διαφάνηκε, όχι μόνο υπήρχε δεύτερη υπόθεση καταχωρημένη, αυτή τελικά αναστάληκε και καταχωρήθηκε άλλη υπόθεση, η 3258/2024, η οποία εκκρεμεί. Στην εν λόγω υπόθεση είναι κατηγορούμενη, εκτός από τον εφεσίβλητο, η εταιρεία Σάββας Ευαγγέλου (Γεωργοκτηνοτροφικές Εργασίες) Λτδ και ο χρόνος τον οποίο αναφέρονται τα αδικήματα είναι «από ή περί τον Οκτώβριο του 2020 ή και από προγενέστερο χρόνο και ακολούθως μέχρι σήμερα». Αφορά όπως έχει ήδη αναφερθεί μόνο το τεμάχιο 114 και αναφέρεται σε μία μεταλλική κατασκευή και σε ένα λυόμενου τύπου δωμάτιο. Θεωρούμε λανθασμένη την κρίση του πρωτόδικου Δικαστηρίου αναφορικά με τη διαπίστωση του ζητήματος της κατάχρησης αλλά ειδικά το μέρος της απόφασής του με το οποίο αποφάσισε την αναστολή της υπό εκδίκαση υπόθεσης και όχι το ζήτημα να κριθεί στο πλαίσιο της μεταγενέστερης που εκκρεμούσε για την οποία δεν είχε ακόμα αρχίσει η ακροαματική διαδικασία.
Επομένως, εν όψει των ανωτέρω, οι πρώτοι τρεις λόγοι έφεσης επιτυγχάνουν και η πρωτόδικη απόφαση ακυρώνεται και παραμερίζεται, καθ’ όσον αφορά την κατάχρηση διαδικασίας.
Κατ’ επίκληση του κανόνα ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα, κανόνα που εφάρμοσε και το πρωτόδικο Δικαστήριο με την επιδίκαση των εξόδων, εν όψει της ανωτέρω απόφασής μας συμπαρασύρεται και ο πέμπτος λόγος έφεσης, άρα ακυρώνεται η σχετική διαταγή του πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς τα έξοδα.
Παραμένει προς εξέταση ο τέταρτος λόγος έφεσης που αφορά την απόρριψη του αιτήματος για τροποποίηση του κατηγορητηρίου.
Οι αρχές που διέπουν το θέμα της τροποποίησης έχουν αναφερθεί με τη σχετική νομολογία από το πρωτόδικο Δικαστήριο. Υπογραμμίζουμε ότι απαραίτητη προϋπόθεση για την τροποποίηση ενός κατηγορητηρίου είναι να μην επηρεάζονται δυσμενώς τα δικαιώματα του κατηγορουμένου και επίσης ότι είναι πιο πρόσφορο να υποβληθεί και να εγκριθεί αίτημα τροποποίησης κατηγορητηρίου στα αρχικά στάδια μίας υπόθεσης. Στην αγγλική υπόθεση R. v. JOHAL AND RAM 56 Crim. App. R. 348 έχει αναφερθεί ότι όσο πιο καθυστερημένα υποβάλλεται το αίτημα, τόσο πιθανότερο είναι να προκύψει αδικία.
Ορθά το πρωτόδικο Δικαστήριο σημείωσε ότι το αίτημα τροποποίησης έχει προβληθεί σε καθυστερημένο στάδιο αφού είχαν ήδη καταθέσει και αντεξεταστεί πέντε μάρτυρες κατηγορίας. Όπως επίσης υποδεικνύει το πρωτόδικο Δικαστήριο είναι η πλευρά της Κατηγορούσας Αρχής που ζήτησε να καταθέσει ως τεκμήρια πιστοποιητικά της εταιρεία Σάββας Ευάγγελου (Γεωργοκτηνοτροφικές Εργασίες) Λτδ τα οποία κατατέθηκαν από την Μ.Κ.3 στις 17.2.2023. Το αίτημα για προσθήκη κατηγοριών τέθηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου στις 7.4.2023, δηλαδή σχεδόν δύο μήνες μετά. Όπως υποδεικνύει το πρωτόδικο Δικαστήριο, οι δύο επόμενοι μάρτυρες κατηγορίας Μ.Κ.4, Μ.Κ.5, δεν αναφέρθηκαν καθόλου στην κυρίως εξέτασή τους σε θέματα που αφορούσαν κατοχή των επίδικων υποστατικών ή επίτρεψη ή ανοχή από πλευράς κατηγορούμενου σε τρίτα πρόσωπα. Αντεξετάστηκαν βέβαια επί του θέματος το οποίο θέμα εισήγαγε η ίδια η Κατηγορούσα Αρχή. Η υπόθεση είναι του 2018, εκκρεμούσε μέχρι το 2022 οπόταν άρχισε η ακροαματική της διαδικασία και προωθήθηκε το αίτημα αυτό μετά που κατέθεσαν πέντε μάρτυρες κατηγορίας και δύο μήνες μετά που κατατέθηκαν έγγραφα από τον Μ.Κ.3 που αφορούν το επίδικο ζήτημα που επιδιώκεται με την τροποποίηση. Επίσης, όπως σημειώνει το πρωτόδικο Δικαστήριο άλλος λόγος για τον οποίο απέρριψε την προσθήκη των αιτούμενων 36 κατηγοριών, είναι διότι σε αυτές δεν γίνεται αναφορά σε ποιο πρόσωπο επέτρεψε ο κατηγορούμενος να κατέχει τις οικοδομές ή και ποιο άτομο ανιχνεύθηκε να τις κατέχει.
Θεωρούμε ότι η απόφασή του για μη έγκριση του αιτήματος τροποποίησης κινήθηκε εντός των ορθών πλαισίων που η νομολογία αναγνωρίζει και δεν διαπιστώνουμε σφάλμα αρχής ούτως ώστε να χρειάζεται η παρέμβασή μας.
Το καίριο ερώτημα είναι με δεδομένο την απόφαση του Δικαστηρίου ως προς το σφάλμα για το θέμα κατάχρησης διαδικασίας και της αναστολής εκδίκασης της παρούσας υπόθεσης από το πρωτόδικο Δικαστήριο, ποια είναι η ορθή διαταγή για να εκδοθεί από το Δικαστήριο. Λαμβάνουμε υπ' όψιν όλα όσα έχουν μεσολαβήσει, θεωρούμε ότι το πιο πρόσφορο είναι όπως η υπόθεση τεθεί για επανεκδίκαση ενώπιον άλλου Δικαστή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας και λαμβάνοντας υπ' όψιν τη χρονολογία της, είμαστε σίγουροι ότι θα της δοθεί η άμεση προτεραιότητα.
Σε ό,τι αφορά τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας, λαμβάνοντας υπ' όψιν και το αποτέλεσμα, θεωρούμε ότι το ορθότερο είναι όπως κάθε πλευρά επιβαρυνθεί τα δικά της.
Μ. ΑΜΠΙΖΑΣ, Δ.
ΣΤ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΟΥ‑ΜΕΣΣΙΟΥ, Δ.
Ι. ΣΤΥΛΙΑΝΙΔΟΥ, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο