ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
Δικαιοδοσία δυνάμει του άρθρου 9(3)(γ) του Ν. 33/1964
ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ
(Αρ. Αίτησης 36/2025)
8 Απριλίου, 2026
[ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΕΦΡΑΙΜ, Δ/ΣΤΕΣ]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΦΕΤΕΙΟΥ
ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ, ΑΡ. ΥΠΟΘΕΣΗΣ 12/2022, ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 04/09/2025
ΜΕΤΑΞΥ:
ΑΓΓΕΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗ
Αιτητή
ν.
ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ
Καθ’ ης η Αίτηση
Κ. Καλυφόμματος, για τον Αιτητή.
Β. Μπίσσας, Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α’, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, για την Καθ’ ης η Αίτηση
…………………
ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από την Εφραίμ, Δ.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΕΦΡΑΙΜ, Δ.: Με την παρούσα Αίτηση ο Αιτητής ζητά άδεια για την εκδίκαση από το Ανώτατο Δικαστήριο «νομικών θεμάτων» δυνάμει του άρθρου 9(3)(γ) των περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμων του 1964 έως 2024 (o N.33/1964).
Η παρούσα Αίτηση ακολούθησε της έκδοσης της απόφασης του Εφετείου ημερ. 4.9.2025 στην Ποινική Έφεση 12/2022. Η Έφεση αφορούσε σε ποινική υπόθεση στην οποία ο Αιτητής αντιμετώπιζε κατηγορία ότι δεν έφερε μάσκα προστασίας προσώπου σε χώρο που βρίσκονταν και διακινούνταν και άλλα πρόσωπα, κατά παράβαση του περί Λοιμοκαθάρσεως Νόμου, Κεφ. 260, και του περί Λοιμοκαθάρσεως (Καθορισμός Μέτρων Παρεμπόδισης της Εξάπλωσης του Κορωνοϊού COVID-19) Διατάγματος (Αρ. 52) του 2020, Κ.Δ.Π. 520/20.
Όπως αναφέρεται στην απόφαση του Εφετείου, το κατηγορητήριο επιδόθηκε δεόντως στον Αιτητή (κατηγορούμενο) ο οποίος παρουσιάστηκε στο Επαρχιακό Δικαστήριο στις 28.6.2021 και δήλωσε μη παραδοχή. Η υπόθεση ορίστηκε για ακρόαση στις 8.12.2021, ημερομηνία κατά την οποία παρέλειψε να εμφανιστεί, με αποτέλεσμα η υπόθεση να οριστεί για απόδειξη στις 10.12.2021. Εκείνη τη μέρα, το Επαρχιακό Δικαστήριο, στην απουσία του και αφού άκουσε μαρτυρία, έκρινε τον Αιτητή ένοχο και του επέβαλε χρηματική ποινή €900. Ο Αιτητής καταχώρισε έφεση, με την οποία ισχυριζόταν ότι η δίκη διεξήχθη κατά παράβαση των αρχών της δίκαιης δίκης και της φυσικής δικαιοσύνης και ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν διερεύνησε ορθά και επαρκώς το ζήτημα της παρουσίας του στο Δικαστήριο.
Στο πλαίσιο της Έφεσης δηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα. Σύμφωνα με αυτά, στις 8.12.2021 ο Αιτητής βρισκόταν στον ευρύτερο χώρο του Επαρχιακού Δικαστηρίου και στην προσπάθεια του να εισέλθει εντός της δικαστικής αίθουσας όπου θα εκδικαζόταν η υπόθεση του, αστυνομικός ο οποίος βρισκόταν στην είσοδο του Δικαστηρίου, του ζήτησε να παρουσιάσει safe pass ή πιστοποιητικό εμβολιασμού ή εργαστηριακή εξέταση με αρνητικό αποτέλεσμα κατά της νόσου του κορωνοϊού. Ο Αιτητής δεν παρουσίασε οτιδήποτε από αυτά, με αποτέλεσμα να μην του επιτραπεί η είσοδος στη βάση Διαταγμάτων του Υπουργού Υγείας. Έτσι, το πρωτόδικο Δικαστήριο επιλήφθηκε της υπόθεσης, αφού είχε φωναχθεί τόσο ο αριθμός της υπόθεσης όσο και το όνομα του Αιτητή εντός και εκτός της αίθουσας του Δικαστηρίου, και λόγω της παράλειψης εμφάνισης του όρισε την υπόθεση για απόδειξη στις 10.12.2021.
Στη βάση των παραδεκτών γεγονότων, το Εφετείο κατέληξε ότι τόσο ο Εφεσείων όσο και ο αριθμός της υπόθεσης φωνάχθηκαν εντός και εκτός της αίθουσας του Δικαστηρίου και δεν υπήρξε εμφάνιση εκ μέρους του, επομένως το πρωτόδικο Δικαστήριο προέβη στα δέοντα και δεν όφειλε να διερευνήσει το ζήτημα της παρουσίας του Αιτητή στον χώρο του Δικαστηρίου με οποιονδήποτε περαιτέρω τρόπο. Αναφορικά με τη θέση του Αιτητή περί παραβίασης των συνταγματικών του δικαιωμάτων, το Εφετείο παρέπεμψε στις Οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου οι οποίες εκδόθηκαν δυνάμει του περί Λοιμοκαθάρσεως (Καθορισμός Μέτρων για Παρεμπόδιση της Εξάπλωσης του Κορωνοϊού COVID-19) Διατάγματος (Αρ.44) του 2021, Κ.Δ.Π. 497/21 που ίσχυε κατά την ημερομηνία διεκπεραίωσης της υπόθεσης. Αυτές ρύθμιζαν τη λειτουργία των Δικαστηρίων και Πρωτοκολλητείων κατά τον χρόνο της ισχύος των ανάλογων νομοθεσιών και διαταγμάτων αναφορικά με την πρόληψη εξάπλωσης του κορωνοϊού. Αφού το Εφετείο αναφέρθηκε στην εξουσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου να εκδίδει Οδηγίες σύμφωνα και με το άρθρο 22 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, Ν.14/60, κατέληξε πως, στο πλαίσιο άσκησης της νόμιμης εξουσίας του, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε εκδώσει τις σχετικές Οδηγίες οι οποίες προνοούσαν για αναγκαία και αναλογικά μέτρα και δεν οδηγούσαν σε αποστέρηση του δικαιώματος του Αιτητή πρόσβασης στα Δικαστήρια και συνακόλουθα εμφάνισης του αυτοπροσώπως. Επομένως, η Έφεση απερρίφθη. Σημειώνεται ότι ζήτημα των Οδηγιών που εξέδωσε το Ανώτατο Δικαστήριο δεν απασχόλησε το πρωτόδικο Δικαστήριο.
Με την παρούσα Αίτηση καταγράφονται δύο «νομικά θέματα» προς εκδίκαση από το Ανώτατο Δικαστήριο ως ακολούθως:
«1. Κατά πόσον οι υφιστάμενες νομοθετικές πρόνοιες επιτρέπουν στο Εφετείο να λάβει δικαστική γνώση εσωτερικών οδηγιών του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που δεν δημοσιεύθηκαν πουθενά, δεν αποτέλεσαν μέρος του μαρτυρικού υλικού ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου με βάση τους ισχύοντες κανόνες απόδειξης και των οποίων δεν δύναται να λάβει γνώση το ευρύ κοινό πλην των λειτουργών του Δικαστηρίου και να βασίσει σε αυτές απόφαση του για απόρριψη Έφεσης ποινικής φύσης.
2. Κατά πόσον η υποχρέωση προσκόμισης ιατρικού πιστοποιητικού και/ή πιστοποιητικού σχετικού με την κατάσταση υγείας, προκειμένου να εισέλθει κατηγορούμενο πρόσωπο σε αίθουσα όπου διεξάγεται η δικαστική διαδικασία, με σκοπό να διεξάγει αυτοπροσώπως την εναντίον του διαδικασία:
(i) συνιστά «περιορισμό» εν τη εννοία των άρθρων 30(2), 33(1) και (2) του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και των άρθρων 6(1) και 17 της ΕΣΔΑ και
(ii) εάν η απάντηση στο υποερώτημα (i), ανωτέρω, είναι θετική: κατά πόσον ένας τέτοιος περιορισμός είναι επιτρεπτός και/ή σύμφωνος και/ή συμβατός με τα άρθρα 30.1, 30.2, 30.3(β) και (γ), τα άρθρα 6.1, 6.3(γ) και (δ) και 17 της ΕΣΔΑ, το άρθρο 8(1-5) της οδηγίας (ΕΕ) 2016/343 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 2016 για την ενίσχυση ορισμένων πτυχών του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος παράστασης του κατηγορουμένου στη δίκη του στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας και των άρθρων 47 και 52.1 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και/ή κατά πόσον ένα τέτοιος περιορισμός δύναται να υποβληθεί σε «άσκηση αναλογικότητας», και
(iii) εάν η απάντηση στο υποερώτημα (i) ανωτέρω, είναι θετική: κατά πόσον ένας τέτοιος περιορισμός δύναται να επιβληθεί με οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου.»
Ο Αιτητής επικαλείται ότι τα ανωτέρω νομικά θέματα συναρτώνται με την ανάγκη ορθής ερμηνείας Άρθρων του Συντάγματος, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/343 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 2016 για την ενίσχυση ορισμένων πτυχών του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος του κατηγορούμενου στη δίκη του στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας, κάτι το οποίο συνιστά μείζον ζήτημα δημοσίου συμφέροντος και γενικής δημόσιας σημασίας, και ότι με αυτό εγείρονται ζητήματα συνοχής του δικαίου επί συγκρουόμενων αποφάσεων.
Με την ένσταση η Καθ’ ης η Αίτηση ισχυρίζεται ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 9(3)(γ) του Ν.33/1964 και ειδικότερα ότι δεν προσδιορίζονται οποιαδήποτε νομικά θέματα που προκύπτουν από την απόφαση του Εφετείου. Αποτελεί θέση της Καθ’ ης η Αίτηση ότι το πρώτο νομικό ερώτημα δεν ηγέρθη κατά την ακρόαση στο Εφετείο και επομένως ο Αιτητής κωλύεται να το εγείρει. Σύμφωνα με την Καθ’ ης, το δεύτερο νομικό ερώτημα έχει καταστεί άνευ αντικειμένου εφόσον τα υπό κρίση διατάγματα έπαυσαν να ισχύουν και δεν υφίσταται πλέον οποιοσδήποτε περιορισμός σε σχέση με τον κορωνοϊό, και ως εκ τούτου δεν αποτελεί ζήτημα δημοσίου συμφέροντος ή γενικής δημόσιας σημασίας.
Το άρθρο 9(3)(γ) του Ν.33/1964 προνοεί ότι άδεια δίδεται νοουμένου ότι η αίτηση αφορά σε νομικά θέματα που προκύπτουν από την απόφαση του Εφετείου «τα οποία συναρτώνται με τη διαφοροποίηση πάγιας νομολογίας ή με την ανάγκη ορθής ερμηνείας, είτε πρωτογενούς είτε δευτερογενούς ουσιαστικής νομοθετικής διατάξεως, ή με μείζον ζήτημα δημοσίου συμφέροντος ή γενικής δημόσιας σημασίας ή με ζήτημα συνοχής του δικαίου επί συγκρουόμενων ή αντιφατικών αποφάσεων του Εφετείου κατά την υπ’ αυτού ενασκούμενη πολιτική ή ποινική δικαιοδοσία». Χρήσιμη καθοδήγηση επί της εφαρμογής του εν λόγω άρθρου προσφέρει η απόφαση στην υπόθεση Artio Designs Ltd v. Stephen Van Zupthen κ.ά., Αρ. Αίτησης 2/2023, ημερ. 30.1.2024.
Η πρώτη επιφύλαξη του εν λόγω άρθρου απαιτεί όπως η αίτηση προσδιορίζει σαφώς τα νομικά θέματα που προκύπτουν από την απόφαση του Εφετείου, καθώς επίσης και τους πλήρεις λόγους και τα αναγκαία στοιχεία που τα υποστηρίζουν.
Τόσο στην προαναφερόμενη απόφαση όσο και στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση των Νίκου Εγγλέζου κ.ά, Αρ. Αίτησης 12/2024, ημερ. 9.7.2024, επισημαίνεται ότι σε τέτοιας φύσης αιτήσεις θα πρέπει να διατυπώνεται με κάθε σαφήνεια αμιγώς νομικό θέμα, ούτως ώστε η απάντηση του να αφορά όχι μόνο στην υπό κρίση υπόθεση αλλά και να αποτελεί γενικότερη καθοδήγηση επί του θέματος.
Στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Παναγιώτη Κλεοβούλου, Αίτηση Αρ. 6/2023, ημερ. 3.6.2024, λέχθηκε πως «η δικαιοδοσία δεν αφορά σε έφεση κατά της απόφασης του Εφετείου, πόσω μάλλον επανακρόαση της έφεσης κατά της πρωτόδικης απόφασης».
Το πρώτο εγειρόμενο νομικό θέμα δεν χρήζει οποιασδήποτε απάντησης. Το Εφετείο παρέπεμψε στις Οδηγίες που εκδόθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο, ασκώντας τη νόμιμη εξουσία του, με βάση την παράγραφο 14 της Κ.Δ.Π.497/2021 και το άρθρο 22 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, Ν.14/1960. Αυτές οι Οδηγίες αφορούσαν στη λειτουργία των Δικαστηρίων, κατά την εποχή της πανδημίας και σαφώς όλοι οι Δικαστές είχαν γνώση αυτών για να μπορούν να ασκούν τα καθήκοντα τους εντός του πλαισίου των Οδηγιών. Επιπλέον, η επιβολή περιορισμών, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού μέγιστου αριθμού προσώπων σε ένα χώρο, και της υποχρέωσης παρουσίασης safe pass, πιστοποιητικού εμβολιασμού ή αρνητικού αποτελέσματος πρόσφατης εξέτασης, δεν ήταν κάτι το οποίο τέθηκε για πρώτη φορά από το Ανώτατο Δικαστήριο αλλά από τον Υπουργό Υγείας, μέσω των Διαταγμάτων που εξέδιδε τα οποία και ήταν υπό μορφή Κανονιστικής Διοικητικής Πράξης και επομένως δημοσιεύονταν στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας. Οι Οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι οποίες πήγαζαν από το πιο πάνω νομικό πλαίσιο το οποίο του έδιδε την εξουσία να ρυθμίσει τη λειτουργία των Δικαστηρίων και Πρωτοκολλητείων μέσων αυτών, δημοσιεύονταν στην ιστοσελίδα του στην οποία υπήρχε ελεύθερη πρόσβαση.
Επιπλέον, μέσα από την ίδια την απόφαση του Εφετείου, προκύπτει αφενός ότι αυτό το ζήτημα δεν ετέθη από τον Αιτητή στο πλαίσιο της Έφεσης και αφετέρου ότι γνώριζε τις Οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου με τις οποίες μάλιστα φαίνεται να είχε προηγουμένως συμμορφωθεί. Συγκεκριμένα, στην απόφαση του Εφετείου αναφέρεται ότι η θέση του Αιτητή ήταν πως με την έκδοση των Οδηγιών του Ανώτατου Δικαστηρίου απαγορεύτηκε στον ίδιο η πρόσβαση στη δικαιοσύνη και παραβιάστηκε το δικαίωμα του να υπερασπίζεται εαυτόν και να έχει μια δημόσια δίκη, χωρίς να εγείρει ζήτημα άγνοιας περί αυτών. Επιπρόσθετα, στην ίδια την απόφαση το Εφετείο σημειώνει ότι «και στις 28.6.2021, που ο Εφεσείων είχε εμφανιστεί ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου με ανάλογες Οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου ζητείτο η επίδειξη «Safe Pass». Δεν αμφισβητείται και έτσι εκλαμβάνουμε και εμείς, στη βάση του τεκμηρίου της κανονικότητας, πως η πρόσβαση του εκείνη τη μέρα επετεύχθη νομότυπα».
Επομένως, το υπόβαθρο του πρώτου «νομικού ερωτήματος», πως οι εν λόγω Οδηγίες δεν δημοσιεύτηκαν πουθενά, ήταν άγνωστες στον Αιτητή, δεν αποτελούσαν μέρος του μαρτυρικού υλικού και δεν αποδείχθηκαν με τους ισχύοντες κανόνες απόδειξης, είναι ανακριβές με αποτέλεσμα η απάντηση σε αυτό να μην εξυπηρετεί οποιοδήποτε σκοπό και να συνιστά ερώτημα στη βάση υποθετικού σεναρίου. Ως εκ τούτου το εν λόγω ερώτημα δεν προκύπτει από την απόφαση του Εφετείου.
Το δεύτερο εγειρόμενο «νομικό ερώτημα», όπως είναι διατυπωμένο, αναφέρεται στην υποχρέωση προσκόμισης ιατρικού πιστοποιητικού ή πιστοποιητικού σχετικού με την κατάσταση υγείας ενός κατηγορούμενου για να μπορεί να εισέλθει στην αίθουσα Δικαστηρίου για σκοπούς διεξαγωγής της δικαστικής διαδικασίας εναντίον του εκπροσωπώντας εαυτόν και κατά πόσο αυτή αποτελεί περιορισμό για λόγους υγείας.
Αυτό το ερώτημα, όπως τίθεται, δεν αποτέλεσε το αντικείμενο της υπό κρίση έφεσης. Εκείνο που απασχόλησε το Εφετείο ήταν το κατά πόσο, εν καιρώ της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19, η υποχρέωση παρουσίασης αρνητικής εργαστηριακής εξέτασης ή εξέτασης ταχείας ανίχνευσης αντιγόνου για την εν λόγω ασθένεια εντός 72 ωρών από την παρουσίαση της, ή πιστοποιητικού εμβολιασμού ή πιστοποιητικού νόσησης και αποδέσμευσης, η οποία απαιτείτο αφενός από την Κ.Δ.Π. 497/2021 και αφετέρου από τις Οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η νομιμότητα των οποίων δεν τέθηκε υπό αμφισβήτηση, επηρέαζε το συνταγματικό δικαίωμα του Αιτητή για δίκαιη δίκη το οποίο κατοχυρώνεται από το Άρθρο 30 του Συντάγματος και το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ. Το Εφετείο εξέτασε τη σχετική εισήγηση του Αιτητή στη βάση του κατά πόσο όλα εκείνα που (διαζευκτικά) απαιτούνταν, παραβίαζαν το δικαίωμα του για δίκαιη δίκη. Το ερώτημα, όμως, δεν περιλαμβάνει όλα όσα απαιτούνταν, αλλά μέρος μόνο αυτών, ούτως ώστε απάντηση στο ερώτημα να μην δίδει ολοκληρωμένη απάντηση στο ζήτημα που απασχόλησε και εξέτασε το Εφετείο σε σχέση με εκείνα τα οποία απαιτούνταν από την Κ.Δ.Π. 497/2021 και τις Οδηγίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Επομένως, η οποιαδήποτε απάντηση στο τεθέν ερώτημα δεν θα εξυπηρετούσε τον σκοπό του άρθρου 9(3)(γ) του Ν.33/1964, υπό την έννοια πως δεν θα παρείχε καθοδήγηση ως προς το ζήτημα που είχε τεθεί, εξεταστεί και αποφασιστεί στο πλαίσιο της Έφεσης.
Δεν έχει καταδειχθεί οποιοσδήποτε λόγος που να δικαιολογεί την έγκριση της Αίτησης.
Η Αίτηση απορρίπτεται.
€1.500 έξοδα της Αίτησης επιδικάζονται υπέρ της Καθ’ ης η Αίτηση και εναντίον του Αιτητή.
Χ. ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.
Ι. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, Δ.
Ε. ΕΦΡΑΙΜ, Δ.
/κβπ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο