ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολιτική Αίτηση Αρ. 52/26)
21 Απριλίου, 2026
[Ε. ΕΦΡΑΙΜ, Δ/στής]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ 1964 (Ν.33/1964)
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ 2018
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ AMBROSE CARLOS NEUFVILLE ΕΚ ΛΙΒΕΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ HABEAS CORPUS
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΟ 14/60, ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΟΥΣ ΤΟΥ 1964 ΜΕΧΡΙ 1991, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, ΤΟΝ ΧΑΡΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε., ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΝΟΜΟ, ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 2013/33/ΕΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΙΤΟΥΝΤΩΝ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ-
1. ΑΡΧΗΓΟΥ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ
2. ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ,
ΔΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟ ΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΝ AMBROSE CARLOS NEUFVILLE ΜΕ ΑΡ. Δ.Ε.Α [ ] ΑΠΟ ΤΗ ΛΙΒΕΡΙΑ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 11 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 5(1) ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 6 ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε., ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 9ΣΤ ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 8 ΚΑΙ 9 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2013/33/ΕΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΙΤΟΥΝΤΩΝ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ.
..................................
Α. Δ. Δημητρίου, για τον Αιτητή.
Θ. Βασιλάκη (κα), για Γενικόν Εισαγγελέα, για τους Καθ’ ων η Αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΕΦΡΑΙΜ, Δ.: Με την παρούσα Αίτηση ο Αιτητής ζητά την έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus με το οποίο να κηρύσσεται η κράτηση του από τις 15.5.2025 ως παράνομη.
Βασική θέση του Αιτητή είναι ότι η κράτηση του από τις 15.5.2025 είναι παράνομη καθότι, εξ όσων γνωρίζει, οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν επανεξετάσει την κράτηση του και ή, αν έχουν προβεί σε επανεξέταση, αυτή έγινε με καθυστέρηση και μετά τη λήξη της δίμηνης χρονικής προθεσμίας που προβλέπεται στον νόμο. Σύμφωνα πάντα με τον Αιτητή, οι αρμόδιες Αρχές δεν προβαίνουν σε οποιαδήποτε ενέργεια για διερεύνηση και επαλήθευση των λόγων κράτησης του και δεν έχουν λάβει οποιοδήποτε μέτρο για πιθανή απομάκρυνση του σε περίπτωση που οι διοικητικές διαδικασίες που έχει εγείρει και εκκρεμούν, δεν έχουν θετική κατάληξη για τον ίδιο.
Η πλευρά των Καθ’ ων ισχυρίζεται ότι το διάταγμα κράτησης επικυρώθηκε με απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας ημερ. 13.10.2025, επομένως ο Αιτητής κωλύεται να προωθεί την παρούσα Αίτηση. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι η Αίτηση είναι καταχρηστική, ότι η διάρκεια της κράτησης του είναι εύλογη, νόμιμη και αναγκαία και ότι, σύμφωνα με την επαναξιολόγηση του Αιτητή, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος διαφυγής του και δεν υπάρχει περιθώριο εναλλακτικών της κράτησης του μέτρων. Τέλος, ισχυρίζεται ότι δεν προκύπτει εγκατάλειψη του σκοπού κράτησης του Αιτητή.
Το ιστορικό των γεγονότων, όπως αυτό προκύπτει μέσα από τις ένορκες δηλώσεις που υποστηρίζουν την Αίτηση και την ένσταση, σε συνάρτηση με τα σχετικά έγγραφα τα οποία τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, έχει ως ακολούθως:
1) Ο Αιτητής είναι υπήκοος Λιβερίας. Εισήλθε παράνομα στη Δημοκρατία και στις 8.7.2021 υπέβαλε αίτηση ασύλου η οποία στις 20.08.2024 απεσύρθη λόγω σιωπηρής εγκατάλειψης της. Από τις 12.10.2024 που είχε παρέλθει η προθεσμία αναχώρησης του από τη Δημοκρατία, βρισκόταν σε αυτή παράνομα.
2) Στις 15.5.2025 ο Αιτητής εντοπίστηκε από μέλη του Υποσταθμού της Λήδρας στη Λευκωσία να σπρώχνει ένα ποδήλατο και όταν αυτός αντιλήφθηκε την παρουσία αστυνομικών, άλλαξε κατεύθυνση με σκοπό να αποφύγει τον έλεγχο. Ο Αιτητής ανακόπηκε και συνελήφθη για το αυτόφωρο αδίκημα της παράνομης παραμονής στη Δημοκρατία. Εκδόθηκαν αυθημερόν διατάγματα κράτησης και απέλασης του δυνάμει του άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου, Κεφ. 105.
3) Κατά την κράτηση του ο Αιτητής υπέβαλε μεταγενέστερη αίτηση ασύλου η οποία έγινε δεκτή. Συνεπώς το διάταγμα κράτησης του ακυρώθηκε και το διάταγμα απέλασης του ανεστάλη. Στις 31.7.2025 εκδόθηκε νέο διάταγμα κράτησης του δυνάμει του άρθρου 9ΣΤ του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6(1)/2000.
4) Η αίτηση ασύλου απορρίφθηκε στις 9.9.2025 και η απόφαση επιδόθηκε στον Αιτητή στις 24.11.2025.
5) Ο Αιτητής καταχώρισε την Προσφυγή υπ’ αρ. 31/25 ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου εναντίον του διατάγματος κράτησης του ημερ. 31.7.2025, η οποία απερρίφθη με απόφαση ημερ. 13.10.2025. Εκκρεμεί η Προσφυγή υπ’ αρ. 791/2025 ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου εναντίον της νομιμότητας της κήρυξης του Αιτητή ως απαγορευμένου μετανάστη και της έκδοσης του διατάγματος απέλασης του ημερ. 15.5.2025. Η εν λόγω Προσφυγή είναι ορισμένη στις 30.4.2026 για οδηγίες.
6) Στις 13.10.2025, κατόπιν επαναξιολόγησης της κράτησης του Αιτητή, διαπιστώθηκε ότι δεν υπάρχουν περιθώρια εναλλακτικών της κράτησης μέτρων.
7) Στις 11.12.2025 έγινε νέα επαναξιολόγηση της κράτησης του Αιτητή και διαπιστώθηκε εκ νέου ότι δεν υπάρχουν περιθώρια εναλλακτικών της κράτησης μέτρων.
8) Στις 17.12.2025 ο Αιτητής καταχώρισε την Προσφυγή υπ’ αρ. 3055/2025 ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας εναντίον της απόφασης ημερ. 9.9.2025, η οποία και εκκρεμεί.
9) Ο Αιτητής είχε καταχωρίσει προηγούμενη αίτηση για την έκδοση Habeas Corpus η οποία απερρίφθη με δικαστική απόφαση ημερ. 23.1.2026.
10) Στις 10.2.2026 έγινε νέα επαναξιολόγηση της κράτησης του και διαπιστώθηκε εκ νέου ότι δεν υπάρχουν περιθώρια εναλλακτικών της κράτησης μέτρων.
Στην υπόθεση Lakoud v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Πολ. Έφεση 77/2020, ημερ. 8.6.2021, γίνεται μια διαφωτιστική παραπομπή στη νομολογία αναφορικά με την έκδοση ενταλμάτων Habeas Corpus:
«Όπως είναι καλά γνωστό, το προνομιακό ένταλμα της φύσεως Habeas Corpus ad subjiciendum διασφαλίζει την ελευθερία του ατόμου. Όπως αναφέρθηκε στη xxx Χ" Σάββας (1993) 1 ΑΑΔ 102, «Το Habeas Corpus ad subjiciendum είναι προνομιακή διαδικασία για τη διασφάλιση της ελευθερίας του πολίτη. Παρέχει αποτελεσματικό μέσο άμεσης απελευθέρωσης από παράνομη ή αδικαιολόγητη κράτηση, είτε στη φυλακή, είτε σε ιδιωτικό χώρο, από Αρχή ή ιδιώτη». Απαραίτητη προϋπόθεση δι' έκδοση του εντάλματος συνιστά η απόδειξη, εκ μέρους του αιτούντος, του παράνομου της κράτησης ή φυλάκισης (Καλφοπούλου (1998) 1 ΑΑΔ 55). Με τη διαδικασία του εντάλματος Habeas Corpus, ό,τι επιδιώκεται είναι η διασφάλιση του δικαιώματος της ελευθερίας διά της άμεσης απελευθέρωσης του αιτητή ο οποίος, κατ' ισχυρισμό, τελεί υπό παράνομη κράτηση. Οποτεδήποτε, στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, διαπιστώνεται κάτι τέτοιο, το σχετικό διάταγμα εκδίδεται δικαιωματικά και όχι ως θέμα άσκησης διακριτικής εξουσίας, οπότε, ο αιτητής αφήνεται ευθύς ελεύθερος (Green v. Home Secretary [1941] 3 All E.R. 388, σελίδα 400).»
Είναι σαφές από το πιο πάνω απόσπασμα ότι σκοπός της έκδοσης εντάλματος Habeas Corpus είναι η εξασφάλιση της ελευθερίας του ατόμου, νοουμένου ότι έχει αποδείξει το παράνομο της κράτησης ή φυλάκισης του. Στην υπό κρίση περίπτωση, ο Αιτητής βρισκόταν υπό κράτηση δυνάμει διατάγματος κράτησης ημερ. 15.5.2025. Ακολούθως ο φάκελος της αίτησης ασύλου επανανοίχθηκε, το εν λόγω διάταγμα κράτησης ακυρώθηκε και στις 31.7.2025 εκδόθηκε νέο διάταγμα κράτησης του Αιτητή. Κατόπιν απόρριψης της αίτησης, ο Αιτητής καταχώρισε προσφυγή η οποία εκκρεμεί, ενώ το ζήτημα της κράτησης του τύγχανε επανεξέτασης και αποφασιζόταν η συνέχιση της.
Επομένως, στο παρόν στάδιο ο Αιτητής δεν τελεί πλέον υπό κράτηση με βάση το διάταγμα κράτησης ημερ. 15.5.2025, αλλά δυνάμει του διατάγματος κράτησης ημερ. 31.7.2025. Από τη στιγμή που το διάταγμα κράτησης ημερ. 15.5.2025 δεν είχε προσβληθεί με προσφυγή, τότε το εν λόγω πρώτο διάταγμα θεωρείται νόμιμο μέχρι την ακύρωση του και δυνάμει αυτού ο Αιτητής παρέμεινε υπό κράτηση για 2½ μήνες μέχρι την έκδοση του μεταγενέστερου διατάγματος. Αυτό το δεύτερο διάταγμα κράτησης ημερ. 31.7.2025 κρίθηκε νόμιμο με δικαστική απόφαση ημερ. 13.10.2025 στο πλαίσιο της Προσφυγής 3055/2025.
Στην υπό κρίση περίπτωση, η κράτηση του Αιτητή στηρίζεται στο άρθρο 9ΣΤ(2)(β) και (δ) του Ν.6(Ι)/2000. Όπως αναφέρεται στο διάταγμα, η κράτηση του Αιτητή κρίθηκε αναγκαία, για τον προσδιορισμό των στοιχείων στα οποία βασίζεται η αίτηση του για διεθνή προστασία, η απόκτηση των οποίων θα ήταν σε άλλη περίπτωση αδύνατη και για τον σκοπό επιστροφής του δυνάμει των άρθρων 18ΟΓ-18ΠΘ του Κεφ.105, λόγω του κινδύνου διαφυγής του για τους εκεί καταγραφόμενους λόγους και της μη ύπαρξης περιθωρίου εναλλακτικών μέτρων.
Ο έλεγχος της διάρκειας της κράτησης αιτητή, διενεργείται υπό το φως των διατάξεων του άρθρου 18ΠΣΤ(1) του Κεφ. 105, το οποίο προνοεί ότι τέτοια «κράτηση έχει τη μικρότερη δυνατή διάρκεια και διατηρείται καθόσον χρόνο η διαδικασία απομάκρυνσης εξελίσσεται και εκτελείται με τη δέουσα επιμέλεια». Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται πως εκτός εάν επιτρέπεται να εφαρμοστούν αποτελεσματικά άλλα επαρκή αλλά λιγότερο αναγκαστικά μέτρα, ο Υπουργός Εσωτερικών δύναται να εκδώσει διάταγμα με το οποίο να θέτει υπό κράτηση υπήκοο τρίτης χώρας υποκείμενο σε διαδικασία επιστροφής, μόνο για την προετοιμασία επιστροφής και ή τη διεκπεραίωση της διαδικασίας απομάκρυνσης, ιδίως όταν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή όταν ο συγκεκριμένος υπήκοος αποφεύγει ή παρεμποδίζει την προετοιμασία της επιστροφής ή τη διαδικασία απομάκρυνσης. Περαιτέρω, στο άρθρο 18ΠΣΤ(4) προβλέπεται ότι ο Υπουργός Εσωτερικών επανεξετάζει κάθε διάταγμα κράτησης αυτεπάγγελτα κάθε δίμηνο και σε οποιοδήποτε εύλογο χρονικό διάστημα κατ’ αίτηση του επηρεαζόμενου υπηκόου τρίτης χώρας. Στο άρθρο 18ΠΣΤ(6) προνοείται πως όταν καθίσταται πρόδηλο ότι δεν υφίσταται πλέον λογικά προοπτική απομάκρυνσης για νομικούς ή άλλους λόγους ή όταν παύουν να ισχύουν οι όροι του εδαφίου (1), τότε η κράτηση παύει να δικαιολογείται και το πρόσωπο απολύεται αμέσως. Το άρθρο 15ΠΣΤ(7) προβλέπει πως η κράτηση εξακολουθεί καθόλη τη χρονική περίοδο κατά την οποία πληρούνται οι όροι του εδαφίου (1) και είναι αναγκαίο να διασφαλισθεί η επιτυχής απομάκρυνση η οποία περίοδος δεν δύναται να υπερβαίνει τους έξι μήνες. Το άρθρο 15ΠΣΤ(8) επιτρέπει την παράταση αυτού του χρονικού διαστήματος μόνο για περιορισμένο χρόνο, που δεν υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες σε περιπτώσεις «κατά τις οποίες, παρ’ όλες τις εύλογες προσπάθειες, η επιχείρηση απομάκρυνσης είναι πιθανόν να διαρκέσει περισσότερο επειδή ο υπήκοος της τρίτης χώρας αρνείται να συνεργαστεί ή καθυστερεί η λήψη των αναγκαίων εγγράφων από τρίτες χώρες».
Οι πιο πάνω νομοθετικές πρόνοιες μεταφέρουν στην Κυπριακή έννομη τάξη τα όσα διαλαμβάνονται στην Οδηγία 2008/115/ΕΚ σχετικά με τους κανόνες και τις διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών.
Η παρούσα Αίτηση περιορίζεται στην εξέταση της νομιμότητας της κράτησης του Αιτητή ενόψει της διάρκειας της. Εξετάζοντας την Αίτηση στη βάση της χρονικής έκτασης της κράτησης του Αιτητή από τις 15.5.2025, ημερομηνία έκδοσης των αρχικών διαταγμάτων κράτησης και απέλασης του, μέχρι και την ημερομηνία καταχώρισης της Αίτησης, διαφαίνεται ότι ο Αιτητής κρατείται για πέραν των δέκα μηνών. Στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Hussam Mustfa (2012) 1(Β) Α.Α.Δ. 1623, το Δικαστήριο ανέφερε πως για να είναι νόμιμη η κράτηση για οποιαδήποτε χρονική περίοδο, θα πρέπει κατά τη διάρκεια της να συντρέχουν οι προϋποθέσεις και να λαμβάνονται τα προνοούμενα στον Νόμο διαβήματα επανεξέτασης του δικαιολογημένου ή μη της κράτησης. Όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Essa Murad Khlaief v. Αναφορικά με την Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω Γενικού Εισαγγελέα κ.ά. (2003) 1(Γ) Α.Α.Δ. 1402, ο χρόνος κράτησης δεν μπορεί να εξετάζεται in abstracto. Πρέπει να συσχετισθεί προς τους λόγους της καθυστέρησης απέλασης και τις υφιστάμενες δυνατότητες διεκπεραίωσης της.
Η πρόσφατη απόφαση στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Korush Parsa, Πολ. Έφεση Αρ. 33/2025, ημερ. 2.4.2026, περιέχει επίσης μια διαφωτιστική σύνοψη των αρχών που διέπουν τέτοιας φύσης αιτήσεις στο ακόλουθο απόσπασμα:
«Η συνέχιση της κράτησης κάποιου προσώπου προς το σκοπό της απέλασης του, πρέπει να είναι αναγκαία και αναλογική ως προς τον πιο πάνω σκοπό. Εάν οι σχετικές διαδικασίες προς απέλαση ενός προσώπου δεν προχωρούν με ανάλογη επιμέλεια και σπουδή από πλευράς των αρμοδίων αρχών, η κράτηση απολήγει αδικαιολόγητη, παύοντας να είναι επιτρεπτή. Ο χρόνος κράτησης δε, είναι πάντοτε συνυφασμένος με τους λόγους που τυχόν δημιουργούν καθυστέρηση, ενώ η κρίση για την υπέρβαση ή μη του εύλογου χρόνου είναι ζήτημα πραγματικό.»
Με βάση τα ενώπιον του Δικαστηρίου τεθέντα δεδομένα, η κράτηση του Αιτητή κρίθηκε αναγκαία στη βάση του κινδύνου διαφυγής του εφόσον
· Δεν έχει συμμορφωθεί με προηγούμενες αποφάσεις επιστροφής, (απορριπτική ΥΠΑΣ ημερ. 19.9.2024 και διάταγμα απέλασης ημερ. 15.5.2025)
· Δεν εντοπίστηκε στην κατοχή του έγκυρο ταξιδιωτικό έγγραφο
· Δήλωσε την πρόθεση του για μη συμμόρφωση με απόφαση επιστροφής
· Θεωρήθηκε απαγορευμένος μετανάστης δυνάμει του άρθρου 6(1)(κ) του Κεφ. 105, συνελήφθη και εναντίον του εκδόθηκαν διατάγματα κράτησης και απέλασης του ημερ. 15.5.2025
· Κρατείται με σκοπό τον επαναπατρισμό και η αίτηση του για διεθνή προστασία υποβλήθηκε με σκοπό την προβολή προσκομμάτων στη διαδικασία επαναπατρισμού του.
Στις 31.7.2025 εκδόθηκε νέο διάταγμα κράτησης του Αιτητή και διενεργήθηκε επαναξιολόγηση της κράτησης του στις 13.10.2025, 11.12.2025 και 10.2.2026. Στο έντυπο αξιολόγησης παρατίθεται το ιστορικό των γεγονότων αναφορικά με τον Αιτητή, όπως αυτό καταγράφεται ανωτέρω και εκεί επαναλαμβάνεται πως υπάρχει κίνδυνος διαφυγής, πως βάσει αντικειμενικών κριτηρίων υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται ότι ο Αιτητής υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας για να καθυστερήσει ή εμποδίσει την εκτέλεση απόφασης επιστροφής του και πως δεν υπάρχουν περιθώρια για την επιβολή εναλλακτικών αντί της κράτησης μέτρων, επομένως γίνεται εισήγηση για την κράτηση του δυνάμει του άρθρου 9ΣΤ(2)(β) και (δ). Το διάταγμα απέλασης του ημερ. 11.5.2025 έχει ανασταλεί μέχρι την εξέταση της Προσφυγής του.
Ο Αιτητής δεν αμφισβητεί το ιστορικό, όπως αυτό καταγράφεται στα διατάγματα κράτησης, όσο και στα έντυπα επαναξιολόγησης. Αντιθέτως, ο ίδιος δήλωσε άγνοια για την στάση και τις ενέργειες των αρμοδίων Αρχών.
Στο σημείο αυτό σημειώνεται ότι δεν διαφεύγει την προσοχή του Δικαστηρίου ότι η πρώτη επαναξιολόγηση έγινε στις 13.10.2025, δηλαδή 2 ½ μήνες μετά την έκδοση του διατάγματος κράτησης ημερ. 31.7.2025. Έχει ήδη λεχθεί ότι το άρθρο 18ΠΣΤ(4)(α) προβλέπει την επανεξέταση «αυτεπάγγελτα ανά δίμηνο».
Αυτό το ζήτημα απασχόλησε στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Dani El Khouri, Πολ. Αίτηση Αρ. 125/2014, ημερ. 22.7.2014, στην οποία ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ερωτοκρίτου είπε τα εξής:
«Είναι φανερό ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διαφοροποιήθηκε από την Οδηγία, η οποία προέβλεπε για επανεξέταση «ανά εύλογα χρονικά διαστήματα» και καθόρισε επανεξέταση «ανά δίμηνο», περίοδος η οποία κατά την άποψή μου είναι πιο γενναιόδωρη από την περίοδο που προβλέπει η Οδηγία, η οποία με την χρήση του όρου «εύλογα χρονικά διαστήματα» σαφώς συνδέει το χρόνο με τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης και αφήνει τον δικαστή να είναι ο τελικός κριτής.
Με αυτό ως δεδομένο, δεν μπορώ να δεχθώ ότι η δίμηνη περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 18ΠΣΤ(4) είναι ανατρεπτική ώστε εάν η επανεξέταση δεν γίνει εντός του διμήνου αλλά σε μικρό χρονικό διάστημα μετά, η κράτηση αμέσως μεταβάλλεται σε παράνομη. Η συγκεκριμένη πρόνοια θα πρέπει να ερμηνευθεί έχοντας υπόψη:- (α) την πιο φιλελεύθερη πρόνοια της Οδηγίας για επανεξέταση μέσα σε «εύλογα χρονικά διαστήματα», (β) την πρόνοια του άρθρου 18ΠΣΤ(7) ότι η κράτηση δεν πρέπει σε πρώτο στάδιο να υπερβαίνει τους 6 μήνες και (γ) ότι η κράτηση σύμφωνα με το εδάφιο (8) του ίδιου άρθρου μπορεί να παραταθεί με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών για περαιτέρω περίοδο 12 μηνών. Ως αποτέλεσμα ο Νόμος προβλέπει υπό όρους την κράτηση ενός αλλοδαπού μέχρι και 18 μήνες, όταν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή όταν ο αλλοδαπός αποφεύγει ή παρεμποδίζει την προετοιμασία επιστροφής του.
Στην προκειμένη περίπτωση ο Αιτητής στις 11.7.2013 κηρύχθηκε απαγορευμένος μετανάστης επειδή ο γάμος του με ευρωπαία πολίτιδα κρίθηκε από την αρμόδια Συμβουλευτική Επιτροπή ως εικονικός. Ως εκ τούτου εκδόθηκαν εναντίον του διατάγματα κράτησης και απέλασης.
Ως προς την επανεξέταση, οι Καθ’ ων η αίτηση επανεξέτασαν στις 30.4.2014, δηλαδή πριν την παρέλευση του διμήνου και διατάχθηκε η περαιτέρω κράτηση. Στη συνέχεια ο Αιτητής επιζητούσε απεγνωσμένα τη μη απέλασή του. Στις 6.5.2014 καταχωρεί την Πολιτική Αίτηση Αρ. 80/2014 για έκδοση εντάλματος Habeas Corpus, την οποία στη συνέχεια αποσύρει. Στις 29.5.2014 η Διευθύντρια του Τμήματος Αρχείου Πληθυσμού και Μεταναστεύσεως, δεόντως εξουσιοδοτημένη (βλ. εξουσιοδότηση από Υπουργό Εσωτερικών ημερ. 12.2.2014), στη βάση Σημειώματος που της υποβλήθηκε επανεξετάζει την περίπτωση του Αιτητή υπό το φως της επιστολής του δικηγόρου του ημερ. 22.3.2014 και διατάσσει την περαιτέρω κράτησή του. Όμως ακόμη και αν η συγκεκριμένη επανεξέταση δεν ληφθεί υπόψη, όπως φαίνεται να εισηγείται ο δικηγόρος του Αιτητή, η επόμενη επανεξέταση θα έπρεπε να είχε γίνει στις 30.6.2014, αφού η προηγούμενη έγινε στις 30.4.2014. Η διοίκηση επανεξέτασε στις 2.7.2014, δηλαδή δύο μέρες μετά.
Συμφωνώ απόλυτα με τη δικηγόρο των Καθ’ ων η αίτηση ότι η παρέλευση δύο εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία λήξης της περιόδου της πρώτης, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι παραβιάζει το Νόμο και ούτε μπορεί να είναι καταλυτική για την τύχη της παρούσας αίτησης. Η επανεξέταση που έγινε είναι κατά την άποψή μου μέσα στο πνεύμα τόσο της Οδηγίας όσο και του Νόμου και δεν μπορεί με κανένα τρόπο να έχει το αποτέλεσμα που εισηγείται ο δικηγόρος του Αιτητή. Θα έλεγα ότι ακριβώς αν συνέβαινε το αντίθετο, θα καταστρατηγούντο οι πρόνοιες του Νόμου, δηλαδή αν αφήνετο μια ασήμαντη καθυστέρηση δύο εργάσιμων ημερών να ανατρέπει την κράτηση ενός αλλοδαπού, ο οποίος κρατείται δυνάμει του Νόμου ως ανεπιθύμητος μετανάστης.»
(Η υπογράμμιση είναι του παρόντος Δικαστηρίου)
Υιοθετώ πλήρως το πιο πάνω σκεπτικό. Στην προκειμένη περίπτωση η πρώτη επαναξιολόγηση έγινε μετά τη λήξη 2 ½ μηνών από την κράτηση του Αιτητή. Πρόκειται για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα που παρήλθε μετά τη λήξη των δύο μηνών. Το σημαντικό, σύμφωνα και με το πνεύμα της Οδηγίας, είναι να γίνεται τακτή και συστηματική επαναξιολόγηση «σε εύλογα χρονικά διαστήματα», ακριβώς για να διασφαλίζεται η συνεχής εγρήγορση των αρμόδιων αρχών στην επαναθεώρηση της όποιας ανάγκης συνέχισης της κράτησης.
Ζητήματα επαναξιολόγησης μετά τη λήξη της δίμηνης προθεσμίας εντοπίζονται σε σωρεία αποφάσεων, χωρίς βεβαίως εκεί να έχει απασχολήσει περαιτέρω. Αυτό ακριβώς καταδεικνύει ότι τα Δικαστήρια αναγνωρίζουν πως το ουσιώδες είναι όπως γίνεται επαναξιολόγηση σε τακτά χρονικά διαστήματα και όχι το εάν αυτή υπερβαίνει ελάχιστα ή επουσιωδώς τους δύο μήνες. Ενδεικτικά αναφέρομαι στις υποθέσεις Αναφορικά με την Αίτηση του Souko Maher, Πολ. Αίτηση Αρ. 45/2023, ημερ. 24.5.2025, Αναφορικά με την Αίτηση της Chand Nira, Πολ. Αίτ. 133/2022, ημερ. 30.9.2022, Αναφορικά με την Αίτηση του Elsayed Mahmoud Ibrahim Elabasiri, Πολ. Αίτηση Αρ. 83/2022, ημερ. 27.6.2022, Αναφορικά με την Αίτηση του Mohammad Mamunur Rashid, Πολ. Αίτηση, Αρ. 90/2022, ημερ. 23.6.2022 και Αναφορικά με την Αίτηση του Santos Koho Malisawa (2015) 1(Α) Α.Α.Δ. 848. Αξίζει να αναφερθεί ότι στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση της Chand Nira (ανωτέρω), οι επαναξιολογήσεις έγιναν κατά τις ημερομηνίες 22.10.2021, 4.2.2022, 24.3.2022, 26.5.2022 και 27.7.2022. Στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Mohammad Mamunur Rashid (ανωτέρω), οι επαναξιολογήσεις έγιναν κατά τις ημερομηνίες 11.11.2021, 15.2.2022, 4.4.2022 και 10.6.2022. Επομένως, διαφαίνεται ότι ακόμη και χρόνος ενός μηνός μετά τη διμηνία, δηλαδή επαναξιολόγηση που έγινε μετά την πάροδο τριών μηνών, κρίθηκε ότι ικανοποιεί τις πρόνοιες του άρθρου 58ΠΣΤ.
Ούτε και υπεβλήθη ισχυρισμός εκ μέρους του Αιτητή που να αντικρούει την κατάσταση πραγμάτων, ως αυτή καταγράφεται τόσο στο διάταγμα κράτησης όσο και στα έντυπα αξιολόγησης του, για την ύπαρξη ενδεχόμενων εναλλακτικών της κράτησης μέτρων.
Ως εκ τούτου, διαφαίνεται ότι έγιναν επαναξιολογήσεις της κράτησης του Αιτητή, στις οποίες, κατόπιν εξέτασης της δυνατότητας επιβολής εναλλακτικών μέτρων αντί κράτησης, επιβεβαιώνεται η αναγκαιότητα της κράτησης για τους εκεί αναφερόμενους λόγους οι οποίοι, επαναλαμβάνεται, δεν έχουν αμφισβητηθεί.
Παρά ταύτα, το ζήτημα δεν τελειώνει εδώ. Όπως έχει ήδη λεχθεί, η κράτηση είναι επιτρεπτή στον βαθμό που είναι αναγκαία για σκοπούς απέλασης και αυτή πρέπει να περιορίζεται στο συντομότερο χρονικό διάστημα. Οι διοικητικές διαδικασίες θα πρέπει να διενεργούνται με τη δέουσα επιμέλεια και χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις. Εκεί δε που δεν διενεργούνται με τον πιο πάνω τρόπο, «αναπόφευκτη συνέπεια η κράτηση να μην έχει τη μικρότερη δυνατή διάρκεια» (Αναφορικά με την Αίτηση του Shaker Alhasan για την Έκδοση Εντάλματος Habeas Corpus, Πολ. Αίτηση Αρ. 101/2023, ημερ. 15.9.2023).
Στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Mohamad Khalil (2013) 1(B) A.A.Δ. 1284, λέχθηκαν τα εξής:
«Σύμφωνα με τα ενώπιον μου στοιχεία, βλέπε τεκμήριο 16 στην ένσταση, η παράταση κράτησης του αιτητή κρίθηκε επιβεβλημένη γιατί ο αιτητής «αρνείται να συνεργαστεί με τις αρμόδιες αρχές για την εξασφάλιση των αναγκαίων εγγράφων, ώστε να καταστεί εφικτή η επιστροφή του στο Λίβανο». Ανεξάρτητα από το κατά πόσο η απόφαση για παράταση της κράτησης είναι ή όχι τρωτή, θέμα για το οποίο δεν αποφαίνομαι, εκείνο που πρέπει να μας απασχολήσει είναι οι ενέργειες στις οποίες οι καθ' ων η αίτηση έχουν προβεί κατά τη διάρκεια των επτά περίπου μηνών που ο αιτητής τελεί υπό κράτηση, με στόχο την άρση του εμποδίου που ο τελευταίος παρεμβάλλει αρνούμενος συνεργασία. Αυτός όμως παραμένει άγνωστος, όπως άγνωστο παραμένει και το αν οι καθ' ων η αίτηση προέβησαν σε οποιεσδήποτε ενέργειες προς την κατεύθυνση υλοποίησης του σκοπού για τον οποίο ο αιτητής κρατείται, που είναι ο επαναπατρισμός του. Όπως προκύπτει από το ενώπιον μου υλικό, οι αρμόδιοι σε κανένα διάβημα δεν φαίνεται να έχουν προβεί όλη αυτή την περίοδο που ο αιτητής κρατείται, εκτός από την υποβολή εισήγησης για παράταση της κράτησης του αιτητή για τους λόγους που έχω προαναφέρει. Παραμένουν επίσης άγνωστοι οι λόγοι που επέβαλαν την κράτηση του αιτητή για τη συγκεκριμένη περίοδο των έξι μηνών και όχι για λιγότερη περίοδο.
Ενόψει όλων των πιο πάνω, θεωρώ ότι οι καθ' ων η αίτηση δεν ενήργησαν στην παρούσα περίπτωση με τη δέουσα επιμέλεια, όπως είχαν υποχρέωση δυνάμει του Νόμου να ενεργήσουν.»
(Η υπογράμμιση είναι του παρόντος Δικαστηρίου)
Με βάση τα δεδομένα της υπό κρίση περίπτωσης, προκύπτει ότι ο Αιτητής δεν συνεργάζεται για την απέλαση του, η οποία μέχρι στιγμής δεν μπορεί να λάβει χώρα μέχρι την ολοκλήρωση της Προσφυγής του. Δεν έχει τεθεί οποιοδήποτε στοιχείο ως προς το χρονικό πλαίσιο της εν λόγω δικαστικής διαδικασίας, με αποτέλεσμα να παραμένει άγνωστο το πότε αυτή θα ολοκληρωθεί. Προκύπτει επίσης ότι ο Αιτητής δεν κατέχει ταξιδιωτικά έγγραφα, τα οποία προφανώς και είναι αναγκαία για την απέλαση του. Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ένσταση, δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά ως προς τυχόν ενέργειες που λήφθηκαν ή λαμβάνονται προς τον σκοπό εκτέλεσης του διατάγματος απέλασης του Αιτητή με την ολοκλήρωση της Προσφυγής. Το μόνο που προβάλλεται από τους Καθ’ ων είναι ότι «δεν προκύπτει υπό τις περιστάσεις εγκατάλειψη του σκοπού ή παράλειψη προώθησής του με δέουσα επιμέλεια και αχρείαστη παράταση χρόνου», θέση η οποία παραμένει γενική, αόριστη και ατεκμηρίωτη.
Μόνο στην αγόρευση των Καθ’ ων απαντάται ο ισχυρισμός του Αιτητή περί της παράλειψης ενεργειών από αυτούς για την προετοιμασία απομάκρυνσης του. Ειδικότερα, αναφέρεται ότι ο Αιτητής φέρει την ιδιότητα του αιτητή διεθνούς προστασίας εφόσον εκκρεμεί η Προσφυγή 3055/2025, ότι η διαδικασία έκδοσης ταξιδιωτικών εγγράφων δεν εξαρτάται από τους Καθ’ ων αλλά από τις αρμόδιες Αρχές τρίτων χωρών, ότι τέτοια έγγραφα έχουν περιορισμένη χρονική ισχύ, συνήθως ενός μηνός και επομένως τυχόν έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων σε αυτό το στάδιο θα ήταν άνευ αντικειμένου και αλυσιτελής. Επιπλέον, στην αγόρευση αναφέρεται πως παράλληλα οι αρμόδιες αρχές τυγχάνουν συνεχούς ενημέρωσης ως προς την εκκρεμούσα δικαστική διαδικασία, ούτως ώστε με τη λήξη αυτής να λάβουν άμεσα μέτρα προς υλοποίηση της απέλασης. Είναι γνωστή η νομική αρχή ότι η αγόρευση δικηγόρου δεν αποτελεί μαρτυρία (βλ. El Fath Co for International Trade SAE v. EDT Shipping Ltd κ.ά. (1992) 1(Β) Α.Α.Δ. 1255). Επομένως αυτές οι θέσεις δεν λαμβάνονται υπόψη για σκοπούς εξέτασης της παρούσας Αίτησης.
Οι Καθ’ ων, στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την ένσταση τους, αποδίδουν στον ίδιο τον Αιτητή ευθύνη για τη μη προώθηση της απέλασης του λόγω αφενός της μη συνεργασίας του για επαναπατρισμό του και αφετέρου της αναστολής του διατάγματος απέλασης του. Και οι δύο πλευρές αναγνωρίζουν ότι η λήψη δικαστικών μέτρων από τον Αιτητή, αποτελεί δικαίωμα του και δεν μπορεί να του αποδοθεί ευθύνη για αυτό. Η μη συνεργασία του λαμβάνεται μεν υπόψη, αλλά σαφώς και δεν είναι καθοριστική ως προς τη δυνατότητα λήψης ενεργειών από τους Καθ’ ων για την απέλαση του Αιτητή με την ολοκλήρωση της Προσφυγής του σε περίπτωση που η απόφαση θα είναι αρνητική για αυτόν.
Η υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του ΧΧΧ ΧΧΧ Jumel, Πολ. Αίτηση Αρ. 80/2021, ημερ. 25.5.2021, την οποία επικαλέστηκαν, μεταξύ άλλων, οι Καθ’ ων, αποφασίστηκε στη βάση των δικών της δεδομένων, ήτοι τη συμπεριφορά του εκεί αιτητή ο οποίος υπέβαλλε διάφορα αιτήματα για επανάνοιγμα του φακέλου του. Εκεί το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε ότι η λήψη μέτρων είναι μεν δικαίωμα του αιτητή, πλην όμως ο χρόνος που απαιτείται για τη διεκπεραίωση τους δεν μπορεί να αποδίδεται στους καθ’ ων.
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται ανωτέρω, διαφαίνεται ότι καθ’ ον χρόνο ο Αιτητής τελεί υπό κράτηση και αναμένεται η ολοκλήρωση της Προσφυγής, οι αρμόδιες αρχές προβαίνουν σε επαναξιολογήσεις στις οποίες απλώς επαναλαμβάνουν τους λόγους κράτησης του, χωρίς όμως να διαφαίνεται ότι προβαίνουν σε οποιεσδήποτε ενέργειες ούτως ώστε σε περίπτωση απόρριψης της Προσφυγής να καθίσταται δυνατή η απέλαση του. Ειδικότερα, ενώ ο Αιτητής δεν είναι κάτοχος ταξιδιωτικών εγγράφων, δεν υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά στο κατά πόσο γίνονται οποιεσδήποτε ενέργειες ή προσπάθειες εξασφάλισης αυτών που να επιτρέπει την απέλαση του σε σύντομο χρονικό διάστημα όταν αυτή ήθελε καταστεί επιτρεπτή. Υπό το φως αυτών των δεδομένων και του γεγονότος ότι παραμένει άγνωστο πότε θα ολοκληρωθεί η διαδικασία της Προσφυγής, διαφαίνεται ότι αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο ένταλμα, ο Αιτητής θα συνεχίσει να τελεί υπό κράτηση για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρχει λογική προοπτική απομάκρυνσης του από τη Δημοκρατία (Αναφορικά με την Αίτηση του Majid Εazadi (2012) 1(Γ) A.Α.Δ. 2553).
Η Αίτηση κρίνεται βάσιμη, δικαιολογημένη και εγκρίνεται. Εκδίδεται το αιτούμενο Προνομιακό Ένταλμα. Οι αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας να αφήσουν αμέσως ελεύθερο τον Αιτητή.
Τα έξοδα της Αίτησης, πλέον Φ.Π.Α. αν υπάρχει, επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον των Καθ’ ων η Αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
Ε. ΕΦΡΑΙΜ, Δ.
/κβπ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο