ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

 

 

(Πολιτική Αίτηση Αρ. 121/2026)

                                                                                                            (i-justice)

 

16 Ιουνίου, 2026

 

 

[Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.]

 

 

 

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ KAI TA ΑΡΘΡA 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ 1964 (Ν. 33/1964)

ΚΑΙ

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ 2018 ΚΑΙ 2023

ΚΑΙ

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ GERALD OMAR FAAL, ARC [   ] ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ HABEAS CORPUS

ΚΑΙ

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΝΟΜΟ 14/60, ΤΩΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΩΝ ΤΟΥ 1964 ΜΕΧΡΙ 1991, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, ΤΟΝ ΧΑΡΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε., ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΝΟΜΟ, ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 2011/95/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ Ή ΤΩΝ ΑΠΑΤΡΙΔΩΝ ΩΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Ή ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΕΩΣ ΝΟΜΟ (ΚΕΦ. 105) ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΔΗΓΙΑ 2008/115/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΝΟΜΩΣ ΔΙΑΜΕΝΟΝΤΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ

ΚΑΙ

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ:

1.   ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

2.   ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ

 

ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟ ΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΝ GERALD OMAR FAAL, ARC [   ] ΣΤΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΑ ΚΡΑΤΗΤΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΜΕΝΟΓΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΛΕΥΣΗ 15 ΜΗΝΩΝ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΠΑΡΑ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΟΤΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΟΙ ΑΡΧΕΣ ΟΥΔΕΝ ΕΠΡΑΞΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 11, 30, 34 ΚΑΙ 35 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 5(1) ΚΑΙ 6 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ, ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 6 ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε., ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 21 ΚΑΙ 29 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΝΟΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 33 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2011/95/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ Ή ΤΩΝ ΑΠΑΤΡΙΔΩΝ ΩΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Ή ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 14 ΚΑΙ ΚΑΤ’ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 18ΠΣΤ ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΕΩΣ ΝΟΜΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤ’ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 13, 15 ΚΑΙ 16 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2008/115/ΕΚ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΝΟΜΩΣ ΔΙΑΜΕΝΟΝΤΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ

_______________________________________________________________

 

  Ν. Στυλιανού (κα) για NATASA STYLIANOU & CO LLC, για τον Αιτητή.

 

Α. Κίτσιου (κα), για Κίτσιου Δημητρίου Παπανικολάου ΔΕΠΕ, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους Καθ’ ων η Αίτηση.

______________________________________________________________

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

(Δοθείσα Αυθημερόν)

 

 

Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.: Ο Αιτητής με την υπό εκδίκαση Αίτηση,  αιτείται την έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Habeas Corpus ad Subjiciendum ώστε «να αφεθεί άμεσα ελεύθερος καθότι η διάρκεια της κράτησης του για σκοπούς απέλασης καθιστά την κράτηση του παράνομη».

 

Η Αίτηση υποστηρίζεται από Ένορκη Δήλωση της Ειρήνας Οικονομίδη, δικηγόρου στο γραφείο των δικηγόρων που εκπροσωπούν τον Αιτητή, η οποία δηλώνει γνώση των γεγονότων έχοντας μελετήσει το φάκελο της υπόθεσης του Αιτητή. 

 

Η Δημοκρατία καταχώρισε Ειδοποίηση Πρόθεσης Ένστασης που υποστηρίζεται από Ένορκη Δήλωση Λειτουργού Μετανάστευσης στο Τμήμα Μετανάστευσης του Υφυπουργείου Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας (εφεξής «το Τμήμα»).  

Το αδιαμφισβήτητο ιστορικό, όπως αυτό προκύπτει, τόσο μέσα από την Ένορκη Δήλωση που υποστηρίζει την Αίτηση, όσο και μέσα από την Ένορκη Δήλωση που υποστηρίζει την Ένσταση, σε συνάρτηση και με τα σχετικά έγγραφα που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου είναι, σε γενικές γραμμές, το ακόλουθο:

 

·        Ο Αιτητής εισήλθε στην Κυπριακή Δημοκρατία κατά το έτος 2015. Στις 22/5/2015 υπέβαλε αίτηση για διεθνή προστασία, η οποία απερρίφθη πρωτοβάθμια στις 4/12/2017.

·        Κατά το έτος 2018 ο Αιτητής υπέβαλε ιεραρχική προσφυγή στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, η οποία απερρίφθη στις 17/9/2020.

·        Στις 26/11/2020 ο Αιτητής καταδικάστηκε από το Μόνιμο Κακουργιοδικείο Λάρνακας σε ποινή φυλάκισης έξι ετών για τα αδικήματα της συνωμοσίας προς διάπραξη κακουργήματος, παράνομη εισαγωγή ελεγχόμενου φαρμάκου Τάξεως Β και παράνομη κατοχή ελεγχόμενου φαρμάκου Τάξεως Β με σκοπό την προμήθεια σε άλλο πρόσωπο.

·        Στις 3/3/2025 ο Αιτητής αποφυλακίστηκε από τις Κεντρικές Φυλακές.

·        Στις 26/2/2025 εναντίον του Αιτητή εκδόθηκε Διάταγμα Κράτησης και Απέλασης δυνάμει του Άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου.

·        Ακολούθησε η καταχώριση από τον Αιτητή στο Διοικητικό Δικαστήριο της Προσφυγής υπ’ αρ. 349/2025 εναντίον των Διαταγμάτων Κράτησης και Απέλασης, ημερ. 26/2/2025.

·        Στις 16/4/2025 το Διάταγμα Απέλασης εναντίον του Αιτητή ανεστάλη μέχρι την εκδίκαση της ως άνω Προσφυγής του ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου.

·        Στις 12/5/2025 η Προσφυγή υπ’ αρ. 349/2025 απερρίφθη με απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου και επικυρώθηκαν τα Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης.

·        Σύμφωνα με ενημέρωση από την ΥΑ&Μ στις 15/5/2025 ο Αιτητής δεν συναινεί για τον επαναπατρισμό του και δεν είναι κάτοχος ταξιδιωτικού εγγράφου.

·        Σύμφωνα με νέα ενημέρωση από την ΥΑ&Μ στις 23/7/2025, έπειτα από εξετάσεις που έγιναν εντοπίστηκε άδεια οδηγού καθώς και άδεια εργασίας του Αιτητή, στις οποίες ως χώρα καταγωγής φαίνεται η Σιέρρα Λεόνε. Σύμφωνα με τα έγγραφα που εντοπίστηκαν διαπιστώθηκε ότι ο Αιτητής κατάγεται από τη Σιέρρα Λεόνε και πήγε στην Γκάμπια όπου και υπέβαλε αίτηση ασύλου. Γίνονται εξετάσεις κατά πόσο μπορεί να απελαθεί στην Γκάμπια.

·        Στις 30/9/2025 έγινε επικοινωνία με τον Πρόξενο της Γκάμπια στην Κύπρο και συμφωνήθηκε όπως αυτός επικοινωνήσει με την Πρεσβεία της Γκάμπια για να διευκρινιστεί κατά πόσο ο Αιτητής θα γίνει δεχτός στην Γκάμπια.

·        Υπήρξε νέα τηλεφωνική ενημέρωση από την ΥΑ&Μ συμφώνως της οποίας δηλώθηκε από την Πρεσβεία της Γκάμπια ότι ο Αιτητής δεν είναι πλέον κάτοχος παραμονής στην Γκάμπια και δεν θεωρείται κάτοχος προσφυγικού καθεστώτος στην εν λόγω χώρα, ενώ η Πρεσβεία δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι αυτός θα γίνει δεχτός στην Γκάμπια σε περίπτωση που διευθετηθεί απέλαση του στη χώρα αυτή.

·        Στις 4/12/2025 ο Αιτητής υπέβαλε μεταγενέστερη αίτηση ασύλου η οποία απερρίφθη στις 12/1/2026.

·        Στις 27/1/2026 ο Αιτητής υπέβαλε στο Διοικητικό Δικαστήριο την Προσφυγή με αρ. Τ21/2026 κατά της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου (ΥΠΑΣ), η οποία ακόμη εκκρεμεί.

·        Στις 15/5/2025, 23/7/2025, 2/10/2025, 2/12/2025, 3/2/2026 και 30/3/2026 έγινε επαναξιολόγηση της κράτησης του Αιτητή.

·        Στις 29/4/2026 εκδόθηκαν νέα Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης εναντίον του Αιτητή δυνάμει του Άρθρου 14 του Νόμου.

 

Όπως είναι καλά γνωστό, το Προνομιακό Ένταλμα της φύσεως Habeas Corpus ad Subjiciendum διασφαλίζει την ελευθερία του ατόμου. Στην υπόθεση Δημητράκης Χ"Σάββας (1993) 1 Α.Α.Δ. 102, τονίσθηκε πως «Το Habeas Corpus ad subjiciendum είναι προνομιακή διαδικασία για τη διασφάλιση της ελευθερίας του πολίτη. Παρέχει αποτελεσματικό μέσο άμεσης απελευθέρωσης από παράνομη ή αδικαιολόγητη κράτηση, είτε στη φυλακή, είτε σε ιδιωτικό χώρο, από Αρχή ή ιδιώτη». Απαραίτητη προϋπόθεση για έκδοση του εντάλματος συνιστά η απόδειξη, εκ μέρους του αιτούντος, του παράνομου της κράτησης ή φυλάκισης (Καλφοπούλου (1998) 1 Α.Α.Δ. 55). Με τη διαδικασία του εντάλματος Habeas Corpus, ό,τι επιδιώκεται είναι η διασφάλιση του δικαιώματος της ελευθερίας διά της άμεσης απελευθέρωσης του αιτητή ο οποίος, κατ' ισχυρισμό, τελεί υπό παράνομη κράτηση. Οποτεδήποτε, στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, διαπιστώνεται κάτι τέτοιο, το σχετικό διάταγμα εκδίδεται δικαιωματικά και όχι ως θέμα άσκησης διακριτικής εξουσίας, οπότε, ο αιτητής αφήνεται ευθύς ελεύθερος (Green v. Home Secretary [1941] 3 All E.R. 388, σελίδα 400).

 

Το Δικαστήριο έχει διεξέλθει με προσοχή τις θέσεις, αναφορές και εισηγήσεις  που οι συνήγοροι έχουν θέσει ενώπιον του. Θα κάνω ειδική αναφορά σε αυτές, όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο.

 

Ο Αιτητής έχει κριθεί ως απαγορευμένος μετανάστης κατά τα διαλαμβανόμενα στο Άρθρο 6(1)(Δ)(Κ) των περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμων[1] «καθότι καταδικάστηκε σε ποινή φυλάκισης έξι (6) ετών» και στη βάση αυτή εκδόθηκε εναντίον του στις 26/2/2025 Διάταγμα Απέλασης δυνάμει του Άρθρου 14 του Κεφ. 105.

  

Το Άρθρο 14 διαλαμβάνει συναφώς τα ακόλουθα:  

 

«14.-(1) Τηρουμένων των διατάξεων του Νόμου αυτού και των όρων οποιασδήποτε άδειας ή έγκρισης που χορηγήθηκε βάσει του Νόμου αυτού ή οποιωνδήποτε Κανονισμών που εκδόθηκαν βάσει αυτού και με την επιφύλαξη των διατάξεων του περί Προσφύγων Νόμου, ο Ανώτερος Λειτουργός Μετανάστευσης δύναται  να διατάξει οποιοδήποτε αλλοδαπό ο οποίος είναι απαγορευμένος μετανάστης ή οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο, αφού εισήλθε στη Δημοκρατία με άδεια να παραμείνει σε αυτή για περιορισμένη περίοδο, παραμένει στη Δημοκρατία μετά την παρέλευση της περιόδου αυτής ή οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο περιλαμβάνεται εντός της κατηγορίας που απαριθμείται στην παράγραφο (9) του εδαφίου (1) του άρθρου 6 να απελαθεί από τη Δημοκρατία και, εν τω μεταξύ, να τεθεί υπό κράτηση.»

 

(Ο τονισμός είναι του παρόντος Δικαστηρίου) 

 

Η δε κράτηση του διατάχθηκε, σύμφωνα με το σχετικό Διάταγμα Κράτησης, «καθότι διαπιστώθηκε ότι υπάρχει κίνδυνος διαφυγής (Άρθρο 18ΠΣΤ(1)(α) του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου). Λόγω καταδίκης σε ποινή φυλάκισης, δεν υπάρχει περιθώριο εναλλακτικών της κράτησης μέτρων».

 

Η κράτηση, ως περιορισμός του δικαιώματος της ελευθερίας το οποίο διασφαλίζεται όχι μόνο από το Σύνταγμα (Άρθρο 11), αλλά και από την ΕΣΔΑ (Άρθρο 5), δεν μπορεί να καθίσταται αυτοσκοπός με την επ' αόριστο αναβολή της απέλασης. Όπως χαρακτηριστικά τέθηκε στην υπόθεση Essa Murad Khlaief ν. Δημοκρατίας (2003) 1 Α.Α.Δ. 1402:    

 

«Η κράτηση είναι περιορισμός του συνταγματικού δικαιώματος της ελευθερίας. Η απόκλιση επιτρέπεται από το Άρθρο 11.2(στ) "προς το σκοπό απελάσεως". Δεν μπορεί να καθίσταται αυτοσκοπός με την επ' αόριστο αναβολή της απέλασης, ούτε να απολήγει ουσιαστικά σε αδικαιολόγητη κράτηση. Γενομένη με την προοπτική της απέλασης, εξυπακούεται ότι η απέλαση θα γίνει εντός του ευλόγου χρόνου που απαιτείται προς διευθέτηση της. Άλλως, ο λόγος της συνέχισης της καταρρέει. Τούτο επιτάσσει δε όχι μόνο το όλο πνεύμα του Άρθρου 11 προς το σκοπό προστασίας των δικαιωμάτων του αλλοδαπού αλλά και η ίδια η επιδίωξη της απέλασης που είναι η άνευ χρονοτριβής αποκατάσταση της νομιμότητας με το ακραίο και αποτελεσματικό μέτρο της απομάκρυνσης του διαπιστωθέντος μη δικαιούμενου να ευρίσκεται στη Δημοκρατία αλλοδαπού.»  

 

 

Υπάρχει πλούσια νομολογία αναφορικά με τις αρχές που διέπουν τη νομιμότητα της διάρκειας της κράτησης σε περιπτώσεις απέλασης. Ό,τι βασικά προκύπτει είναι ότι η κράτηση για σκοπούς απέλασης πρέπει να έχει τη μικρότερη δυνατή διάρκεια και να δικαιολογείται η διατήρηση της ή η παράταση της, ενόσω οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν ενέργειες για την απέλαση και επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια, ενόσω, βεβαίως, υφίσταται εύλογη προοπτική απομάκρυνσης. Εν ολίγοις, η κράτηση προσώπου εναντίον του οποίου εκκρεμεί διαδικασία απελάσεως δεν πρέπει να παρατείνεται για δυσανάλογο χρονικό διάστημα, ήτοι δεν πρέπει να υπερβαίνει το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.  

 

Αποτελεί αρχή της νομολογίας ότι η διάρκεια της κράτησης δεν εξετάζεται in abstracto, αλλά στη βάση των συγκεκριμένων γεγονότων της υπόθεσης (βλ. Khlaief (ανωτέρω) και Habibi Pour Ali Fasel (2016) 1(Α) Α.Α.Δ. 876). 

 

Όπως έχει αναφερθεί στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση Khoshorauli, Πολιτική Αίτηση Αρ. 1/2019, ημερ. 21/1/2019:    

«Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και του ΕΔΑΔ το κατά πόσο η διάρκεια των διαδικασιών απέλασης μπορεί να επηρεάσει τη νομιμότητα της κράτησης, εξαρτάται αποκλειστικά από τα γεγονότα της υπόθεσης με δεδομένο πάντοτε ότι η κράτηση δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά διενεργείται με σκοπό την απέλαση.»   

 

 

Σε σχέση με το βάρος απόδειξης σε τέτοιου είδους αιτήσεις, στην υπόθεση Καλφοπούλου (1998) 1(Α) Α.Α.Δ. 55, αναφέρονται τα ακόλουθα στις                σελ. 69 - 70:   

 

«Το βάρος απόδειξης ότι εκ πρώτης όψης μια κράτηση είναι παράνομη, το έχει ο αιτητής. Σαν θέμα τακτικής ο αιτητής πρέπει να αποδείξει μια εκ πρώτης όψης υπόθεση που δημιουργεί ερωτηματικά ως προς τη νομιμότητα της κράτησής του. Όταν η υπόθεση του βασίζεται πάνω σε γεγονότα έχει το αποδεικτικό βάρος (evidential burden) να παρουσιάσει ικανοποιητική μαρτυρία που μπορεί να οδηγήσει στην πιθανότητα ενός ευνοϊκού για τον ίδιο συμπεράσματος. Σε μια τέτοια περίπτωση το νομικό βάρος (legal burden) μεταφέρεται στους ώμους του καθ'ου η αίτηση που καλείται να δικαιολογήσει την κράτηση.»

 

 

Έχοντας εξετάσει τις εισηγήσεις των συνηγόρων, θα πρέπει να υπομνηστεί πως η δικαστική κρίση για το εύλογο ή μη του χρόνου κράτησης είναι ζήτημα πραγματικό και συνυφασμένο με τους λόγους που τυχόν δημιουργούν καθυστέρηση και εξαρτάται από τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης, όπως οι ανωτέρω αποφάσεις εξηγούν.  

 

Από τα ενώπιον μου στοιχεία είναι σαφές ότι οι Καθ' ων η Αίτηση ενέταξαν την υπό κρίση κράτηση του Αιτητή στις πρόνοιες του Άρθρου 18ΠΣΤ του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, Κεφ. 105. 

 

Το Άρθρο 18ΠΣΤ(5)(α) του Κεφ. 105 διαλαμβάνει ότι η διάρκεια της κράτησης στη βάση του Άρθρου 18ΠΣΤ ελέγχεται με αίτηση Habeas Corpus, ενώ ο έλεγχος της νομιμότητας του διατάγματος κράτησης διενεργείται μέσω προσφυγής με βάση τα διαλαμβανόμενα στο Άρθρο 18ΠΣΤ(3)(α) του Νόμου.

 

Στην υπό συζήτηση περίπτωση η νομιμότητα του Διατάγματος Κράτησης ημερ. 26/2/2025, έχει αποφασιστεί στην Προσφυγή υπ' αρ. 349/2025 ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου και δεν αποτελεί αντικείμενο της Αίτησης για Habeas Corpus, η οποία αφορά τον έλεγχο της νομιμότητας της διάρκειας της κράτησης του Αιτητή. Η διάρκεια της κράτησης μπορεί, βεβαίως, παρά τη νομιμότητα του Διατάγματος Κράτησης, να κριθεί παράνομη εφόσον διαπιστωθεί ότι είναι αδικαιολόγητα παρατεταμένη ή όταν οι λόγοι κράτησης έχουν εκλείψει.

  

Στην υπόθεση Guo Shuying v. Δημοκρατίας (2012) 1 Α.Α.Δ. 2725 τονίστηκε πως, «η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου σταθερά αποδέχεται ότι μόνο με αίτηση Habeas Corpus μπορεί να ελεγχθεί η νομιμότητα της κράτησης αλλοδαπού από πλευράς της διάρκειας της συμφώνως των προνοιών του Άρθρου 18ΠΣΤ του νόμου». 

 

Το Άρθρο 18ΠΣΤ του Νόμου, εισήχθη με τον τροποποιητικό Ν. 153(Ι)/2011, για σκοπούς εναρμόνισης µε την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας µε τίτλο «Οδηγία 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου, της 16ης Δεκεµβρίου 2008, σχετικά µε τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη µέλη για την επιστροφή των παρανόµως διαµενόντων υπηκόων τρίτων χωρών» και οι πρόνοιες του είναι επιτακτικές (βλ. Shuying v. Δημοκρατίας (ανωτέρω)). 

    

Όπως επισημάνθηκε στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Zoran Todorovic (2014) 1 Α.Α.Δ. 302, «ο πρωταρχικός σκοπός της Οδηγίας ήταν να προβλέψει για τη διαδικασία δικαστικού ελέγχου για κάθε περίοδο κράτησης είτε αρχική, είτε επί παράτασης».

    

Το εδάφιο (1) του Άρθρου 18ΠΣΤ του Νόμου εξουσιοδοτεί τον Υφυπουργό Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας να εκδώσει διάταγμα με το οποίο να θέτει υπό κράτηση υπήκοο τρίτης χώρας υποκείμενο σε διαδικασίες επιστροφής. Αυτό μπορεί να γίνει «μόνο για την προετοιμασία της επιστροφής και/ή τη διεκπεραίωση της διαδικασίας απομάκρυνσης». Και τούτο εφόσον στη συγκεκριμένη περίπτωση «δεν επιτρέπεται να εφαρμοστούν αποτελεσματικά άλλα επαρκή αλλά λιγότερο αναγκαστικά μέτρα». Προβλέπεται ότι «τέτοια κράτηση έχει τη μικρότερη δυνατή διάρκεια και διατηρείται μόνο καθόσο χρόνο η διαδικασία απομάκρυνσης εξελίσσεται και εκτελείται με τη δέουσα επιμέλεια».  Περαιτέρω, κάθε διάταγμα κράτησης επανεξετάζεται από τον Υφυπουργό (α) αυτεπάγγελτα ανά δίμηνο και (β) σε οποιοδήποτε εύλογο χρονικό διάστημα, κατ' αίτηση του επηρεαζόμενου υπηκόου τρίτης χώρας. Με το εδάφιο (4)(α) εναποτίθεται στον Υφυπουργό υποχρέωση επανεξέτασης κάθε διατάγματος κράτησης ανά δίμηνο. Η κράτηση εξακολουθεί καθόλη τη χρονική περίοδο κατά την οποία πληρούνται οι όροι του Άρθρου 18ΠΣΤ (1) και είναι αναγκαία για να διασφαλισθεί η επιτυχής απομάκρυνση και δεν υπερβαίνει τους έξι μήνες.   

 

Η κράτηση μπορεί, σύμφωνα με το εδάφιο (8), να παραταθεί από τον Υπουργό Εσωτερικών μόνο για πρόσθετο περιορισμένο χρόνο που δεν υπερβαίνει τους 12 μήνες σε περιπτώσεις όπου (α) ο υπήκοος τρίτης χώρας αρνείται να συνεργαστεί ή (β) καθυστερεί η λήψη αναγκαίων εγγράφων από τρίτες χώρες (βλ. Αναφορικά με την Αίτηση του Zoran Todorovic (ανωτέρω)).

 

Από πλευράς Αιτητή υποστηρίχθηκε ότι η κράτηση του από τις 26/2/2025 μέχρι και σήμερα για συνολική χρονική περίοδο 16 μηνών είναι παράνομη, καθότι οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν προβεί στις δέουσες ενέργειες καθόλη τη διάρκεια της κράτησης του Αιτητή για την απέλασή του. Υποστηρίχθηκε επίσης ότι αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο ένταλμα απελευθέρωσης του Αιτητή αυτός θα συνεχίσει να τελεί υπό κράτηση για περαιτέρω απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, χωρίς να υπάρχει, στο παρόν στάδιο, λογική προοπτική απομάκρυνσης του από τη Δημοκρατία. Προβλήθηκε επίσης ότι ακόμη και στην περίπτωση που διαφανεί ότι οι Καθ’ ων η Αίτηση σήμερα, μετά την παρέλευση 16 μηνών αδικαιολόγητης και πολύμηνης κράτησης του Αιτητή, λαμβάνουν μέτρα για απομάκρυνση του, αυτό δεν σημαίνει ότι κάτω από τις παρούσες συνθήκες δικαιολογείται η κράτησή του. Τονίστηκε ακόμη ότι ο Αιτητής καθ’ ον χρόνο τελούσε υπό κράτηση οι αρμόδιες αρχές προέβαιναν σε «τυπικές» επαναξιολογήσεις, στις οποίες απλώς επαναλάμβαναν τους λόγους κράτησης του Αιτητή, χωρίς όμως να διαφαίνεται ότι προβαίνουν σε οποιεσδήποτε ενέργειες για σκοπούς υλοποίησης της απέλασής του.

 

Από πλευράς των Καθ’ ων η Αίτηση υποστηρίχθηκε ότι η κράτηση του Αιτητή από τις 26/2/2025 είναι νόμιμη και ότι οι αρμόδιες αρχές προέβαιναν συνεχώς σε ενέργειες για εξακρίβωση της πραγματικής υπηκοότητας του Αιτητή και εξασφάλιση ταξιδιωτικών εγγράφων. Υποστηρίχθηκε περαιτέρω ότι οι οποιεσδήποτε ισχυριζόμενες «επιβραδύνσεις» που προέκυψαν κατά τη διαδικασία απομάκρυνσης δεν οφείλονταν σε αδράνεια ή αμέλεια των Καθ’ ων η Αίτηση, αλλά σε αντικειμενικούς και εξωγενείς παράγοντες, ήτοι την άρνηση συνεργασίας του ίδιου του Αιτητή με τις αρμόδιες αρχές, στην απουσία έγκυρων ταξιδιωτικών εγγράφων, στην ανάγκη εξακρίβωσης της πραγματικής του υπηκοότητας και στις δυσκολίες συνεργασίας και επικοινωνίας με τις αρμόδιες προξενικές αρχές τρίτων χωρών, καθώς και στις επανειλημμένες μεταγενέστερες αιτήσεις ασύλου και προσφυγές που καταχώρισε ο ίδιος ο Αιτητής. Προβλήθηκε επίσης ότι όπως προέκυψε από το αίτημα που απεστάλη στην Πρεσβεία της Γκάμπια για τη μετάβαση του Αιτητή και/ή τις προσπάθειες μέσω της Πρεσβείας της Σιέρρα Λεόνε για διευκρίνιση της υπηκοότητας του Αιτητή, η διοίκηση προβαίνει σε σχετικά διαβήματα για την υλοποίηση της μετάβασης του σε τρίτη χώρα. Ήταν η κατάληξη των Καθ’ ων η Αίτηση ότι υπό το φως όλων των ανωτέρω, η περίοδος κράτησης του Αιτητή δεν είναι τέτοιας διάρκειας που να υποδηλεί είτε εγκατάλειψη του σκοπού για τον οποίο αυτή διενεργείται, είτε παράβαση των δικαιωμάτων του, ως αυτά προκύπτουν από το Άρθρο 18ΠΣΤ του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, Κεφ. 105.

 

Όπως σχετικά προσφάτως αναφέραμε στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Korush Parsa, Πολιτική Έφεση Αρ. 33/2025, ημερ. 2/4/2026:

 

«Η συνέχιση της κράτησης κάποιου προσώπου προς το σκοπό της απέλασης του, πρέπει να είναι αναγκαία και αναλογική ως προς τον πιο πάνω σκοπό. Εάν οι σχετικές διαδικασίες προς απέλαση ενός προσώπου δεν προχωρούν με ανάλογη επιμέλεια και σπουδή από πλευράς των αρμοδίων αρχών, η κράτηση απολήγει αδικαιολόγητη, παύοντας να είναι επιτρεπτή. Ο χρόνος κράτησης δε, είναι πάντοτε συνυφασμένος με τους λόγους που τυχόν δημιουργούν καθυστέρηση, ενώ η κρίση για την υπέρβαση ή μη του εύλογου χρόνου είναι ζήτημα πραγματικό.»

 

 

Στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου προκύπτει ότι παρότι στις 23/7/2025 οι Καθ’ ων η Αίτηση είχαν διαπιστώσει ότι ο Αιτητής τελικά θα έπρεπε να απελαθεί στη Σιέρρα Λεόνε, αντί στην Γκάμπια, στη βάση σχετικού ηλεκτρονικού μηνύματος, εντούτοις δεν διαφαίνεται τι ενέργειες έχουν γίνει μέχρι σήμερα για σκοπούς απέλασης του στη χώρα αυτή. Μάλιστα δεν επεξηγείται γιατί μόλις στις 29/4/2026 και μετά την παρέλευση 15 και πλέον μηνών από τότε που τέθηκε υπό κράτηση ο Αιτητής ετοιμάστηκε σχετική επιστολή από τον υπεύθυνο ΥΑΜ Λάρνακας προς τη Διευθύντρια του Τμήματος Μετανάστευσης με εισήγηση να εκδοθούν νέα Διατάγματα με προορισμό τη Σιέρρα Λεόνε και για την έγκριση έκδοσης κυπριακού ταξιδιωτικού εγγράφου χωρίς βιομετρικά. Επιπλέον, ορθή είναι και η επισήμανση που έγινε από πλευράς του Αιτητή ότι ενώ αυτός δεν είναι κάτοχος ταξιδιωτικών εγγράφων, εντούτοις δεν έχει διαφανεί το κατά πόσο στη διάρκεια της πολύμηνης κράτησης του είχαν γίνει οποιεσδήποτε ενέργειες προς το σκοπό εξασφάλισης ταξιδιωτικών εγγράφων που θα επέτρεπαν την απέλασή του. Το γεγονός ότι ο ίδιος, σύμφωνα με ενημέρωση που έγινε σε κάποιο προγενέστερο στάδιο και συγκεκριμένα στις 15/5/2025, δεν φαίνεται να επιδείκνυε διάθεση συνεργασίας με τις αρχές προς το σκοπό επαναπατρισμού του, δεν διαφοροποιεί την κατάσταση πραγμάτων και την ευθύνη των Καθ’ ων η Αίτηση να μετέλθουν όλα τα νόμιμα μέσα για την ταχύτερη δυνατή απομάκρυνση του από τη Δημοκρατία. Όπως προκύπτει, από το Σεπτέμβριο του 2025 που υπήρξε επικοινωνία με την Πρεσβεία της Γκάμπια, τίποτα το ουσιαστικό δεν φαίνεται να μεσολάβησε μέχρι σήμερα από την πλευρά των Καθ’ ων η Αίτηση προκειμένου να δικαιολογηθεί στην πράξη η συνέχιση της κράτησης του Αιτητή. Η διαδικασία απομάκρυνσης του από τη Δημοκρατία στη βάση του Διατάγματος Απέλασης του, δεν φαίνεται να εξελίσσεται, ούτε να εκτελείται με τη δέουσα σπουδή και επιμέλεια, με αποτέλεσμα να παρατείνεται αδικαιολόγητα η κράτησή του. Μέχρι και τις 29/4/2026 διερευνάτο ακόμη το ενδεχόμενο ο Αιτητής να γίνει δεκτός από τις αρχές της Σιέρρα Λεόνε και αφού θα είχε προηγουμένως προηγηθεί η έγκριση για έκδοση κυπριακού ταξιδιωτικού εγγράφου.

 

Έχοντας υπόψη τα γεγονότα που έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι Καθ’ ων η Αίτηση δεν απέσεισαν το βάρος να καταδείξουν ότι λήφθηκαν από μέρους τους συγκεκριμένα και ουσιαστικά μέτρα προς πραγμάτωση του Διατάγματος Απέλασης το συντομότερο δυνατό και χωρίς περιττές καθυστερήσεις. Ούτε διαφαίνεται, επί του παρόντος, προοπτική απομάκρυνσής του. Καθόσον αφορά τις επαναξιολογήσεις που έγιναν και τις οποίες η πλευρά του Αιτητή χαρακτήρισε ως «τυπικές», είναι ορθή η επισήμανση από μέρους του Αιτητή ότι δεν αποκαλύπτονται οποιεσδήποτε ενέργειες από την πλευρά της διοίκησης τέτοιες που να καταδεικνύουν ουσιαστική σπουδή και ενδιαφέρον από την πλευρά της για να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα εκτέλεσης του Διατάγματος Απέλασης και απομάκρυνσης του Αιτητή από τη Δημοκρατία.

 

Εν κατακλείδι, λαμβάνοντας υπόψιν το συνολικό διαρρεύσαν χρονικό διάστημα που ο Αιτητής συνεχίζει να τελεί υπό κράτηση για σκοπούς απέλασης του - σχεδόν 16 μήνες μέχρι σήμερα - καθώς και το σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν την υπό κρίση περίπτωση και ειδικότερα ότι η διαδικασία απέλασης του δεν φαίνεται να εξελίσσεται και προωθείται με τη δέουσα σπουδή και επιμέλεια, η συνέχιση της κράτησης του δεν δικαιολογείται. Επιβάλλεται, ως εκ τούτου, η παρέμβαση του Δικαστηρίου.

 

Η Αίτηση εγκρίνεται.

 

Εκδίδεται Ένταλμα Habeas Corpus ad subjiciendum και διατάσσεται η άμεση απελευθέρωση του Αιτητή.

 

Επιδικάζονται έξοδα υπέρ του Αιτητή και εναντίον των Καθ’ ων η Αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο.

 

 

 

 

                                      Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ,

            Δ.