ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

(Αίτηση Νομικής Αρωγής αρ. 8/2026)

30 Ιουνίου 2026

[ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δικαστής ]

                  

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (Αρ.1) ΤΟΥ 2003,

-ΚΑΙ-

Αίτηση υπό JOJO MAMPOUYA από το Κογκό για παροχή δωρεάν Νομικής Αρωγής

Αιτητής παρών.

Αντιγόνη Παπαδοπούλου (κα) εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας - καθ’ ου η αίτηση.

Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δ.: Με την υπό κρίση αίτηση ο αιτητής επιζητεί όπως του παραχωρηθεί δωρεάν νομική αρωγή δυνάμει του περί Νομικής Αρωγής Νόμου του 2002 (Ν.165(Ι)/2002), προκειμένου να καταχωρίσει αίτηση για έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus προς έλεγχο της νομιμότητας της διάρκειας της κράτησής του.

Η αίτηση συνοδεύεται από Έγγραφη Δήλωση (Τύπος 2), όπως προβλέπεται από τον Περί Νομικής Αρωγής Διαδικαστικό Κανονισμό του 2003, στην οποία ο αιτητής αναφέρει ότι είναι υπήκοος του Κογκό και βρίσκεται στον χώρο κράτησης «Λίμνες». Αναφέρει επίσης ότι, επειδή βρίσκεται υπό κράτηση, δεν είναι σε θέση να εργαστεί και να πληρώσει ο ίδιος τον δικηγόρο του.

Ο Γενικός Εισαγγελέας υπέβαλε ένσταση στην παροχή δωρεάν νομικής αρωγής στον αιτητή. Στο σημείωμα που καταχωρίστηκε εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα αναφέρονται τα πιο κάτω γεγονότα, τα οποία ο αιτητής δεν αμφισβήτησε όταν ρωτήθηκε σχετικά από το Δικαστήριο:

1.   Ο αιτητής είναι ο Jojo Mampouya, πολίτης Κογκό, γεννηθείς στις [   ].

2.   Στις 02/07/2019, υπέβαλε αίτηση ασύλου, η οποία απορρίφθηκε πρωτοβάθμια στις 04/03/2022, και η σχετική απόφαση επιδόθηκε στον αιτητή στις 02/06/2022. Στις 30/06/2022, ο αιτητής υπέβαλε προσφυγή στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας με αρ. 4019/22, κατά της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία απορρίφθηκε στις 07/11/2024. Στις 23/01/2026, ο αιτητής υπέβαλε μεταγενέστερη αίτηση ασύλου.

3.   Στις 16/02/2026, ο αιτητής συνελήφθη στη Λευκωσία για το αυτόφωρο αδίκημα της παράνομης παραμονής στη Δημοκρατία. Στις 17/02/2026, εκδόθηκαν εναντίον του διατάγματα κράτησης και απέλασης, δυνάμει του Άρθρου 14 του Περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου (Κεφ. 105).

4.   Στις 11/06/2026 και στις 15/04/2026, έγινε επαναξιολόγηση της κράτησης του αιτητή από τις κυπριακές αρχές και διαπιστώθηκε ότι η κράτησή του πρέπει να συνεχιστεί.

Η συνήγορος για τον Γενικό Εισαγγελέα στην αγόρευσή της, ισχυρίστηκε ότι το αίτημα για νομική αρωγή δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, καθώς ο αιτητής δεν εμπίπτει στις πρόνοιες του περί Νομικής Αρωγής Νόμου 165(Ι)/2002.

Η συνήγορος ανέφερε συγκεκριμένα ότι δωρεάν νομική αρωγή παρέχεται, με βάση τις διατάξεις του πιο πάνω Νόμου, μόνο σε αιτητή ο οποίος, κατά τον επίδικο χρόνο, είναι «αιτητής διεθνούς προστασίας». Ο αιτητής, στην παρούσα περίπτωση, έχει απωλέσει την ιδιότητα αυτή, καθότι η προσφυγή του εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου έχει απορριφθεί από το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας.

Η συνήγορος ισχυρίστηκε τέλος, ότι, σε σχέση με την παραχώρηση νομικής αρωγής για τους παρανόμως διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών, εφαρμογή έχει το Άρθρο 6Γ του περί Νομικής Αρωγής Νόμου 165(Ι)/2002. Όμως, στο εν λόγω άρθρο δεν αναφέρεται η περίπτωση που επιζητείται νομική αρωγή για την αμφισβήτηση της διάρκειας κράτησης με προνομιακό ένταλμα Habeas Corpus, όπως είναι η παρούσα υπόθεση.

Έχοντας υπόψη όλα τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιόν μου, σε συνδυασμό με τις προϋποθέσεις παροχής του ευεργετήματος της Νομικής Αρωγής, όπως παρατίθενται στον περί Νομικής Αρωγής Νόμο 165(Ι)/2002, κρίνω, για τους λόγους που θα εξηγήσω στη συνέχεια, ότι δεν παρέχεται ευχέρεια έγκρισης του αιτήματος στην παρούσα περίπτωση.

Το Άρθρο 6Β του Νόμου 165(Ι)/2002 καθορίζει τις προϋποθέσεις παροχής Νομικής Αρωγής σε αιτητές και δικαιούχους διεθνούς προστασίας. Σύμφωνα δε με το Άρθρο 6Β(1)(β), ο όρος «αιτητής διεθνούς προστασίας» έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο «αιτητής» στον περί Προσφύγων Νόμο του 2000 (Ν. 6(I)/2000), ως ίσχυε κατά τους επίδικους χρόνους. Το Άρθρο 2 του πιο πάνω Νόμου καθορίζει ότι «αιτητής» σημαίνει υπήκοο τρίτης χώρας ή ανιθαγενή, ο οποίος έχει υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας, και η ιδιότητα αυτή ισχύει για την περίοδο από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης μέχρι τη λήψη τελικής απόφασης, σε σχέση με την αίτηση αυτή.

Η έννοια του όρου «τελική απόφαση» καθορίζεται ως ακολούθως, σύμφωνα δε με το ίδιο Άρθρο 2 του Περί Προσφύγων Νόμου 6(I)/2000:

 «"τελική απόφαση" σημαίνει απόφαση η οποία ορίζει κατά πόσον ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ο ανιθαγενής αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή ως πρόσωπο στο οποίο παραχωρείται καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας δυνάμει του παρόντος Νόμου και -

(α) έχει παρέλθει άπρακτη η προθεσμία για άσκηση προσφυγής δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος κατά της εν λόγω απόφασης, ή

(β) ασκήθηκε η προαναφερόμενη προσφυγή και εκδόθηκε πρωτόδικη απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου επ' αυτής, ανεξάρτητα από το αν μέσω της άσκησης τέτοιας προσφυγής ο αιτητής αποκτά τη δυνατότητα να παραμένει στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές μέχρις ότου εκδοθεί η σχετική δικαστική απόφαση·»

Σημειώνεται ότι ο περί Προσφύγων Νόμος 6(I)/2000 καταργήθηκε από τις 12/06/2026 και αντικαταστάθηκε από τον Περί Προσφύγων Νόμο του 2026 (Ν. 115/2026). Όμως, οι παράγραφοι 5 και 6 του μεταβατικού Άρθρου 194 του Νόμου 115/2026 καθορίζουν ότι:

(5) Οποιαδήποτε ατομική διοικητική πράξη εκδόθηκε δυνάμει των διατάξεων των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 ή και των δυνάμει αυτών εκδοθέντων Κανονισμών, εξακολουθεί να παραμένει σε ισχύ.

 (6) Όλες οι αποφάσεις που λήφθηκαν ή λαμβάνονται δυνάμει των διατάξεων των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 και τυγχάνουν προσβολής, η προσβολή ή αμφισβήτηση και εξέτασή τους γίνεται δυνάμει των διατάξεων των εν λόγω Νόμων.

Έτσι, το νομικό καθεστώς που διέπει την παραμονή του αιτητή στη Δημοκρατία δεν αλλάζει με την εφαρμογή του Περί Προσφύγων Νόμου 115/2026. Ούτε, βέβαια, επηρεάζονται οι προαναφερθείσες αποφάσεις με τις οποίες απορρίφθηκε το αίτημά του για πολιτικό άσυλο ή το παράνομο της παραμονής του καθώς και τα διατάγματα κράτησης και απέλασής του.

Με την απόρριψη της προσφυγής του από το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας, ο αιτητής έχει απωλέσει την ιδιότητα του «αιτητή διεθνούς προστασίας», ώστε να δικαιούται του ευεργετήματος της δωρεάν Νομικής Αρωγής για σκοπούς καταχώρισης αιτήματος Habeas Corpus δυνάμει του Άρθρου 6Β του Νόμου 165(Ι)/2002 (βλ. κατ’ αναλογία την υπόθεση Kumar, Αίτηση Νομικής Αρωγής αρ. 14/2021, ημερ. 25/02/2021).

Η καταχώριση μεταγενέστερης αίτησης για πολιτικό άσυλο στις 23/01/2026 δεν αλλάζει το καθεστώς του αιτητή, ως παρανόμως διαμένοντα, ούτε του προσδίδει εκ νέου την ιδιότητα του αιτητή διεθνούς προστασίας.

Σχετική είναι η πρωτόδικη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Christian Igiraneza Αίτ. Νομικής Αρωγής αρ. 9/2025, ημ. 15/07/2025. Στην εν λόγω απόφαση, γίνεται παραπομπή στην υπόθεση Sohel Madber v. Κυπριακής Δημοκρατίας, Έφεση κατά απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου αρ. 8/2022, ημερ. 17/11/2022, στην οποία λέχθηκε ότι μεταγενέστερο αίτημα για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας, ξεκινά από το δεδομένο πως ο αιτητής δεν θεωρείται αιτητής διεθνούς προστασίας. Κρίθηκε ότι το καθεστώς παραμονής του αιτητή στη Δημοκρατία, ήταν αυτό που ίσχυε με την απόρριψη της αρχικής αίτησης ασύλου που είχε αρχικά υποβάλει και η οποία απορρίφθηκε. Αντίθετη κρίση, ήτοι η παραχώρηση και απόκτηση της ιδιότητας του αιτητή διεθνούς προστασίας σε κάθε περίπτωση μεταγενέστερης αίτησης, θα έδιδε δικαίωμα καταστρατήγησης του Νόμου εκ μέρους αιτητών ασύλου, οι οποίοι θα καταχωρούν συνεχείς αιτήσεις, προσδοκώντας στην άνευ ετέρου νομιμοποίηση της παραμονής τους στην Κυπριακή Δημοκρατία.

Η απόφαση Sohel Madber (ανωτέρω) παραπέμπει επίσης και στην απόφαση του ΔΕΕ C-239/14 Abdoulaye Amadou Tall, 17/12/2015, στην παρ. 46 της οποίας αναφέρονται τα πιο κάτω:

«46. Πρέπει, εξάλλου, να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 15 της οδηγίας 2005/85, όταν ο αιτών άσυλο υποβάλλει νέα αίτηση ασύλου χωρίς να προσκομίζει νέα στοιχεία ή επιχειρήματα, θα ήταν δυσανάλογο να υποχρεούνται τα κράτη μέλη να ανοίγουν νέα πλήρη εξεταστική διαδικασία και, στις περιπτώσεις αυτές, τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν επιλογή μεταξύ διαδικασιών που περιλαμβάνουν εξαιρέσεις ως προς τις εγγυήσεις των οποίων απολαύει κανονικά ο αιτών.»

Κατά συνέπεια, η περίπτωση του αιτητή δεν μπορεί να ενταχθεί εντός του Άρθρου 6Β του Νόμου 165(Ι)/2002, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί αιτητής διεθνούς προστασίας και να δικαιούται στο ευεργέτημα της δωρεάν νομικής αρωγής για σκοπούς καταχώρισης αίτησης προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus.

Επιπλέον, ο αιτητής δεν μπορεί να επικαλεσθεί τις πρόνοιες του Άρθρου 6Γ του Νόμου 165(Ι)/2002 που καθορίζει την παροχή δωρεάν νομικής αρωγής σε παρανόμως παραμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας. Το εν λόγω άρθρο αφορά περιπτώσεις δωρεάν νομικής αρωγής σε παρανόμως παραμένοντα υπήκοο τρίτης χώρας, ο οποίος ασκεί προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, και η οποία στρέφεται κατά αποφάσεων επιστροφής, απομάκρυνσης και απαγόρευσης εισόδου στη Δημοκρατία για τον εν λόγω αλλοδαπό.

Είναι σαφές από τα πιο πάνω ότι η περίπτωση του αιτητή δεν εμπίπτει ούτε στις πρόνοιες του Άρθρου 6Γ του Νόμου 165(Ι)/2002, ώστε να δικαιούται την παροχή του ευεργετήματος της νομικής αρωγής.

Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η αίτηση απορρίπτεται. Δεν εκδίδεται καμία διαταγή για έξοδα.

 

 

 

Αλ. Παναγιώτου, Δ.

---

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο