ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

 

 

(Πολιτική Αίτηση Αρ. 127/2026)

                                                                                                            (i-justice)

 

2 Ιουλίου, 2026

 

 

[Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.]

 

 

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ KAI TA ΑΡΘΡA 3 ΚΑΙ 9 ΤΟΥ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ 1964

 

ΚΑΙ

 

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ 2018

ΚΑΙ

 

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ MOJTABA ESMAILI GHEZELJEH MEIDAN ΑΠΟ ΤΟ ΙΡΑΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ HABEAS CORPUS

 

ΚΑΙ

 

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΔΙΑ ΤΟΥ ΥΦΥΠΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ/Ή ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΡΧΕΙΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΥΠΟ ΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΝ MOJTABA ESMAILI GHEZELJEH MEIDAN ΣΤΑ ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΑ ΚΡΑΤΗΤΗΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΝΟΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 11 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ, ΑΡΘΡΟ 5 ΤΗΣ ΕΣΑΔ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 1 ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΥΠ’ ΑΡΙΘ. 7, ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 18ΠΣΤ ΚΕΦ. 105 ΚΑΙ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΝΟΜΟ 105(Ι)/2016.

Γ. Βασιλόπουλος για ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΔΕΠΕ, για τον Αιτητή.

 

Φ. Χριστοφίδης, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα, για τους Καθ’ων η Αίτηση.

______________________________________________________________

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

                                      (Δοθείσα Αυθημερόν)

 

Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.: Ο Αιτητής αιτείται την έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Habeas Corpus ad Subjiciendum  «με το οποίο να ελεγχθεί η νομιμότητα της κράτησης και/ή η νομιμότητα της διάρκειας κράτησης του και με το οποίο να διαταχθεί η αποφυλάκιση του».

 

Η Αίτηση υποστηρίζεται από Ένορκη Δήλωση της συζύγου του αδελφού  του Αιτητή. Η Δημοκρατία καταχώρισε Ειδοποίηση Πρόθεσης Ένστασης που υποστηρίζεται από Ένορκη Δήλωση Λειτουργού στο Τμήμα Αρχείου, Πληθυσμού και Μετανάστευσης (εφεξής ΤΑΠΜ).  

 

Το αδιαμφισβήτητο ιστορικό, όπως αυτό προκύπτει τόσο μέσα από την Ένορκη Δήλωση που υποστηρίζει την Αίτηση, όσο και μέσα από την Ένορκη Δήλωση που υποστηρίζει την Ένσταση, σε συνάρτηση και με τα σχετικά έγγραφα που κατατέθηκαν ως τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου είναι, σε γενικές γραμμές, το ακόλουθο: 

·        Ο Αιτητής είναι υπήκοος Ιράν ο οποίος αφίχθη στην Κυπριακή Δημοκρατία σε άγνωστη ημερομηνία μέσω του παράνομου αεροδρομίου της Τύμπου και από άγνωστο σημείο της γραμμής αντιπαράταξης εισήλθε στις ελεύθερες περιοχές.

·        Στις 28/3/2003 ο Αιτητής υπέβαλε αίτηση για διεθνή προστασία.

·        Στις 11/7/2005 τέλεσε πολιτικό γάμο με Κύπρια υπήκοο με την οποία στις 7/12/2007 απέκτησε ένα παιδί.

·        Στις 8/9/2005 ο Αιτητής απελάθηκε για τη χώρα του και τα στοιχεία του καταχωρήθηκαν στον κατάλογο απαγορευμένων προσώπων.

·        Ο Αιτητής επανήλθε στην Κυπριακή Δημοκρατία αφού μεσολάβησε αίτημα από τη σύζυγο του για να του επιτραπεί η είσοδος στην Κύπρο και τα στοιχεία του αφαιρέθηκαν από το STOP LIST.

·        Αργότερα ο γάμος του Αιτητή λύθηκε κατόπιν διαζυγίου και ο Αιτητής παρέμεινε στη Δημοκρατία ως πατέρας Κύπριου πολίτη ανανεώνοντας την άδεια του μέχρι το 2018 οπόταν και έληξε.

·        Στις 31 Μαΐου 2022, το Τμήμα Αρχείου Πληθυσμού και Μετανάστευσης ενέκρινε το αίτημα του Αιτητή και του παραχώρησε άδεια για να υποβάλει αίτηση για άδεια διαμονής ως πατέρα ανήλικου Κύπριου πολίτη. Εντούτοις, ο Αιτητής δεν αποτάθηκε ποτέ στο Τμήμα Μετανάστευσης για έκδοση άδειας διαμονής και συνέχισε να παραμένει στη Δημοκρατία.

·        Σύμφωνα με επιστολή ημερομηνίας 28/9/2024 από την Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης, ο Αιτητής είχε απασχολήσει αρκετές φορές την Αστυνομία για διάφορα αδικήματα. Λόγω της ψυχικής του υγείας, εξασφαλίστηκαν διατάγματα Υποχρεωτικής Νοσηλείας από την Αστυνομία και νοσηλευόταν κατά καιρούς στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας. Στην ίδια επιστολή η Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης αναφέρει ότι ο Αιτητής το Μάιο του 2024, μετά από την έξοδο του με άδεια από το Ψυχιατρείο Αθαλάσσας, συνελήφθη από την Αστυνομία για υποθέσεις διαρρήξεων και κλοπών καθώς επίσης για επίθεση εναντίον Αστυνομικού. Παρουσιάστηκε ενώπιον Δικαστηρίου όπου και προφυλακίστηκε μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης στις 27/9/2024 και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 4 μηνών. Το Δικαστήριο θεώρησε ότι εξέτισε την περίοδο των 4 μηνών κατά το χρόνο που βρισκόταν υπόδικος και αφέθηκε ελεύθερος.

·          Στις 27/9/2024 συνελήφθηκε για το αδίκημα της παράνομης παραμονής. Ένεκα του ιστορικού και της συμπεριφοράς του Αιτητή, η Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης εισηγήθηκε όπως εκδοθούν σχετικά Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης.

·        Στις 28/9/2024, ο Υπουργός Εσωτερικών εξέδωσε Διάταγμα Κράτησης και Απέλασης κατά του Αιτητή με βάση τις πρόνοιες του Άρθρου 29(1) του περί Δικαιώματος των Πολιτών της Ένωσης και των Μελών των Οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν στη Δημοκρατία Νόμου του 2007, Ν. 7(Ι)/2007[1]. Συγκεκριμένα ο Αιτητής «κρίθηκε ότι αποτελεί πραγματική, ενεστώσα και επαρκώς σοβαρή απειλή στρεφόμενη κατά θεμελιώδους συμφέροντος της κοινωνίας» δυνάμει του εδαφίου (3) του Άρθρου 29 του Ν. 7(Ι)/2007.

·        Στις 13/12/2024 και στις 9/1/2025 έγινε αξιολόγηση της κράτησης του Αιτητή, όπως καταγράφεται σε σχετικά Έντυπα Επανεξέτασης Διατάγματος Κράτησης.

·        Με επιστολή ημερομηνίας 7/1/2025, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας σημείωσαν ότι η πρώην σύζυγός του Αιτητή και μητέρα του παιδιού τους έχει την πλήρη γονική μέριμνα.

·        Στις 2/4/2025 εκδόθηκαν εκ νέου Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης κατά του Αιτητή δυνάμει του Άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου.

·     Στις 3/6/2025, 5/8/2025, 24/10/2025, 8/1/2026, 11/3/2026 και 11/5/2026 έγινε επαναξιολόγηση της κράτησης του Αιτητή.

 

 

Όπως είναι καλά γνωστό, το Προνομιακό Ένταλμα της φύσεως Habeas Corpus ad Subjiciendum διασφαλίζει την ελευθερία του ατόμου. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Δημητράκης Χατζησάββα (1993) 1 Α.Α.Δ. 102, «Το Habeas Corpus ad subjiciendum είναι προνομιακή διαδικασία για τη διασφάλιση της ελευθερίας του πολίτη. Παρέχει αποτελεσματικό μέσο άμεσης απελευθέρωσης από παράνομη ή αδικαιολόγητη πράξη, είτε στη φυλακή, είτε σε ιδιωτικό χώρο, από αρχή ή ιδιώτη». Απαραίτητη προϋπόθεση για έκδοση του εντάλματος συνιστά η απόδειξη εκ μέρους του αιτούντος του παράνομου της κράτησης ή φυλάκισης (Καλφοπούλου (1998) 1 Α.Α.Δ. 55). Με τη διαδικασία του εντάλματος Habeas Corpus ό,τι επιδιώκεται είναι η διασφάλιση του δικαιώματος της ελευθερίας δια της άμεσης απελευθέρωσης του αιτητή ο οποίος, κατ' ισχυρισμό τελεί υπό παράνομη κράτηση. Οποτεδήποτε στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας διαπιστώνεται κάτι τέτοιο, το σχετικό διάταγμα εκδίδεται δικαιωματικά και όχι ως θέμα άσκησης διακριτικής εξουσίας, οπότε ο αιτητής αφήνεται ευθύς ελεύθερος (Green v. Home Secretary [1941] 3 All E.R.388, σελ. 400).

 

Το Δικαστήριο έχει διεξέλθει με προσοχή όσα οι ευπαίδευτοι συνήγοροι έχουν θέσει ενώπιον του, συμπεριλαμβανομένων και των επιχειρημάτων που ανέπτυξαν τόσο γραπτώς όσο και δια ζώσης.

 

Στην υπό συζήτηση περίπτωση, όπως προκύπτει από τα γεγονότα ενώπιον του Δικαστηρίου, κατά το παρόν στάδιο εναντίον του Αιτητή ευρίσκονται σε ισχύ Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης τα οποία εκδόθηκαν στις 2/4/2025, δυνάμει του Άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου, Κεφ. 105.

 

Συνεπεία της καταδίκης του από Ποινικό Δικαστήριο, ο Αιτητής κρίθηκε από τις αρμόδιες διοικητικές αρχές ως ανεπιθύμητος και ταυτόχρονα απαγορευμένος μετανάστης, σύμφωνα με το Άρθρο 6(1)(δ)(κ) του Κεφ. 105[2]. Δυνάμει δε του Άρθρου 14 διετάχθη η απέλαση του από τη Δημοκρατία και η παραμονή του εκτός της επικράτειας της χώρας για περίοδο πέντε ετών. Ταυτόχρονα, λόγω κινδύνου διαφυγής κρίθηκε απαραίτητο να παραμείνει υπό κράτηση. Σύμφωνα δε με το σχετικό Διάταγμα Κράτησης η κράτηση του διατάχθηκε, «καθότι διαπιστώθηκε ότι υπάρχει κίνδυνος διαφυγής (Άρθρο 18ΠΣΤ(1)(α) του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου). Λόγω καταδίκης σε ποινή φυλάκισης, δεν υπάρχει περιθώριο εναλλακτικών της κράτησης μέτρων».

 

Το Άρθρο 14 διαλαμβάνει συναφώς τα ακόλουθα:  

 

«14.-(1) Τηρουμένων των διατάξεων του Νόμου αυτού και των όρων οποιασδήποτε άδειας ή έγκρισης που χορηγήθηκε βάσει του Νόμου αυτού ή οποιωνδήποτε Κανονισμών που εκδόθηκαν βάσει αυτού και με την επιφύλαξη των διατάξεων του περί Προσφύγων Νόμου, ο Ανώτερος Λειτουργός Μετανάστευσης δύναται  να διατάξει οποιοδήποτε αλλοδαπό ο οποίος είναι απαγορευμένος μετανάστης ή οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο, αφού εισήλθε στη Δημοκρατία με άδεια να παραμείνει σε αυτή για περιορισμένη περίοδο, παραμένει στη Δημοκρατία μετά την παρέλευση της περιόδου αυτής ή οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο περιλαμβάνεται εντός της κατηγορίας που απαριθμείται στην παράγραφο (9) του εδαφίου (1) του άρθρου 6 να απελαθεί από τη Δημοκρατία και, εν τω μεταξύ, να τεθεί υπό κράτηση.»

 

(Ο τονισμός είναι του παρόντος Δικαστηρίου) 

Με δεδομένα τα πιο πάνω, παρατηρούμε, ότι σύμφωνα με το Άρθρο 18ΟΕ (2)(β) του Κεφ. 105, τα Άρθρα 18ΟΔ μέχρι 18ΠΘ δεν τυγχάνουν εφαρμογής στην περίπτωση του Αιτητή. Το Άρθρο 18ΟΕ, συναφώς, προβλέπει: 

 

«18ΟΕ.-(1) Τα Άρθρα 18ΟΔ μέχρι 18ΠΘ εφαρμόζονται στους παρανόμως παραμένοντες υπηκόους τρίτης χώρας στο έδαφος της Δημοκρατίας. 

 

 (2) Τα Άρθρα 18ΟΔ μέχρι 18ΠΘ δεν εφαρμόζονται στους υπηκόους τρίτων χωρών, οι οποίοι-  

 

(α) . . . . . . . . . . . . . . . . . .. ......

(β) υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής ως ποινική κύρωση ή ως συνέπεια ποινικής κύρωσης, σύμφωνα με το κυπριακό δίκαιο, ή υπόκεινται σε διαδικασίες έκδοσης.»  

 

 

Η περίπτωση του Αιτητή είναι καταφανώς περίπτωση που εμπίπτει στο πλαίσιο του Άρθρου 18ΟΕ(2)(β). Αυτός είναι υπήκοος τρίτης χώρας που υπόκειται σε απόφαση επιστροφής ως ποινική κύρωση ή ως συνέπεια ποινικής κύρωσης η οποία επεβλήθη σύμφωνα με το Κυπριακό Δίκαιο και, κατά συνέπεια, οι πρόνοιες των Άρθρων 18ΟΔ και 18ΠΘ που περιλαμβάνουν τις πρόνοιες που αφορούν στη διάρκεια της κράτησης δεν εφαρμόζονται στη δική του περίπτωση (βλ. Αναφορικά με την Αίτηση του Khorak Paz Fouman, Farhad ν. Υπουργού Εσωτερικών κ.ά. (2013) 1(A) Α.Α.Δ. 378).  

 

 Όπως, συναφώς, τονίσθηκε στην υπόθεση Habibi Pour Ali Fasel v. Δημοκρατίας (2016) 1 Α.Α.Δ. 876 (στις σελίδες 890-891): 

 

«Αυτό είναι συμβατό με την Οδηγία 2008/115/ΕΚ, εφόσον σύμφωνα με αυτήν, Άρθρο 2(2)(β), είναι επιτρεπτό Κράτη-Μέλη ν' αποφασίσουν την μη εφαρμογή της Οδηγίας στους υπηκόους Τρίτων Χωρών οι οποίοι υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής ως ποινική κύρωση ή ως συνεπεία ποινικής κύρωσης σύμφωνα με το Εθνικό Δίκαιο. Αυτό δικαιωματικά έπραξε η Κυπριακή Δημοκρατία με το Άρθρο 18ΟΕ(2)(β), με αποτέλεσμα την μη εφαρμογή των προνοιών της Οδηγίας ως αυτές ενσωματώθηκαν στ' Άρθρα 18ΟΔ μέχρι 18ΠΘ, μέσα στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι πρόνοιες αναφορικά με την κράτηση και τη δυνατότητα ελέγχου της διάρκειας της κράτησης με προνομιακό ένταλμα Habeas Corpus από «υπηκόους Τρίτων Χωρών, οι οποίοι υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής ως ποινικής κύρωσης σύμφωνα με το Εθνικό-Κυπριακό Δίκαιο.» 

 

 

Η περίπτωση του Αιτητή καλύπτεται πλήρως από τα πιο πάνω.  

 

Ως εκ τούτου, στην υπό κρίση περίπτωση, δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι πρόνοιες του Άρθρου 18ΠΣΤ του Κεφ. 105 που εισήχθη με τον τροποποιητικό Νόμο, Ν. 153(Ι)/2011, για σκοπούς εναρμόνισης µε την πράξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας µε τίτλο «Οδηγία 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου, της 16ης Δεκεµβρίου 2008, σχετικά µε τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη µέλη για την επιστροφή των παρανόµως διαµενόντων υπηκόων τρίτων χωρών» και οι πρόνοιες του είναι επιτακτικές. 

 

Συνεπώς δεν ισχύει, εν προκειμένω, το όριο των έξι μηνών που θέτει το εδάφιο (7) του Άρθρου 18ΠΣΤ, ούτε η ανά δίμηνο αυτεπάγγελτη εξέταση της νομιμότητας της κράτησης. Όμως τούτο δεν σημαίνει ότι η κράτηση μπορεί να συνεχίζεται χωρίς περιορισμούς και έλεγχο. 

 

Με δεδομένη, λοιπόν, τη νομιμότητα της κράτησης του Αιτητή, το μόνο θέμα που εν προκειμένω χρήζει εξέτασης είναι αυτό της διάρκειας κράτησης του. Η εξουσία του Δικαστηρίου να ελέγξει τη νομιμότητα της κράτησης από άποψη διάρκειας στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, ερείδεται στο Άρθρο 11.2(στ) του Συντάγματος αντίστοιχο του Άρθρου 5(1)(στ) της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ)[3].

 

Στην Essa Murad Khlaief v. Κυπριακής Δημοκρατίας κ.ά. (2003) 1 Α.Α.Δ. 1402 αναφέρθηκαν, μεταξύ άλλων και τα εξής:  

 

«......., παρά την έλλειψη ρητής συνταγματικής ή νομοθετικής πρόνοιας επί τούτου, κράτηση διενεργούμενη προς το σκοπό απέλασης δεν μπορεί να είναι δυνητικά απεριόριστη αλλά περιορίζεται σε τέτοιο χρόνο που είναι εύλογος, λαμβανομένων υπ' όψη όλων των περιστάσεων, για να γίνει η απέλαση. Η κράτηση είναι περιορισμός του συνταγματικού δικαιώματος της ελευθερίας. Η απόκλιση επιτρέπεται από το Άρθρο 11.2(στ) "προς το σκοπό απελάσεως". Δεν μπορεί να καθίσταται αυτοσκοπός με την επ' αόριστο αναβολή της απέλασης, ούτε να απολήγει ουσιαστικά σε αδικαιολόγητη κράτηση. Γενομένη με την προοπτική της απέλασης, εξυπακούεται ότι η απέλαση θα γίνει εντός του ευλόγου χρόνου που απαιτείται προς διευθέτηση της. Άλλως, ο λόγος της συνέχισης της καταρρέει. Τούτο επιτάσσει δε όχι μόνο το όλο πνεύμα του Άρθρου 11 προς το σκοπό προστασίας των δικαιωμάτων του αλλοδαπού αλλά και η ίδια η επιδίωξη της απέλασης που είναι η άνευ χρονοτριβής αποκατάσταση της νομιμότητας με το ακραίο και αποτελεσματικό μέτρο της απομάκρυνσης του διαπιστωθέντος μη δικαιούμενου να ευρίσκεται στη Δημοκρατία αλλοδαπού. 

 

Φρονώ λοιπόν ότι το Δικαστήριο κέκτειται εξουσία να ελέγξει τη νομιμότητα παρατεταμένης κράτησης προς απέλαση. Η εξουσία αυτή δε μόνο στα πλαίσια αίτησης habeas corpus μπορεί να ασκηθεί και να είναι αποτελεσματική.

      ................

Σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση βεβαίως, η κρίση επί του κατά πόσο η κράτηση έχει υπερβεί τον εύλογο χρόνο είναι κρίση πραγματική που πρέπει να λαμβάνει υπ' όψη όλα τα ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένα. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως και πάντοτε, αυτή ταύτη η διάρκεια της κράτησης είναι σχετική....... Όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί in abstracto. Πρέπει να συσχετισθεί προς τους λόγους της καθυστέρησης απέλασης και τις υφιστάμενες δυνατότητες διεκπεραίωσης της......» 

 

 

Υπάρχει πλούσια νομολογία αναφορικά με τις αρχές που διέπουν τη νομιμότητα της διάρκειας της κράτησης σε περιπτώσεις απέλασης. Ό,τι βασικά προκύπτει είναι ότι η κράτηση για σκοπούς απέλασης πρέπει να έχει τη μικρότερη δυνατή διάρκεια και δικαιολογείται η διατήρηση της ή η παράταση της ενόσω οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν ενέργειες για την απέλαση και επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια, ενόσω, βεβαίως, υφίσταται εύλογη προοπτική απομάκρυνσης. Εν ολίγοις, η κράτηση προσώπου εναντίον του οποίου εκκρεμεί διαδικασία απελάσεως δεν πρέπει να παρατείνεται για δυσανάλογο χρονικό διάστημα, ήτοι δεν πρέπει να υπερβαίνει το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Όπως έχει αναφερθεί στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση Khoshorauli, Πολιτική Αίτηση Αρ. 1/2019, ημερ. 24/1/2019:

 

«Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και του ΕΔΑΔ το κατά πόσον η διάρκεια των διαδικασιών απέλασης μπορεί να επηρεάσει τη νομιμότητα της κράτησης, εξαρτάται αποκλειστικά από τα γεγονότα της υπόθεσης, με δεδομένο πάντοτε ότι η κράτηση δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά διενεργείται με σκοπό την απέλαση.»

 

 

Αποτελεί αρχή της νομολογίας ότι η διάρκεια της κράτησης δεν εξετάζεται in abstracto, αλλά στη βάση των συγκεκριμένων γεγονότων της υπόθεσης (βλ. Khlaief v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2003) 1 Α.Α.Δ. 1402 και Fasel ν. Δημοκρατίας (2016) 1 Α.Α.Δ. 876). Πρέπει να συσχετισθεί προς τους λόγους της καθυστέρησης απέλασης και τις υφιστάμενες δυνατότητες διεκπεραίωσής της. Εν ολίγοις, η δικαστική κρίση για το εύλογο ή μη του χρόνου κράτησης είναι ζήτημα πραγματικό και συνυφασμένο με τους λόγους που τυχόν δημιουργούν καθυστέρηση και εξαρτάται από τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης, όπως οι ανωτέρω αποφάσεις εξηγούν. Εν πάση όμως περιπτώσει η διάρκεια κράτησης δεν μπορεί να είναι απεριόριστη.

 

Στην Fasel (ανωτέρω), αφού λέχθηκε ότι η αρχή που προβάλλεται από αποφάσεις του ΕΔΑΔ σε σχέση με τη διάρκεια κράτησης βάσει του Άρθρου 5(1)(στ) της ΕΣΔΑ παρατίθεται στην υπόθεση MEFAALANI v. CYPRUS, Appl. Nos. 3473/11 και 75381/11, ημερ. 3/2/2016, έγινε παραπομπή, μεταξύ άλλων και στο ακόλουθο απόσπασμα από την εν λόγω απόφαση:

 

     "Article 5 § 1(f) does not demand that detention be reasonably considered necessary, for example, to prevent the individual from committing an offence or fleeing. It is therefore immaterial whether the underlying decision to expel can be justified under national or Convention law.  Any deprivation of liberty under the second limb or Article 5 § 1(f) will be justified, however, only for as long as steps towards deportation or extradition are in progress.  If such steps are not prosecuted with due diligence, the detention will cease to be permissible under that provision. In other words, the length of the detention should not exceed that which is reasonably required for the purpose pursued. 

 

Unlike Article 15 of Directive 2008/115/EC, Article 5 § 1(f) of the Convention does not lay down maximum time-limits; the question whether the length of deportation proceedings could affect the lawfulness of detention under this provision thus depends solely on the particular circumstances of each case."  

 

 

Η κράτηση συνδέεται με τον επιδιωκόμενο σκοπό που είναι η απομάκρυνση του παράνομου αλλοδαπού από τη Δημοκρατία το συντομότερο δυνατόν (βλ. Kumah (2013) 1 Α.Α.Δ. 2461). Αυτή η κράτηση συνδέεται, βεβαίως, και με τον κίνδυνο διαφυγής. 

 

Από πλευράς Αιτητή υποστηρίχθηκε ότι η διαδικασία απομάκρυνσης του δεν εξελίσσεται και το μόνο που αναφέρεται από πλευράς Καθ’ ων η Αίτηση είναι ότι ο Αιτητής δεν συνεργάζεται για την έκδοση ταξιδιωτικού εγγράφου. Σε ό,τι αφορά τις επαναξιολογήσεις, υποστηρίχθηκε ότι οι Καθ’ων η Αίτηση χρησιμοποιούν αυτούσιο το λεκτικό της πρώτης επαναξιολόγησης, έχοντας την ίδια κατάληξη και αλλάζουν απλώς τις ημερομηνίες για να δείξουν την κατ’ αυτούς δέουσα επιμέλεια. Το γεγονός ότι εξακολουθούν να συντρέχουν οι λόγοι απέλασης δεν σημαίνει, όπως προβλήθηκε, ότι δικαιολογείται η διατήρηση της κράτησης επ’ άπειρο. Εάν οι σχετικές διαδικασίες προς απέλαση δεν προχωρούν με ανάλογη επιμέλεια και σπουδή από πλευράς των αρμοδίων αρχών, η κράτηση απολήγει αδικαιολόγητη και παράνομη.

 

Από πλευράς των Καθ’ ων η Αίτηση υποστηρίχθηκε ότι οι τελευταίοι προέβησαν σε όλες τις δυνατές ενέργειες που θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν, επιδεικνύοντας παράλληλα και τη δέουσα επιμέλεια για την υλοποίηση της απόφασης απέλασης του Αιτητή. Γίνεται δε προς τούτο παραπομπή στο Τεκμήριο 10 της Ένορκης Δήλωσης των Καθ’ων η Αίτηση και σε σχετικές επαναξιολογήσεις. Αντίθετα με τα όσα ισχυρίστηκε ο Αιτητής, οι Καθ’ων προβάλλουν ότι οι επαναξιολογήσεις σε σχέση με την κράτηση του δεν ήταν μια τυπική διαδικασία για σκοπούς συμμόρφωσης με τις πρόνοιες της νομοθεσίας. Επισημαίνεται, επίσης, από μέρους των Καθ’ ων η Αίτηση ότι καθόλο το διάστημα που ο Αιτητής κρατείτο με σκοπό την απέλαση του καταβλήθηκαν όλες οι δυνατές προσπάθειες για να πραγματοποιηθεί ο σκοπός της κράτησης του, ήτοι να απελαθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία. Ωστόσο, όπως προστίθεται, η έλλειψη συνεργασίας εκ μέρους του Αιτητή να λάβει τα απαραίτητα ταξιδιωτικά έγγραφα από την Πρεσβεία του Ιράν στην Κύπρο, όπως επίσης και η απαίτηση της Πρεσβείας του Ιράν να εκδώσει τα εν λόγω ταξιδιωτικά έγγραφα στην παρουσία του Αιτητή, χωρίς συνοδεία από την Αστυνομία, δυσχεραίνει το έργο των Καθ’ ων η Αίτηση να προβούν σε απέλαση του Αιτητή.

 

Στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου, προκύπτει ότι ενώ από τις 3/6/2025 στα έντυπα επαναξιολόγησης καταγράφεται η διαπίστωση περί έλλειψης συνεργασίας του Αιτητή για τον επαναπατρισμό του και για την έκδοση ταξιδιωτικού εγγράφου, εντούτοις, δεν διαφαίνεται τι ενέργειες έχουν γίνει μέχρι σήμερα για σκοπούς απέλασής του. Με δεδομένο ότι ο Αιτητής αρνείται να συνεργαστεί για έκδοση ταξιδιωτικού εγγράφου, καθήκον ενός ευνομούμενου κράτους είναι, υπό τις περιστάσεις, να εξεύρει τους νόμιμους τρόπους για να μπορέσει να ξεφύγει από μια κατάσταση τελμάτωσης στην οποία φαίνεται να έχει περιέλθει η όλη υπόθεση. Το γεγονός ότι ο Αιτητής δεν φαίνεται να επιδεικνύει οποιαδήποτε διάθεση συνεργασίας με τις αρχές προς το σκοπό επαναπατρισμού του, δεν διαφοροποιεί την κατάσταση πραγμάτων και την ευθύνη των Καθ’ ων η Αίτηση να μετέλθουν όλα τα νόμιμα μέσα για την ταχύτερη δυνατή απομάκρυνση του από τη Δημοκρατία. Όπως τονίσθηκε προσφάτως και στην υπόθεση Αναφορικά με τον Rahmatinia Ieman, Πολιτική Αίτηση Αρ. 103/2026, ημερ.18/5/2026, η άρνηση επαναπατρισμού, δεν αφαιρεί από τις αρμόδιες αρχές την υποχρέωση να ενεργήσουν με επιμέλεια για να επιτευχθεί ο επαναπατρισμός το συντομότερο δυνατό, ειδικά όταν ο αλλοδαπός τελεί υπό κράτηση. Χωρίς να υποβαθμίζεται το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί λόγω της έλλειψης συνεργασίας εκ μέρους του Αιτητή και το ενδεχόμενο η στάση αυτή να τηρείται για σκοπούς αποφυγής του επαναπατρισμού του, γεγονός παραμένει ότι η κράτηση του παρατείνεται χωρίς να διαφαίνεται στον ορίζοντα πραγματική προοπτική εκτέλεσης του Διατάγματος Απέλασης. Ούτε έχει διαφανεί να εξετάζονται οποιεσδήποτε εναλλακτικές λύσεις στο ζήτημα της εξασφάλισης ταξιδιωτικών εγγράφων.  Η πάροδος του χρόνου και εφόσον δεν επιτυγχάνεται ο σκοπός της απέλασης και δεν φαίνεται να προωθούνται με τη δέουσα επιμέλεια τα κατάλληλα μέτρα, μπορεί να αναδείξει ότι η προοπτική της απέλασης έπαψε να είναι πρόσφορη, οπόταν και η συνέχιση της κράτησης αδικαιολόγητη, κατά παράβαση της αρχής της αναλογικότητας και παράνομη (Khlaief v. Δημοκρατίας κ.ά. (2003)                 1(Γ) Α.Α.Δ. 1402 και Habibi Pour Ali Fasel ν. Δημοκρατίας, Πολιτική Έφεση Αρ. 236/2015, ημερ. 31/3/2016 και Αναφορικά με την Αίτηση του Reza Maddah, Πολιτική Αίτηση Αρ. 195/2020, ημερ. 1/12/2020). Εν προκειμένω η διαδικασία απομάκρυνσης του από τη Δημοκρατία, στη βάση του Διατάγματος Απέλασης του, δεν φαίνεται να εξελίσσεται, ούτε να εκτελείται με τη δέουσα σπουδή και επιμέλεια, με αποτέλεσμα να παρατείνεται αδικαιολόγητα η κράτησή του.

 

Όπως σχετικά προσφάτως αναφέραμε στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Korush Parsa, Πολιτική Έφεση Αρ. 33/2025, ημερ. 2/4/2026: 

 

«Η συνέχιση της κράτησης κάποιου προσώπου προς το σκοπό της απέλασης του, πρέπει να είναι αναγκαία και αναλογική ως προς τον πιο πάνω σκοπό. Εάν οι σχετικές διαδικασίες προς απέλαση ενός προσώπου δεν προχωρούν με ανάλογη επιμέλεια και σπουδή από πλευράς των αρμοδίων αρχών, η κράτηση απολήγει αδικαιολόγητη, παύοντας να είναι επιτρεπτή. Ο χρόνος κράτησης δε, είναι πάντοτε συνυφασμένος με τους λόγους που τυχόν δημιουργούν καθυστέρηση, ενώ η κρίση για την υπέρβαση ή μη του εύλογου χρόνου είναι ζήτημα πραγματικό.»

 

Έχοντας υπόψη τα γεγονότα που έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι Καθ' ων η Αίτηση δεν απέσεισαν το βάρος να καταδείξουν ότι λήφθηκαν από μέρους τους συγκεκριμένα και ουσιαστικά μέτρα προς πραγμάτωση του Διατάγματος Απέλασης το συντομότερο δυνατό και χωρίς περιττές καθυστερήσεις. Ούτε διαφαίνεται, ως ήδη πιο πάνω έχει επισημανθεί, επί του παρόντος, προοπτική απομάκρυνσής του. Στις επαναξιολογήσεις που έγιναν δεν αποκαλύπτονται οποιεσδήποτε ενέργειες από την πλευρά της διοίκησης τέτοιες που να καταδεικνύουν ουσιαστική σπουδή και ενδιαφέρον από την πλευρά της για να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα εκτέλεσης του Διατάγματος Απέλασης και απομάκρυνσης του Αιτητή από τη Δημοκρατία.

 

Εν κατακλείδι, λαμβάνοντας υπόψιν το συνολικό διαρρεύσαν χρονικό διάστημα που ο Αιτητής συνεχίζει να τελεί υπό κράτηση για σκοπούς απέλασης του,  καθώς και το σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν την υπό κρίση περίπτωση και ειδικότερα ότι η διαδικασία απέλασης του δεν φαίνεται να εξελίσσεται και προωθείται με τη δέουσα σπουδή και επιμέλεια, η συνέχιση της κράτησης του δεν δικαιολογείται. Επιβάλλεται, ως εκ τούτου, η παρέμβαση του Δικαστηρίου.

 

Η Αίτηση εγκρίνεται.

 

Εκδίδεται Ένταλμα Habeas Corpus ad Subjiciendum και διατάσσεται η άμεση απελευθέρωση του Αιτητή.

 

Επιδικάζονται έξοδα υπέρ του Αιτητή και εναντίον των Καθ' ων η Αίτηση, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο.

 

 

 

                                       Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.