ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(Πολιτική Αίτηση αρ.169/2026)
29 Σεπτεμβρίου 2026
[ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δικαστής]
Αναφορικά με το Άρθρο 155.4 του Συντάγματος, των άρθρων 3 και 9 του Περί Απονομής της Δικαιοσύνης (ποικίλαι διατάξεις) Νόμου του 1964, τα Άρθρα 13 και 14 του Περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου Κεφ. 105
και
Αναφορικά με τον Περί του Ανωτάτου Δικαστηρίου (Δικαιοδοσία Έκδοσης Ενταλμάτων Προνομιακής Φύσεως), Διαδικαστικός Κανονισμός του 2018
και
Αναφορικά με την αίτηση του AATEF AL KHASAWNEH υπηκόου Συρίας, για την έκδοση εντάλματος HABEAS CORPUS
και
Αναφορικά με το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον Περί Δικαστηρίων Νόμο 14/60, των Περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμων του 1964 μέχρι 1991, την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., τον Περί Προσφύγων Νόμο, τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1347 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 2024, Σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των ανιθαγενών ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, την Οδηγία 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, Σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για την χορήγηση και ανάκληση του Καθεστώτος Διεθνούς Προστασίας, τον Περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμο και την οδηγία 2008/115/ΕΚ σχετικά με τους κοινούς κανόνες και διαδικασίες στα κράτη μέλη για την επιστροφή των παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών.
και
Αναφορικά με την Κυπριακή Δημοκρατία μέσω:
1. Αρχηγού Αστυνομίας
2. Διευθύντριας Τμήματος Μετανάστευσης
Διά του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
Εμφανίσεις
Νικολέττα Χαραλαμπίδου (κα) για Νικολέττα Χαραλαμπίδου ΔΕΠΕ για αιτητή.
Χαραλάμπους Ιωάννα (κα) εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας για Μιχαηλίδη & Χαραλάμπους Δ.Ε.Π.Ε.
Αιτητής παρών.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δ.: Με την παρούσα ο αιτητής ζητά την έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Habeas Corpus δυνάμει των διατάξεων του Άρθρου 155.4 του Συντάγματος προς έλεγχο της νομιμότητας της διάρκειας κράτησής του.
Τα γεγονότα που προβάλλονται στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση και η επιχειρηματολογία της συνηγόρου του αιτητή όπως προκύπτει από την αγόρευσή της, έχουν συνοπτικά ως εξής:
1. Ο αιτητής κρατείται από τις 05/03/2026 — περίοδο πέραν των 6 μηνών — για σκοπούς απέλασης του στη Συρία.
2. Έχουν μέχρι σήμερα εκδοθεί εκ μέρους των καθ’ ων η αίτηση τέσσερα διατάγματα κράτησης του αιτητή (ημερ. 04/03/2026, 22/04/2026, 05/05/2026, 31/07/2026) με στόχο την απέλαση του επειδή κηρύχθηκε ως απαγορευμένος μετανάστης και επειδή ανακλήθηκε το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας που είχε λόγω προηγούμενης καταδίκης του από ποινικό Δικαστήριο. Η απόφαση ανάκλησης του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας έχει προσβληθεί με την προσφυγή 928/26 και εκκρεμεί ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας.
3. Σε σχέση με τα πιο πάνω αναφερόμενα διατάγματα είναι παραδεκτό ότι:
• Το διάταγμα ημερ. 04/03/2026 έχει ακυρωθεί από τους καθ' ων η αίτηση στις 22/04/26 (βλ. τεκμ. 7 στην ένσταση) αλλά εκκρεμεί εναντίον του διατάγματος η προσφυγή 260/2026 ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου.
• Το διάταγμα κράτησης ημερ. 22/04/2026 έχει ακυρωθεί από τους καθ’ ων η αίτηση λόγω έκδοσης νέου διατάγματος κράτησης στις 05/05/26 δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου για σκοπούς προστασίας της εθνικής ασφάλειας και δημόσιας τάξης λόγω της προηγούμενης καταδίκης του αιτητή υπό το φως της ήδη ειλημμένης απόφασης για απέλαση του.
· Το διάταγμα κράτησης ημερ. 05/05/26 έχει ακυρωθεί ως παράνομο από το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς προστασίας στο πλαίσιο της προσφυγής ΔΚ 10/26 στις 30/7/26.
• Το διάταγμα ημερ. 31/07/2026 έχει προσβληθεί με την προσφυγή 837/2026, η οποία εκκρεμεί ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου.
4. Είναι επίσης παραδεκτό ότι το διάταγμα απέλασης του αιτητή ημερ. 22/04/2026 έχει ανασταλεί από τους καθ’ ων η αίτηση τουλάχιστον από τις 05/05/2026, ως ενημερώθηκε ο αιτητής, λόγω της καταχώρησης της προσφυγής 928/26 ενώπιον του ΔΔΔΠ (βλ. τεκμ. 8 στην ένσταση). Σημειώνεται ότι η εν λόγω προσφυγή έχει, δυνάμει του , αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα σε σχέση με οποιαδήποτε απόφαση απέλασης. Σημειώνεται επίσης ότι η προσφυγή καταχωρίστηκε στις 27/04/26 και μέχρι σήμερα, πέντε μήνες μετά, οι καθ’ ων η αίτηση δεν έχουν καταχωρήσει την ένσταση τους.
5. Ο αιτητής διαφωνεί με τη θέση των καθ’ ων η αίτηση ότι στις 31/07/2026 εκδόθηκε νέο διάταγμα απέλασης εναντίον του (βλ. ΕΔ ένστασης σελ. 10, παράγραφος 3) αφού αυτό δεν υποστηρίζεται από το τεκμήριο 10 στο οποίο παραπέμπουν. Σύμφωνα με το τεκμήριο 10, στις 31/07/2026 έχει εκδοθεί μόνο νέο διάταγμα κράτησης μετά την ακύρωση από το ΔΔΔΠ του προηγούμενου, αλλά όχι νέο διάταγμα απέλασης. Το μόνο ενεργό πλην σε αναστολή διάταγμα απέλασης που υφίσταται είναι αυτό ημερομηνίας 22/04/2026, το οποίο έχει επίσης προσβληθεί με την προσφυγή 837/26, η οποία εκκρεμεί και το οποίο έχει ανασταλεί από του καθ’ ων αίτηση από τις 05/05/2026.
6. Όπως προκύπτει από την ένσταση των καθ’ ων η αίτηση, ουδεμία ενέργεια λαμβάνεται για σκοπούς απέλασης του αιτητή.
7. Όπως επίσης προκύπτει από την ένσταση των καθ’ ων η αίτηση, στις 14/07/2026 έγινε επανεξέταση της διάρκειας της κράτησης του αιτητή (βλ. τεκμ. 9 στην ένσταση) και αποφασίστηκε η συνέχιση της δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου (το διάταγμα κράτησης δεν είχε ακόμα ακυρωθεί από το ΔΔΔΠ) μετά από περιγραφή των εκδοθέντων μέχρι εκείνη στιγμή διαταγμάτων και σχετικών διαδικασιών που εκκρεμούσαν.
Η Δημοκρατία καταχώρισε ένσταση στην έκδοση του αιτούμενου προνομιακού εντάλματος που υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση Λειτουργού στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας.
Η ένσταση της Δημοκρατίας στηρίζεται σύμφωνα με την ένορκη δήλωση που την συνοδεύει και την αγόρευση της συνηγόρου της, στα πιο κάτω γεγονότα:
1. Ο αιτητής, που είναι υπήκοος Συρίας, είχε υποβάλει αίτημα διεθνούς προστασίας και, κατόπιν εξέτασης της περίπτωσής του, του παραχωρήθηκε στις 05/02/2014 καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας.
2. Στις 21/05/2024 ο αιτητής καταδικάστηκε σε συντρέχουσες ποινές φυλάκισης, με μεγαλύτερη αυτή των τριών ετών και 6 μηνών, για αδικήματα που περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, υποβοήθηση παράνομης παραμονής υπηκόων τρίτων χωρών στη Δημοκρατία, πλαστογραφία και κυκλοφορία πλαστών εγγράφων. Το ποινικό ιστορικό και η φύση των αδικημάτων αποτέλεσαν έκτοτε ουσιώδη δεδομένα κατά την εξέταση της μεταναστευτικής του κατάστασης.
3. Στις 04/03/2026 εκδόθηκαν εναντίον του αιτητή Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης στη βάση του περί . Εναντίον του Διατάγματος Κράτησης ημερομηνίας 04/03/2026 ο αιτητής καταχώρισε την Προσφυγή υπ' αριθμό 260/2026, με την οποία αμφισβητεί τη νομιμότητα του εν λόγω Διατάγματος και η οποία εξακολουθεί να εκκρεμεί ενώπιον του αρμόδιου Διοικητικού Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου, δεν έχει μέχρι σήμερα εκδοθεί τελεσίδικη δικαστική κρίση επί της νομιμότητας του συγκεκριμένου Διατάγματος.
4. Στις 20/04/2026 κοινοποιήθηκε στον αιτητή η απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου για ανάκληση του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας. Εναντίον της απόφασης αυτής καταχωρίστηκε η Προσφυγή υπ' αριθμό 928/2026, η οποία εξακολουθεί να εκκρεμεί.
5. Στις 22/04/2026 εκδόθηκαν εναντίον του αιτητή νέα Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης. Σύμφωνα με την διοίκηση λήφθηκε υπόψη η μεταναστευτική του κατάσταση, η ανάκληση του καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας καθώς και το ποινικό του ιστορικό.
6. Στις 05/05/2026 πραγματοποιήθηκε νέα αξιολόγηση της περίπτωσης του αιτητή, ως αποτέλεσμα της οποίας εκδόθηκε νέο Διάταγμα Κράτησης δυνάμει του . Το εν λόγω Διάταγμα αποτέλεσε αντικείμενο της ΔΚ 10/2026.
7. Η Διοίκηση επανεξέτασε εκ νέου την αναγκαιότητα συνέχισης της κράτησης και στις 17/06/2026 αποφασίστηκε όπως ανασταλεί το τότε ισχύον Διάταγμα Κράτησης και όπως ο αιτητής απολυθεί υπό συγκεκριμένους όρους· οι όροι αυτοί περιλάμβαναν, μεταξύ άλλων:
i. υποχρέωση συνεργασίας για την έκδοση ταξιδιωτικού εγγράφου·
ii. υποχρέωση καθημερινής παρουσίας στο αρμόδιο Επαρχιακό Κλιμάκιο Αλλοδαπών και Μετανάστευσης·
iii. παροχή τραπεζικής εγγύησης ύψους €15.000· και
iv. περιορισμό της διακίνησης του αιτητή σε ακτίνα πέντε χιλιομέτρων από τον δηλωθέντα τόπο διαμονής του.
Η πιο πάνω εξέλιξη κρίνεται από την συνήγορο της Δημοκρατίας ως ουσιώδης, καθότι καταδεικνύει ότι η Διοίκηση δεν αντιμετώπισε την κράτηση ως αυτονόητη ή ανεπίδεκτη μεταβολής. Αντιθέτως, προέβη σε ουσιαστική επαναξιολόγηση και έκρινε ότι, υπό το τότε υφιστάμενο πραγματικό πλαίσιο, μπορούσε να επιχειρηθεί η εφαρμογή συγκεκριμένου καθεστώτος περιοριστικών μέτρων αντί της κράτησης.
8. Ο αιτητής ενημερώθηκε για τους όρους αυτούς και δήλωσε ότι δεν αποδέχεται τους όρους της τραπεζικής εγγύησης και του γεωγραφικού περιορισμού. Ως εκ τούτου, το καθεστώς απόλυσης υπό τους εγκεκριμένους όρους δεν κατέστη δυνατό να εφαρμοστεί.
9. Η μη εφαρμογή των εναλλακτικών μέτρων δεν οφειλόταν, κατά την συνήγορο της Δημοκρατίας, σε αδράνεια ή παράλειψη της Διοίκησης. Αντιθέτως, είχε προηγηθεί συγκεκριμένη απόφαση απόλυσης υπό όρους, η οποία δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί λόγω μη αποδοχής από τον ίδιο τον αιτητή ουσιωδών προϋποθέσεων του εγκριθέντος καθεστώτος.
10. Στις 30/07/2026 εκδόθηκε απόφαση στη ΔΚ 10/2026 με την οποία ακυρώθηκε το Διάταγμα Κράτησης ημερομηνίας 05/05/2026. Η ακύρωση βασίστηκε στην κρίση ότι το Άρθρο 9ΣΤ του περί Προσφύγων Νόμου δεν μπορούσε, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, να αποτελέσει τη νομική βάση κράτησης του αιτητή υπό την ιδιότητα του αιτητή διεθνούς προστασίας.
11. Η συνήγορος για την Δημοκρατία τονίζει ως ιδιαίτερα σημαντικό το γεγονός ότι στη ΔΚ 10/2026 το Δικαστήριο δεν προχώρησε σε ουσιαστική κρίση επί του κατά πόσον ο αιτητής μπορούσε να κρατείται για σκοπούς επιστροφής ή απέλασης υπό το μεταναστευτικό καθεστώς, ούτε αποφάνθηκε ότι οι πραγματικές περιστάσεις της υπόθεσης δεν ήταν ικανές να δικαιολογήσουν κράτηση υπό άλλη νόμιμη βάση. Η κρίση του περιορίστηκε στο ότι το δεν μπορούσε να αποτελέσει το εφαρμοστέο νομικό έρεισμα της τότε κράτησης. Αντιθέτως, το ίδιο το Δικαστήριο αναφέρθηκε στην ανάγκη η τυχόν κράτηση να θεμελιώνεται σε άλλο εφαρμοστέο νομικό καθεστώς, περιλαμβανομένων της και της εθνικής μεταναστευτικής νομοθεσίας.
Συνεπώς, κατά την συνήγορο, η απόφαση στη ΔΚ 10/2026 δεν συνιστά δικαστική κρίση ότι ο αιτητής δεν δύναται, κατ' αρχήν, να κρατείται για σκοπούς επιστροφής ή απομάκρυνσης. Το ζήτημα αυτό δεν κρίθηκε επί της ουσίας στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαδικασίας.
12. Κατόπιν της πιο πάνω απόφασης, η Διοίκηση προέβη σε νέα αξιολόγηση της νομικής και πραγματικής κατάστασης του αιτητή και στις 31/07/2026 εξέδωσε νέο και αυτοτελές Διάταγμα Απέλασης, καθώς και νέο Διάταγμα Κράτησης δυνάμει του .
13. Όπως προκύπτει από το νέο Διάταγμα, ο αιτητής κρίθηκε αναγκαίο να παραμείνει υπό κράτηση δυνάμει του και του λόγω διαπιστωμένου κινδύνου διαφυγής και της κρίσης ότι δεν ήταν εφικτή η αποτελεσματική εφαρμογή λιγότερο περιοριστικών μέτρων.
14. Εναντίον του νέου αυτού Διατάγματος ημερομηνίας 31/07/2026, ο αιτητής καταχώρισε την Προσφυγή 837/2026, η οποία επίσης εξακολουθεί να εκκρεμεί.
Ενόψει όλων των πιο πάνω, είναι η θέση της συνηγόρου για την Δημοκρατία ότι κατά τον παρόντα χρόνο, η νομιμότητα των διαδοχικών Διαταγμάτων Κράτησης δεν έχει αποτελέσει, ως προς το σύνολο των ουσιαστικών ζητημάτων που αφορούν τη δυνατότητα κράτησης του αιτητή για σκοπούς επιστροφής και απομάκρυνσης υπό το μεταναστευτικό καθεστώς, αντικείμενο τελεσίδικης δικαστικής κρίσης. Η μεν νομιμότητα του Διατάγματος της 04/03/2026 αποτελεί αντικείμενο της εκκρεμούς Προσφυγής 260/2026, η δε νομιμότητα του νέου Διατάγματος της 31/07/2026 αποτελεί αντικείμενο της εκκρεμούς Προσφυγής 837/2026. Όσον αφορά την ΔΚ 10/2026, αυτή περιορίστηκε στο ζήτημα της ακαταλληλότητας του ως νομικού ερείσματος της τότε κράτησης.
Από το πιο πάνω ιστορικό, είναι θέση της συνηγόρου για την Δημοκρατία ότι η περίπτωση του αιτητή χαρακτηρίζεται από διαδοχική, ενεργή και μεταβαλλόμενη διοικητική αξιολόγηση και όχι από απλή ή αυτοματοποιημένη διατήρηση της κράτησής του. Ως προς τον χρόνο κράτησης, η συνήγορος για την Δημοκρατία ανέφερε ότι η υπό κρίση αίτηση Habeas Corpus καταχωρίστηκε στις 03/08/2026. Ο αιτητής τελεί υπό κράτηση από τις 04/03/2026 και, συνεπώς, κατά την ημερομηνία καταχώρισης της αίτησης είχαν παρέλθει 152 ημέρες κράτησης, ήτοι χρονικό διάστημα μικρότερο των 6 μηνών.
Κατά συνέπεια, κατά τον χρόνο καταχώρισης της παρούσας αίτησης δεν είχε ανακύψει ζήτημα υπέρβασης του αρχικού ανώτατου ορίου των 6 μηνών, ούτε είχε ακόμη τεθεί ζήτημα εφαρμογής των ειδικότερων προϋποθέσεων που προβλέπονται για συνέχιση της κράτησης πέραν του εξαμήνου δυνάμει του και του .
Έχω εξετάσει με προσοχή όλο το υλικό που τέθηκε ενώπιον μου σε συνδυασμό με τις θέσεις και την επιχειρηματολογία των συνηγόρων όπως παρατέθηκε στις εκατέρωθεν εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους.
Σημειώνεται ότι με τη διαδικασία του εντάλματος Habeas Corpus επιδιώκεται η διασφάλιση του δικαιώματος της ελευθερίας του αιτητή, ο οποίος, κατ' ισχυρισμό, τελεί υπό παράνομη κράτηση. Οποτεδήποτε στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας διαπιστώνεται κάτι τέτοιο, το σχετικό διάταγμα εκδίδεται δικαιωματικά και όχι ως θέμα άσκησης διακριτικής εξουσίας, οπότε ο αιτητής αφήνεται ευθύς ελεύθερος (βλ. (2003) 1 Α.Α.Δ. 390). Απαραίτητη προϋπόθεση συνιστά η απόδειξη, εκ μέρους του αιτούντος, του παράνομου της κράτησης ή φυλάκισης (βλ. (1998) 1 Α.Α.Δ. 55).
Προκύπτει από το υλικό που τέθηκε ενώπιον μου ότι ο αιτητής διατάχθηκε να παραμείνει υπό κράτηση δυνάμει του και του με την προοπτική απέλασης του και λόγω διαπιστωμένου κινδύνου διαφυγής αλλά και της απόφασης της Διοίκησης ότι δεν ήταν εφικτή η αποτελεσματική εφαρμογή λιγότερο περιοριστικών μέτρων.
Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, εκτός εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση επιτρέπεται να εφαρμοστούν αποτελεσματικά άλλα επαρκή αλλά λιγότερο αναγκαστικά μέτρα, ο Υπουργός Εσωτερικών δύναται να εκδίδει διάταγμα με το οποίο να θέτει υπό κράτηση υπήκοο τρίτης χώρας υποκείμενο σε διαδικασίες επιστροφής, μόνο για την προετοιμασία της επιστροφής και/ή τη διεκπεραίωση της διαδικασίας απομάκρυνσης, ιδίως όταν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής ή όταν ο συγκεκριμένος υπήκοος τρίτης χώρας αποφεύγει ή παρεμποδίζει την προετοιμασία της επιστροφής ή τη διαδικασία απομάκρυνσης.
Σύμφωνα με το εδάφιο 7 του εν λόγω Άρθρου, η κράτηση εξακολουθεί καθ’ όλη τη χρονική περίοδο κατά την οποία πληρούνται οι προϋποθέσεις του εδαφίου 1, και είναι αναγκαία για να διασφαλισθεί η επιτυχής απομάκρυνση και δεν υπερβαίνει τους 6 μήνες.
Εντούτοις, σύμφωνα με το εδάφιο 8 του ιδίου Άρθρου, ο Υπουργός Εσωτερικών δε δύναται να παρατείνει το χρονικό διάστημα που αναφέρεται στο εδάφιο (7) παρά μόνο για πρόσθετο περιορισμένο χρόνο που δεν υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες σε περιπτώσεις κατά τις οποίες, παρ’ όλες τις εύλογες προσπάθειες, η επιχείρηση απομάκρυνσης είναι πιθανόν να διαρκέσει περισσότερο επειδή ο συγκεκριμένος υπήκοος της τρίτης χώρας αρνείται να συνεργαστεί ή καθυστερεί η λήψη αναγκαίων εγγράφων από τρίτες χώρες.
Ο χρονικός περιορισμός των 6 μηνών δεν σημαίνει ότι δεν εξετάζεται η νομιμότητα της διάρκειας κράτησης σε αυτό το διάστημα. Το εδάφιο 4καθορίζει ότι ο Υπουργός Εσωτερικών επανεξετάζει κάθε διάταγμα κράτησης το οποίο εκδίδει δυνάμει του εν λόγω Άρθρου, αυτεπάγγελτα ανά δίμηνο, και σε οποιοδήποτε εύλογο χρονικό διάστημα, κατ’ αίτηση του επηρεαζόμενου υπηκόου τρίτης χώρας.
Υπάρχει πλούσια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφορικά με τις αρχές που μπορεί να επηρεάσουν την νομιμότητα της κράτησης για σκοπούς απέλασης αλλοδαπού, λόγω αναιτιολόγητα παρατεταμένης διάρκειας της, ώστε να δικαιολογείται η έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus. Σχετική είναι μεταξύ άλλων, η απόφαση στην υπόθεση , Πολ. Αίτηση 1/2019, ημερ. 21/01/2019, στην οποία λέχθηκαν τα εξής:
«Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και του ΕΔΑΔ το κατά πόσο η διάρκεια των διαδικασιών απέλασης μπορεί να επηρεάσει τη νομιμότητα της κράτησης, εξαρτάται αποκλειστικά από τα γεγονότα της υπόθεσης με δεδομένο πάντοτε ότι η κράτηση δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά διενεργείται με σκοπό την απέλαση.»
Η παρούσα αίτηση περιορίζεται, σύμφωνα με δήλωση της συνηγόρου του αιτητή, στην εξέταση της νομιμότητας της διάρκειας κράτησης. Εξετάζοντας την αίτηση στη βάση της χρονικής έκτασης της κράτησης του αιτητή από τις 04/03/2026, ημερομηνία έκδοσης των αρχικών διαταγμάτων κράτησης και απέλασης του, μέχρι και την ημερομηνία καταχώρισης της παρούσας αίτησης στις 03/08/2026, διαφαίνεται ότι ο αιτητής κρατείται για διάστημα μικρότερο των έξη μηνών.
Είναι ορθή ως εκ τούτου η θέση της συνηγόρου για την Δημοκρατία ότι κατά τον χρόνο καταχώρισης της παρούσας αίτησης δεν είχε ανακύψει ζήτημα υπέρβασης του αρχικού ανώτατου ορίου των 6 μηνών, ώστε να τεθεί ζήτημα εφαρμογής των ειδικότερων προϋποθέσεων που προβλέπονται για συνέχιση της κράτησης πέραν του εξαμήνου.
Ανεξαρτήτως τούτου, στην αίτηση για έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus, όσον αφορά την νομιμότητα της διάρκειας κράτησης, το Ανώτατο Δικαστήριο εξετάζει σε οποιοδήποτε στάδιο της κράτησης, κατά πόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του εδαφίου 1 του Έτσι, για να κριθεί ως νόμιμη η κράτηση στην περίοδο των 6 μηνών, θα πρέπει κατά τη διάρκεια της να συντρέχουν οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο εν λόγω εδάφιο και να λαμβάνονται τα προβλεπόμενα στον Νόμο διαβήματα επανεξέτασης του δικαιολογημένου ή μη της κράτησης.
Έχει επίσης νομολογηθεί ότι η διάρκεια της κράτησης δεν εξετάζεται in abstracto, αλλά στη βάση των συγκεκριμένων γεγονότων της υπόθεσης (βλ. (2003) 1 Α.Α.Δ. 1402 και (2016) 1(Α) Α.Α.Δ. 876). Στο πλαίσιο αυτό, ο χρόνος κράτησης πρέπει να εξετάζεται σε συνάρτηση με τους λόγους καθυστέρησης της απέλασης και τις υφιστάμενες δυνατότητες διεκπεραίωσης της. Περαιτέρω, ο έλεγχος της διάρκειας της κράτησης δεν μπορεί να είναι απομονωμένος από τη διαδικασία που ο ίδιος ο αιτητής ακολουθεί (βλ. , Πολ. Αίτηση 202/2019, ημ. 20.2.2020).
Στην παρούσα, το ότι η Δημοκρατία δεν προχώρησε ακόμη σε άμεση απέλαση του αιτητή οφείλεται κατά βάση, όπως προέκυψε από τα όσα έχουν εκτεθεί ανωτέρω, στην αμφισβήτηση της νομιμότητας της κράτησης από τον αιτητή και την επαναξιολόγηση από την Δημοκρατία της δυνατότητας κράτησης. Το στοιχείο αυτό σαφώς και λαμβάνεται υπόψη, προκειμένου να εξεταστεί η νομιμότητα της διάρκειας κράτησης. Σχετική είναι η απόφαση (ανωτέρω) στην οποία λέχθηκαν τα εξής:
«Θα προσθέταμε σ' αυτά, στα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης, ότι ακριβώς η παράταση της κράτησης του Εφεσείοντα οφείλεται στις δικές του ενέργειες και μόνο. Δεν είναι δηλαδή δυνατόν ν' αποδίδεται η παράταση της κράτησης του Εφεσείοντα στους Εφεσίβλητους επειδή αυτοί ανέστειλαν την εκτέλεση της απέλασης λόγω της εκκρεμοδικίας των αλλεπάλληλων διοικητικών και δικαστικών διαβημάτων που αυτός προβαίνει. Είναι μεν δικαίωμα του η λήψη των μέτρων αυτών - εφόσον το επιθυμεί - όμως ο χρόνος που απαιτείται για διεκπεραίωση τους δεν μπορεί να αποδίδεται στους Καθ' ων η Αίτηση. Έκδηλα αναστάληκε η εκτέλεση του Διατάγματος Απέλασης για τον περιορισμένο χρόνο που λογικά χρειάζεται για την διεκπεραίωση των πιο πάνω λεχθέντων διαβημάτων του με σαφή όμως πρόθεση τα Διατάγματα κράτησης και απέλασης να παραμείνουν σε ισχύ.»
Ανεξαρτήτως τούτου, είναι ορθή η θέση της συνηγόρου για της Δημοκρατία ότι η περίοδος κράτησης του αιτητή δεν χαρακτηρίζεται από μία ενιαία διοικητική απόφαση που παρέμεινε αναλλοίωτη. Αντιθέτως, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα άλλαξε η νομική βάση της κράτησης, υπήρξε επαναξιολόγηση υπέρ της απόλυσης και επιχειρήθηκε η εφαρμογή εναλλακτικών μέτρων, των οποίων η υλοποίηση δεν κατέστη δυνατή, λόγω της άρνησης του αιτητή. Επιπλέον, εκδόθηκε δικαστική απόφαση που ακύρωσε ένα από τα διατάγματα κράτησης, και αμέσως μετά έγινε νέα διοικητική αξιολόγηση, υπό διαφορετικό νομικό καθεστώς.
Είναι σαφές από όλα τα πιο πάνω ότι το μέχρι σήμερα δικονομικό και πραγματικό ιστορικό της κράτησης του αιτητή δεν καταδεικνύει αδικαιολόγητη ή αδρανή παράταση της στέρησης της ελευθερίας του.
Υπό τας περιστάσεις, ακόμη και αν κριθεί ότι σε πραγματικό χρόνο η διάρκεια κράτησης του αιτητή υπερβαίνει τους 6 μήνες, ως ισχυρίζεται η συνήγορός του, αυτή δεν θα μπορούσε να κριθεί ως παράνομη λόγω της άρνησης του αιτητή να συνεργαστεί με τις αρχές, σύμφωνα με το εδάφιο 8 του ,στοιχείο που επιβραδύνει την διαδικασία απέλασης του.
Πέραν της καταχώρισης διάφορων ενδίκων μέσων αμφισβήτησης της νομιμότητας κράτησης του αιτητή, τα οποία βέβαια είναι μέσα στα δικαιώματα του αλλά δεν παύουν να επιβραδύνουν την διαδικασία απέλασης, σημειώνεται ειδικά η απόρριψη εκ μέρους του, της εισήγησης της Δημοκρατίας ώστε να καταστεί δυνατή η απόλυση του υπό συγκεκριμένους όρους.
Όπως προκύπτει από τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, η μη εφαρμογή εναλλακτικών της κράτησης μέτρων δεν οφειλόταν σε αδράνεια της Διοίκησης. Αντιθέτως, είχε προηγηθεί συγκεκριμένη απόφαση απόλυσης υπό όρους, η οποία δεν μπόρεσε να υλοποιηθεί λόγω μη αποδοχής από τον ίδιο τον αιτητή ουσιωδών προϋποθέσεων του προταθέντος σε αυτόν καθεστώτος απόλυσης.
Εν κατακλείδι, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του υλικού που τέθηκε ενώπιόν μου, τις ενέργειες των αρμόδιων αρχών της Δημοκρατίας σε συνάρτηση με τη συμπεριφορά του ίδιου του αιτητή, καθώς και τον χρόνο που έχει παρέλθει, δεν διαπιστώνω, υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, ότι η διάρκεια της κράτησής του αιτητή για σκοπούς απέλασης έχει υπερβεί το εύλογο χρονικό διάστημα, ώστε να καθίσταται παράνομη.
Ως εκ τούτου, η αίτηση κρίνεται αβάσιμη και απορρίπτεται.
Τα έξοδα της αίτησης επιδικάζονται εναντίον του αιτητή και υπέρ της καθ΄ ης η αίτηση Δημοκρατίας, όπως θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητείο και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου, Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο