ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
(Αίτηση Νομικής Αρωγής Αρ. 13/2026)
14 Οκτωβρίου, 2026
[Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΑΡ. 1) ΤΟΥ 2003
Ο ΠΕΡΙ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ ΝΟΜΟΣ (Ν. 165(Ι)/2002)
ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΠΑΡΟΧΗ ΔΩΡΕΑΝ ΝΟΜΙΚΗΣ ΑΡΩΓΗΣ
ΑΙΤΗΣΗ ΑΠΟ:
KHAN KAMAL
_______________________________________
Αιτητής παρών προσωπικά.
Χ. Καστάνας, Δικηγόρος, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τον Καθ’ου η Αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
(Δοθείσα Αυθημερόν)
Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.: Ο Αιτητής καταχώρισε Αίτηση στη βάση του περί Νομικής Αρωγής Νόμου του 2002, Ν. 165(Ι)/2002, ως έχει τροποποιηθεί, με την οποία εξαιτείται την παροχή δωρεάν νομικής αρωγής με στόχο να καταχωρίσει αίτηση για έκδοση Προνομιακού Εντάλματος τύπου Habeas Corpus.
Στην έγγραφη δήλωση που συνοδεύει την Αίτηση αναφέρει απλώς ότι είναι υπό κράτηση και δεν εργάζεται και χρειάζεται δικηγόρο γιατί δεν έχει την οικονομική ευχέρεια να διορίσει.
Ο εκπρόσωπος του Γενικού Εισαγγελέα προς τον οποίο η Αίτηση επιδόθηκε, υπέβαλε ένσταση στο αίτημα και καταχώρισε σχετικό Σημείωμα στο οποίο περιλαμβάνονται περισσότερες πληροφορίες τόσο για τον Αιτητή, όσο και για το καθεστώς του.
Τα γεγονότα, όπως αυτά καταγράφονται στο εν λόγω Σημείωμα και προκύπτουν από τα επισυναπτόμενα σε αυτό έγγραφα, έχουν ως ακολούθως:
· Ο Αιτητής είναι ο Khan Kamal υπήκοος Πακιστάν, με ημερομηνία γέννησης την [ ]/[ ]/1980.
· Στις 22/5/2010 συνελήφθη και εναντίον του εξετάστηκε ποινική υπόθεση για τα αδικήματα της παράνομης εισόδου και απαγορευμένου μετανάστη. Στις 16/6/2010 παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου Λεμεσού όπου του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης τριών μηνών. Ακολούθως, μεταφέρθηκε στις Κεντρικές Φυλακές για να εκτίσει την ποινή του.
· Στις 16/6/2010 υπέβαλε αίτηση Διεθνούς προστασίας, η οποία απορρίφθηκε στις 24/8/2011 πρωτοβάθμια. Στις 2/4/2013 απορρίφθηκε το αίτημα του για άδεια διαμονής ως επισκέπτης.
· Στις 11/9/2018 συνελήφθηκε για παράνομη παραμονή στη Δημοκρατία. Ο αλλοδαπός ισχυρίστηκε ότι είναι παντρεμένος με την κα Jansone Rigonda (EU[ ], ARC: [ ]). Με την κα Jansone Rigonda απέκτησαν ένα παιδί, τον D. H. K. (ημερ. γενν. [ ]/[ ]/2010), οι οποίοι διαμένουν μόνιμα στη Λετονία.
· Στις 23/10/2018 υπέβαλε αίτηση επανανοίγματος στην Υπηρεσία Ασύλου (ΥΠΑΣ). Στις 12/11/2018 το Διάταγμα Κράτησης ακυρώθηκε λόγω έκδοσης νέου Διατάγματος με βάση τον περί Προσφύγων Νόμο και το Διάταγμα Απέλασης ανεστάλη λόγω αιτήματος επανανοίγματος στην ΥΠΑΣ.
· Στις 12/11/2018 εκδόθηκε νέο Διάταγμα Κράτησης δυνάμει του Άρθρου 9ΣΤ των περί Προσφύγων Νόμων. Στις 15/11/2018 έγινε Επανάνοιγμα Φακέλου (Re-Open) από την ΥΠΑΣ.
· Στις 5/12/2018 το Διάταγμα Κράτησης του ακυρώθηκε και ο ίδιος αφέθηκε ελεύθερος για σκοπούς αποσυμφόρησης του ΧΩΚΑΜ.
· Στις 15/11/2018 υπέβαλε αίτημα για επανάνοιγμα του φακέλου του το οποίο απερρίφθη λόγω σιωπηρής απόσυρσης (Implicit Withdrawal) στις 7/8/2020.
· Στις 3/7/2024 συνελήφθηκε εκ νέου για παράνομη παραμονή στη Δημοκρατία. Στις 4/7/2024 η αίτηση του για άδεια παραμονής ως επισκέπτης, ημερ. 2/4/2013, απορρίφθηκε και η Διευθύντρια του Τμήματος αποφάσισε τη μη έκδοση διαταγμάτων και την άμεση αναχώρησή του.
· Στις 31/7/2025 καταδικάστηκε σε ποινή επτά μηνών για σωρεία αδικημάτων, μεταφορά επιθετικού όπλου, μέθη, ανησυχία, κοινή επίθεση και παράνομη παραμονή. Σύμφωνα με επιστολή της ΥΑ & Μ Λεμεσού, ημερ. 12/12/2025, ο αλλοδαπός συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο των αλλοδαπών στον οποίο απονεμήθηκε προεδρική χάρη στις 23/12/2025. Αμέσως μετά την αποφυλάκισή του συνελήφθη βάσει Διαταγμάτων Κράτησης και Απέλασης δυνάμει του Άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου (Κεφ. 105), ημερ. 26/9/2025 που εκδόθηκαν εναντίον του.
· Στις 26/9/2025, ημέρα που εκδόθηκαν εναντίον του αλλοδαπού τα Διατάγματα Κράτησης και Απέλασης, η μεταγενέστερη αίτηση του, την οποία υπέβαλε στην ΥΠΑΣ στις 19/9/2025 και ενόσω βρισκόταν στις Κεντρικές Φυλακές, έγινε δεκτή. Η αίτηση του αλλοδαπού απορρίφθηκε από την Υπηρεσία Ασύλου στις 17/12/2025 και του επιδόθηκε στις 22/12/2025. Ως εκ τούτου έγινε εισήγηση από την ΥΑ & Μ για έκδοση Διατάγματος Κράτησης δυνάμει του περί Προσφύγων Νόμου του 2000.
· Στις 12/1/2026 το Διάταγμα Κράτησης δυνάμει του Άρθρου 14 του περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμου (Κεφ. 105), ημερ. 26/9/2025, ακυρώθηκε και την ίδια μέρα εκδόθηκε Διάταγμα Κράτησης βάσει του Άρθρου 9ΣΤ (2)(δ) και του Άρθρου 9ΣΤ(2)(ε) του περί Προσφύγων Νόμου του 2000. Το Διάταγμα Απέλασης ανεστάλη στις 12/1/2026 λόγω της μεταγενέστερης αίτησης του αλλοδαπού που έγινε δεκτή και μέχρι να παρέλθει η προθεσμία υποβολής προσφυγής στο Δ.Δ.Δ.Π., κατά της απόφασης της ΥΠΑΣ.
· Στις 21/1/2026 ο αλλοδαπός υπέβαλε Προσφυγή με αρ. 138/2026 στο Δ.Δ.Δ.Π., κατά της απόφασης στης ΥΠΑΣ, η οποία εκκρεμεί. Σύμφωνα με ενημέρωση από τη Νομική Υπηρεσία στις 7/5/2026 η Προσφυγή στο Δ.Δ.Δ.Π. με αρ. 138/2026, κατά της απόφασης της ΥΠΑΣ, ήταν ορισμένη στις 6/5/2026 και στις 12/6/2026. Σύμφωνα με ενημέρωση από τη Νομική Υπηρεσία στις 6/7/2026 η Προσφυγή στο Δ.Δ.Δ.Π. με αρ. 138/2026, κατά της απόφασης της ΥΠΑΣ, έχει οριστεί ξανά για τις 15/9/2026. Σύμφωνα με τηλεφωνική ενημέρωση από το Δ.Δ.Δ.Π. στις 31/8/2026, δεν έχει αλλάξει η ημερομηνία αναφορικά με την Προσφυγή με αρ. 138/2026 ενώπιον του Δ.Δ.Δ.Π., κατά της απόφασης της ΥΠΑΣ.
· Στις 31/8/2026, 6/7/2026, 7/5/2026 και 11/3/2026 έγινε αξιολόγηση από το Τμήμα της κράτησης του Αιτητή.
Σύμφωνα με το Άρθρο 3 του Ν. 165(Ι)/2002 οι περιπτώσεις όπου μπορεί να παραχωρηθεί δωρεάν νομική αρωγή αναφέρονται εξαντλητικά στα Άρθρα 4, 4Α, 5, 6, 6Α, 6Β, 6Γ, 6Δ, 6Ε και 6ΣΤ στην έκταση και υπό τους όρους που διαλαμβάνονται στον ίδιο το Νόμο.
Συναφώς παρατηρούμε ότι η παροχή νομικής αρωγής προνοείται, σύμφωνα με το Άρθρο 4 του Νόμου, σε ποινικές διαδικασίες. Στο Άρθρο 5 του Νόμου προνοείται, επίσης, η παροχή νομικής αρωγής σε «διαδικασίες για καθορισμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων», που, σύμφωνα με το εδάφιο (1) του Άρθρου 5, σημαίνει, όταν πρόκειται για πολιτική διαδικασία, για τέτοια διαδικασία «που εγείρεται εναντίον της Δημοκρατίας για ζημιά που υπέστη πρόσωπο συνεπεία καθορισμένων παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων», που σύμφωνα με το Άρθρο 2 του Νόμου, σημαίνει «τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τα οποία εκτίθενται στον Πίνακα».
Η διαδικασία της αίτησης για Προνομιακό Ένταλμα Habeas Corpus θεωρείται, με βάση πάγια νομολογία, πολιτική διαδικασία και δεν συγκαταλέγεται στις προαναφερόμενες διαδικασίες για καθορισμένες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Κατά συνέπεια, στην προκείμενη περίπτωση, δεν τυγχάνει εφαρμογής ούτε το Άρθρο 4, ούτε το Άρθρο 5 του Ν. 165(Ι)/2002.
Το 2015 ο περί Νομικής Αρωγής Νόμος 165(Ι)/2002 τροποποιήθηκε με το Ν. 20(Ι)/2015, ώστε να παρέχεται δωρεάν νομική αρωγή δυνάμει του Άρθρου 6(Β)(7)(β) σε αιτητές διεθνούς προστασίας, οι οποίοι υποβάλλουν αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο για την έκδοση Εντάλματος Habeas Corpus προς έλεγχο της νομιμότητας της διάρκειας κράτησής τους.
Σύμφωνα με την παράγραφο (β) του εδαφίου (1) του Άρθρου 6Β, ο όρος «αιτητής διεθνούς προστασίας» έχει την έννοια που αποδίδεται στον όρο «αιτητής» σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Προσφύγων Νόμου του 2000. Το Άρθρο 2(1) του περί Προσφύγων Νόμου διαλαμβάνει ότι ««αιτητής» σημαίνει υπήκοο τρίτης χώρας ή ανιθαγενή, ο οποίος έχει υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας ..». Η ιδιότητα δε αυτή ισχύει για την περίοδο από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης μέχρι τη λήψη τελικής απόφασης σε σχέση με αυτή.
«Τελική απόφαση» για τους σκοπούς του Άρθρου 2(1) του Νόμου σημαίνει:
««τελική απόφαση» σημαίνει απόφαση η οποία ορίζει κατά πόσον ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ο ανιθαγενής αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή ως πρόσωπο στο οποίο παραχωρείται καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας δυνάμει του παρόντος Νόμου και -
(α) έχει παρέλθει άπρακτη η προθεσμία για άσκηση προσφυγής δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος κατά της εν λόγω απόφασης, ή
(β) ασκήθηκε η προαναφερόμενη προσφυγή και εκδόθηκε πρωτόδικη απόφαση του Διοικητικού Δικαστηρίου επ' αυτής, ανεξάρτητα από το αν μέσω της άσκησης τέτοιας προσφυγής ο αιτητής αποκτά τη δυνατότητα να παραμένει στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές μέχρις ότου εκδοθεί η σχετική δικαστική απόφαση.»
Σημειώνεται ότι ο περί Προσφύγων Νόμος 6(I)/2000 καταργήθηκε από τις 12/6/2026 και αντικαταστάθηκε από τον περί Προσφύγων Νόμο του 2026 (Ν. 115/2026). Όμως, οι παράγραφοι 5 και 6 του μεταβατικού Άρθρου 194 του Νόμου 115/2026 καθορίζουν ότι:
«(5) Οποιαδήποτε ατομική διοικητική πράξη εκδόθηκε δυνάμει των διατάξεων των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 ή και των δυνάμει αυτών εκδοθέντων Κανονισμών, εξακολουθεί να παραμένει σε ισχύ.
(6) Όλες οι αποφάσεις που λήφθηκαν ή λαμβάνονται δυνάμει των διατάξεων των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 και τυγχάνουν προσβολής, η προσβολή ή αμφισβήτηση και εξέτασή τους γίνεται δυνάμει των διατάξεων των εν λόγω Νόμων.»
Έτσι, το νομικό καθεστώς που διέπει την παραμονή του Αιτητή στη Δημοκρατία δεν αλλάζει με την εφαρμογή του περί Προσφύγων Νόμου 115/2026. Ούτε, βέβαια, επηρεάζονται οι προαναφερθείσες αποφάσεις με τις οποίες απορρίφθηκε το αίτημά του για πολιτικό άσυλο ή το παράνομο της παραμονής του, καθώς και τα Διατάγματα Κράτησης και Απέλασής του.
Με δεδομένο, όπως προκύπτει από τα ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότα, στοιχεία και έγγραφα τα οποία έχουν επισυναφθεί στο Σημείωμα του Καθ’ου η Αίτηση, ότι μετά την απόρριψη του αιτήματος του Αιτητή για διεθνή προστασία στις 16/6/2010 σε πρώτο βαθμό δεν ασκήθηκε, από μέρους του, προσφυγή ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος, ως είχε δικαίωμα να πράξει, υφίσταται εν προκειμένω τελική απόφαση και, συνεπώς, ο Αιτητής έχει απωλέσει την ιδιότητα του ως αιτητής ασύλου. Ως προκύπτει από τις ως άνω σχετικές νομοθετικές πρόνοιες, η ιδιότητα του αιτητή ασύλου διατηρείται μέχρι να καταστεί τελική η απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, δηλαδή μέχρι και το τέλος του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας.
Το γεγονός ότι ο Αιτητής έχει υποβάλει, στις 19/9/2025, μεταγενέστερη αίτηση για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας, η οποία απερρίφθη από την Υπηρεσία Ασύλου με απόφαση της στις 17/12/2025, την οποία απόφαση ο Αιτητής έχει προσβάλει, στη συνέχεια, με την Προσφυγή υπ’ αρ. 138/2026 στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας και η οποία εκκρεμεί, ουδόλως διαφοροποιεί την κατάσταση.
19/9/2025
Όπως τονίσθηκε στην υπόθεση Sohel Madber v. Κυπριακής Δημοκρατίας, ΕΔΔ 8/2022, ημερ. 17/11/2022, μεταγενέστερο αίτημα για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας ξεκινά με το δεδομένο πως ο αιτητής δεν είναι αιτητής διεθνούς προστασίας. Ξεκινά από το καθεστώς που ίσχυε με την απόρριψη της αρχικής αίτησης ασύλου που είχε εν πρώτοις υποβάλει και απερρίφθη. Αντίθετη κρίση, ήτοι την παραχώρηση και απόκτηση της ιδιότητας ασύλου σε κάθε περίπτωση μεταγενέστερης αίτησης, θα έδιδε δικαίωμα καταστρατήγησης του Νόμου εκ μέρους αιτητών ασύλου, οι οποίοι θα καταχωρούν συνεχείς αιτήσεις προσδοκώντας στην άνευ ετέρου νομιμοποίηση της παραμονής τους στην Κυπριακή Δημοκρατία (βλ. Αναφορικά με την Αίτηση του Enone Essome Gilles, Πολιτική Αίτηση Αρ. 114/2023, ημερ. 23/10/2023, ECLI:CY:AD:2023:B223).
Κατά συνέπεια, η περίπτωση του δεν μπορεί να ενταχθεί ούτε κάτω από το Άρθρο 6Β του Νόμου.
Το Άρθρο 6Γ προνοεί για την παροχή δωρεάν νομικής αρωγής σε παρανόμως παραμένοντες υπηκόους τρίτης χώρας, όπως ο Αιτητής, σε σχέση όμως με διαδικασίες που καθορίζονται στο εδάφιο (2) που είναι για την άσκηση προσφυγής δυνάμει του Άρθρου 146 του Συντάγματος κατά απόφασης επιστροφής, κατά απόφασης περί απομάκρυνσης και κατά απαγόρευσης εισόδου (Άρθρα 18ΟΗ, 18Π και 18ΠΓ του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, Κεφ. 105, αντίστοιχα). Η περίπτωση του Αιτητή δεν είναι τέτοια αλλά αφορά σε διαδικασία αίτησης για την έκδοση Εντάλματος Habeas Corpus δυνάμει του Άρθρου 155.4 του Συντάγματος.
Επομένως, ούτε και το Άρθρο 6Γ μπορεί να καλύψει την περίπτωση του Αιτητή.
Ως εκ των ανωτέρω, η περίπτωση του Αιτητή δεν καλύπτεται από τις πρόνοιες του Νόμου, ο οποίος εξαντλητικά αναφέρει τις περιπτώσεις όπου είναι δυνατό να παρασχεθεί δωρεάν νομική αρωγή.
Ενόψει των πιο πάνω η Αίτηση δεν έχει έρεισμα και, συνεπώς, απορρίπτεται.
Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ,
Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο