ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 9(3)(γ) ΤΟΥ Ν. 33/1964
ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ
(Αίτηση Αρ. 41/2024)
15 Οκτωβρίου, 2026
[ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, ΔΑΥΙΔ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δ/στές]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ 1. ΙΩΑΝΝΗ ΣΕΚΕΡΣΑΒΒΑ, 2. ΚΑΤΙΝΑΣ ΣΑΒΒΑ ΚΟΥΝΝΑΜΑ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ NOΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΦΕΤΕΙΟΥ
ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
ΑΡ. ΥΠΟΘΕΣΗΣ: ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΦΕΣΗΣ 415/2019
ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ: 31.10.2024
ΜΕΤΑΞΥ:
1. ΙΩΑΝΝΗ ΣΕΚΕΡΣΑΒΒΑ
2. ΚΑΤΙΝΑΣ ΣΑΒΒΑ ΚΟΥΝΝΑΜΑ
Εφεσειόντων στο Εφετείο,
και
ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ
Εφεσίβλητων στο Εφετείο.
Σ. Αγγελίδης για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης ΔΕΠΕ με κ. Χρ. Παπασωτηρίου, για τους Εφεσείοντες.
Καμία εμφάνιση για τους Εφεσίβλητους.
____________________________________________________________
Η Απόφαση είναι ομόφωνη, θα απαγγελθεί από τη
Δικαστή Δημητριάδου-Ανδρέου.
____________________________________________________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.: Οι Αιτητές/Εφεσείοντες στην αναφερόμενη στον τίτλο Πολιτική Έφεση 415/2019, στην οποία εκδόθηκε Απόφαση από το Εφετείο στις 31/10/2024, καταχώρισαν την υπό κρίση Αίτηση στο Ανώτατο Δικαστήριο, επιζητώντας άδεια για να υποβάλουν αίτηση δυνάμει του Άρθρου 9(3)(γ) των περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμων 1964 έως 2024 (εφεξής «ο Νόμος»).
Η πιο πάνω Απόφαση εκδόθηκε σε Έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης του Επαρχιακού Δικαστηρίου Κερύνειας, ημερ. 30/9/2019, δια της οποίας, κατόπιν απόδειξης λόγω μη εμφάνισης της Εναγόμενης, Τουρκικής Δημοκρατίας, το πρωτόδικο Δικαστήριο, επιδίκασε σε Αγωγή που ήγειραν εναντίον της οι Αιτητές, ιδιοκτήτες και/ή δικαιούχοι εγγραφής μεγάλου αριθμού ακινήτων που βρίσκονται στο κατεχόμενο μέρος της Κύπρου και συγκεκριμένα στην Κερύνεια, αποζημιώσεις ύψους €33.440,00 υπέρ του Αιτητή αρ. 1 και €38.300,00 υπέρ της Αιτήτριας αρ. 2 λόγω απώλειας χρήσης και εκμετάλλευσης και/ή ανάπτυξης των ακινήτων τους πλέον τόκους και έξοδα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν εξέδωσε, ωστόσο, αναγνωριστικά Διατάγματα που οι Αιτητές αξίωναν σε σχέση με την κυριότητα των ακινήτων τους και Διάταγμα δια του οποίου να αναγνωρίζεται το «παράνομο» και η «ακυρότητα» της ούτω καλούμενης «επιτροπής ακινήτου περιουσίας» και του «ανώτερου διοικητικού δικαστηρίου» που λειτουργεί η Τουρκία δια του παράνομου αποσχιστικού μορφώματος στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Παρά την αποδοχή των οικονομικών αξιώσεων των Αιτητών και την επιδίκαση των πιο πάνω αναφερόμενων αποζημιώσεων, η πρωτόδικη Απόφαση δεν άφησε ικανοποιημένους τους Αιτητές λόγω της μη έκδοσης των πιο πάνω αναφερόμενων Διαταγμάτων. Αυτός ήταν και ο λόγος που καταχωρίστηκε η ως αναφερόμενη Έφεση.
Το Εφετείο με την Απόφαση του παραμέρισε την πρωτόδικη απόφαση στη βάση του ότι η Τουρκία, κατ’ εφαρμογή της αρχής της κυριαρχικής ασυλίας (sovereign immunity) που ισχύει κατά το διεθνές δίκαιο, σύμφωνα με την οποία ένα κράτος δεν μπορεί να διωχθεί ενώπιον Δικαστηρίων άλλου κράτους για πράξεις που αφορούν την άσκηση κυριαρχικής εξουσίας (acta jure imperii), δεν μπορούσε να εναχθεί ενώπιον ημεδαπού κυπριακού Δικαστηρίου.
Μετά την έκδοση της Απόφασης του Εφετείου ακολούθησε η καταχώριση από τους Αιτητές της παρούσας Αίτησης, με την οποία ζητούν άδεια για την εκδίκαση ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δυνάμει του Άρθρου 9(3)(γ) του Νόμου, νομικών θεμάτων που, όπως αναφέρεται, προκύπτουν από την Απόφαση του Εφετείου.
Στην Έκθεση Νομικών Θεμάτων που επισυνάπτεται στην Αίτηση για άδεια καταγράφονται επτά «Λόγοι», οι οποίοι συνοδεύονται από αιτιολογία. Κρίνεται σκόπιμη η μεταφορά των εν λόγω «Λόγων» αυτούσια, χωρίς την αιτιολογία που τους συνοδεύει, την οποία βεβαίως έχουμε μελετήσει.
«Πρώτος Λόγος
Εσφαλμένα το Εφετείο κατέληξε ότι δήθεν δεν έχει και/ή δεν υπάρχει καθ’ ύλην δικαιοδοσία και ότι τέτοιας υφής ζητήματα θα πρέπει να εκδικάζονται μόνο από Διεθνή Δικαστήρια λόγω της ισχυριζόμενης κυριαρχικής ασυλίας, την οποία εσφαλμένα έκρινε ότι υπάρχει κατά παράβαση του διεθνούς εθιμικού δικαίου και του ενωσιακού δικαίου.»
«Δεύτερος Λόγος
Παραβίαση του Δικαιώματος Ακρόασης.
Δεν ηγέρθηκε ποτέ από το Εφετείο οποιοδήποτε θέμα και/ή νομικό ζήτημα και/ή λόγος σχετικά με την πιθανή και/ή ενδεχόμενη έλλειψη δικαιοδοσίας/αρμοδιότητας του Δικαστηρίου για το θέμα της κατ’ ισχυρισμό κυριαρχικής ασυλίας και το ότι δήθεν η Τουρκία δεν θα μπορούσε να εναχθεί ενώπιον ημεδαπού Κυπριακού Δικαστηρίου με αποτέλεσμα να μην ακούσει τους Εφεσείοντες ποτέ πριν του θέματος αυτού και να καταλήξει σε εσφαλμένη κρίση.»
«Τρίτος Λόγος
Παραβίαση συνταγματικών δικαιωμάτων προστασίας της ιδιοκτησίας και δικαίας δίκης ως επίσης και παράβαση της αρχής ότι δεν μπορεί να υπάρξει «επί τα χείρω μεταβολή» (reformatio in pejus) εξαιτίας της Έφεσης.»
«Τέταρτος Λόγος
Παραβίαση Άρθρου 6 και 28 Συντάγματος και της αρχής μη διακρίσεως και της άνισης μεταχείρισης.»
«Πέμπτος Λόγος
Η αποκλειστική διεθνής δικαιοδοσία του forum rei sitae ως έκφανση της εδαφικής κυριαρχίας παραβίαση συνταγματικών δικαιωμάτων κατά παράβαση του άρθρου 1 του Συντάγματος.»
«Έκτος Λόγος
Εσφαλμένα το Εφετείο απέρριψε την αίτηση των Εφεσειόντων ημερ. 20.09.2024 που αφορούσε αίτηση παραπομπής στο ΔΕΚ αναφορικά με συγκεκριμένο ερώτημα χωρίς πρώτα να την εξετάσει και/ή να την ακούσει καθότι τοποθέτηση του ΔΕΚ επί των νομικών ερωτημάτων που είχαν τεθεί μέσω της αίτησης θα επέλυε όλα τα σχετικά ζητήματα.»
«Έβδομος Λόγος
Εσφαλμένα και/ή πεπλανημένα το Εφετείο κατέληξε ότι το ζήτημα της δικαιοδοσίας ουδέποτε ηγέρθηκε και/ή εξετάστηκε στο πλαίσιο της πρωτόδικης διαδικασίας και/ή ότι το Πρωτόδικο Δικαστήριο δεν ασχολήθηκε ποτέ με αυτό το ζήτημα.»
Το Άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου προνοεί ότι, από την 1η Ιουλίου 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο:
«αποφασίζει σε τρίτο και τελευταίο βαθμό βάσει αιτήσεως, η οποία υποβάλλεται από τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ή οιονδήποτε των διαδίκων κατόπιν αδείας παραχωρουμένης υπό του ιδίου και κατόπιν προηγηθείσας διαδικασίας πολιτικής ή ποινικής εφέσεως επί νομικών θεμάτων τα οποία προκύπτουν από την απόφαση του Εφετείου και συναρτώνται με τη διαφοροποίηση πάγιας νομολογίας ή με την ανάγκη ορθής ερμηνείας, είτε πρωτογενούς είτε δευτερογενούς ουσιαστικής νομοθετικής διατάξεως, ή με μείζον ζήτημα δημοσίου συμφέροντος ή γενικής δημόσιας σημασίας ή συνοχής του δικαίου επί συγκρουομένων ή αντιφατικών αποφάσεων του Εφετείου, κατά την υπ' αυτού ενασκουμένη πολιτική ή ποινική δικαιοδοσία:
Νοείται ότι, η συμφώνως των πιο πάνω, υποβαλλομένη αίτηση δέον να προσδιορίζει σαφώς τα προκύπτοντα από την οικεία απόφαση νομικά θέματα, ως και τους πλήρεις λόγους και τα αναγκαία στοιχεία τα υποστηρίζοντα το αίτημα, προκειμένου το Ανώτατο Δικαστήριο να αποφανθεί κατά πόσο θα παραχωρήσει την απαιτούμενη άδεια:
Νοείται περαιτέρω ότι, σε τέτοια περίπτωση η απόφαση του Εφετείου αντικαθίσταται από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.»
Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Zutphen κ.ά., Αρ. Αίτησης 2/2023, ημερ. 30/1/2024:
«Προκύπτει από το λεκτικό του άρθρου ότι η δικαιοδοσία αφορά στην επίλυση νομικών θεμάτων. Τα νομικά αυτά θέματα πρέπει να προκύπτουν από την απόφαση του Εφετείου. Περαιτέρω, τα νομικά αυτά θέματα πρέπει να συναρτώνται:
- με τη διαφοροποίηση πάγιας νομολογίας, ή
- με την ανάγκη ορθής ερμηνείας, είτε πρωτογενούς είτε δευτερογενούς ουσιαστικής νομοθετικής διατάξεως, ή
- με μείζον ζήτημα δημοσίου συμφέροντος, ή
- ζήτημα γενικής δημόσιας σημασίας, ή
- ζήτημα συνοχής του δικαίου επί συγκρουομένων ή αντιφατικών αποφάσεων του Εφετείου.
Και η αίτηση για άδεια πρέπει να προσδιορίζει σαφώς τα νομικά αυτά θέματα και επίσης να προσδιορίζει τους πλήρεις λόγους και τα αναγκαία στοιχεία που υποστηρίζουν το αίτημα.»
Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο στοιχειοθετούνται οι προϋποθέσεις παροχής άδειας στη βάση του Άρθρου 9(3)(γ) του Νόμου. Έχουμε προς τούτο
μελετήσει με προσοχή τόσο το περιεχόμενο της πρωτόδικης απόφασης, όσο και της εφετειακής απόφασης, υπό το φως των όσων εκτίθενται στην Έκθεση νομικών θεμάτων και στους λόγους για τους οποίους, κατά τους Αιτητές, θα πρέπει να χορηγηθεί η αιτούμενη άδεια. Λάβαμε επίσης υπόψη τις θέσεις, αναφορές και εισηγήσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων των Αιτητών, όπως αυτές προωθήθηκαν μέσω της γραπτής τους Αγόρευσης.
Ό,τι πρωτίστως απασχολεί στις αιτήσεις του είδους, είναι η διαπίστωση, ως προαπαιτούμενης προϋπόθεσης, της διατύπωσης νομικού θέματος. Εάν δεν διατυπώνεται νομικό θέμα, η άδεια δεν μπορεί να δοθεί. Νομικό είναι το ζήτημα που αφορά την εφαρμογή του Νόμου, προϋποθέτει δε αναντίλεκτα ή μη αμφισβητούμενα γεγονότα.
Εν προκειμένω, με τον τρόπο που έχουν διατυπωθεί και τα επτά ζητήματα που, ως ήδη έχει αναφερθεί, χαρακτηρίζονται ως «Λόγοι» δεν καταγράφεται οποιοδήποτε νομικό ερώτημα το οποίο χρήζει επίλυσης. Τόσο ο τρόπος με τον οποίο έχουν συνταχθεί οι πιο πάνω αναφερόμενοι «Λόγοι», όσο και ο σκοπός που τίθενται, εμφανέστατα αναδεικνύουν ότι αυτά ουδόλως αφορούν σε αμιγώς νομικό θέμα, το οποίο συναρτάται με διαφοροποίηση της υφιστάμενης νομολογίας, ορθή ερμηνεία νομοθεσίας και γενικά ζήτημα γενικής δημόσιας σημασίας και συμφέροντος, ως προνοείται στο Άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου.
Πέραν, λοιπόν, της μη διατύπωσης οποιουδήποτε νομικού θέματος, ως πιο πάνω έχει ήδη τονιστεί, είναι συγχρόνως πρόδηλο πως αυτό που επιδιώκουν οι Αιτητές είναι, κατ' ουσία, να ασκήσουν έφεση κατά της Απόφασης του Εφετείου. Προσεκτική θεώρηση και των επτά «Λόγων», όπως αυτοί έχουν διατυπωθεί στην Αίτηση, σε συνάρτηση και με την αιτιολογία που τους συνοδεύει, χωρίς οποιαδήποτε δυσκολία, αναδεικνύει ότι μέσω αυτών εγείρονται ισχυρισμοί για σφάλματα και παραβάσεις της Απόφασης υπό μορφή λόγων έφεσης, κατά τρόπο που η Αίτηση λαμβάνει τη μορφή μιας περαιτέρω έφεσης, σε τρίτο βαθμό.
Στο πλαίσιο δε της αιτιολογίας των «Λόγων» γίνεται εκτεταμένη αναφορά στα σφάλματα που, κατά τους Αιτητές, υπέπεσε το Εφετείο σε σχέση με την κατάληξη του ως προς την έλλειψη δικαιοδοτικής βάσης, καθώς και την παράβαση του δικαιώματος των Αιτητών να ακουστούν αναφορικά με το ζήτημα της κυριαρχικής ασυλίας και της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου, αλλά και την άνιση μεταχείριση που, κατά τους Αιτητές, η απόφαση του δημιούργησε σε βάρος των Ελληνοκυπρίων. Γίνεται, επίσης, αναφορά σε παραβίαση των συνταγματικών δικαιωμάτων των Αιτητών σε σχέση με την ιδιοκτησία και την δίκαιη δίκη, καθώς και σε παράβαση της αρχής ότι η έφεση δεν μπορούσε να οδηγήσει σε χειροτέρευση της θέσης των Αιτητών. Καταλογίζεται ακόμη σε βάρος του Εφετείου ότι εσφαλμένα απέρριψε την αίτηση των Αιτητών, ημερ. 20/9/2024, που αφορούσε αίτηση παραπομπής στο ΔΕΕ αναφορικά με συγκεκριμένο ερώτημα χωρίς πρώτα να την εξετάσει.
Είναι, επομένως, σαφές ότι μέσω των όσων πιο πάνω προβάλλονται εκείνο που διατυπώνεται από μέρους των Αιτητών είναι η διαφωνία τους με την Απόφαση του Εφετείου και το κατ' ισχυρισμό εσφαλμένο της κρίσης του Εφετείου.
Είναι αποκρυσταλλωμένο πως η δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 9(3)(γ) δεν επιτρέπει εξέταση κατά πόσο η εφετειακή κρίση είναι εσφαλμένη. Οι αποφάσεις του Εφετείου δεν υπόκεινται σε έφεση. Η δικαιοδοσία που το Άρθρο 9(3)(γ) παρέχει στο Ανώτατο Δικαστήριο είναι να αποφασίζει σε τρίτο και τελευταίο βαθμό επί νομικών θεμάτων τα οποία προκύπτουν από την απόφαση του Εφετείου και νοουμένου ότι τα νομικά αυτά θέματα συναρτώνται με ζητήματα που το Άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου εξαντλητικά καταγράφει. Όπως επισημάνθηκε στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Κλεοβούλου, Αίτηση Αρ. 6/2023, ημερ. 3/6/2024, «Η δικαιοδοσία δεν αφορά σε έφεση κατά της απόφασης του Εφετείου, πόσο μάλλον επανακρόαση της έφεσης κατά της πρωτόδικης απόφασης». Ομοίως, στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Hassan Farhat, Αίτηση Αρ. 27/2024, ημερ. 19/11/2024, επαναλήφθηκε ότι: «Η τριτοβάθμια δικαιοδοσία του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν αποσκοπεί στο να διορθώνει λάθη του Εφετείου, αλλά να εξετάζει νομικά θέματα που προκύπτουν ξεκάθαρα από την απόφαση του Εφετείου, ως καθορίζεται στο άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου». Και στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση των 1. Μ. Γαβριηλίδη κ.ά., Αίτηση Αρ. 2/2024, ημερ. 11/11/2024, εξηγήθηκε ότι η δικαιοδοσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου δυνάμει του Άρθρου 9(3)(γ) του Νόμου δεν αφορά στον έλεγχο της ορθότητας των αποφάσεων του Εφετείου.
Δεδομένων των πιο πάνω, αυτό που εμφανέστατα αναδύεται είναι η επιδίωξη των Αιτητών για μία εκ νέου συζήτηση του νομικού πλαισίου και των ζητημάτων που απασχόλησαν το Εφετείο, ενόψει της διαφωνίας των Αιτητών με την απόφαση του Εφετείου. Τέτοια επιδίωξη, όμως, σαφώς δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, όπως αυτή καθορίζεται από το Άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου.
Θα πρέπει, συναφώς, να τονισθεί, όπως επανειλημμένως έχει επισημανθεί, ότι η διαδικασία του Άρθρου 9(3)(γ) του Ν. 33/64 δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως όχημα για την απόκτηση μιας ακόμη ευκαιρίας αμφισβήτησης της εφετειακής κρίσης, με απώτερο ζητούμενο την επανεξέταση και ενδεχόμενη διαφοροποίηση ή ανατροπή της.
Επιπλέον, ως κατά κόρον έχει επισημανθεί σε σχετική επί του θέματος νομολογία, η παροχή άδειας στη βάση του εν λόγω Άρθρου δεν συναρτάται με το εσφαλμένο ή μη της Απόφασης που εξεδόθη από το Εφετείο. Ούτε και άπτεται του κατά πόσο το Ανώτατο Δικαστήριο εναρμονίζεται ή όχι με την κρίση του Εφετείου. Εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο από τη συνδρομή των προϋποθέσεων του εν λόγω Άρθρου[1].
Η Αίτηση απορρίπτεται.
Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.
Α. ΔΑΥΙΔ, Δ.
ΑΛ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δ.
[1] Δέστε την Αίτηση Αρ. 2/2023, Αναφορικά με την Αίτηση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς Κύπρου στην Αναθεωρητική Έφεση Αρ. ΕΔΔ 4/2019, ημερ. 31/1/2024 και στο πλαίσιο εξέτασης αιτήματος για άδεια με βάση το αντίστοιχο προς το Άρθρο 9(3)(γ) του Νόμου, Άρθρο 9(2)(γ).
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο