Αναφορικά με την Αίτηση του Μ.Κ. (Δ.Ε.Α. [ ]) για την έκδοση Εντάλματος Certiorari, Πολιτική Αίτηση αρ. 158/2026, 16/11/2026
print
Τίτλος:
Αναφορικά με την Αίτηση του Μ.Κ. (Δ.Ε.Α. [ ]) για την έκδοση Εντάλματος Certiorari, Πολιτική Αίτηση αρ. 158/2026, 16/11/2026

ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

(Πολιτική Αίτηση αρ. 158/2026)

16 Νοεμβρίου 2026

[ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δικαστής]

                               

Αναφορικά με το Άρθρο 155.4 του Συντάγματος και τα άρθρα 3 και 9 του περί Απονομής της Δικαιοσύνης (Ποικίλαι Διατάξεις) Νόμου του 1964

και

Αναφορικά με τον περί Ανωτάτου Δικαστηρίου (Δικαιοδοσία Έκδοσης Ενταλμάτων Προνομιακής Φύσεως) Διαδικαστικός Κανονισμός του 2017

και

Αναφορικά με την Αίτηση του Μ.Κ. (Δ.Ε.Α. [   ]) για την έκδοση Εντάλματος Certiorari

και

Αναφορικά με το Διάταγμα Πρόσβασης σε Τηλεπικοινωνιακά Δεδομένα, αρ. 66/26, του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, ημερομηνίας 27/04/2026, δυνάμει του περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων με Σκοπό τη Διερεύνηση Σοβαρών Ποινικών Αδικημάτων Νόμου του 2007 (Ν. 183(Ι)/2007).

Αίτηση δια κλήσεως υπό αιτητή για έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Certiorari.

Εμφανίσεις

κ. Γιάννης Νεάρχου με Αγ. Αριστοδήμου (κα) για Ηλίας Α. Στεφάνου Δ.Ε.Π.Ε, για τον αιτητή.

κ. Ανδρέας Π. Αριστείδης, Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας  για καθ’ ου η αίτηση, Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας.

                               

Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δ.: Στο πλαίσιο της μονομερούς αίτησης 146/2026, δόθηκε άδεια στον αιτητή να καταχωρίσει αίτηση διά κλήσεως με σκοπό την έκδοση Προνομιακού Εντάλματος Certiorari, προς έλεγχο της νομιμότητας και ακύρωση διατάγματος πρόσβασης σε τηλεπικοινωνιακά του δεδομένα. Το εν λόγω διάταγμα με αρ. 66/2026, εκδόθηκε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας στις 27/04/2026, στη βάση του περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων με Σκοπό τη Διερεύνηση Σοβαρών Ποινικών Αδικημάτων Νόμου του 2007 (Ν. 183(Ι)/2007). Συγκεκριμένα, η Αστυνομία διερευνούσε ποινικά αδικήματα εναντίον του αιτητή κατά παράβαση των διατάξεων του περί Επιθέσεων κατά Συστημάτων Πληροφοριών Νόμου του 2015 (Ν. 147(I)/2015).

Η άδεια δόθηκε κατόπιν διαπίστωσης του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι προέκυπτε εκ πρώτης όψεως ζήτημα ως προς το κατά πόσον τα υπό διερεύνηση αδικήματα εμπίπτουν στην έννοια του «σοβαρού αδικήματος», που προβλέπουν το Άρθρο 17.2 (Γ) του Συντάγματος και ο περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων Νόμος 183(Ι)/2007, ώστε να δικαιολογείτο η επέμβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα του αιτητή.

Στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση δια κλήσεως, υιοθετούνται τα γεγονότα και οι νομικές θέσεις που εκτίθενται στην Έκθεση, που συνόδευε την μονομερή αίτηση για παροχή άδειας. Τα γεγονότα που επικαλείται ο αιτητής είναι συνοπτικά τα εξής:

·        Ο αιτητής συνελήφθη στις 04/06/2026 κατόπιν εκτέλεσης εντάλματος σύλληψης, ως ύποπτος για αδικήματα παράνομης πρόσβασης σε συστήματα πληροφοριών, παράνομης παρεμβολής σε δεδομένα και παράνομης υποκλοπής, κατά παράβαση του περί Επιθέσεων κατά Συστημάτων Πληροφοριών Νόμου του 2015 (Ν. 147(I)/2015).

·        Την επόμενη ημέρα, στις 05/06/2026, ο αιτητής οδηγήθηκε ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, το οποίο τον παρέπεμψε σε αστυνομική κράτηση για περίοδο 4 ημερών. Κατά τη λήξη της πιο πάνω περιόδου προσωποκράτησης, ο αιτητής αφέθηκε ελεύθερος.

·        Ο αιτητής έλαβε γνώση στις 04/06/2026 για την ύπαρξη του διατάγματος αρ. 66/2026. Συγκεκριμένα, κατόπιν σχετικών οδηγιών του, οι δικηγόροι του αιτήθηκαν και έλαβαν αντίγραφο του εντάλματος σύλληψης και της σχετικής αίτησης, στο περιεχόμενο της οποίας γίνεται αναφορά στο εν λόγω διάταγμα. Πιστό αντίγραφο του διατάγματος πρόσβασης σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα με αρ. 66/2026, λήφθηκε κατόπιν σχετικού αιτήματος που υποβλήθηκε στις 08/06/2026 προς το Πρωτοκολλητείο του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας.

·        Μετά τη λήψη του πιστού αντιγράφου, και αφού ο αιτητής πληροφορήθηκε από τους δικηγόρους του για τη διαδικασία εξέτασης της νομιμότητας του διατάγματος, τους έδωσε οδηγίες όπως κινηθεί η παρούσα διαδικασία στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Ο αιτητής ισχυρίστηκε ότι η έκδοση του επίδικου διατάγματος από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας είναι αποτέλεσμα υπέρβασης δικαιοδοσίας και έκδηλης πλάνης περί τον Νόμο, καθώς και παραβίασης του Συντάγματος. Είναι η θέση του ότι το υπό κρίση διάταγμα εκδόθηκε κατά παράβαση τόσο του Άρθρου 17 του Συντάγματος όσο και του περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων Νόμου (Ν. 183(Ι)/2007), στα οποία προβλέπεται ότι επέμβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα σε σοβαρά αδικήματα για τα οποία καθορίζεται σε περίπτωση καταδίκης, ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω.

Στην παρούσα περίπτωση, σύμφωνα με τον αιτητή, τα υπό διερεύνηση αδικήματα, ήτοι (1) παράνομη πρόσβαση σε συστήματα πληροφοριών, (2) παράνομη παρεμβολή σε δεδομένα και (3) παράνομη υποκλοπή, προβλέπουν, σε περίπτωση καταδίκης, ποινή φυλάκισης που «δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη». Ως αποτέλεσμα, η έκδοση του υπό κρίση διατάγματος συνιστά υπέρβαση δικαιοδοσίας και έκδηλη πλάνη περί τον Νόμο, καθώς και παραβίαση του Συντάγματος.

Ο Γενικός Εισαγγελέας καταχώρισε ένσταση στην έκδοση του αιτούμενου προνομιακού εντάλματος. Στην ένσταση προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι τα υπό διερεύνηση εναντίον του αιτητή ποινικά αδικήματα συνιστούν «σοβαρά ποινικά αδικήματα» κατά την έννοια του Άρθρου 17(2)(Γ) του Συντάγματος και του άρθρου 2 του Ν.183(Ι)/2007), καθόσον επισύρουν μέγιστη προβλεπόμενη ποινή φυλάκισης πέντε (5) ετών. Ως εκ τούτου, πληρείτο η προβλεπόμενη από το Σύνταγμα και τον Νόμο δικαιοδοτική προϋπόθεση για την έκδοση του επίδικου διατάγματος πρόσβασης σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα.

Ο συνήγορος του αιτητή στην αγόρευση του ισχυρίστηκε ότι οι νομοθετικοί περιορισμοί θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως του απορρήτου της επικοινωνίας, πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά. Ο Ν.183(Ι)/2007 επέτρεψε περιορισμένη επέμβαση στο απόρρητο, για την αντιμετώπιση μόνο σοβαρών ποινικών αδικημάτων και με αυστηρές εγγυήσεις.

Προς απόδειξη του πιο πάνω ισχυρισμού, ο συνήγορος παρέπεμψε στα πρακτικά της Ολομέλειας της Βουλής των Αντιπροσώπων κατά την συζήτηση αναφορικά με την έκτη τροποποίηση του Συντάγματος, με την οποία διαμορφώθηκε το Άρθρο 17, ώστε να επιτραπεί η πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα. Προκύπτει κατά τον συνήγορο, από τα εν λόγω πρακτικά, ένας διάχυτος προβληματισμός ως προς την χαλάρωση της προστασίας του δικαιώματος επικοινωνίας και η άποψη ότι η όλη ρύθμιση θα πρέπει να γίνει με τη μέγιστη δυνατή φειδώ και κατά τρόπο που η μείωση της προστασίας του δικαιώματος του απορρήτου της επικοινωνίας να μην επεκταθεί πέραν του αναγκαίου μέτρου.

Όλα τα πιο πάνω σε συνδυασμό με την νομολογία που καθορίζει ότι οι συνταγματικές διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται στενά, καταδεικνύουν κατά τον συνήγορο ότι στην παρούσα περίπτωση τα αδικήματα για τα οποία εκδόθηκε το επίδικο διάταγμα δεν εμπίπτουν σε αυτά, που, σε περίπτωση καταδίκης, θα μπορούσε να επιβληθεί ποινή φυλάκισης «πέντε ετών και άνω», ως προνοεί το Σύνταγμα. Συνεπώς, απουσίαζε από την αίτηση της Αστυνομίας η βασική προϋπόθεση, ήτοι η διερεύνηση «σοβαρού ποινικού αδικήματος», εν τη εννοία του Συντάγματος.

Διαφορετική ερμηνεία της έννοιας του «σοβαρού ποινικού αδικήματος» θα έχει κατά τον συνήγορο ως αποτέλεσμα την ανεπίτρεπτη και εκτός του συνταγματικού πλαισίου και σκοπού του νομοθέτη, ευρεία χαλάρωση της συνταγματικής προστασίας του δικαιώματος επικοινωνίας. Η ορθή ερμηνεία του Συντάγματος επιβάλλει την εξαίρεση των εν λόγω κατηγοριών αδικημάτων, συνάδουσα με το σκοπό του νομοθέτη, αλλά και με τη στενή ερμηνεία η οποία πρέπει να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις άρθρων, τα οποία προστατεύουν θεμελιώδη δικαιώματα.

Ο συνήγορος για την Δημοκρατία στην δική του αγόρευση ισχυρίστηκε ότι η αναφορά του Άρθρου 17(2)(Γ) του Συντάγματος σε αδίκημα για το οποίο «προβλέπεται, σε περίπτωση καταδίκης, ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω», πρέπει να ερμηνευθεί ως αναφορά στη μέγιστη νομοθετικά προβλεπόμενη ποινή. Η θέση του αιτητή ότι η εν λόγω διάταξη καταλαμβάνει μόνο αδικήματα που επισύρουν ποινή φυλάκισης πέραν των πέντε ετών, είναι, κατά τον συνήγορο, εσφαλμένη και δεν ευσταθεί ούτε υπό το πρίσμα της γραμματικής ούτε υπό το πρίσμα της τελολογικής ερμηνείας των επίδικων διατάξεων.

Υποδείχθηκε από τον συνήγορο ότι, σύμφωνα με το Άρθρο 17.2 (Γ) του Συντάγματος, επέμβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα χωρεί, μεταξύ άλλων, κατόπιν δικαστικού διατάγματος, «για τη διερεύνηση ή δίωξη σοβαρού ποινικού αδικήματος για το οποίο προβλέπεται σε περίπτωση καταδίκης, ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω...».

Τα ίδια προβλέπονται, σύμφωνα με τον συνήγορο, και στον περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων Νόμο 183(Ι)/2007, στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του οποίου, καθορίζεται ως σοβαρό αδίκημα «οιονδήποτε κακούργημα σύμφωνα με τις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα ή οποιουδήποτε άλλου νόμου ή αδίκημα που επιφέρει, σε περίπτωση καταδίκης, μέγιστη ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω».

Έχω μελετήσει με προσοχή τις θέσεις των συνηγόρων όπως προκύπτουν αντίστοιχα από την αίτηση και ένσταση, όσο και τις ένορκες δηλώσεις που τις συνοδεύουν. Με την ίδια προσοχή έχω μελετήσει τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις των συνηγόρων.

Η έρευνα της νομολογίας, καταδεικνύει ότι παρόμοιο θέμα τέθηκε στην πρωτόδικη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις Πολιτικές Αιτήσεις αρ. 88/2019, 89/2019 και 90/2019, ημ. 21/6/2019. Στην εν λόγω απόφαση το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε τις αιτήσεις του Γενικού Εισαγγελέα για άδεια καταχώρισης αιτήσεων έκδοσης προνομιακών ενταλμάτων Certiorari και Mandamus κατά τριών αποφάσεων του Επαρχιακού Δικαστηρίου με τις οποίες απορρίφθηκαν αιτήσεις για άρση τηλεπικοινωνιακών δεδομένων.

Το Επαρχιακό Δικαστήριο είχε απορρίψει την πρόσβαση στα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα διότι η προβλεπόμενη ποινή για τα αδικήματα για τα οποία ζητείτο η άρση των δεδομένων ήταν μέχρι πέντε χρόνια και όχι πέντε χρόνια και άνω και, επομένως, δεν τηρείτο η συγκεκριμένη αυτή προϋπόθεση που καθορίζεται στο Σύνταγμα.

Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο, ερμηνεύοντας τις διατάξεις του Ν.183(Ι)/2007 σε συνδυασμό με το Άρθρο 17 του Συντάγματος, άσκησε νόμιμη αρμοδιότητα, καταλήγοντας ότι η προνοούμενη ποινή για τα επίδικα αδικήματα ήταν μέχρι πέντε έτη και όχι πέντε έτη και άνω, όπως καθόριζε το Σύνταγμα, με αποτέλεσμα να μην δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος για πρόσβαση στα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα του αιτητή.

Υποδεικνύεται στην πιο πάνω απόφαση ότι ο Ν. 183(Ι)/2007 είναι προγενέστερος της σχετικής Έκτης Τροποποίησης του Συντάγματος με το Νόμο αρ. 51(Ι)/2010, με τον οποίο το θεμελιακό Άρθρο 17 διαμορφώθηκε, καθορίζοντας ότι «….. για τη διερεύνηση ή δίωξη σοβαρού ποινικού αδικήματος για το οποίο προβλέπεται, σε περίπτωση καταδίκης, ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω …», δύναται να υπάρξει πρόσβαση σε ηλεκτρονική επικοινωνία δεδομένων κίνησης και θέσης κατόπιν δικαστικού διατάγματος.

Έπεται ότι, ανεξάρτητα από την ερμηνεία του «σοβαρού ποινικού αδικήματος» στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του Ν.183(Ι)/2007, στο οποίο περιλαμβάνεται, σύμφωνα με την πιο πάνω απόφαση, η ατυχής φράση «μέγιστη ποινή», είναι σαφές μετά την Έκτη Τροποποίηση του Συντάγματος, ότι πρόσβαση σε ηλεκτρονική επικοινωνία είναι δυνατή μόνο σε εκείνα τα αδικήματα των οποίων η προνοούμενη ποινή φυλάκισης είναι «πέντε έτη και άνω». Το  ίδιο το Σύνταγμα επομένως καθόρισε την έννοια του «σοβαρού ποινικού αδικήματος».

Στην συνέχεια, αφού υποδεικνύεται στην πιο πάνω απόφαση, ότι το λεκτικό του Συντάγματος υπερισχύει οποιουδήποτε άλλου Νόμου, τονίζεται ότι η περιοριστική ερμηνεία της υπό κρίση Συνταγματικής Διάταξης συνάδει και με τις επιδιώξεις της Οδηγίας 2006/24/ΕΚ αναφορικά με τη «δίωξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων».

Επιπλέον, όπως είναι γνωστό, δεν επιτρέπεται διασταλτική ερμηνεία των περιορισμών των ατομικών δικαιωμάτων.  Αντίθετα, είναι η συσταλτική ερμηνεία που επιβάλλεται, σε αυτές τις περιπτώσεις. (βλ. Δαγτόγλου: Συνταγματικό Δίκαιο: Ατομικά Δικαιώματα, 4η Έκδ. σελ. 154-156). Όπως δε πολύ χαρακτηριστικά τέθηκε στην πιο πάνω απόφαση:

«…πέραν των όσων έχουν ήδη αναφερθεί και το περιοριστικό της ερμηνείας υπό το φως του λεκτικού του Άρθρου 17, οποιαδήποτε αμφιβολία, εφόσον οι σχετικές διατάξεις αφορούν περιορισμό της ελευθερίας του ατόμου και απορρέουν από ποινικό νομοθέτημα, λύεται υπέρ του πολίτη.»

Είναι βέβαια ορθή η παρατήρηση του συνηγόρου για την Δημοκρατία ότι η πιο πάνω απόφαση επί των Πολιτικών Αιτήσεων 88/2019, 89/2019 και 90/2019 είναι πρωτόδικη και προφανώς μη δεσμευτική. Ανεξαρτήτως όμως τούτου, είναι επίσης ορθή κατά την κρίση μου η υπόδειξη του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην πιο πάνω απόφαση ότι, μετά την Έκτη Τροποποίηση του Συντάγματος, το  ίδιο  το Σύνταγμα καθόρισε με σαφήνεια στο Άρθρο 17(2)(Γ) την έννοια του «σοβαρού ποινικού αδικήματος» στις περιπτώσεις διατάγματος πρόσβασης σε ηλεκτρονική επικοινωνία, υπερέχοντας της οποίας έννοιας μπορεί να προσδίδει στον όρο αυτό, το άρθρο 2 του Ν.183(Ι)/2007.

Έχοντας ως εκ τούτου ως δεδομένο ότι, σύμφωνα με το Άρθρο 17(2)(Γ) του Συντάγματος, η πρόσβαση σε ηλεκτρονική επικοινωνία είναι δυνατή μόνο σε εκείνα τα αδικήματα, των οποίων η προνοούμενη ποινή φυλάκισης είναι «πέντε έτη και άνω», το κρίσιμο ερώτημα που πρέπει να αποφασιστεί στην παρούσα, είναι αν εμπίπτουν σε αυτή την έννοια του σοβαρού αδικήματος, τα αδικήματα που διερευνώνται εναντίον του αιτητή δυνάμει του περί Επιθέσεων κατά Συστημάτων Πληροφοριών Νόμου του 2015 (Ν.147(I)/2015), για τα οποία προβλέπεται ποινή φυλάκισης «που δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη».

Το Σύνταγμα, ως θεμελιώδης νόμος με αυξημένη τυπική ισχύ, όπως και κάθε νομοθετικό κείμενο, έχει ανάγκη από ερμηνεία. Σχετική είναι η απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου (Αίτηση αρ. 2/2024, ημ. 30/10/2024), στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας του δικαιοδοσίας, σε αίτηση του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, επί της έφεσης κατά απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου με αρ. 120/2019, όπου λέχθηκε επίσης, με παραπομπή στο Σύγγραμμα «Μαθήματα Συνταγματικού Δικαίου» 2021, του Ε. Βενιζέλου, ότι η ερμηνεία του Συντάγματος αποτελεί ειδικό πεδίο της ερμηνείας του δικαίου, πρωτίστως για λόγους που απορρέουν από τις ιδιομορφίες του, έναντι του νόμου.

Η ίδια αρχή αποτυπώνεται στην απόφαση μειοψηφίας του Πική Δ, στην υπόθεση Χριστόφιας Δ. κα (1996) 3 ΑΑΔ 421. Αναφέρονται συγκεκριμένα τα εξής χαρακτηριστικά:

«Το Σύνταγμα, δεν αποτελεί σύνηθες νομοθέτημα αλλά το θεμέλιο νόμο της χώρας. Η προέλευση, οι σκοποί τους οποίους υπηρετεί, καθώς και η δυναμική του, το διακρίνουν από τους νόμους οι οποίοι θεσπίζονται από την πολιτεία στο πλαίσιο και κατ’ επίκληση των διατάξεών του. Στη Minister of Home Affairs and Another v. Fisher and Another [1979] 3 All E.R. 21, (P.C.), το Σύνταγμα χαρακτηρίζεται ως χάρτης «sui generis», ο οποίος δεν υπόκειται στους συνήθεις κανόνες που διέπουν την ερμηνεία νόμων, με σεβασμό πάντα προς το κείμενο των συγκεκριμένων συνταγματικών διατάξεων. Όμοια προσέγγιση, αντανακλάται και στην Κυπριακή νομολογία. (Βλέπε Police v. Georghiades (1983)2 C.L.R. 33. Attorney-General v. Georghiou (1984) 2 C.L.R. 251. Της “Αυτοκέφαλης Αγιωτάτης Ορθοδόξου και Αποστολικής Εκκλησίας της Κύπρου” v. Βουλής των Αντιπροσώπων, Υπόθεση αρ. 515/89 - 7.2.90.»

Η αρχή της στενά περιοριστικής ερμηνείας των Συνταγματικών διατάξεων, ειδικά στις περιπτώσεις του Μέρους ΙΙ του Συντάγματος που αφορά στις θεμελιώδεις ελευθερίες, συμπυκνώνεται στην υπόθεση Τρύφωνος ν. Γενικού Εισαγγελέα (2017) 3 ΑΑΔ 21, στην οποία η απόφαση της πλειοψηφίας αναφέρει χαρακτηριστικά τα εξής:

«Το Σύνταγμα ως υπέρτατο νομοθετικό κείμενο ερμηνεύεται, κατά πάγια νομολογιακή αρχή, στενά. Όπου το λεκτικό του είναι σαφές, αποδίδεται από το Δικαστήριο η φυσική γραμματική έννοια των λέξεων, (Turhan Μ. Ozturk ν. Republic 2 R.S.C.C. 35). Εκεί όπου χρήζει διασάφησης ερμηνεύεται κατά τρόπο που αποδίδει την πρόθεση και σκοπό του νομοθέτη, (Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (Αρ. 2) (2001) 3 Α.Α.Δ. 519). Οι νόμοι γενικώς ερμηνεύονται επίσης κατά τρόπο που αποδίδουν το σκοπό του συνταγματικού νομοθέτη, κατά τρόπο όμως που δεν εκφεύγει του πλαισίου λειτουργίας του Συντάγματος και μόνο στο βαθμό που είναι αναγκαίο, (Pelides ν. Republic (1971) 3 C.L.R. 13. Λέχθηκε στην Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (Αρ.2) - πιο πάνω - ότι εάν η σημασία του κειμένου είναι διφορούμενη, καθοδήγηση στην ερμηνεία του μπορεί να αντληθεί από το σκοπό που ο συνταγματικός νομοθέτης ήθελε να προάγει «ορώμενη στο πλαίσιο του ευρύτερου σκοπού του Συντάγματος».

Ο συνήγορος για την Δημοκρατία ισχυρίστηκε ότι οι πρόνοιες του Άρθρου 17(2)(Γ) του Συντάγματος, είναι ξεκάθαρες και δεν χρειάζονται διασάφησης. Θα πρέπει ως εκ τούτου να δοθεί σε αυτές, η φυσική γραμματική έννοια των λέξεων, με αποτέλεσμα να ενταχθούν στην έννοια του σοβαρού ποινικού αδικήματος, και τα υπό κρίση αδικήματα που τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης μέχρι πέντε έτη. Η κατάληξη αυτή δικαιολογείται κατά τον συνήγορο, με δεδομένο ότι η μέγιστη ποινή των πέντε ετών για τα αδικήματα που διερευνώνται εναντίον του αιτητή, συμπεριλαμβάνεται στην Συνταγματική διάταξη για ποινή «πέντε ετών και άνω».

Δεν συμφωνώ με την πιο πάνω άποψη. Η εν λόγω Συνταγματική διάταξη οριοθετεί την σοβαρότητα των αδικημάτων, με μέτρο την ελάχιστη ποινή που μπορεί να επιβληθεί, ήτοι φυλάκιση πέντε ετών. Αντιθέτως, τα διερευνόμενα εναντίον του αιτητή αδικήματα στηρίζονται σε νομοθετικές διατάξεις, οι οποίες συμμορφούμενες με τις ποινολογικές αρχές που εφαρμόζονται στο κυπριακό δίκαιο, καθορίζουν την μέγιστη ποινή για τα αδικήματα, στα πέντε έτη.

Το γεγονός όμως αυτό δεν σημαίνει χωρίς άλλο ότι η Συνταγματική αυτή διάταξη καλύπτει ξεκάθαρα και τα αδικήματα που αντιμετωπίζει ο αιτητής, επειδή ακριβώς αναφέρεται σε αυτήν το ορόσημο των πέντε χρόνων ως μέγιστη ποινή. Χρειάζεται κατά την κρίση μου ερμηνευτική διασάφηση κατά πόσον ισχύει αυτό, η οποία μπορεί να γίνει στο πλαίσιο των προαναφερθεισών νομολογιακών αρχών, κατά τρόπο που να αποδίδει την πρόθεση και σκοπό του συντακτικού νομοθέτη. 

Η τροποποίηση του Άρθρου 17(2)(Γ) του Συντάγματος έγινε με τον περί της Έκτης Τροποποίησης του Συντάγματος Νόμο 51(Ι)/2010. Το γεγονός ότι η πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα δεν περιορίστηκε στις πρόνοιες του περί Διατήρησης Τηλεπικοινωνιακών Δεδομένων Νόμου 183(Ι)/2007 αλλά ο συντακτικός νομοθέτης ένιωσε την ανάγκη να συμπεριλάβει τις προϋποθέσεις πρόσβασης στο ίδιο το Σύνταγμα, ώστε να έχουν αυξημένη νομοθετική ισχύ, καταδεικνύει κατά την κρίση μου την αυξημένη ευαισθησία της πολιτείας ως προς τις προϋποθέσεις επέμβασης στα τηλεπικοινωνιακά δεδομένα των πολιτών.

Η ίδια εξάλλου η αναφορά στο Άρθρο 17(2)(Γ) του Συντάγματος σε «σοβαρά ποινικά αδικήματα» καταδεικνύει ότι η πρόσβαση σε τηλεπικοινωνιακά δεδομένα πρέπει να γίνεται με φειδώ και μόνο στο μέτρο που είναι αναγκαίο, ώστε ο περιορισμός του απορρήτου της επικοινωνίας να περιορίζεται στην διερεύνηση μόνο σοβαρών αδικημάτων, όπως αυτά καθορίζονται στο Σύνταγμα. Είναι κάτω από αυτό το πρίσμα που θα πρέπει να εξεταστεί η εμβέλεια της έννοιας του «σοβαρού αδικήματος», όπως διατυπώνεται στο Άρθρο 17(2)(Γ) του Συντάγματος.

Επιπλέον, όπως τονίστηκε στην απόφαση επί των Πολιτικών Αιτήσεων 88/2019, 89/2019 και 90/2019, η περιοριστική ερμηνεία της υπό κρίση Συνταγματικής Διάταξης συνάδει και με τις επιδιώξεις της Οδηγίας 2006/24/ΕΚ ως προς την διατήρηση και επεξεργασία τηλεπικοινωνιακών δεδομένων κατά τη «δίωξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων» (αιτιολογική σκέψη 21), και το αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής της (Άρθρο 1.1)

Όλα τα πιο πάνω, σε συνδυασμό με την νομολογία που καθορίζει ότι οι συνταγματικές διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται στενά, κατά τρόπο που δεν εκφεύγει του πλαισίου λειτουργίας και του ευρύτερου σκοπού του Συντάγματος, καταδεικνύουν ότι, στην παρούσα περίπτωση, τα αδικήματα για τα οποία εκδόθηκε το επίδικο διάταγμα δυνάμει του Ν.147(I)/2015, και για τα οποία προβλέπεται ποινή φυλάκισης «που δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη», δεν εμπίπτουν σε αυτά, που, σε περίπτωση καταδίκης, θα μπορούσε να επιβληθεί ποινή φυλάκισης «πέντε ετών και άνω», ως προνοεί το Άρθρο 17(2)(Γ) του Συντάγματος.

Ως αποτέλεσμα, απουσίαζε στην υπό κρίση αίτηση της Αστυνομίας η βασική προϋπόθεση, της διερεύνησης «σοβαρού ποινικού αδικήματος», με την έννοια που καθορίζεται στο Άρθρο 17(2)(Γ) του Συντάγματος.

Καταλήγω ότι η έκδοση του υπό κρίση διατάγματος από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας είναι αποτέλεσμα υπέρβασης δικαιοδοσίας και έκδηλης πλάνης περί τον Νόμο, και των υπό κρίση Συνταγματικών διατάξεων.

Εκδίδεται ενόψει όλων των πιο πάνω προνομιακό ένταλμα Certiorari με το οποίο ακυρώνεται το υπό κρίση εκδοθέν Διάταγμα Πρόσβασης σε Τηλεπικοινωνιακά Δεδομένα του αιτητή.

Επιδικάζονται τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας υπέρ του αιτητή και εναντίον της Δημοκρατίας όπως θα υπολογιστούν από την Πρωτοκολλητή.

 

 

 

 

Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου, Δ      


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο