DAVENTREE TRUSTEES LTD v. HUSKY TRADING CO LIMITED κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 189/2017, 190/2017, 12/11/2026
print
Τίτλος:
DAVENTREE TRUSTEES LTD v. HUSKY TRADING CO LIMITED κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 189/2017, 190/2017, 12/11/2026

ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

 

 

 

12 Νοεμβρίου, 2026

 

 

[ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Π., ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, ΔΑΥΙΔ, Δ/στές]

 

 

(Πολιτική Έφεση Αρ. 189/2017)

(σχ. με 190/2017)

 

DAVENTREE TRUSTEES LTD,

 

Εφεσείουσα/Εναγομένη,

 

ν.

 

 

HUSKY TRADING CO LIMITED,

 

Εφεσίβλητης/Ενάγουσας.

 

_____________________________________________________________

 

 

(Πολιτική Έφεση Αρ. 190/2017)

(σχ. με 189/2017)

 

DAVENTREE TRUSTEES LTD,

 

Εφεσείουσα/Εναγομένη,

 

ν.

 

 

FRABRAN HOLDINGS CO LTD,

 

Εφεσίβλητης/Ενάγουσας.

 

 

Αίτηση ημερομηνίας 17/4/2026

 

Ν. Κυπραίος με Γ. Χατζησωτηρίου για Λ. Παπαφιλίππου & Σία ΔΕΠΕ, για την Αιτήτρια/Εφεσίβλητη.

 

Σ. Γιορδαμλής με Σ. Ζίττη (κα) για Ιωαννίδης, Δημητρίου ΔΕΠΕ, για την Καθ’ ης η Αίτηση/Εφεσείουσα.

______________________________________________________

 

ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Π.:  Η Απόφαση είναι ομόφωνη, θα απαγγελθεί από τη Δικαστή Δημητριάδου-Ανδρέου.

______________________________________________________________

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.: Με την υπό κρίση Αίτηση η Αιτήτρια, αιτείται την έκδοση Διατάγματος με το οποίο να της επιτραπεί να προσκομίσει (α) τη Γραπτή Κατάθεση και/ή Ένορκη Δήλωση του Viktor Kozeny που επισυνάπτεται ως Τεκμήριο Α στην επίδικη Αίτηση, (β) τις ένορκες δηλώσεις του Philip Thomas Barden, ημερ. 4/5/2023, 31/10/2023 και 31/10/2023, και (γ) τη Γραπτή Κατάθεση και/ή Ένορκη Δήλωση του Μάριου Λαζάρου που επισυνάπτεται ως Τεκμήριο Β στην επίδικη Αίτηση, προκειμένου να τις προσκομίσει ως απαντητική μαρτυρία στη μαρτυρία που επετράπη στην Καθ’ ης η Αίτηση δυνάμει της Απόφασης του Δικαστηρίου, ημερ. 3/12/2025.

 

Σημειώνεται περαιτέρω, ότι η Αιτήτρια αιτείται, επικουρικώς, σε περίπτωση που δεν επιτραπεί η προσαγωγή της ως άνω μαρτυρίας υπό μορφή ενόρκων δηλώσεων, όπως επιτραπεί η εξέταση του Viktor Kozeny μέσω εικονοτηλεδιάσκεψης. Ως αναφέρεται, ο Viktor Kozeny διαμένει μόνιμα στις Μπαχάμες και, λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας, τα οποία αντικειμενικά καθιστούν αδύνατη τη μετακίνησή του και τη φυσική παρουσία του ενώπιον του Δικαστηρίου, ζητείται όπως η μαρτυρία του δοθεί εξ αποστάσεως.

 

Προτού γίνει αναφορά στα ζητήματα που απασχόλησαν κατά την εκδίκαση της ως άνω Αίτησης κρίνεται επιβεβλημένη η αναφορά στα γεγονότα που περιβάλλουν την υπό συζήτηση περίπτωση, όπως τούτα προκύπτουν από τα όσα τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου.

 

Η Καθ’ ης η Αίτηση/ Εφεσείουσα – Daventree Trustees Limited (εφεξής η                «Καθ’ ης») - Εναγόμενη στις Αγωγές ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας υπ’ αρ. 13792/2003 και 13842/2003 - είναι η εμπιστευματοδόχος του Εμπιστεύματος, το οποίο δημιουργήθηκε δυνάμει Εγγράφου Εμπιστεύματος ημερ. 4/12/2002 (εφεξής το «Εμπίστευμα»). Βασική προϋπόθεση για την αναγνώριση προσώπου ως δικαιούχου του Εμπιστεύματος και, συνακόλουθα, για τη διεκδίκηση διανομής και πληρωμής, ήταν να είναι εγγεγραμμένος μέτοχος της Τσεχικής δημόσιας εταιρείας Harvardsky Prumyslovy Holding a.s. (εφεξής «ΗΡΗ») κατά το χρόνο δημιουργίας του Εμπιστεύματος.

 

Η Αιτήτρια/Εφεσίβλητη - Husky Trading Co Ltd (εφεξής η «Αιτήτρια») - Ενάγουσα στην Αγωγή υπ’ αρ. 13842/2003 - ισχυρίστηκε ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου, στο πλαίσιο της εν λόγω Αγωγής, ότι πληρούσε την προϋπόθεση αυτή και, ως εκ τούτου, δικαιούτο σε διανομή από το Εμπίστευμα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκανε δεκτή την αξίωσή της και της επιδίκασε ποσό US$5.514.756, πλέον τόκους και έξοδα, Απόφαση η οποία αποτελεί το αντικείμενο της επίδικης Πολιτικής Έφεσης αρ. 189/2017.

 

Ιδιαίτερη σημασία έχει, ωστόσο, ότι το ίδιο το πρωτόδικο Δικαστήριο αναγνώρισε ρητά ότι τυχόν διαπίστωση εμπλοκής της Αιτήτριας σε εγκληματικές ή άλλες παράνομες δραστηριότητες θα μπορούσε να αποτελέσει λόγο απόρριψης της αξίωσής της, ανεξαρτήτως του αν τέτοιος περιορισμός προβλεπόταν ρητά στο Έγγραφο Εμπιστεύματος. Κατά το πρωτόδικο Δικαστήριο, σκοπός του Εμπιστεύματος δεν θα μπορούσε να είναι η παροχή οφέλους σε πρόσωπο που εμπλέκεται σε παράνομες δραστηριότητες.

 

Περαιτέρω, κατά την πρωτόδικη διαδικασία είχαν ήδη κατατεθεί ως τεκμήρια οι αποφάσεις των Τσεχικών Δικαστηρίων, από τις οποίες προέκυπτε η τελεσίδικη καταδίκη του Viktor Kozeny, υιού της J. Chvatic, Μ.Ε.1, η οποία είχε ισχυριστεί ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ήταν η μοναδική δικαιούχος των Εναγουσών εταιρειών (Ενάγουσα 1 στην Αγωγή αρ. 13792/2003 και Ενάγουσα στην Αγωγή αρ. 13842/2003), για αδικήματα συνωμοσίας και δόλου σε βάρος της ΗΡΗ. Το πρωτόδικο Δικαστήριο αναφέρθηκε επίσης στο γεγονός ότι ο Kozeny καταζητείτο από τις Τσεχικές Αρχές για την έκτιση της επιβληθείσας ποινής.

 

Μετά την έκδοση της πρωτόδικης Απόφασης, άλλος μέτοχος της ΗΡΗ, ο V.J., άσκησε αγωγή ενώπιον του αρμόδιου Εμπορικού Τμήματος του Δικαστηρίου Πράγας, με διάδικους την Αιτήτρια και την ίδια την ΗΡΗ. Το Τσεχικό Δικαστήριο εξέδωσε στις 10/10/2022 την Τσεχική Αστική Απόφαση[1], η οποία κατέστη τελεσίδικη και εκτελεστή το Φεβρουάριο του 2023. Με την εν λόγω απόφαση φαίνεται να κρίθηκε ότι η Εφεσίβλητη ουδέποτε απέκτησε νόμιμα τις επίδικες μετοχές στην ΗΡΗ. Φαίνεται, επίσης, να κρίθηκε ότι οι συναλλαγές, δυνάμει των οποίων αυτή ενεγράφη ως μέτοχος, ήταν εξ ολοκλήρου και εξ υπαρχής άκυρες, καθότι διενεργήθηκαν δολίως, με σκοπό την προσβολή των συμφερόντων της ΗΡΗ και την παράνομη και δόλια αποκόμιση οφέλους από την Εφεσίβλητη και, μέσω αυτής, από τον Victor Kozeny. Περαιτέρω, φαίνεται να κρίθηκε ότι οι συναλλαγές έλαβαν χώρα υπό συνθήκες πρόδηλης σύγκρουσης συμφέροντος του τελευταίου, ο οποίος ενεργούσε ταυτόχρονα για τον εκχωρητή και τον εκδοχέα των μετοχών, κατά παράβαση του Τσεχικού Αστικού Κώδικα. Ως εκ τούτου, κρίθηκε ότι η ΗΡΗ ήταν και εξακολουθεί να είναι ο μοναδικός νόμιμος κάτοχος των επίδικων μετοχών.

 

Υπό το φως αυτής της εξέλιξης, η Καθ’ ης η Αίτηση, ζήτησε, στο πλαίσιο της Πολιτικής Έφεσης αρ. 189/2017 πλέον, να προσκομίσει την απόφαση του Τσέχικου Δικαστηρίου μαζί με δύο γνωματεύσεις επί του δικαίου της Τσεχίας ως νέα μαρτυρία στην έφεση. Η Αιτήτρια καταχώρισε ένσταση στη σχετική αίτηση αμφισβητώντας κυρίως την αξιοπιστία, τη συνάφεια και τη σημασία της απόφασης και υποστηρίζοντας ότι δεν επρόκειτο για πραγματικά νέο στοιχείο.

 

Το Εφετείο, με απόφαση ημερ. 3/12/2025, έκανε δεκτό το αίτημα και επέτρεψε την προσαγωγή της νέας μαρτυρίας. Έκρινε ότι η μαρτυρία ήταν σημαντική για την επίδικη διαφορά και ότι δικαιολογείτο η κατ’ εξαίρεση προσκόμισή της σε αυτό το στάδιο, επειδή δεν υπήρχε κατά το χρόνο της πρωτόδικης διαδικασίας και προέκυψε από τη μεταγενέστερη Τσεχική Απόφαση. Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε από το Εφετείο στο γεγονός ότι το ίδιο το πρωτόδικο Δικαστήριο είχε αναγνωρίσει πως, εάν διαπιστωνόταν εμπλοκή της Αιτήτριας σε παράνομες δραστηριότητες, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει στην απόρριψη της αξίωσής της.

 

Επιπλέον, το Εφετείο απέρριψε το επιχείρημα ότι η Καθ’ ης η Αίτηση γνώριζε ήδη τα σχετικά στοιχεία, επειδή γνώριζε από το 2012 τις ποινικές διαδικασίες στην Τσεχία κατά του Kozeny. Διευκρίνισε ότι εκείνες αφορούσαν ποινικές διαδικασίες, ενώ η νέα μαρτυρία προέκυψε από τη μεταγενέστερη αστική διαδικασία και απόφαση, η οποία ήταν αυτή που είχε σημασία για το επίδικο ζήτημα.

 

Το Εφετείο έχει την εξουσία να διατάξει τη λήψη περαιτέρω μαρτυρίας δυνάμει της Δ.35, θ.8 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, ως ίσχυαν τότε, η οποία προβλέπει:

 

“The Court of Appeal shall have all the powers and duties as to amendment and otherwise of the Trial Court, together with full discretionary power to receive further evidence upon questions of fact, such evidence to be either by oral examination in Court, by affidavit, or by deposition taken before an examiner or commissioner. Such further evidence may be given without special leave upon interlocutory applications, or in any case as to matters which have occurred after the date of the decision from which the appeal is brought. Upon appeals from a judgment after trial or hearing of any cause or matter upon the merits, such further evidence (save as to matters subsequent as aforesaid) shall be admitted on special grounds only, and not without special leave of the Court. The Court of Appeal shall have power to draw inferences of fact and to give any judgment and make any order which ought to have been made, and to make such further or other order as the case may require. The powers aforesaid may be exercised by the said Court notwithstanding that the notice of appeal may be that a part only of the decision may be reversed or varied, and such powers may also be exercised in favour of all or any of the respondents or parties, although such respondents or parties may not have appealed from or complained of the decision. The Court of Appeal shall have power to make such order as to the whole or any part of the costs of the appeal as may be just.”

 

Περαιτέρω, η εν λόγω εξουσία του Εφετείου απορρέει και από το Άρθρο 25(3) του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν. 14/1960, το οποίο προνοεί:

 

«Παρά πάσαν διάταξιν του περί Πoιvικής Δικovoμίας Νόμου ή οιουδήποτε άλλου vόμoυ ή διαδικαστικού καvovισμoύ και επιπροσθέτως oιωvδήπoτε υπό τoύτωv χoρηγoυμέvωv εξουσιών, το Εφετείο ή το Ανώτατο Δικαστήριο, αναλόγως της περιπτώσεως κατά την ακρόασιν και διάγvωσιv oιασδήπoτε εφέσεως, είτε εν πολιτική είτε εν πoιvική υποθέσει δεν θα δεσμεύεται υπό oιασδήπoτε αποφάσεως περί πραγματικών γεγovότωv του εκδικάσαvτoς δικαστηρίου και θα έχη εξoυσίαv να αναθεωρή τας προσαχθείσας αποδείξεις, να συνάγη τα ίδια αυτού συμπεράσματα, να ακούη και δέχεται περαιτέρω αποδεικτικά μέσα και, όπου αι περιστάσεις της υποθέσεως απαιτoύσιv ούτω, να επαvακρoάται oιωvδήπoτε μαρτύρων ήδη ακoυσθέvτωv υπό του εκδικάσαvτoς δικαστηρίου, και δύναται να δώση οιανδήποτε απόφασιν ή να εκδώση οιονδήποτε διάταγμα το oπoίov αι περιστάσεις της υποθέσεως δικαιoλoγoύv, συμπεριλαμβαvoμέvoυ και διατάγματος περί επαvακρoάσεως της υποθέσεως υπό του εκδικάσαvτoς αυτήν ή άλλου αρμoδίoυ δικαστηρίου ως θα διέτασσε το Εφετείο ή το Ανώτατο Δικαστήριο, αναλόγως της περιπτώσεως.»

 

Με βάση το ως άνω νομικό πλαίσιο που διέπει την υπό συζήτηση Αίτηση, προκύπτει ότι το Εφετείο έχει ευρεία εξουσία να εκδίδει οποιαδήποτε διαταγή κρίνει δίκαιη και πρέπουσα, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της υπόθεσης, περιλαμβανομένων τυχόν μεταβολών των περιστάσεων που επήλθαν μετά την πρωτόδικη απόφαση.

 

Στην υπόθεση Ιωάννης Μαυρονικόλα, ως κατονομαζόμενος εκτελεστής της διαθήκης της Βασιλείας Γεωργίου Καθητζιώτη ή Θράκκα και άλλος ν. Κίκης Φοινιώτη και άλλων (1997) 1 Α.Α.Δ. 1659, επισημάνθηκε ότι:

 

«Οι κατ' έφεση εξουσίες του Ανωτάτου Δικαστηρίου καθορίζονται από το ίδιο άρθρο του νόμου όπως και το δικαίωμα έφεσης, από το άρθρο 25(3) του               Ν. 14/60 επιπρόσθετα προς τις προβλεπόμενες από το σχετικό διαδικαστικό κανονισμό που στην προκειμένη περίπτωση είναι η Δ.35 θ.8. Στην ουσία οι πρόνοιες του άρθρου 25(3) και εκείνες της Δ.35 θ.8 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας είναι επάλληλες. Και στις δύο περιπτώσεις παρέχεται εξουσία, μεταξύ άλλων, για την έκδοση οποιοσδήποτε διαταγής κρίνεται ως δίκαια και πρέπουσα υπό το φως των περιστατικών της υπόθεσης. Όπως αναγνωρίζει η Αγγλική νομολογία ερμηνευτική των νομοθετικών και θεσμικών (παλαιών θεσμών) της Αγγλίας που αντιστοιχούν προς το άρθρο 25(3) και Δ.35 θ.8, παρέχεται η ευχέρεια, όπου η μεταβολή των περιστάσεων που σημειώθηκε στο ενδιάμεσο το δικαιολογεί, έκδοσης οποιοσδήποτε απόφασης κρίνεται δικαία. (Βλέπε Attorney-General ν. Birmingham, Tame and Rea District Drainage Board [1912] A. C., σελ. 788, Halsbury's Laws of England,                   4th Edition, vol. 37, para. 696)[2].»

 

 

Η κυπριακή νομολογία ακολουθεί τις αρχές της Ladd v. Marshall [1954]                    1 W.L.R. 1489, με την οποία καθιερώθηκαν οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για την προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας στο στάδιο της έφεσης (βλ. Mobil Oil Cyprus Ltd ν. Ellina a.o. (1987) 1 C.L.R. 1).

 

Σύμφωνα με την εν λόγω νομολογία, το Εφετείο δύναται να επιτρέψει την προσκόμιση περαιτέρω μαρτυρίας εφόσον:

 

     i.        Η μαρτυρία δεν μπορούσε να εξασφαλιστεί προς χρήση κατά την πρωτόδικη διαδικασία με την επίδειξη εύλογης επιμέλειας.

    ii.        Η μαρτυρία πρέπει να είναι τέτοια ώστε αν προσαγόταν θα ήταν πιθανό να είχε κάποια σημαντική επίδραση στο αποτέλεσμα της υπόθεσης αν και δεν είναι ανάγκη να είναι αποφασιστικής σημασίας.

  iii.        Η μαρτυρία πρέπει να είναι τέτοια ώστε να εμφανίζεται αξιόπιστη αν και δεν είναι ανάγκη να είναι αναντίλεκτη.

 

Η προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας στο στάδιο της έφεσης συνιστά εξαιρετικό μέτρο, το οποίο δικαιολογείται μόνον υπό τις αυστηρές προϋποθέσεις που έχει διαμορφώσει η νομολογία. Η εξουσία του Εφετείου να δεχθεί νέα μαρτυρία δεν αποδυναμώνει, ούτε υποκαθιστά την πρωταρχική υποχρέωση του διαδίκου, ο οποίος φέρει το αποδεικτικό βάρος, να παρουσιάσει ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου το σύνολο του αποδεικτικού υλικού που στηρίζει την υπόθεσή του. Πρόκειται για εξουσία συμπληρωματικού και κατ’ εξαίρεση χαρακτήρα, η οποία ενεργοποιείται ιδίως όταν η σχετική μαρτυρία, παρά την επίδειξη της απαιτούμενης επιμέλειας και τη λήψη κάθε εύλογου μέτρου, δεν ήταν δυνατό να εντοπισθεί ή να εξασφαλισθεί εγκαίρως για την παρουσίασή της ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου (βλ. Ανδρέου ν. Psaras Shipping Agency Ltd (1996) 1(B) Α.Α.Δ. 1379, Μαρία Τοφαρίδου ν. Επίσημου Παραλήπτη ως Προσωρινού Εκκαθαριστή της Εταιρείας Ε & Κ ELIAN DEVELOPERS LTD κ.ά. (2016) 1 Α.Α.Δ. 1508 και Λαπέρτας ν. Semio Production Ltd (Αρ. 2) (2003) 2 Α.Α.Δ. 249).

 

Αποτελεί θέση της Αιτήτριας ότι η υπό συζήτηση Αίτηση είναι ουσιωδώς διαφορετική, καθότι, ως υποστηρίζει, επιδιώκεται να τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου «μαρτυρία που απαντά ειδικά σε μεταγενέστερο της δίκης μαρτυρικό υλικό», το οποίο η Καθ’ ης η Αίτηση «έχει ήδη εξουσιοδοτηθεί (με την Απόφαση του Δεκεμβρίου 2025) να εισαγάγει στην έφεση». Στη βάση αυτή θεωρεί ότι η προτεινόμενη μαρτυρία έχει «απαντητικό χαρακτήρα» με συνέπεια τα κριτήρια που καθιερώθηκαν στην υπόθεση Ladd (ανωτέρω) να μην πρέπει να εφαρμόζονται «μηχανιστικά ως σωρευτικά εμπόδια», εισηγούμενη, παράλληλα, την εφαρμογή διαφορετικών κριτηρίων.

 

Η εισήγηση αυτή, όμως, ουδόλως μεταβάλλει τη φύση της Αίτησης, ούτε και δημιουργεί διαφορετικό νομικό πλαίσιο. Ο «απαντητικός χαρακτήρας» αφορά το λόγο για τον οποίο ζητείται η προσαγωγή της μαρτυρίας και μπορεί να συνεκτιμηθεί κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Εφετείου. Δεν συνιστά, όμως, αυτοτελές κριτήριο που απαλλάσσει την Αιτήτρια από την ικανοποίηση των προϋποθέσεων που διέπουν την κατ’ έφεση προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας.

 

Ούτε η επίκληση, από πλευράς της Αιτήτριας, της υπόθεσης Kwok Kin Kwok v Yao Juan [2022] UKPC 52 διαφοροποιεί το σχετικό πλαίσιο. Η εν λόγω απόφαση αφορούσε σε διαφορετικό δικαιοδοτικό και διαδικαστικό πλαίσιο και το Privy Council απέρριψε την κατηγορηματική θέση του Εφετείου των Βρετανικών Παρθένων Νήσων (British Virgin Islands -BVI) ότι ο εφεσίβλητος, λόγω και μόνον της ιδιότητάς του, δεν μπορούσε να ζητήσει την προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας. Δεν καθιέρωσε, όμως, κανόνα δεσμευτικό για το παρόν Δικαστήριο, ο οποίος να υποκαθιστά τις αρχές που έχουν διαμορφωθεί στην κυπριακή νομολογία. Δεν παρέχει, επομένως, έρεισμα για τη δημιουργία αυτοτελούς ή «χαλαρότερου κριτηρίου», ως το χαρακτήρισε η πλευρά της                Καθ’ ης η Αίτηση, ως προς την προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας λόγω του ότι έχει «απαντητικό χαρακτήρα». Μάλιστα στην εν λόγω απόφαση αναφέρεται ρητά ότι, εφόσον πληρούνται τα κριτήρια της υπόθεσης Ladd (ανωτέρω) και εξυπηρετείται το συμφέρον της δικαιοσύνης, δεν έχει σημασία ποιος από τους διαδίκους υποβάλλει την αίτηση[3].

 

Κατά συνέπεια, η επίδικη Αίτηση θα πρέπει να κριθεί εντός του υφιστάμενου νομικού πλαισίου που διέπει την προσαγωγή περαιτέρω μαρτυρίας κατά το στάδιο της έφεσης. Ο απαντητικός χαρακτήρας της προτεινόμενης μαρτυρίας αποτελεί στοιχείο που δύναται να συνεκτιμηθεί, δεν μεταβάλλει όμως το εφαρμοστέο πλαίσιο, ούτε βεβαίως απαλλάσσει την Αιτήτρια από την υποχρέωση να καταδείξει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις, ως αυτές καθιερώνονται από την υπόθεση Ladd (ανωτέρω) για την κατ’ εξαίρεση αποδοχή της.

 

Αρχίζοντας από το πρώτο κριτήριο, όπως αυτά έχουν καθιερωθεί από την υπόθεση Ladd (ανωτέρω), θα πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο η μαρτυρία δεν μπορούσε να εξασφαλιστεί προς χρήση κατά την πρωτόδικη διαδικασία με την επίδειξη εύλογης επιμέλειας.

 

Στην υπόθεση Yiannis Kyriacou Pourikkos (No.2) v Mehmed Fevzi (1962)               1 C.L.R. 283 το Δικαστήριο επισήμανε ότι:

 

“In the present case the plaintiff has failed to meet the first test namely that it must be shown that the evidence could not have been obtained with reasonable diligence for use at the trial and for that reason alone his application must fail.

This is sufficient to dispose of the application. However, reference must be made to one more point. The plaintiff's counsel submitted section 25(3) of the Courts of Justice Law, 1960, applied and permitted him to place before us the evidence he now seeks to adduce. To this there is a very short answer. This statutory provision was never intended to relieve a plaintiff at trial from the duty of placing before the Court all available relevant evidence.”

 

Ομοίως, στην υπόθεση Αγαπίου ν. Δημοκρατίας (1989) 2 Α.Α.Δ. 396 το Δικαστήριο ανέφερε ότι:

 

 «Η πρώτη προϋπόθεση που πρέπει να ικανοποιηθεί συνίσταται στο ανέφικτο της προσαγωγής της μαρτυρίας στη δίκη. Πρέπει να καταδειχθεί από τον αιτητή ότι η μαρτυρία δεν ήταν διαθέσιμη (available) κατά τη δίκη παρά την λήψη κάθε δυνατού μέτρου για την εξασφάλισή της.»

 

 

Αποτελεί θέση της Καθ’ ης η Αίτηση ότι η Αιτήτρια απέτυχε να αποδείξει ότι τα όσα αναφέρονται στη Γραπτή Κατάθεση Kozeny δεν μπορούσαν να εξασφαλιστούν προς χρήση κατά την πρωτόδικη διαδικασία με επίδειξη εύλογης επιμέλειας. Υποστηρίζει, επί τούτου, ότι οι ισχυρισμοί που εμπεριέχονται στη Γραπτή Κατάθεση Kozeny ήταν διαθέσιμοι κατά την πρωτόδικη διαδικασία και εφόσον η Αιτήτρια επιθυμούσε να ακουστούν, όφειλε να τους προωθήσει ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Αφ’ ης στιγμής η τελευταία παρέλειψε να το πράξει, κωλύεται στο παρόν στάδιο να προωθεί τους εν λόγω ισχυρισμούς.

 

Στην Ένορκη Δήλωση του Viktor Kozeny, ως προκύπτει από το περιεχόμενο της, γίνεται μία εκτενής αναφορά σε γεγονότα και συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο 1995 - 1996, οι οποίες μάλιστα αποτελούν τον κεντρικό πυρήνα γύρω από τον οποίο στήθηκε η ποινική δίωξη εναντίον του στην Τσεχία. Ειδικότερα, οι αρχές της Τσεχίας καθώς και η εταιρεία HPH τον κατηγόρησαν ότι κατά το διάστημα από το Μάρτιο του 1995 έως τον Ιούνιο του 1996 προέβη σε δόλιες συναλλαγές με σκοπό την απογύμνωση των περιουσιακών στοιχείων της HPH. Στο επίκεντρο αυτών των γεγονότων βρίσκονται δύο κύριες σειρές εμπορικών συμφωνιών. Αφενός η πώληση μετοχών τσεχικών εταιρειών προς την επενδυτική Stratton μεταξύ Αυγούστου 1995 και Ιανουαρίου 1996, και αφετέρου, οι αντίστοιχες πωλήσεις προς την εταιρεία Husky τον Ιούνιο του 1996[4]. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 30/6/1996 με τη μεταβίβαση των δικαιωμάτων αυτών στην εταιρεία Daventree έναντι μετοχών[5]. Σημειώνεται παρενθετικά ότι η υπό συζήτηση Αγωγή ενώπιον του Επαρχιακού Δικαστηρίου καταχωρήθηκε κατά το έτος 2003, καθώς και η προσβαλλόμενη με την Έφεση υπ’ αρ. 189/2017 απόφαση εκδόθηκε στις 25/4/2017.

 

Υπό το φως των πιο πάνω, καθίσταται σαφές ότι η μαρτυρία που η Αιτήτρια επιδιώκει να προσκομίσει με την επίδικη Αίτηση ενώπιον του Εφετείου, στην πραγματικότητα δεν είναι νέα, ούτε κατέστη αναγκαία εκ των υστέρων. Η Αιτήτρια είχε τόσο τη δυνατότητα όσο και το λόγο να την προσκομίσει κατά την πρωτόδικη διαδικασία, πλην όμως παρέλειψε να το πράξει. Ειδικότερα, δεν μπορεί να επικαλείται σήμερα τη μαρτυρία του Kozeny και την προσωπική του γνώση για γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά τα έτη 1995–1996 ως «απαντητική» μαρτυρία, όταν ήδη κατά την πρωτόδικη διαδικασία γνώριζε ότι η Καθ’ ης η Αίτηση, με την Υπεράσπισή της υπό την ιδιότητά της ως Εναγόμενη, ισχυριζόταν ότι η Αιτήτρια είχε εμπλακεί σε δόλο, απάτη και συνωμοσία με τον Viktor Kozeny, τη μητέρα του και άλλους συνεργάτες του, με αποτέλεσμα να εγείρεται, μεταξύ άλλων, ζήτημα ως προς τη νομιμότητα της απόκτησης των επίδικων μετοχών στην HPH από την Αιτήτρια και τους λοιπούς φερόμενους ως δικαιούχους του Εμπιστεύματος.

 

Δεν έχει καταδειχθεί εκ μέρους της Αιτήτριας κατά το χρόνο της πρωτόδικης διαδικασίας ότι υπήρχε οποιοσδήποτε αντικειμενικός λόγος, περιλαμβανομένου ζητήματος υγείας του Kozeny ή άλλου κωλύματος ο οποίος, παρά την επίδειξη εύλογης επιμέλειας, να καθιστούσε αδύνατη την εξασφάλιση της σχετικής μαρτυρίας από την Αιτήτρια, είτε μέσω του ίδιου του Kozeny, είτε μέσω άλλων προσώπων.

 

Ως ήδη πιο πάνω έχει επισημανθεί, η ευχέρεια που παρέχεται στο Εφετείο, δυνάμει του Άρθρου 25(3) του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/1960, να δεχθεί περαιτέρω μαρτυρία κατά την άσκηση της δευτεροβάθμιας δικαιοδοσίας του, δεν απαλλάσσει το διάδικο που φέρει το αποδεικτικό βάρος από την πρωταρχική του υποχρέωση να θέσει ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου το σύνολο της μαρτυρίας που στηρίζει την υπόθεσή του (βλ. Yiannis Kyriacou Pourikkos (No.2) (ανωτέρω) και Αγαπίου (ανωτέρω)). Υπό το πρίσμα αυτό, οι ισχυρισμοί που περιλαμβάνονται στην Ένορκη Δήλωση του Kozeny δεν αποτελούν στοιχεία τα οποία ανέκυψαν μεταγενέστερα, ούτε κατέστησαν διαθέσιμα μόλις κατά το στάδιο της έφεσης. Ήταν, κατά τα ανωτέρω, δυνατό να εξασφαλισθούν και να προωθηθούν κατά την πρωτόδικη διαδικασία. Ορθή, επομένως, είναι η επισήμανση από μέρους της Καθ’ ης η Αίτηση ότι δεν μπορεί η Αιτήτρια, με πρόφαση ότι η Τσεχική Αστική Απόφαση υιοθετεί τα ευρήματα της Τσέχικης Ποινικής Απόφασης, να επιδιώκει σε αυτό το στάδιο να προωθήσει ισχυρισμούς που η ίδια επέλεξε να μην προωθήσει κατά την πρωτόδικη διαδικασία, όπου η ίδια η Τσέχικη Ποινική Απόφαση είχε κατατεθεί αποτελώντας   μέρος του αποδεικτικού υλικού και αντικείμενο δικαστικής κρίσης. Εφόσον η Αιτήτρια/Εφεσίβλητη επιθυμούσε όπως οι εν λόγω ισχυρισμοί τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου, όφειλε τότε να τους είχε προσαγάγει.

 

Η παράλειψη αυτή δεν μπορεί να θεραπευθεί εκ των υστέρων με την επίκληση του «απαντητικού χαρακτήρα» της προτεινόμενης μαρτυρίας.

 

Αντίστοιχα το περιεχόμενο των Ενόρκων Δηλώσεων του Philip Thomas Barden, ημερ. 4/5/2023, 31/10/2023 και 31/10/2023 αφορά, κατά κύριο λόγο, έγγραφα, αναφορές και πληροφορίες προερχόμενες από τρίτους, χωρίς να προκύπτει ότι ο ενόρκων δηλών διαθέτει προσωπική γνώση των σχετικών γεγονότων. Τα δε γεγονότα στα οποία αναφέρονται ανάγονται, ως επί το πλείστον, σε χρονικές περιόδους πολύ προγενέστερες της καταχώρισης της αγωγής, ακόμη και πριν από την κατάρτιση του Εμπιστεύματος, εκτεινόμενες από την περίοδο της κομμουνιστικής Τσεχοσλοβακίας (1948–1989) μέχρι τις επίδικες οικονομικές συναλλαγές της δεκαετίας του 1990 και των αρχών του 2000. Ως δε ρητά αναφέρεται στη Γραπτή Κατάθεση Kozeny, αλλά και στην ίδια την Ένορκη Δήλωση Barden[6], οι ένορκες δηλώσεις του Philip Thomas Barden αναλύουν λεπτομερώς γεγονότα που εκτείνονται σε χρονικό διάστημα άνω των 30 ετών και αφορούν πλήθος προσώπων, πολυσύνθετες συναλλαγές και πολλαπλές δικαιοδοσίες. Σημειώνεται δε, όπως αναφέρεται σχετικά στην Ένορκη Δήλωση που συνοδεύει την επίδικη Αίτηση, αλλά και στην ίδια την Κατάθεση Kozeny[7]  ότι οι εν λόγω Ένορκες Δηλώσεις είχαν αρχικά καταχωριστεί από την Αιτήτρια και άλλες εταιρείες της Δρος Chvatik σε διαδικασίες κατά της Καθ’ ης η Αίτηση στα Νησιά Κέιμαν το 2023. Η Αιτήτρια ουδόλως εξηγεί για ποιο λόγο τα εν λόγω έγγραφα και στοιχεία, τα οποία ήταν διαθέσιμα και μπορούσαν να τεθούν ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου κατά τη διεξαγωγή της πρωτόδικης διαδικασίας, δεν προσκομίστηκαν τότε, ιδίως μέσω της Μ.Ε.1, Δρ Chvatik[8], η οποία, έχοντας προσωπική γνώση επί των σχετικών ζητημάτων, είχε ήδη κληθεί και καταθέσει ως μάρτυρας ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου.

 

Ο χαρακτηρισμός ως «απαντητικής» μαρτυρίας η οποία αφορά γεγονότα που, κατά τους ίδιους τους ισχυρισμούς της Αιτήτριας, έλαβαν χώρα δεκαετίες πριν, ακόμη και πριν από τη σύσταση του επίδικου Εμπιστεύματος, δεν αρκεί για να προσδώσει εκ των υστέρων στο εν λόγω μαρτυρικό υλικό το χαρακτήρα της απάντησης σε νέα ζητήματα που προέκυψαν από την Τσεχική Αστική Απόφαση.

 

Είναι δε σημαντικό να επισημανθεί ότι η Αιτήτρια, καθ’ όλο το περιεχόμενο της επίδικης Αίτησης, δεν επικαλείται οποιαδήποτε αδυναμία εντοπισμού ή εξασφάλισης των συγκεκριμένων στοιχείων κατά το στάδιο της πρωτόδικης διαδικασίας. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι η ανάγκη προσκόμισης της συγκεκριμένης μαρτυρίας δημιουργήθηκε εκ των υστέρων, ως άμεση απάντηση και αντίκρουση στην Τσεχική Αστική Απόφαση του 2022, την προσκόμιση της οποίας επετράπη στην Καθ’ ης η Αίτηση με την απόφαση του Δικαστηρίου ημερ. 3/12/2025. Συνεπώς, η ίδια η Αιτήτρια θεμελιώνει το αίτημά της πρωτίστως στον «απαντητικό χαρακτήρα» της προτεινόμενης μαρτυρίας και στην ανάγκη διασφάλισης της αρχής της ισότητας των όπλων, χωρίς, όμως, να καταδεικνύει ότι, υπό τα δεδομένα της υπόθεσης, πληρούται το κριτήριο της «εύλογης επιμέλειας».

 

Το εν λόγω κριτήριο αποτελεί το πρώτο εκ των τριών σωρευτικών κριτηρίων που έχουν καθιερωθεί από τη νομολογία (βλ. υπόθεση Ladd (ανωτέρω)) για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Εφετείου να επιτρέψει την προσκόμιση περαιτέρω μαρτυρίας κατ’ έφεση. Η μη ικανοποίησή του καθιστά  εκ των πραγμάτων αχρείαστη την εξέταση των λοιπών κριτηρίων. Ως εκ των ανωτέρω, η αποτυχία της Αιτήτριας να αποδείξει ότι η αιτούμενη περαιτέρω μαρτυρία δεν μπορούσε, παρά την επίδειξη εύλογης επιμέλειας, να εξασφαλιστεί κατά την πρωτόδικη διαδικασία, αρκεί για την απόρριψη της Αίτησης.

 

Ως ήδη πιο πάνω έχουμε τονίσει, ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού που αποδίδεται από την Αιτήτρια στην προτεινόμενη μαρτυρία ως «απαντητικής», η επίδικη Αίτηση αποτελεί, κατ’ ουσίαν, αίτηση για την προσκόμιση περαιτέρω μαρτυρίας στο στάδιο της Έφεσης και, ως τέτοια, υπόκειται στα καθιερωμένα δικονομικά κριτήρια. Εξετάζοντας δε το περιεχόμενο των ισχυρισμών που προβάλλονται προς υποστήριξή της, πέραν των όσων πιο πάνω έχουμε επισημάνει, προκύπτει ότι αυτοί, σε σημαντικό βαθμό, δεν αποσκοπούν στη θεμελίωση των τριών σωρευτικών κριτηρίων, αλλά αναπτύσσουν λόγους αμφισβήτησης της αποδοχής, της αναγνώρισης και/ή της αποδεικτικής αξιοποίησης της Τσέχικης Αστικής Απόφασης. Οι λόγοι αυτοί, ως προς την ουσία τους, δεν θεμελιώνουν την ανάγκη προσκόμισης περαιτέρω μαρτυρίας, αλλά άπτονται της μεταχείρισης και της αποδεικτικής αξίας μαρτυρίας η οποία έχει ήδη γίνει δεκτή προς προσκόμιση στο στάδιο της έφεσης με την απόφαση ημερ. 3/12/2025. Τα ζητήματα αυτά δύνανται να προβληθούν και να εξεταστούν κατά την εκδίκαση της ουσίας της Έφεσης, στο πλαίσιο της πραγμάτευσης της ερμηνείας και της ορθής εφαρμογής του οικείου νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου.

 

Εν ολίγοις, η προσκόμιση περαιτέρω μαρτυρίας στο στάδιο της Έφεσης αποτελεί εξαιρετικό και περιορισμένο δικονομικό μέσο και δεν μπορεί να μετατραπεί σε διαδικαστικό μέσο για την επίλυση ζητημάτων που ανάγονται στην ουσία, στη νομική μεταχείριση ή στην αποδεικτική αξία της μαρτυρίας.

 

Για όλους τους πιο πάνω λόγους η Αίτηση κρίνεται ανεδαφική. Δεν παρέχεται πεδίο ώστε να ασκηθεί η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου υέρ της Αιτήτριας/Εφεσίβλητης.

 

Η Αίτηση απορρίπτεται με έξοδα εναντίον της Αιτήτριας/Εφεσίβλητης και υπέρ της Καθ’ ης η Αίτηση/Εφεσείουσας, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, καταβλητέα όμως στο τέλος της εκδίκασης της έφεσης επί της ουσίας της.

 

 

 

                                      Κ. ΣΤΑΜΑΤΙΟΥ, Π.

 

 

 

                                      Λ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ-ΑΝΔΡΕΟΥ, Δ.

 

 

 

                                      Α. ΔΑΥΙΔ, Δ.



[1] Απόφαση 780Cm 43/2021-80, ημερ. 10/10/2022.

[2] Βλ. επίσης Μαρία Τοφαρίδου ν. Επίσημου Παραλήπτη ως Προσωρινού Εκκαθαριστή της Εταιρείας Ε & Κ ELIAN DEVELOPERS LTD κ.ά. (2016) 1(Β) Α.Α.Δ. 1508.

 

 

[3] “105. If the Ladd ν Marshall conditions are met, and it is in the interests of justice to admit the evidence, it should not matter which of the parties makes the application to adduce it. On this point, therefore, the Court of Appeal was plainly wrong to find that the application fell at the first hurdle.”

[4] Δέστε παραγράφους 45-47 της προτεινόμενης προς κατάθεση Ένορκης Δήλωσης Kozeny.

[5] Δέστε παράγραφο 56 της προτεινόμενης προς κατάθεση Ένορκης Δήλωσης Kozeny.

 

[6] Δέστε παράγραφο 6 της Ένορκης Δήλωσης Barden:

 

 “..it is necessary to refer in detail to events which have taken place over a very long period of time (more than 30 years) and involved multiple persons, multiple complex transactions and multiple jurisdictions around the world.”

 

[7] Δέστε παράγραφο 7 της  προτεινόμενης προς κατάθεση Γραπτής Κατάθεσης Kozeny:

 

“I am therefore aware that, in support of their case in the Cayman Proceedings, the Cypriot Plaintiffs filed three affidavits of Mr Philip Barden, who is the Senior Partner of the Cypriot Plaintiffs' English solicitors, Devonshires ("the Barden Affidavits"). The first of those affidavits ("Barden 1") [Exhibit VK-I], was sworn on 4 May 2023. The second ("Barden 2") [Exhibit VK-2] was sworn on 31 October 2023, as was the third ("Barden 3") [Exhibit VK-3]. The Barden Affidavits are very extensive, and thousands of pages of contemporaneous documentary evidence are exhibited thereto.”

[8]Δέστε παράγραφο 9 της Ένορκης Δήλωσης Barden 1, ημερ. 4/5/2023:

 

“9. Dr Chvatik, who was involved in many of the relevant events and has personal knowledge thereof, has reviewed this affidavit in draft and confirmed that its contents are true to the best of her knowledge, information and belief.”


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο