ΑΝΩΤΑΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΚΥΠΡΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ
(i-justice)
(Πολιτική Έφεση Αρ. 21/2026)
10 Νοεμβρίου 2026
[ΜΑΛΑΧΤΟΣ, ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Δ/στές]
ΕΦΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΔΙΚΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΙΤΗΣΗ ΑΡ.104/2025
ΥΠΟ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ:
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 155.4 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤA ΑΡΘΡA 3 ΚΑΙ 9 ΤΩΝ ΠΕΡΙ ΑΠΟΝΟΜΗΣ ΤΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ (ΠΟΙΚΙΛΑΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ) ΝΟΜΩΝ ΤΟΥ 1964 ΕΩΣ (ΑΡ.3) ΤΟΥ 2022
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΠΕΡΙ ΑΝΩΤΑΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΕΚΔΟΣΗΣ ΕΝΤΑΛΜΑΤΩΝ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ) ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΟΥΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ 2018 ΚΑΙ 2023
ΚΑΙ
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΙΤΗΣΗ ΤΩΝ 1. ALFA PANARETI PUBLIC LIMITED-ΥΠΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ (ΗΕ 34103) ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ/ ΠΑΡΑΛΗΠΤΗ ΤΗΣ Κ. ΑΝΤΩΝΗ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, 2. ALFRED BUTLER HOLDINGS LIMITED (HE 146995), 3. ALPHA PANARETI GOLF CLUB LTD (HE 116371), 4. LENOLIA LIMITED (HE 129127) 5. N&J WORLDLINK MARKETING LIMITED (HE 116371), 6. CARDUCCI ESTATES CO LTD (HE 96136) ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΝΟΜΙΑΚΟΥ ΕΝΤΑΛΜΑΤΟΣ MANDAMUS
M. Κωνσταντίνου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας Α΄, εκ μέρους του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για την Εφεσείουσα.
Π. Πανάγος με Γ. Παπαϊωάννου (κα) για Πανάγος & Πανάγος Δ.Ε.Π.Ε., για τις Εφεσίβλητες.
Χρ. Πουτζιουρής για Χρίστος Πουτζιουρής & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε., για τους Παρεμβαίνοντες, Αlfred Butler Holdings Limited, Lenolia Limited, N & J Worldlink Marketing Limited και Νεόφυτος Ιωάννου.
____________________
Η απόφαση του Δικαστηρίου είναι ομόφωνη και θα δοθεί από τον Μαλαχτό, Δ.
_____________________
Α Π Ο Φ Α Σ Η
ΜΑΛΑΧΤΟΣ, Δ.: Με ένα λόγο έφεσης η Έφορος Εταιρειών και Διανοητικής Ιδιοκτησίας προσβάλλει την απόφαση Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στην πρωτόδικη του δικαιοδοσία, να εκδώσει τρία εντάλματα mandamus διατάσσοντας την να προβεί στην αποδοχή και εγγραφή τροποποιήσεων αναφορικά με τρεις εταιρείες. Την Alfred Butler Holdings Limited, για την τροποποίηση του καταστατικού της, την αύξηση, κατά πέντε, των μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου και την αντικατάσταση του Γραμματέα της, που γνωστοποιήθηκαν στην Έφορο στις 23.1.2025 και τις Lenolia Limited και N & J Worldlink Marketing Limited, για την αύξηση, κατά τεσσάρων, των μελών του Διοικητικού τους Συμβουλίου και την αντικατάσταση του Γραμματέα τους, που γνωστοποιήθηκαν στην Έφορο και για τις δύο εταιρείες στις 18.10.2024.
Το σχετικό άρθρο 192(4)(α) του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ.113 διαλαμβάνει ότι:
«Η εταιρεία παραδίδει στον έφορο εταιρειών έκθεση στον καθορισµένο τύπο που περιλαμβάνει τις ορισµένες στο µητρώο που αναφέρεται στο εδάφιο (1), λεπτοµέρειες, καθώς και γνωστοποίηση στον καθορισµένο τύπο οποιασδήποτε αλλαγής στους συμβούλους ή στο γραµµατέα της ή σε οποιεσδήποτε λεπτοµέρειες περιλαµβάνονται στο µητρώο, εντός των προβλεπόμενων στο εδάφιο (5) προθεσμιών, αντίστοιχα, και ο έφορος εταιρειών προβαίνει στην εγγραφή των λεπτομερειών και/ή της γνωστοποίησης, ανάλογα με την περίπτωση, ορίζοντας την ημερομηνία της αλλαγής:
Νοείται ότι, η περίληψη στην ετήσια έκθεση εταιρείας, λεπτομερειών σε σχέση με τους συμβούλους ή το γραμματέα, δεν θεωρείται ως συμμόρφωση προς την υποχρέωση που προβλέπεται από τις διατάξεις του παρόντος εδαφίου».
Στο λόγο έφεσης προβάλλεται ότι τα εντάλματα mandamus εσφαλμένα εκδόθηκαν «χωρίς να δοθεί γνωστοποίηση σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και/ή τους αξιωματούχους» των τριών εταιρειών. Η Έφορος είχε εγείρει ενώπιον του πρωτόδικου Δικαστηρίου ζήτημα γνωστοποίησης της δικαστικής διαδικασίας στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, δηλαδή τους από προηγουμένως διευθυντές των τριών εταιρειών και του παυθέντος γραμματέα τους, λόγω της ύπαρξης αμφισβήτησης αναφορικά με τη νομιμότητα του διορισμού του παραλήπτη - διαχειριστή της Alpha Panareti από τους αξιωματούχους των εταιρειών. Οι τελευταίοι έχουν προς τούτο καταχωρίσει αγωγή στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας η οποία και εκκρεμεί. Η αμφισβήτηση αυτή ήταν και ο λόγος γιατί η Έφορος δεν είχε προχωρήσει στην εγγραφή των γνωστοποιήσεων που της είχαν αποσταλεί.
Κατά τη συζήτηση της έφεσης επιχειρήθηκε από τους παρεμβαίνοντες[1] αναφορά σε διάφορα ζητήματα που αφορούν στην ορθότητα της πρωτόδικης απόφασης, αλλά δεν καλύπτονται από το λόγο έφεσης. Όπως της συμπερίληψης των αιτημάτων αναφορικά με τρείς εταιρείες στην ίδια αίτηση mandamus, αλλά και ότι αιτήτρια στην αίτηση για άδεια ήταν μόνο η Alpha Panareti,[2] ενώ στην αίτηση με κλήση παρουσιάζονταν ως αιτήτριες και οι τρείς θυγατρικές εταιρείες.[3] Σε ζητήματα που δεν μπορούν να απασχολήσουν στην παρούσα έφεση αναφέρθηκαν και οι Εφεσίβλητες. Περιοριζόμαστε, βέβαια, στην εξέταση του λόγου έφεσης και μόνο.
Στη Korkut ή Perihan ν. Γεωργίου κ.ά. (Αρ.1) (2007) 1(Β) Α.Α.Δ. 1213, 1218, αναφέρθηκε ότι:
«Για το εάν ένας διάδικος είναι αναγκαίος ή όχι, το Δικαστήριο διατηρεί διακριτική ευχέρεια. Μελέτη της Αγγλικής νομολογίας αποκαλύπτει διάφορες σχολές σκέψης για τον τρόπο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου δυνάμει της Δ.9, θ.10. (Βλ. Amon v. Raphael και Tuck & Sons Ltd. [1956] 1 All E.R. 273 και Gurtner v. Circuit [1968] 1 All E.R. 328). Όμως στην Κύπρο επικράτησε η σχολή η οποία αναγνωρίζει ευρεία διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο. (Βλ. Mepa Underwriting Management Ltd. κ.ά. v. Αγροτικής Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Γενικών Ασφαλειών (1997) 1(Β) Α.Α.Δ. 772)».
Η Korkut ή Perihan αφορούσε αγωγή. Ακόμη και πιο ευρεία διακριτική ευχέρεια δυνατό να υφίσταται στο πλαίσιο της προνομιακής εξουσίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ακριβώς γιατί αυτή ασκείται με φειδώ και κατά προνόμιο. Περαιτέρω πλατύτερη είναι η έννοια του προσώπου το οποίο δυνατό να επηρεάζεται, σε σχέση με τον αναγκαίο διάδικο.
Στην The Committees of the Elementary Schools of Nicosia for the Years 1905-1906, 1906-1907, 1907-1908 v. The Commissioner of the Nicosia District [1908] Vol. VIII C.L.R 89, στην προ του Συντάγματος εποχή και με αναφορά στο Mandamus Law 1890 (No.7 of 1890) αναφέρθηκε ότι (σε δική μας μετάφραση): «Πρόσωπα των οποίων τα συμφέροντα μπορεί να επηρεαστούν από την έκδοση εντάλματος Mandamus εναντίον δημόσιου λειτουργού πρέπει να έχουν την ευκαιρία να ακουστούν πριν την έκδοση του εντάλματος».[4]
Ο λόγος είναι πρόδηλος. Οι ενέργειες των δημόσιων λειτουργών κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους διαμορφώνουν καταστάσεις και επηρεάζουν συμφέροντα. Η προάσπιση των συμφερόντων αυτών είναι, κατά κύριο λόγο, ευθύνη και δικαίωμα του κάθε επηρεαζόμενου.
Ο Έφορος Εταιρειών είναι η αρμόδια αρχή του Κράτους που τηρεί το επίσημο μητρώο των εταιρειών. Το ενδιαφέρον του κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, περιορίζεται στο θεσμικό πλαίσιο των εξουσιών και αρμοδιοτήτων του, όπως αυτές απορρέουν από τη σχετική Νομοθεσία. Δεν είναι στην αρμοδιότητα του η επίλυση διαφορών αναφορικά με τις εγγεγραμμένες στο μητρώο που διατηρεί εταιρείες.
Το πρωτόδικο Δικαστήριο παρέπεμψε στην TMC Trade Mark AG, Πολ. Αίτ. Αρ.110/2020, ημερ.14.4.2021, που αφορούσε το ίδιο ζήτημα με την παρούσα, εστιάζοντας την προσοχή του στις επισημάνσεις που αφορούν στην ουσία της εξουσίας του Εφόρου Εταιρειών όταν καλείται να ενεργήσει δυνάμει του άρθρου 192(4)(α) του Κεφ.113. Μετέφερε και σχετικό απόσπασμα από την απόφαση, όπου αναφέρθηκε σχετικά ότι: «Ούτε πρόκειται για πράξη για την οποία ο Έφορος διατηρεί διακριτική ευχέρεια. Αντίθετα πρόκειται για πράξη που θα μπορούσε επίσης να χαρακτηριστεί ως «par excellence a ministerial act entailing the certification of an existing fact». Η μόνη αρμοδιότητα του Εφόρου είναι να εφαρμόσει την επιτακτική πρόνοια του Νόμου». Με αυτό ως προμετωπίδα, το πρωτόδικο Δικαστήριο κατέληξε ότι η Έφορος Εταιρειών όφειλε, ως είχε καθήκον, να προβεί στην εγγραφή των αλλαγών σε σχέση με τις τρείς εταιρείες και εξέδωσε τα υπό έλεγχο εντάλματα.
Δεν είναι την ορθότητα της απόφασης του πρωτόδικου Δικαστηρίου να εκδώσει τα εντάλματα mandamus που η έφεση αφορά, αλλά κατά πόσο η διαδικασία στην αίτηση με κλήση, με αντικείμενο την έκδοση τους, ήταν η ενδεδειγμένη. Στην ίδια την TMC το Ανώτατο Δικαστήριο, χορηγώντας τη σχετική άδεια, είχε δώσει οδηγίες όπως η αίτηση με κλήση κοινοποιηθεί στους προηγούμενους διευθυντές και προηγούμενο γραμματέα της εταιρείας, εφόσον αυτοί είχαν κληθεί και ακουστεί από τον Έφορο Εταιρειών. (Βλ. ακόμη Steelhold Limited κ.ά., Πολ. Έφ. Αρ.183/2022, ημερ.1.12.2022, ECLI:CY:AD:2022:D462). Αν δε είχε την όποια σημασία, στην TMC η ένσταση τους αφορούσε στο ότι το διάταγμα από το Λιχτενστάιν με το οποίο είχε διοριστεί ο «διαχειριστής σε πτώχευση» της ιθύνουσας εταιρείας δεν είχε εγγραφεί στην Κύπρο, ενώ εν προκειμένω υπήρχε αμφισβήτηση της νομιμότητας του διορισμού του παραλήπτη – διαχειριστή και εκκρεμούσε σχετική αγωγή ενώπιον Επαρχιακού Δικαστηρίου.
Στην Kazakov, Πολ. Έφ. Αρ.72/2022, ημερ.17.7.2023, ECLI:CY:AD:2023:A252, αναφέρθηκε ότι:
«Το δικαίωμα του καθενός να λαμβάνει γνώση για οιαδήποτε δικαστική διαδικασία τον αφορά ή μπορεί να επηρεάσει τα δικαιώματα του και να παραστεί στη διαδικασία και να ακουστεί, είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος απονομής της δικαιοσύνης στην Κύπρο. «Η λυδία λίθος της δίκαιης δίκης είναι το δικαίωμα ακρόασης», όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε στη Χριστοφίδης (Αρ.1) (1993) 1 Α.Α.Δ. 613, 617. Η διεξαγωγή κάθε διαδικασίας στην παρουσία όλων των ενδιαφερομένων ή εφόσον έχουν όλοι δεόντως ειδοποιηθεί, είναι ο κανόνας. Μόνο κάτω από εξαιρετικές περιστάσεις μπορεί να δικαιολογηθεί παρέκκλιση από το θεμελιακό αυτό κανόνα».
Όσο επιτακτική και αν μπορεί να θεωρηθεί η πρόνοια του άρθρου 192(4)(α) του Κεφ.113 αναφορικά με το καθήκον του Εφόρου Εταιρειών για την εγγραφή των γνωστοποιήσεων και λεπτομερειών που του αποστέλλονται, αυτό δεν μπορεί να δικαιολογήσει την παράκαμψη του δικαιώματος κάθε προσώπου του οποίου τα συμφέροντα δυνατόν να επηρεάζονται, να εμφανιστεί και να ακουστεί στη διαδικασία όπου ζητείται να διαταχτεί ο Έφορος Εταιρειών να ενεργήσει ως ανωτέρω. Ούτε είναι επιτρεπτό σε εμάς η εκ προοιμίου αξιολόγηση της όποιας σημασίας ή βαρύτητας θα μπορούσαν να έχουν οι όποιες θέσεις των αξιωματούχων στην αίτηση mandamus, όπως ουσιαστικά εισηγούνται οι Εφεσίβλητες. Όπως δεν ήταν επιτρεπτό και στο πρωτόδικο Δικαστήριο.
Οι αξιωματούχοι των τριών εταιρειών ήταν πρόσωπα των οποίων τα συμφέροντα δυνατόν να επηρεάζονταν. Τόσο οι διευθυντές, παρόλο που διατήρησαν το αξίωμα τους, όσο και ο γραμματέας ο οποίος παύθηκε από το αξίωμα του.
Ο Καν.8(4) των περί Ανωτάτου Δικαστηρίου (Δικαιοδοσία Έκδοσης Ενταλμάτων Προνομιακής Φύσεως) Διαδικαστικών Κανονισμών του 2018 έως 2025[5] που προνοεί για την επίδοση της αίτησης με κλήση, δεν καθορίζει σε ποιόν. Αναμφίβολα, η αίτηση πρέπει να επιδοθεί στο πρόσωπο εναντίον του οποίου ζητείται να εκδοθεί το ένταλμα, αλλά και σε κάθε ενδιαφερόμενο πρόσωπο, δηλαδή πρόσωπο του οποίου τα συμφέροντα δυνατό να επηρεαστούν από την τυχόν έκδοση του εντάλματος, όπως η θεμελιώδης αρχή της φυσικής δικαιοσύνης απαιτεί. Και η ευχέρεια να διαταχτεί η επίδοση της αίτησης με κλήση στους αναφερόμενους αξιωματούχους, υπάρχει στη βάση των Καν.14 και 15 των Κανονισμών.
Στις περιστάσεις της υπόθεσης όπως ετέθησαν υπόψη του από την Έφορο, το πρωτόδικο Δικαστήριο, εσφαλμένα προχώρησε στην έκδοση των ενταλμάτων mandamus χωρίς να δώσει την ευκαιρία στους αναφερόμενους αξιωματούχους να λάβουν γνώση και, εφόσον το επιθυμούσαν, να ακουστούν στη διαδικασία. Εν προκειμένω, ήταν καθήκον του ιδίου του πρωτόδικου Δικαστηρίου να διασφαλίσει το δικαίωμα τους να τους γνωστοποιηθεί η διαδικασία και να έχουν την ευκαιρία να προβάλουν τις θέσεις τους.
Στην Δημοκρατία ν. Πουλλή (2001) 3(Β) Α.Α.Δ. 1060, 1064 με αναφορά στην P.S.C. (No.1) v. Potoudes & Others (1987) 3(Β) C.L.R. 1044, 1045, αναφέρθηκε ότι:
«Η επίδοση στους διαδίκους και στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα, των οποίων η θέση επηρεάζεται ή είναι ενδεχόμενο να επηρεαστεί από τη δικαστική διαδικασία, είναι θέμα ουσίας και η παράλειψη επίδοσης της διαδικασίας σ' αυτούς εξισούται με την άρνηση του δικαιώματος να ακουστούν, κατάσταση η οποία καθιστά την παράλειψη ουσιαστική, εμφέρουσα την ακυρότητα της διαδικασίας».
Η παράλειψη του πρωτόδικου Δικαστηρίου έπληξε το κύρος της ενώπιον του διαδικασίας, ώστε να επιβάλλεται ο παραμερισμός της πρωτόδικης απόφασης, με συνακόλουθη διαταγή για επανεκδίκαση της αίτησης mandamus, αφού επιδοθεί και στους αναφερόμενους αξιωματούχους, από άλλο βέβαια Δικαστή εφόσον ο αδελφός Δικαστής που εξέδωσε την πρωτόδικη απόφαση έχει αφυπηρετήσει.
Η έφεση επιτυγχάνει.
Διατάσσεται η επανεκδίκαση της αίτησης mandamus.
Τα έξοδα της έφεσης επιδικάζονται υπέρ της Εφεσείουσας και εναντίον των Εφεσίβλητων όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Ουδεμία διαταγή εξόδων σε σχέση με τους Παρεμβαίνοντες.
Χ. Μαλαχτός, Δ.
Ι. Ιωαννίδης, Δ.
Α. Παναγιώτου, Δ.
[1] Έλαβαν άδεια να παρέμβουν με απόφαση του Δικαστηρίου: Alfa Panareti Public Limited κ.ά, Πολ. Έφ. Αρ.21/2026, ημερ.8.7.2026.
[2] Πολ. Αίτ. Αρ.55/2025.
[3] Πολ. Αίτ. Αρ.104/2025.
[4] «Persons whose interests may be affected by the issue of an order of Mandamus to a public officer ought to have an opportunity of being heard before the issue of the order».
[5] Σήμερα οι περί Ανωτάτου Δικαστηρίου (Δικαιοδοσία Έκδοσης Ενταλμάτων Προνομιακής Φύσεως) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2018 έως 2026.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο