ECLI:CY:DD:2023:379
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
(Υπόθεση Αρ. 1623/2021)
10 Αυγούστου 2023
[ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Π.Δ.Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
Π. Σ. Κ.
Αιτήτρια
ΚΑΙ
ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΕΣΩ
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ
Καθ’ ης η Αίτηση
Κ. Παναγιώτου (κα), για Ανδρέας Σ. Αγγελίδης Δ.Ε.Π.Ε., για Αιτητή
Κ. Παπαδοπούλου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Καθ’ ης η Αίτηση
Α. Κοζάκου (κα), για Θεόδωρο Μ. Ιωαννίδη & Σια Δ.Ε.Π.Ε., για Ενδιαφερόμενα Μέρη
ΑΠΟΦΑΣΗ
ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Π.Δ.Δ.: Προσβάλλεται ως άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε εννόμου αποτελέσματος η απόφαση της καθ’ ης η αίτηση, Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας (Ε.Δ.Υ.), η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, ημερομηνίας 23.12.2021 και σύμφωνα με την οποία, κατόπιν επανεξέτασης, προήχθησαν στη μόνιμη θέση Λειτουργού Κοινωνικών Υπηρεσιών Α’, Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας («η επίδικη θέση»), αναδρομικά από 1.10.2017, τα ενδιαφερόμενη μέρη («Ε.Μ.») 1. Ι. Π., 2. Μ. Θ. Γ. και 3. Α. Α., αντί και/ή στη θέση της αιτήτριας.
Η επίδικη απόφαση είναι προϊόν επανεξέτασης, μετά από την υπό του Διοικητικού Δικαστηρίου έκδοση ακυρωτικής απόφασης στην προσφυγή αρ. 1757/2017, ημερομηνίας 31.8.2021, όπου διάδικοι ήσαν οι ίδιοι με αυτούς της υπό κρίση προσφυγής. Κρίθηκε σε εκείνη την περίπτωση, ότι έπασχε η σύσταση της Διευθύντριας Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, λόγω έλλειψης επαρκούς αιτιολογίας. Ειδικότερα, το Διοικητικό Δικαστήριο, ακυρώνοντας την εκεί προσβαλλόμενη απόφαση, επεσήμανε ότι «στη σύστασή της η Διευθύντρια ουδεμία μνεία έκανε στα συγκεκριμένα καθήκοντα και ευθύνες της επίδικης θέσης αλλά περιορίστηκε στη γενική αναφορά «στις απαιτήσεις της υπό πλήρωση θέσης και την καταλληλότητα των υποψηφίων», στοιχεία τα οποία αναφέρει ότι έλαβε υπόψη», καθώς και ότι «η Διευθύντρια, περιοριζόμενη στην αναπαραγωγή της ούτως ή άλλως προκύπτουσας από τα στοιχεία του φακέλου σύγκρισης των υποψηφίων στα καθιερωμένα κριτήρια (αξία, προσόντα, αρχαιότητα), παρέλειψε αφενός να περιγράψει τις αρετές που χρειάζονται για την επιτυχή εκτέλεση των καθηκόντων της θέσης και αφετέρου να προσδιορίσει τις ιδιότητες και ικανότητες τις οποίες η ίδια, ως Προϊστάμενη του Τμήματος, θεωρεί ότι διαθέτουν τα Ε/Μ και οι οποίες θα τις βοηθήσουν για καλύτερη εκπλήρωση των απαιτήσεων της υπό κρίση θέσης.».
Ακολούθησε, στο πλαίσιο της διενεργηθείσας επανεξετάσης, η συνεδρία της Ε.Δ.Υ., ημερομηνίας 18.11.2021, στην οποία προσήλθε η Διευθύντρια Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας («η Διευθύντρια»), η οποία, αφού σύστησε για προαγωγή τα τρία Ε.Μ., αποχώρησε από τη συνεδρία. Εν συνεχεία, η Ε.Δ.Υ., αφού, ως αναφέρεται στο σχετικό πρακτικό, έλαβε υπόψη της τα τρία κριτήρια-αξία, προσόντα, αρχαιότητα-, σταθμίζοντας και συνεκτιμώντας αυτά στο σύνολό τους και αποδίδοντας σε καθένα από αυτά την ανάλογη βαρύτητα, και αφού έλαβε υπόψη και τη σύσταση της Διευθύντριας, έκρινε ότι τα Ε.Μ. υπερείχαν των λοιπών υποψηφίων, τα επέλεξε ως τις πιο κατάλληλες και αποφάσισε να προσφέρει σε αυτές προαγωγή στην επίδικη θέση, αναδρομικά από 1.10.2017.
Κατά της πιο πάνω απόφασης, καταχωρήθηκε η υπό κρίση προσφυγή, στις 28.12.2021.
Η πλευρά της αιτήτριας εγείρει εν πρώτοις ζήτημα πάσχουσας αξιολόγησης και εσφαλμένων και/ή πεπλανημένων υπηρεσιακών εκθέσεων της αιτήτριας για τα έτη 2015 και 2016 και, σε άμεση συνάρτηση, ζήτημα μη διενέργειας δέουσας έρευνας εκ μέρους των καθ’ ων η αίτηση: κατά τον σχετικό ισχυρισμό, αυθαίρετα και/ή αδικαιολόγητα μειώθηκε η βαθμολογία της αιτήτριας στις εν λόγω εκθέσεις, η δε Ε.Δ.Υ. ουδέποτε προέβη, ως όφειλε, σε οποιαδήποτε διερεύνηση αυτής της «δυσμενούς και παράδοξης μείωσης της αξιολόγησης της Αιτήτριας».
Περαιτέρω, προωθείται ο ισχυρισμός περί παραβίασης του δεδικασμένου στην προηγηθείσα προσφυγή αρ. 1757/2017, καθότι, παρά τη διαπιστωθείσα, στην ακυρωτική απόφαση, έλλειψη επαρκούς αιτιολόγησης και/ή ανεπάρκεια της σύστασης της Διευθύντριας, η σύσταση που υπεβλήθη κατά την επανεξέταση, πάσχει εκ νέου εφόσον δεν λήφθηκαν υπόψη τα ευρήματα του Δικαστηρίου στην εν λόγω υπόθεση, είναι δε αυτή αναιτιολόγητη, προϊόν μη διενέργειας της δέουσας έρευνας, αλλά και ασύμβατη με τα στοιχεία των φακέλων και την υπηρεσιακή εικόνα των υποψηφίων. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υπεροχή της αιτήτριας σε πείρα, η οποία, κατά το σχετικό ισχυρισμό, δεν λήφθηκε καθόλου ή/και δεόντως υπόψη.
Επιπρόσθετα, σύμφωνα με έτερο προβαλλόμενο λόγο ακύρωσης που προωθείται, ως αντίθετη με τα στοιχεία των διοικητικών φακέλων, αναιτιολόγητη, πεπλανημένη και ως προϊόν μη διενέργειας της δέουσας έρευνας, πάσχει και η επίδικη απόφαση της Ε.Δ.Υ., η οποία, κατά τον σχετικό ισχυρισμό, αγνόησε την πρόσθετη πείρα της αιτήτριας, που απορρέει από την υπεροχή της έναντι των Ε.Μ. σε αρχαιότητα, ενώ πλανήθηκε η καθ’ ης η αίτηση και ως προς το στοιχείο της αξίας, χωρίς να έχει προβεί σε έλεγχο νομιμότητας της σύστασης της Διευθύντριας, χωρίς να έχει ζητήσει διευκρινίσεις και χωρίς να έχει προβληματιστεί για την πάσχουσα σύσταση, περιελθούσα ωσαύτως εις πλάνη.
Εκ διαμέτρου αντίθετες είναι οι θέσεις της συνηγόρου της καθ’ ης η αίτηση, η οποία, αντικρούοντας τους εγειρόμενους λόγους ακύρωσης, αντιτείνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση λήφθηκε κατόπιν διενέργειας της δέουσας έρευνας, καθόλα ορθά και νόμιμα, σύμφωνα με την οικεία νομοθεσία, είναι δε αυτή επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη, εύλογα επιτρεπτή και εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της Διοίκησης και ουδεμία πλάνη εμφιλοχώρησε κατά τη λήψη αυτής. Όπως καθόλα νόμιμη, σύμφωνα με την κα Παπαδοπούλου, υπήρξε και η προηγηθείσα υποβληθείσα σύσταση της Διευθύντριας, η οποία βρίσκεται σε πλήρη συμμόρφωση με τα ευρήματα του Διοικητικού Δικαστηρίου στην ακυρωτική του απόφαση επί της προσφυγής αρ. 1757/2017 και συνάδει πλήρως με τα στοιχεία των διοικητικών φακέλων. Καταλήγει δε η ευπαίδευτη συνήγορος της καθ’ ης η αίτηση, υποβάλλοντας ότι η αιτήτρια, σε κάθε περίπτωση, δεν κατόρθωσε να αποδείξει έκδηλη υπεροχή έναντι των Ε.Μ., ως η νομολογία πάγια και διαχρονικά επιτάσσει.
Η πλευρά των Ε.Μ. δεν καταχώρησε ένσταση, ούτε γραπτή αγόρευση, αλλά υιοθέτησε τις θέσεις της καθ’ ης η αίτηση.
Έχω εξετάσει την προσβαλλόμενη απόφαση υπό το πρίσμα των οικείων διοικητικών φακέλων και, γενικότερα, όλων των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, τα οποία αποτέλεσαν το υπόβαθρο για προώθηση των εκατέρωθεν θέσεων, είτε κατά είτε υπέρ της νομιμότητας της προσβαλλόμενης πράξης.
Η υπηρεσιακή εικόνα της αιτήτριας και των τριών Ε.Μ. στα θεσμοθετημένα στοιχεία κρίσης, αποκαλύπτει τα εξής: στο κριτήριο της αξίας, σύμφωνα με τις ετήσιες υπηρεσιακές εκθέσεις των τελευταίων πέντε, προ του ουσιώδους χρόνου, ετών, η αιτήτρια υστερεί έναντι των τριών Ε.Μ., σε επτά σημεία, όπου η απόδοσή της αξιολογήθηκε ως «Πολύ Ικανοποιητική» (στο κριτήριο της «Απόδοσης», στα τρία από τα πέντε τελευταία έτη, στο κριτήριο της «Υπευθυνότητας», στα δυο από τα εν λόγω έτη και στο κριτήριο του «Υπηρεσιακού Ενδιαφέροντος» και στο κριτήριο της «Διευθυντικής Ικανότητας», σε ένα έτος), ενώ αυτή των Ε.Μ. ως καθόλα «Εξαίρετη». Ως προς τα προσόντα, η αιτήτρια, όπως και τα τρία Ε.Μ., διαθέτει Πτυχίο Ανώτατης Εκπαίδευσης, ενώ το Ε.Μ. 1 διαθέτει επιπρόσθετα και Μεταπτυχιακό Δίπλωμα επιπέδου Master. Όσον αφορά στο κριτήριο της αρχαιότητας, η αιτήτρια προηγείται του Ε.Μ. 1 κατά επτά μήνες και των Ε.Μ. 2 και 3 κατά περίπου δυο χρόνια, στην αμέσως προηγούμενη της επίδικης θέση. Επιπρόσθετα, τα τρία Ε.Μ., σε αντίθεση με την αιτήτρια, διαθέτουν υπέρ τους τη σύσταση της Διευθύντριας, η οποία, κατά πάγια νομολογία, προσθέτει στην αξία των υποψηφίων (Κέντα ν. Δημοκρατίας (1996) 3 Α.Α.Δ. 485).
Στη σύστασή της, την οποία η Ε.Δ.Υ. έλαβε υπόψη της στην τελική της κρίση, η Διευθύντρια, αφού παρέθεσε την προεκτεθείσα υπηρεσιακή εικόνα των υποψηφίων, ρητά ανέφερε ότι έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι η αιτήτρια υστερεί έναντι των συστηθέντων στα προαναφερθέντα επτά σημεία αξιολόγησης, σύμφωνα με τις ετήσιες υπηρεσιακές εκθέσεις των τελευταίων πέντε, προ του ουσιώδους χρόνου, ετών, «καθότι οι εν λογω θέσεις είναι θέσεις προαγωγής και ιδιαίτερα πρόκειται για μεσοδιευθυντικό επίπεδο για το οποίο οι υποψήφιοι, σύμφωνα και με τα καθήκοντα της θέσης, όπως αυτά ορίζονται στο οικείο Σχέδιο Υπηρεσίας, έπρεπε να έχουν στο σύνολο», η δε αιτήτρια, σύμφωνα πάντα με τη σύσταση, «υστερεί στα πιο πάνω κριτήρια και δεν διαθέτει τις πιο πάνω αρετές που διαθέτουν οι συστηνόμενες και οι οποίες θα τις βοηθήσουν για καλύτερη εκπλήρωση των απαιτήσεων των θέσεων». Ως εκ των πιο πάνω, καταλήγει η Διευθύντρια στη σύστασή της, η υπεροχή της αιτήτριας σε αρχαιότητα ως αυτή έχει προεκτεθεί, δεν είναι αρκετή για να κλείνει την πλάστιγγα προς το μέρος της.
Τα ίδια εν πολλοίς ανέφερε και η Ε.Δ.Υ. στην επίδικη απόφασή της, όπου ρητά καταγράφεται ότι λήφθηκε υπόψη η σύσταση της Διευθύντριας, ενώ γίνεται, όπως και στη σύσταση της Διευθύντριας, ειδικότερη αναφορά και συγκριτική αντιπαραβολή μεταξύ των Ε.Μ. και της αιτήτριας.
Το πρώτο που θα πρέπει να παρατηρηθεί, είναι ότι η εν λόγω σύσταση όχι μόνο συνάδει με τα στοιχεία των οικείων διοικητικών φακέλων, αλλά και συμμορφώνεται με τα ευρήματα της ακυρωτικής δικαστικής απόφασης στην προσφυγή αρ. 1757/2017, εφόσον, και σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε αναφορικά με την εκεί υποβληθείσα σύσταση, η Διευθύντρια, με τη νέα σύσταση, παρέσχε επαρκή αιτιολόγηση αναφορικά με την επιλογή των τριών Ε.Μ. έναντι της αιτήτριας, άμεσα συναρτώμενη με την αξιολόγηση της αιτήτριας στις τελευταίες, προ του ουσιώδους χρόνου υπηρεσιακές εκθέσεις, όπου η αιτήτρια υστερεί έναντι των Ε.Μ.. Συνεπώς, κρίνω ότι ο ισχυρισμός περί παραβίασης του δεδικασμένου, στερείται ερείσματος και απορρίπτεται.
Περαιτέρω, σύμφωνα και με το σύνολο των ενώπιον μου τεθέντων στοιχείων, προκύπτει ότι η σύσταση συνάδει με το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου και όσον αφορά τα θεσμοθετημένα στοιχεία κρίσης. Ειδικότερα, όσον αφορά στην αρχαιότητα, όπου η αιτήτρια υπερέχει των Ε.Μ., υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, η αρχαιότητα ναι μεν παραμένει ένα νόμιμο και θεσμοθετημένο στοιχείο κρίσης, ωστόσο, δεν είναι ο ρυθμιστικός παράγοντας και δύναται αυτή να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο μόνον εφόσον υπάρχει ισοδυναμία στα λοιπά στοιχεία κρίσης (Αναστασία Βιολάρη ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 162/2010, ημερ. 11.4.2017, Δημοκρατία ν. Ταλιώτη (2010) 3 Α.Α.Δ. 391 και Βασιλειάδης ν. Τσιάππα (2005) 3 Α.Α.Δ. 403). Εν προκειμένω, ναι μεν η αιτήτρια υπερείχε έναντι των Ε.Μ. σε αρχαιότητα κατ’ επτά μήνες, όσον αφορά το Ε.Μ. 1, και περίπου δυο χρόνια όσον αφορά τα Ε.Μ. 2 και 3, στην προηγούμενη της επίδικης θέσης, ωστόσο, αυτή η υπεροχή από μόνη της, δεν θα μπορούσε να διαδραματίσει οποιοδήποτε ουσιαστικό ρόλο, δεδομένης της υπεροχής των Ε.Μ. σε αξία, ως έχει προεκτεθεί.
Ισχυρίζονται περαιτέρω οι συνήγοροι της αιτήτριας ότι όχι μόνο σε αρχαιότητα, αλλά και σε πείρα η αιτήτρια υπερέχει έναντι των Ε.Μ., η οποία προσθέτει στο στοιχείο της αξίας. Βεβαίως, εκ του γεγονότος ότι η αρχαιότητα δεν έχει παύσει να αποτελεί θεσμοθετημένο κριτήριο, η πείρα, ως απορρέουσα από αυτήν, την τονίζει, προσθέτοντας στην αξία (Δημοκρατία v. Ταλιώτη, ανωτέρω, και Ζωδιάτης ν. Δημοκρατίας (2008) 3 Α.Α.Δ. 406). Ωστόσο, κατά πάγια νομολογία, η πείρα, ως παράγων, δεν αποτελεί ένα από τα θεσμοθετημένα κριτήρια προαγωγής (Περικλέους ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 2/2014, ημερ. 13.1.2020), ενώ, λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, η όποια υπεροχή της αιτήτριας σε αρχαιότητα έναντι των Ε.Μ. και η εξ’ αυτής απορρέουσα πείρα, στην προηγούμενη θέση δεν θα μπορούσε από μόνη της να ασκήσει καταλυτικό και/ή ουσιώδη ρόλο υπέρ της αιτήτριας στην συνολική εικόνα των υποψηφίων.
Ως εκ των πιο πάνω, η δοθείσα σύσταση, ως συνάδουσα με τα στοιχεία των φακέλων και ορθώς αποτυπώνουσα την υπηρεσιακή εικόνα των υποψηφίων, κρίνεται ορθή και, σε κάθε περίπτωση, εύλογα επιτρεπτή. Δεν εντοπίζεται κενό έρευνας, αλλ’ ούτε αιτιολογίας, ενώ και ο ισχυρισμός περί εμφιλοχωρήσασας πλάνης δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί. Προσθέτει δε αυτή η σύσταση στην αξία των Ε.Μ. (βλ. Κέντα, ανωτέρω, Ανδρέας Ματσάγκος ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (2008) 3 Α.Α.Δ. 199 και Γεώργιος Λυώνας κ.α. ν. Δημοκρατίας (1990) 3 ΑΑΔ 2038) και, λαμβανομένης υπόψη της συγκριτικής εικόνας των διαδίκων στα λοιπά στοιχεία κρίσης, προσδίδει στα Ε.Μ. υπεροχή έναντι της αιτήτριας.
Επιπρόσθετα, στερείται ερείσματος και ο ισχυρισμός ότι δεν διενεργήθηκε η δέουσα έρευνα εκ μέρους της Διευθύντριας, αλλά και της Ε.Δ.Υ., εφόσον όφειλαν να λάβουν υπόψη τους και/ή να διερευνήσουν κατά πόσον κατά τη μείωση της βαθμολόγησης της αιτήτριας, συνέτρεχε αλλότριος σκοπός και παραβίαση της αρχής της αμεροληψίας.
Εν πρώτοις, θα πρέπει να υπομνησθεί ότι αντικείμενο της παρούσας, αποτελεί η νομιμότητα και εγκυρότητα της απόφασης της καθ’ ης η αίτηση να επιλέξει για προαγωγή στην επίδικη θέση τα τρία Ε.Μ. αντί της αιτήτριας και εντός αυτού του πλαισίου θα εξεταστούν οι προβαλλόμενοι λόγος ακύρωσης περί πάσχουσας σύστασης και πάσχουσας τελικής απόφασης της Ε.Δ.Υ., λόγω μη διενέργειας της δέουσας έρευνας, έλλειψης αιτιολογίας και πλάνης. Σε κάθε περίπτωση, δεν αποτελεί έργο του Δικαστηρίου η πρωτογενής αξιολόγηση των υποψηφίων (Χρυστάλλα Συμεωνίδου κ.α. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 911/93 κ.α., ημερ. 18.4.1997).
Οι δε ισχυρισμοί της αιτήτριας περί αλλότριων σκοπών, έλλειψης αμεροληψίας και εχθρικής στάσης απέναντί της, αναγόμενοι ουσιαστικά στον τρόπο βαθμολόγησής της από την προηγούμενη προϊστάμενή της, δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης στο πλαίσιο της παρούσας, το δε Δικαστήριο, επαναλαμβάνω, δεν υποκαθιστά τη Διοίκηση και δεν ασκεί πρωτογενή έλεγχο.
Εν πάση περιπτώσει, οι αρχές αναφορικά με την τήρηση της αρχής της αμεροληψίας, η οποία βεβαίως και θα πρέπει να διέπει τη δράση της Διοίκησης, έχουν αποκρυσταλλωθεί μέσα από τις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Κάθε έλλειψη αμεροληψίας, πρέπει να αποδεικνύεται με επαρκή και/ή ικανοποιητική βεβαιότητα από γεγονότα που εμφαίνονται στους διοικητικούς φακέλους ή από λογικά συμπεράσματα που τεκμαίρονται από τα γεγονότα αυτά (Φειδίας Εκτωρίδης ν. Δημοκρατίας (1990) 3 Α.Α.Δ. 922, Όθωνος ν. Δημοκρατίας (1989) 3 C.L.R. 475). Το δε βάρος απόδειξης σε τέτοιες περιπτώσεις φέρει ο διάδικος που επικαλείται την ύπαρξη μεροληψίας ή προκατάληψης (Νεοφύτου ν. ΕΔΥ (2007) 3 Α.Α.Δ. 8, Medcon Construction Co Ltd v. Δημοκρατίας (2002) 3 Α.Α.Δ. 441). Όπως τονίστηκε στην Γιαννακού Κωνσταντινίδου ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 231/2012, ημερ. 24.10.2018, όπου η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου εξέτασε ισχυρισμούς για μεροληψία και έλλειψη αντικειμενικότητας και απέρριψε τον σχετικό ισχυρισμό, με αναφορά στην Παπαδοπούλου ν. Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ. 526, «ισχυρισμοί περί έλλειψης αμεροληψίας θα πρέπει να αποδεικνύονται».
Το ζητούμενο, εν προκειμένω, είναι αν με βάση τα πιο πάνω, δημιουργούνται αμφιβολίες σε κάποιον ουδέτερο αντικειμενικά παρατηρητή για το αμερόληπτο της κρίσης του διοικητικού οργάνου, αν κλονίζεται δηλαδή το τεκμήριο αμεροληψίας των διοικητικών πράξεων (Georghios Michael Kallouris and the Republic of Cyprus, through the Public Service Commission (An Independent Body) (1964) G.L.R. 313, Δημοκρατία ν. Χατζηχάννα (2003) 3 A.A.Δ. 554, Δημοκρατία ν. Αντωνίου (2012) 3 A.A.Δ. 328, Νικολάου ν. Συμβουλίου Εφέσεων Υπουργείου Δικαιοσύνης Δημοσίας Τάξεως (2012) 3 Α.A.Δ. 357). Εν προκειμένω, στη βάση του συνόλου των ενώπιον μου στοιχείων, κρίνω ότι ο ισχυρισμός περί έλλειψης αμεροληψίας δεν στοιχειοθετείται και, σε κάθε περίπτωση, δεν θεμελιώνεται επαρκώς. Αυτό που εδώ ενδιαφέρει, είναι το κατά πόσον η δράση της Διευθύντριας, αλλά και του αποφασίζοντος οργάνου, ήτοι της Ε.Δ.Υ. εγείρει ζητήματα παραβίασης της αρχής της αμεροληψίας, και επ' αυτού, στη βάση των ενώπιον μου στοιχείων, η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι αρνητική.
Υπενθυμίζεται ότι η έλλειψη αμεροληψίας πρέπει να αποδεικνύεται με ικανοποιητική βεβαιότητα, είτε από τα στοιχεία των διοικητικών φακέλων ή με ασφαλή συμπεράσματα που μπορούν να εξαχθούν από την ύπαρξη τέτοιων στοιχείων ή γεγονότων. Για να ακυρωθεί δε η πράξη, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η προκατάληψη επηρέασε το διοικητικό όργανο που πήρε την απόφαση (βλ. Δημήτρης Ποταμού ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1163/2004, ημερ. 2.10.2006 και την απόφαση του παρόντος Δικαστηρίου στην Μ.Π. ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1744/2022 (i-Justice), ημερ. 26.1.2023).
Τα αμέσως πιο πάνω, αφορούν βεβαίως και στους ισχυρισμούς της πλευράς της αιτήτριας περί μη διενέργειας δέουσας έρευνας και παραβίασης της αρχής της αμεροληψίας και εκ μέρους της Ε.Δ.Υ., ισχυρισμοί οι οποίοι, στη βάση των προεκτεθέντων, κρίνονται αβάσιμοι και απορρίπτονται.
Επιπρόσθετα, ως αβάσιμοι θα πρέπει να απορριφθούν και οι ισχυρισμοί της πλευράς της αιτήτριας περί πάσχουσας σύστασης λόγω στοιχείων και πληροφοριών που ανεπίτρεπτα έλαβε η Διευθύντρια από τους άμεσα προϊσταμένους των υποψηφίων. Οι εν λόγω ισχυρισμοί στερούνται της απαιτούμενης στοιχειοθέτησης και έχουν παραμείνει αναπόδεικτοι, όπως και οι ισχυρισμοί της αιτήτριας περί διαμόρφωσης των υπηρεσιακών εκθέσεων των υποψηφίων με «μυστική ενημέρωση με άγνωστα στοιχεία και πληφορορίες, μη προβλεπόμενες κατά Νόμο και άγνωστες στην Αιτήτρια».
Αντίθετα, στη βάση του τεκμηρίου της κανονικότητας που υπάρχει υπέρ των πράξεων της Διοίκησης, και το οποίο δεν έχει εν προκειμένω ανατραπεί, δεν έχω λόγω να αμφισβητήσω ότι στα πλαίσια της δέουσας έρευνας, την οποία πραγματοποίησε η Διευθύντρια, έλαβε στοιχεία και πληροφορίες από τους άμεσα προϊστάμενους των υποψηφίων, πρακτική η οποία, όχι μόνον είναι θεμιτή, αλλά και στοχεύει στην διαμόρφωση πληρέστερης εικόνας και έρευνας σχετικά με τους υποψηφίους. Άμεσα σχετική με το υπό συζήτηση θέμα είναι η απόφαση στην Βαθούλα Παναγή Αντωνιάδου ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1017/2012, ημερ. 4.11.2015, όπου, με αναφορά και στην Λύωνας κ.α. ν. Δημοκρατίας (1990) 3(Γ) A.A.Δ. 2038, λέχθηκε ότι ο Διευθυντής ή/και ο Προϊστάμενος, ανεξαρτήτως χρόνου και γνωριμίας, διεξάγοντας την έρευνά του, μπορεί να αντλήσει τις πληροφορίες από οποιεσδήποτε άλλες κατάλληλες πηγές. Περαιτέρω, στην Γεωργιάδου ν. Δημοκρατίας (1990) 3(Δ) A.A.Δ. 2480, επισημάνθηκε ότι η αποκάλυψη των απόψεων των προϊσταμένων δεν είναι απαραίτητη. Όπως χαρακτηριστικά λέχθηκε:
«Η νομολογία μας όμως απαιτεί μεν να καταχωρούνται οι συστάσεις του προϊσταμένου του τμήματος, που αποτελούν σοβαρό στοιχείο κρίσεως για το διορίζον όργανο και επομένως πρέπει να είναι και ενώπιον του Δικαστηρίου για έλεγχο, αλλά όχι και οι απόψεις πού άκουσε από άλλους λειτουργούς για να καταλήξει στη δική του κρίση. Ο τρόπος που ο προϊστάμενος τμήματος αξιολογεί τις απόψεις λειτουργών που συμβουλεύεται, αναφορικά με την κρίση τούς για συναδέλφους τους, δεν είναι δυνατό να ελέγχεται δικαστικά».
Προκύπτει λοιπόν ότι και εν προκειμένω, δεν υπήρχε υποχρέωση καταγραφής από τη Διευθύντρια των πληροφοριών που αντλήθηκαν από τους προϊσταμένους των υποψηφίων, ούτε και υποχρέωση αποκάλυψης των ονομάτων τους. Όπως συναφώς λέχθηκε και στην Βαθούλα Παναγή Αντωνιάδου, ανωτέρω, διατηρούσε η Διευθύντρια τη δυνατότητα, καθ’ οιονδήποτε χρόνο, να αποταθεί σε οποιονδήποτε προϊστάμενο λειτουργό για σκοπούς άντλησης πληροφοριών για έναν υπάλληλο, όπως διατηρούσε και τη δυνατότητα να βασιστεί αποκλειστικά στη δική της κρίση και δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η Διευθύντρια να είχε σχηματίσει άποψη για τους υποψηφίους, περιλαμβανομένης και της αιτήτριας, από γενικότερη ενημέρωση που ελάμβανε αρμοδίως από τον εκάστοτε προϊστάμενό του, σε οποιοδήποτε χρόνο μέσα στα πλαίσια της ιεραρχικής δομής της υπηρεσίας και μέσω της καθημερινής επαγγελματικής επαφής τους.
Ας σημειωθεί, εξάλλου, ότι παρόμοια προσέγγιση επί του υπό συζήτηση θέματος ακολουθήθηκε από το παρόν Δικαστήριο στην Λάμπρου ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 240/2019, ημερ. 8.7.2022 και Δημοσθένους κ.α. ν. Δημοκρατίας, Συνεκδ. Υποθ. Αρ. 417/2018 κ.α., ημερ. 23.5.2022.
Υπ’ αυτά τα δεδομένα, η δοθείσα σύσταση της Διευθύντριας υπέρ των Ε.Μ., ως συνάδουσα με τα στοιχεία των φακέλων και ορθώς αποτυπώνουσα την υπηρεσιακή εικόνα των υποψηφίων, κρίνεται ορθή και, σε κάθε περίπτωση, εύλογα επιτρεπτή, προσθέτοντας ωσαύτως στην αξία των τριών Ε.Μ. (Κέντα, ανωτέρω, Ανδρέας Ματσάγκος ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (2008) 3 Α.Α.Δ. 199, Γεώργιος Λυώνας κ.α. ν. Δημοκρατίας (1990) 3 ΑΑΔ 2038) και, λαμβανομένης υπόψη της συγκριτικής εικόνας των διαδίκων στα θεσμοθετημένα στοιχεία κρίσης, προσδίδει σε αυτά υπεροχή έναντι της αιτήτριας.
Περαιτέρω, και η επίδικη απόφαση της Ε.Δ.Υ., η οποία, ως ρητώς αναφέρεται στο πρακτικό λήψης της απόφασης, έλαβε υπόψη της και τη σύσταση της Διευθύντριας, κρίνεται ορθή και, εν πάση περιπτώσει, εύλογα επιτρεπτή. Δεν έχω διαπιστώσει κενό έρευνας εκ μέρους της καθ’ ης η αίτηση, αλλ’ ούτε αιτιολογίας, ως οι περί του αντιθέτου ισχυρισμοί της πλευράς της αιτήτριας. Αντίθετα, εξετάζοντας την επίδικη απόφαση, ως αυτή περιέχεται στο πρακτικό συνεδρίας της Ε.Δ.Υ. ημερομηνίας 18.11.2021, προκύπτει ότι αυτή υπήρξε πλήρως και/ή δεόντως αιτιολογημένη δυνάμενη ωσαύτως να υπαχθεί στον απαιτούμενο δικαστικό έλεγχο, ως η νομολογία πάγια και διαχρονικά επιτάσσει (Στέφανος Φράγκου ν. Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 270). Προκύπτει από το εν λόγω πρακτικό ότι λήφθηκαν υπόψη και οι προσωπικοί φάκελοι των υποψηφίων και οι Υπηρεσιακές Εκθέσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στα τελευταία χρόνια, η δοθείσα σύσταση, η οποία ερευνήθηκε κατά πόσον συνάδει με τα στοιχεία των φακέλων, τα προσόντα και η αρχαιότητα των υποψηφίων. Συνεπώς, δεν μπορώ να συμφωνήσω με τη θέση της αιτήτριας ότι η Ε.Δ.Υ. ουσιαστικά αποφάσισε αναιτιολόγητα και δέσμια προς πάσχουσα πολλαπλώς σύσταση: αντίθετα, από το πρακτικό της επίδικης συνεδρίας ημερομηνίας 18.11.2021, προκύπτει ευκρινώς η υπό της Επιτροπής διενέργεια της δικής της και δέουσας έρευνας, η οποία απέληξε στη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης, μετά από στάθμιση όλων των ενώπιον της στοιχείων και δεδομένων. Η επίδικη απόφαση κρίνεται ορθή και νόμιμη και, σε κάθε περίπτωση, εύλογα επιτρεπτή και ληφθείσα εντός των ορίων της διακριτικής ευχέρειας της καθ’ ης η αίτηση.
Κατά πάγια νομολογία, η εξουσία του αναθεωρητικού Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομιμότητας της διοικητικής πράξης και στη διακρίβωση του κατά πόσον η Διοίκηση υπερέβη τα ακραία όρια της διακριτικής της εξουσίας, ενώ δεν επεμβαίνει όταν η επίδικη απόφαση ήταν εύλογα επιτρεπτή, εκτός αν φανεί ότι υπήρξε πλάνη περί τα πράγματα ή το νόμο, ή κατάχρηση ή υπέρβαση εξουσίας (Georghiades v. Republic (1982) 3 C.L.R. 659, Athinoulla Th. leronymides v. Republic (1988) 3 C.L.R. 2657). Κάτι που δεν διαπιστώνω να έχει συμβεί εν προκειμένω. Αντίθετα, κρίνω ότι τόσο η Διευθύντρια και, ακολούθως, η Ε.Δ.Υ., ενήργησαν εντός των ορίων της διακριτικής τους ευχέρειας και τόσο η δοθείσα σύσταση, αλλά και η τελική απόφαση κρίνονται ως εύλογα επιτρεπτές.
Συναφώς, στην πολύ πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Σωτήρης Κολέττας ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 32/2016, ημερ. 20.6.2023, με αναφορά και στην Παναγή ν. Δημοκρατίας (2011) 3 Α.Α.Δ. 639, επισημάνθηκε εκ νέου ότι, εφόσον η υπό του διοικητικού οργάνου διαμόρφωση κρίσης και αξιολόγηση είναι εύλογη, σύμφωνη με τα στοιχεία και τα δεδομένα που είναι ενώπιον του και δεν εκφεύγει των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, αυτή δεν είναι δυνατό να υποκατασταθεί από το αναθεωρητικό Δικαστήριο. Κρίνεται σκόπιμη η παράθεση του ακόλουθου αποσπάσματος από την εν λόγω απόφαση:
«Η προαναφερθείσα απόφαση Παναγή εξηγεί με σαφήνεια το ρόλο του διοικητικού οργάνου κατά την επιλογή υποψηφίων για διορισμό ή προαγωγή:
«. το διοικητικό όργανο διαμορφώνει κρίση έχοντας υπόψη το σύνολο των στοιχείων τα οποία είναι ενώπιον του. Η επιλογή γίνεται στη βάση της αξιολόγησης όλων των δεδομένων, η οποία αξιολόγηση εφόσον είναι εύλογη, σύμφωνη με τα στοιχεία και τα δεδομένα που είναι ενώπιον του διοικητικού οργάνου και δεν εκφεύγει των ακραίων ορίων της διακριτικής του ευχέρειας, δεν είναι δυνατό να υποκατασταθεί από το αναθεωρητικό Δικαστήριο. Η θέση του εφεσείοντος κατατείνει στη λανθασμένη προσέγγιση ότι μπορεί στην ουσία να γίνεται μια αριθμητική ή μαθηματική συνεξέταση των στοιχείων κατά τρόπο που το ένα στοιχείο υπέρ του ενός υποψηφίου, να εξουδετερώνεται από κάποιο άλλο στοιχείο υπέρ του άλλου υποψηφίου. Τέτοια άσκηση αναμφίβολα παραπέμπει σε μηχανιστικό υπολογισμό από τον οποίο όμως ελλείπει το στοιχείο της διακριτικής ευχέρειας και της καθολικής κρίσης υπό το φως του συνόλου των παραμέτρων. Όπως υποδείχθηκε στην Πολυξένη Γρηγορίου (Μιχαηλίδου) v. Δημοκρατίας (2007) 3 Α.Α.Δ. 275, δεν μπορεί να προκαθοριστεί η βαρύτητα των στοιχείων κρίσης ώστε οποιοδήποτε από αυτά να έχει και ορισμένη σημασία. Το σύστημα αξιολόγησης πρέπει, καθώς υποδείχθηκε και στην Γιωργούδης v. Δημοκρατίας (2009) 3 Α.Α.Δ. 116, να στοχεύει στην ανάδειξη του καταλληλότερου υποψηφίου, με μόνη δέσμευση να εξυπηρετείται η αξιοκρατία και το δημόσιο συμφέρον.».
Όπως είχαμε την ευκαιρία να επαναλάβουμε στα ίδια πλαίσια, αποδίδοντας την ουσία της αποκρυσταλλωμένης νομολογίας, στην Σωτήρης Αναστασιάδης ν. Δημοκρατίας, ΑΕ Αρ. 8/16, ημερ. 16.2.2023:
«Περί ουσιαστικής συνεξέτασης συνεπώς ο λόγος, με κριτήριο τα ακραία όρια της διακριτικής ευχέρειας του διοικητικού οργάνου και όχι ένας μηχανιστικός υπολογισμός, ή μια αριθμητική συνεξέταση που απολήγει σε επέμβαση στην εύλογη άσκηση της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης.»
Εκείνο που έχει σημασία είναι η διαπίστωση πως η διοίκηση προέβη σε εύλογη και ουσιαστική στάθμιση των δεδομένων, εντός των πλαισίων της διακριτικής της ευχέρειας. Δεν απαιτείται μικροσκοπική εξέταση από το δικαστήριο. Το ζητούμενο δεν είναι η υποκατάσταση της διοίκησης από το δικαστήριο.
Επί αυτής της ορθής νομικής βάσης στηρίχθηκε το πρωτόδικο δικαστήριο για να καταλήξει ότι η ΕΔΥ, εν προκειμένω, κινήθηκε εντός της πολύ ευρείας, λαμβανομένης υπόψη της υψηλής θέσης που όφειλε να πληρώσει, διακριτικής της ευχέρειας. Συμπλήρωσε δε ότι ακόμα και αν ο εφεσείων στοιχειοθετούσε υπεροχή, αυτή θα έπρεπε να ήταν έκδηλη, με το βάρος στους ώμους του εφεσείοντα, για να μπορούσε να επιφέρει ακυρότητα (Χατζηβασιλείου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου (1998) 3 ΑΑΔ 755, 762).».
Η ίδια προσέγιση είχε ακολουθηθεί και προηγουμένως από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Ταντελές ν. Α.Η.Κ., Α.Ε. 274/2012, ημερ. 19.12.2018, όπου λέχθηκε ότι το Δικαστήριο δεν υποκαθιστά τη δική του κρίση για την επιλογή του καταλληλότερου υποψηφίου με την κρίση του αρμοδίου οργάνου, όταν η κρίση του οργάνου είναι εύλογα επιτρεπτή (βλ. και Α.Η.Κ. ν. Λοϊζου, Α.Ε. 141/2011, ημερ. 28.11.2017 και Eliades v. Republic (1985) 3 CLR 1904). Εν προκειμένω, κρίνω ότι η καθ’ ης η αίτηση ενήργησε μέσα στα επιτρεπτά όρια και η τελική απόφαση υπήρξε εύλογα επιτρεπτή.
Καταληκτικά, και ενόψει των πιο πάνω διαπιστώσεων, τόσο η δοθείσα σύσταση όσο και η τελική απόφαση της Ε.Δ.Υ. κρίνονται ορθές: σε μια συνολική προσμέτρηση των στοιχείων που λήφθηκαν υπόψη, περιλαμβανομένης βεβαίως της συγκριτικής εικόνας της αιτήτριας και των Ε.Μ. σε αξία, προσόντα και αρχαιότητα, αλλά και της υπέρ των Ε.Μ. δοθείσας σύστασης, καταλήγω ότι σύννομα και εντός των ορίων της διακριτικής της ευχέρειας, η Ε.Δ.Υ. επέλεξε τα Ε.Μ. αντί της αιτήτριας για προαγωγή στην επίδικη θέση.
Η δε αιτήτρια, η οποία και φέρει το σχετικό βάρος, δεν έχει αποδείξει έκδηλη υπεροχή έναντι των Ε.Μ., ως η νομολογία πάγια και διαχρονικά απαιτεί (Θεοκλέους ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 90/2013, ημερ. 26.11.2019 και Αθηνά Καραγιάννη-Κλεάνθους ν. Δημοκρατίας, Α.Ε. 7/2011, ημερ. 21.12.2016), ώστε να δικαιολογείται παρέμβαση του Δικαστηρίου, η οποία, κατά πάγια νομολογία, είναι δυνατή μόνον όπου διαπιστώνεται έκδηλη υπεροχή του αιτητή έναντι του επιλεγέντος υποψηφίου (Παναγιώτης Χατζηβασιλείου ν. Αρχής Λιμένων Κύπρου (1998) 3 Α.Α.Δ. 755, Δημοκρατία ν. Μάριος Παπαχριστοδούλου (2002) 3 Α.Α.Δ. 329).
Κατά συνέπεια, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται με €1500 έξοδα υπέρ της καθ’ ης η αίτηση και εναντίον της αιτήτριας. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, συμφώνως του Άρθρου 146.4(α) του Συντάγματος.
Φ.ΚΩΜΟΔΡΟΜΟΣ, Π.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο