ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ                              

Υπόθεση Αρ. 310/2021

      

     12 Ιανουαρίου, 2026

 

[Φ. ΚΑΜΕΝΟΣ, ΔΔΔ.]

 

Αναφορικά με τα Άρθρα 146, 28 και 29 του Συντάγματος

 

Μεταξύ:

             

Χρίστος Μ. Τριανταφυλλίδης

Αιτητής

                          Και

 

Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου

                                                      

Καθ' ου η Αίτηση

 

......... 

 

Νίκη Κλεάνθους για Χρίστο Μ. Τριανταφυλλίδη, Δικηγόρος για Αιτητή

Αλέξανδρος Γαβριηλίδης για Σκορδής και Παπαπέτρου & Σία ΔΕΠΕ, Δικηγόροι για Καθ’ ου η αίτηση

                                               

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Φ. Καμένος, ΔΔΔ.:  Στις 23.12.2020, το Καθ’ ου η αίτηση προκήρυξε τον διαγωνισμό με αρ. 35/2020 με τίτλο «Αγορά Νομικών Υπηρεσιών». Υποβλήθηκαν συνολικά 15 προσφορές, μια εκ των οποίων του Αιτητή, η οικονομική προσφορά του οποίου ήταν η χαμηλότερη με €2.950 πλέον Φ.Π.Α. ετησίως.

 

Με επιστολή προς τον Αιτητή ημερ. 05.02.2021, το Καθ' ου η αίτηση, κατ’ επίκληση του άρθρου 69 του Ν. 73(Ι)/2016 (ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές) ζήτησε όπως ο Αιτητής βεβαιώσει ότι έχει μελετήσει και κατανοήσει πλήρως τους όρους, τις προδιαγραφές, τις απαιτήσεις, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του Διαγωνισμού.

 

Με αυθημερόν απαντητική του επιστολή ο Αιτητής δήλωσε προς το Καθ' ου η Αίτηση ότι έχει μελετήσει και κατανοήσει πλήρως τους όρους, τις προδιαγραφές, τις απαιτήσεις, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του Διαγωνισμού καθώς και ότι ένεκα της τεχνογνωσίας και της μακροχρόνιας πείρας στην άσκηση της δικηγορίας του ιδίου και των δικηγόρων του γραφείου του μπορούσε να ανταποκριθεί άριστα στις απαιτήσεις του διαγωνισμού έναντι του ποσού που περιλήφθη στην προσφορά του.

 

Στις 09.02.2021, η Επιτροπή Αξιολόγησης του Καθ’ ου η αίτηση υπέβαλε Έκθεση Αξιολόγησης στην Επιτροπή Προσφορών του Καθ’ ου η αίτηση, η οποία κατέληγε σε εισήγηση για κατακύρωση του διαγωνισμού στον Αιτητή ως την προσφορά με τη χαμηλότερη τιμή, η οποία πληροί τους όρους, προϋποθέσεις και τεχνικές προδιαγραφές των εγγράφων του διαγωνισμού.

 

Η Επιτροπή Προσφορών στη συνεδρία της ημερ. 12.02.2021 αφού εξέτασε την Έκθεση Αξιολόγησης και κατόπιν συζήτησης, αποφάσισε να εισηγηθεί στο Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) του Καθ’ ου η αίτηση την κατακύρωση του διαγωνισμού στον Αιτητή.

 

Το Καθ' ου η Αίτηση με επιστολή του ημερομηνίας 15.02.2021, ζήτησε τη διαβεβαίωση του Αιτητή ότι μελέτησε όλα τα άρθρα της Συμφωνίας Παροχής Νομικών Υπηρεσιών και ότι ο ίδιος είναι σύμφωνος και δεν υπάρχει οποιαδήποτε παραβίαση κανενός από τα άρθρα της σύμβασης, διευκρινίζοντας ιδίως ως προς το άρθρο 12 (σύγκρουση συμφερόντων) για την ενδεχόμενη ιδιότητα του Αιτητή ως Νομικός Σύμβουλος του Δημοκρατικού Συναγερμού. Ο Αιτητής με αυθημερόν απαντητική του επιστολή απάντησε ότι είναι σύμφωνος και ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε παραβίαση κανενός από τα άρθρα της σύμβασης.

 

Με επιστολή ημερ. 17.02.2021, το Καθ’ ου η αίτηση ζήτησε επιπλέον πληροφόρηση ως προς την ιδιότητα του Αιτητή ως Νομικού Συμβούλου και Προέδρου του Νομικού Συμβουλίου του ΔΗΣΥ, στην οποία ο Αιτητής απάντησε επαναλαμβάνοντας ότι η προσφορά του δεν αντίκειται στο άρθρο 12 της σύμβασης και τις θέσεις του επί του θέματος αυτού και των ειδικότερων περί αυτού ερωτημάτων του Καθ’ ου η αίτηση.

 

Στις 23.02.2021, το ΔΣ του Καθ’ ου η αίτηση εξέτασε την επιστολή του Αιτητή και κατόπιν ψηφοφορίας αποφάσισε όπως μην προχωρήσει σε ανάθεση της σύμβασης στον Αιτητή και όπως προχωρήσει στη δεύτερη χαμηλότερη προσφορά νοουμένου ότι σταλεί στον προσφοροδότη αυτής (εφεξής ο «δεύτερος χαμηλότερος προσφοροδότης» ή εν συντομία ο «2ος ΧΠ»») παρόμοια επιστολή για ενδεχόμενη σύγκρουση συμφέροντος. Στη συζήτηση αναφορικά με τον Αιτητή αναφέρθηκαν τα πιο κάτω:

 

«Ενώπιον του Δ.Σ. τέθηκε η επιστολή του Νομικού Κρις Τριανταφυλλίδη στον οποίο τέθηκαν συγκεκριμένα ερωτήματα αναφορικά με το ρόλο του ως Νομικός Σύμβουλος και Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του ΔΗΣΥ. Ο κ. Τριανταφυλλίδης επιβεβαίωσε γραπτώς ότι είναι ο Νομικός Σύμβουλος του ΔΗΣΥ αλλά δεν πιστεύει ότι υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Ο Αντιπρόεδρος Σταύρος Ιωακείμ επανέλαβε εκ νέου τη θέση του ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε εξ αρχής δεν ήταν η καλύτερη, τονίζοντας ότι δεν έπρεπε το κριτήριο της προσφοράς να ήταν η χαμηλότερη τιμή αλλά να τεθούν ποιοτικά κριτήρια αξιολόγησης. Ως εκ τούτου ανέφερε ότι ο ίδιος θα τηρήσει αποχή. Αποχή τήρησαν και τα μέλη Κυριάκος Γέρου και Ελένη Λουκά. Η κα. Λουκά διερωτήθηκε κατά πόσον το Δ.Σ. μπορεί να ξεφύγει από την εισήγηση της Υπηρεσίας για το θέμα. Ο Πρόεδρος Ανδρέας Φράγκος ανέφερε ότι οι προσφορές για αγορά υπηρεσιών Νομικού Συμβούλου ετοιμάστηκαν κατόπιν καθοδήγησης του Γενικού Λογιστηρίου (Αρχή Προσφορών) και σε συνεννόηση και με τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο. Καταθέτοντας τη δική του άποψη ανέφερε ότι κατά τη γνώμη του υπάρχει δυνητική σύγκρουση συμφέροντος λόγω της ιδιότητας του κ. Τριανταφυλλίδη ως Νομικός Σύμβουλος και Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του ΔΗΣΥ και το γεγονός ότι εκ των δραστηριοτήτων του ΡΙΚ και την υποχρέωση εκ του νόμου κάλυψης των δραστηριοτήτων των κομμάτων, μπορεί να υπάρξει σύγκρουση συμφερόντων από την στιγμή που ο κ. Τριανταφυλλίδης είναι ο νομικός σύμβουλος του ΔΗΣΥ. Έγινε αναφορά τόσο στο Μέρος Γ των προσφορών, όσο και στο Άρθρο 12 της Συμφωνίας (Μέρος Β των προσφορών) των Πρότυπων Εγγράφων της Προσφοράς τα οποία αναφέρονται με σαφή τρόπο στο θέμα της σύγκρουσης συμφέροντος και στη σχέση προσφοροδοτών με πολιτικά κόμματα. Το μέλος Νεόφυτος Λαμπερτίδης εξέφρασε φόβους ότι θα κατηγορηθεί το Δ.Σ. ότι η διαδικασία έγινε για να προσληφθεί ένα μεγάλο γραφείο αν κατακυρωθεί στον κ. Τριανταφυλλίδη. Προβληματισμό εξέφρασαν τα μέλη Μαρία Χριστοφίδου και Ιωάννης Τσαγγαρίδης. Το θέμα τέθηκε σε ψηφοφορία. Υπέρ της ανάθεσης των υπηρεσιών Νομικού Συμβούλου του ΡΙΚ στον Κρις Τριανταφυλλίδη ουδέν μέλος ψήφισε. Κατά της ανάθεσης των υπηρεσιών Νομικού Συμβούλου του ΡΙΚ στον Κρις Τριανταφυλλίδη ψήφισαν ο Πρόεδρος και τα μέλη Μαρία Χριστοφίδου, Χάρης Νεοφύτου, Ιωάννης Τσαγγαρίδης, Ιορδάνης Παλληκαράς και Νεόφυτος Λαμπερτίδης. Τήρησαν αποχή ο Αντιπρόεδρος και τα μέλη Ελένη Λουκά και Κυριάκος Γέρου. Το Δ.Σ. αποφάσισε να προχωρήσει με τη δεύτερη χαμηλότερη προσφορά (…)»

 

Στις 26.02.2021 ο Αιτητής με νέα επιστολή του προς το Καθ' ου η Αίτηση επεσήμανε ότι τυχόν αποκλεισμός της προσφοράς του για τον λόγο ισχυριζόμενης σύγκρουσης συμφέροντος ένεκα αυτής της ιδιότητας του Αιτητή θα ήταν αντισυνταγματική, παράνομη και ενάντια στους όρους του διαγωνισμού.

 

Το Καθ’ ου η αίτηση στη συνεδρία του ημερ. 02.03.2021 εξέτασε την επιστολή του Αιτητή ημερ. 26.02.2021 καθώς και την επιστολή του 2ου ΧΠ και αποφάσισε ότι δεν υπήρχε λόγος να αλλάξει την απόφασή του και να προχωρήσει με ανάθεση της σύμβασης στον 2ο ΧΠ.

 

Ο Αιτητής, με επιστολές του ημερομηνίας 03.03.021 και 05.03.2021 προς το Καθ' ου η Αίτηση ζήτησε όπως πληροφορηθεί κατά πόσο είχε ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση σε σχέση με τον επίδικο διαγωνισμό.

 

Στις 11.03.2021, δημοσιεύθηκε σε ημερήσια εφημερίδα άρθρο με το οποίο καταγραφόταν ότι το Καθ’ ου η αίτηση κατακύρωσε τον διαγωνισμό στον 2ο ΧΠ, αποκλείοντας τη προσφορά του Αιτητή λόγω σύγκρουσης συμφέροντος.

 

Με επιστολή ημερ. 11.03.2021 και παραπέμποντας στο ως άνω δημοσίευμα, ο Αιτητής αιτήθηκε ενημέρωση αναφορικά με την απόφαση του Καθ’ ου η αίτηση, αίτημα το οποίο επανέλαβε με επιστολή του ημερ. 22.03.2021.

 

Το Καθ’ ου η Αίτηση με επιστολή του ημερομηνίας 22.03.2021 κοινοποίησε στον Αιτητή την απόφαση του να απορρίψει τη προσφορά του Αιτητή και να κατακυρώσει το διαγωνισμό στον 2ο ΧΠ για το ποσό των €6.000 πλέον Φ.Π.Α. ετησίως. Στην εν λόγω επιστολή ημερ. 22.03.2021 αναφέρθηκε αναφορικά με την προσφορά του Αιτητή:

 

«Επιθυμώ να σας ευχαριστήσω για την συμμετοχή σας στον πιο πάνω διαγωνισμό και να σας πληροφορήσω ότι η προσφορά σας μετά από σχετική απόφαση του ΔΣ ΡΙΚ απορρίφθηκε παρόλο ότι ήταν η χαμηλότερη σε τιμή προσφορά για τους εξής λόγους:

 

2. Η συμμετοχή σας δεν πληρούσε τον όρο στο Σημείο Γ της Τεχνικής Προσφοράς - Σύγκρουση Συμφερόντων; Στο «Έντυπο 1 - Τεχνική Προσφορά - Πίνακα III», θα πρέπει να υποβληθούν όλες οι συνεργασίες της τελευταίας τριετίας που είχε ο νομικός σύμβουλος που δυνατόν να δημιουργούν οποιαδήποτε σύγκρουση συμφέροντος με τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας αρχής.

 

Περαιτέρω, το Διοικητικό Συμβούλιο εξέτασε ειδικά το κατά πόσο η συμμετοχή σας στον Διαγωνισμό ερχόταν σε σύγκρουση με τις πρόνοιες του Άρθρου 12 στη Συμφωνία Παροχής Νομικών Υπηρεσιών - ΜΕΡΟΣ Β των Εγγράφων του Διαγωνισμού, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή Προσφορών και Αξιολόγησης πρότεινε την κατακύρωση του Διαγωνισμού σε εσάς. Το Διοικητικό Συμβούλιο αφού έλαβε υπόψη τις θέσεις σας και τις απόψεις σας όπως εκτέθηκαν γραπτώς, έκρινε ότι πράγματι η συμμετοχή σας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αφού παρουσιάζεστε στην ιστοσελίδα του πολιτικού κόμματος του Δημοκρατικού Συναγερμού ως ο Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου. Κατά αυτό το τρόπο και ένεκα της εν λόγω ιδιότητας σας υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων και για το λόγο αυτό, η προσφορά σας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Το συγκεκριμένο απόσπασμα της παραγράφου 1 του άρθρου 12, αναφέρει: «Μια τέτοια σύγκρουση συμφερόντων θα μπορούσε να προκύψει, ενδεικτικά, ως αποτέλεσμα οικονομικού συμφέροντος, ιδιάζουσας σχέσης, οικογενειακών, πολιτικών ή συναισθηματικών δεσμών ή οποιοσδήποτε άλλης συναφούς σύνδεσης ή κοινού συμφέροντος».

 

Με την παρούσα προσφυγή ο Αιτητής ζητεί ακύρωση της απόφασης του Καθ’ ου η αίτηση με την οποία αποφάσισε να απορρίψει την πρόσφορα του και να κατακυρώσει το διαγωνισμό στον 2ο ΧΠ[1] αντί στον Αιτητή.

 

Ο βασικός λόγος ακύρωσης που εγείρει ο Αιτητής, διά της αγόρευσης της ευπαίδευτης συνηγόρου του, είναι ότι η προσβαλλόμενη είναι προϊόν πλάνης και/ή εσφαλμένης ερμηνείας κατά παράβαση των όρων των εγγράφων του διαγωνισμού, χωρίς δέουσα έρευνα και με πάσχουσα αιτιολογία. Θέτει ότι οι όροι του διαγωνισμού δεν προέβλεπαν ότι μια ιδιότητα ως αυτή του νομικού συμβούλου κόμματος συνιστά σύγκρουση συμφέροντος για τη συμμετοχή του και την κατακύρωση του διαγωνισμού και ότι σε καμία περίπτωση μπορούσε η προσφορά του να αποκλειστεί για τον λόγο αυτό. Ειδικότερα, υποβάλλει ότι το άρθρο 12 της σύμβασης αποσκοπεί στη λήψη μέτρων από τον ανάδοχο για αποτροπή ή τερματισμό μιας κατάστασης που πιθανόν να προκύψει μελλοντικά και ενδεχομένως θα οδηγούσε σε σύγκρουση συμφέροντος που όμως ακόμα και έτσι δεν οδηγεί σε αυτόματο τερματισμό της σύμβασης ενώ σε καμία περίπτωση αποτελεί λόγο αποκλεισμού κατά το στάδιο αξιολόγησης των προσφορών. Επιπλέον θέτει ότι η αιτιολογία που παρετέθη στην επιστολή ημερ. 22.03.2021 ήταν διαφοροποιημένη εφόσον εκεί προστέθηκε λόγος απόρριψης της προσφοράς του Αιτητή που όμως δεν είχε αποφασιστεί από το ΔΣ ούτε περιλαμβανόταν στα σχετικά πρακτικά της συνεδρίας του.

 

Από την πλευρά του ο ευπαίδευτος συνήγορος του Καθ’ ου η αίτηση υπεραμύνεται της νομιμότητας και του ευλόγως επιτρεπτού της προσβαλλόμενης, επιχειρηματολογώντας περί το ότι η ιδιότητα ως νομικού συμβούλου και προέδρου του νομικού συμβούλου πολιτικού κόμματος δημιουργεί σύγκρουση συμφέροντος του νομικού συμβούλου του Καθ’ ου η αίτηση λόγω των αρμοδιοτήτων, καθηκόντων και υποχρεώσεων που προβλέπει ο περί Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου Νόμος Κεφ. 300Α (ενδεικτικά παραπέμπει στα άρθρα 3,4,5, 7 και 17Β του Κεφ. 300Α) ενώ ως προς την αιτιολογία υποδεικνύει ότι στα πρακτικά γίνεται ρητή αναφορά στην παράγραφο Γ η οποία απλά περιγράφεται ανακριβώς ως «Μέρος Γ των προσφορών».

 

Έχοντας διεξέλθει τις σχετικές υποβολές των μερών, καταλήγω στα ακόλουθα:

 

Η παράγραφος Γ Σύγκρουση Συμφερόντων του κεφαλαίου «Τεχνική Προσφορά» του Μέρους Α (σελ. 18) των εγγράφων του διαγωνισμού προβλέπει:

 

«Γ. Σύγκρουση συμφερόντων:

Στο «Έντυπο 1 - Τεχνική Προσφορά - Πίνακα III» θα πρέπει να υποβληθούν όλες οι συνεργασίες της τελευταίας τριετίας που είχε ο νομικός σύμβουλος που δυνατόν να δημιουργούν οποιαδήποτε σύγκρουση συμφέροντος με τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας αρχής. Ενδεικτικά αναφέρονται τυχόν συνεργασίες με άλλους Ραδιοτηλεοπτικούς Σταθμούς στην Κύπρο.

Συνεργασίες με άλλες Οντότητες Δημοσίου Συμφέροντος οι οποίοι παρόλο που εκ πρώτης όψεως δεν συνιστούν σύγκρουση συμφερόντων για σκοπούς του παρόντος διαγωνισμού, παρακαλώ όπως δηλωθούν στο «Έντυπο 1 - Τεχνική Προσφορά - Πίνακα III — Ενδεχόμενη Σύγκρουση Συμφερόντων από Συνεργασίες εντός τις τελευταίας τριετίας».»

 

Το άρθρο 12 του Μέρους Β: Συμφωνία Παροχής Νομικών Υπηρεσιών, προβλέπει:

 

«Ο νομικός σύμβουλος θα λαμβάνει σε όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αποτροπή ή τερματισμό οποιοσδήποτε κατάστασης που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την απρόσκοπτη και αντικειμενική εκτέλεση της Συμφωνίας. Μια τέτοια σύγκρουση συμφερόντων θα μπορούσε να προκύψει, ενδεικτικά, ως αποτέλεσμα οικονομικού συμφέροντος, ιδιάζουσας σχέσης, οικογενειακών, πολιτικών ή συναισθηματικών δεσμών ή οποιοσδήποτε άλλης συναφούς σύνδεσης ή κοινού συμφέροντος.

 

2         Η αναθέτουσα αρχή διατηρεί το δικαίωμα να επιβεβαιώνει ότι τα μέτρα αυτά είναι επαρκή και δύναται να ζητά τη λήψη πρόσθετων μέτρων εάν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

 

3         Ο νομικός σύμβουλος θα διασφαλίζει ότι δεν εμπλέκεται σε κατάσταση η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει σύγκρουση συμφερόντων. Οποιαδήποτε σύγκρουση συμφερόντων που θα μπορούσε να προκύψει κατά την εκτέλεση της Συμφωνίας, πρέπει να γνωστοποιείται αμέσως στην αναθέτουσα αρχή.

 

Εάν ο νομικός σύμβουλος αποτύχει να διατηρήσει ανεξαρτησία κατά την εκτέλεση της Συμφωνίας, η αναθέτουσα αρχή δύναται να τερματίσει άμεσα τη Συμφωνία».

 

Καταρχάς λοιπόν, είναι σαφές ότι οι ανωτέρω πρόνοιες των εγγράφων του διαγωνισμού δεν περιέχουν οποιαδήποτε πρόνοια περί υποχρεωτικού αποκλεισμού οποιουδήποτε προσφοροδότη λόγω ότι είναι νομικός σύμβουλος πολιτικού κόμματος. 

 

Η παράγραφος Γ (Σύγκρουση Συμφερόντων) της τεχνικής προσφοράς του Μέρους Α (σελ. 18) των Εγγράφων του Διαγωνισμού προνοεί την υποβολή καταλόγου με συνεργασίες των τελευταίων τριών ετών που πιθανόν να θεωρηθούν ότι μπορεί να οδηγήσουν σε σύγκρουση συμφέροντος χωρίς να προσδιορίζεται ότι η παροχή νομικής συμβουλής σε πολιτικό κόμμα είναι τέτοια αλλά, κυριότερα, χωρίς να προβλέπεται υποχρεωτικός αποκλεισμός οποιουδήποτε προσφοροδότη λόγω της ιδιότητας του αυτής.

 

Από την άλλη μεριά, το άρθρο 12 του Μέρους Β: Συμφωνία Παροχής Νομικών Υπηρεσιών, αφορά συγκεκριμένες περιπτώσεις όπου μπορεί να προκύψει ζήτημα σύγκρουσης συμφέροντος περιλαμβανομένων πολιτικών δεσμών και διατυπώνεται και η έννομη συνέπεια τερματισμού της σύμβασης, η οποία δύναται να επέλθει μόνο εάν ο νομικός σύμβουλος αποτύχει να διατηρήσει την ανεξαρτησία του.

 

Η αντίληψή μου λοιπόν από τις ανωτέρω πρόνοιες είναι ότι η ιδιότητα νομικού συμβούλου πολιτικού κόμματος (ή ανάλογη ιδιότητα), δεν αποτελεί λόγο υποχρεωτικού αποκλεισμού του προσφοροδότη.

 

Στα πρακτικά ημερ. 23.02.2021 η αιτιολογία, η οποία αναφέρθηκε προκειμένου να απορριφθεί η προσφορά του Αιτητή ήταν ότι ο Πρόεδρος ανέφερε ότι κατά τη γνώμη του υπάρχει δυνητική σύγκρουση συμφέροντος λόγω της ιδιότητας του ως Νομικός Σύμβουλος και Πρόεδρος του Νομικού Συμβουλίου του ΔΗΣΥ και το γεγονός ότι εκ των δραστηριοτήτων του ΡΙΚ και την υποχρέωση εκ του νόμου κάλυψης των δραστηριοτήτων των κομμάτων, μπορεί να υπάρξει σύγκρουση συμφερόντων από την στιγμή που ο προσφοροδότης είναι ο νομικός σύμβουλος του ΔΗΣΥ. Περαιτέρω, ένα εκ των μελών του Δ.Σ. εξέφρασε φόβους ότι αν κατακυρωθεί στον Αιτητή, θα κατηγορηθεί το Δ.Σ. ότι η διαδικασία έγινε για να προσληφθεί ένα μεγάλο γραφείο.

 

Η ως άνω αιτιολογία είναι πλημμελής αλλά και πεπλανημένη ως προς τους όρους του διαγωνισμού διότι:

 

Ενώ στην ως άνω δοθείσα αιτιολογία γίνεται λόγος περί δυνητικής, άρα ενδεχόμενης, σύγκρουσης συμφέροντος, εντούτοις ο Αιτητής αποκλείσθηκε ωσάν να ήταν δεδομένη η σύγκρουση συμφέροντός του. Στο σύγγραμμα του Καθ. Παναγιώτη Δέγλερη «Οι δημόσιες συμβάσεις στην ενωσιακή έννομη τάξη» Εκδ. 2019, σελ. 238 και υποσημειώσεις 436-437 (υπογράμμιση του παρόντος) με παραπομπή στη απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου Τ-195/05 Deloitte Business Advisory Κατά Επιτροπής αναφέρθηκε σχετικώς:

 

«Οι νέες Οδηγίες ρητά προβλέπουν την περίπτωση σύγκρουσης συμφέροντος ως λόγο απόρριψης της προσφοράς των διαγωνιζομένων, εφόσον όμως η Αναθέτουσα Αρχή δεν μπορεί να άρει τη σύγκρουση αυτή με μέτρα 436, 437.

 

436. Βλ. παρακάτω αναφορικά με την αρχή της αναλογικότητας, σ. 257 επ. 

437. Πρβλ. και Γ.Δ 18.4.2007 Τ-195/05 (Deloitte Business Advisory Κατά Επιτροπής, σκ. 67-68 «Παρ' όλ αυτά, η διάταξη αυτή επιτρέπει τον αποκλεισμό ενός προσφέροντος από τη διαδικασία συνάψεως μόνον εφόσον η σύγκρουση συμφερόντων που μνημονεύει είναι πραγματική και όχι υποθετική. Τούτο δε σημαίνει ότι κίνδυνος συγκρούσεως συμφερόντων δεν αρκεί για τον αποκλεισμό μιας προσφοράς. Πράγματι, κατ' αρχήν, μόνον κατά την εκτέλεση της συμβάσεως θα μπορεί να συγκεκριμενοποιηθεί μια σύγκρουση συμφερόντων. Πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, η σύγκρουση συμφερόντων δεν μπορεί παρά να είναι δυνητική, το δε άρθρο 94 του δημοσιονομικού κανονισμού συνεπάγεται, όπως είναι επόμενο, συλλογιστική με βάση κίνδυνο. Αυτός ο κίνδυνος πρέπει να είναι πράγματι διαπιστωμένος, κατόπιν συγκεκριμένης αξιολογήσεως της προσφοράς και της καταστάσεως του προσφέροντος, ώστε να είναι δυνατό ο τελευταίος να αποκλειστεί από τη διαδικασία. Σχετικώς, απλό ενδεχόμενο συγκρούσεως συμφερόντων δεν είναι αρκετό.

 

Είναι άρα σαφές και από τα ως άνω, ότι απλά και μόνο η υποθετική ή δυνητική σύγκρουση συμφέροντος δεν επαρκεί για τον αποκλεισμό της προσφοράς ενός προσφοροδότη.

 

Περαιτέρω, η αιτιολογία είναι πλημμελής, καθότι δεν επεξηγείται για ποιο λόγο θεωρείται ότι η ιδιότητα νομικού συμβούλου κόμματος οδηγεί σε σύγκρουση συμφέροντος του προσφοροδότη. Η μόνη αιτιολογία που δίδεται είναι ότι «εκ των δραστηριοτήτων του ΡΙΚ και την υποχρέωση εκ του νόμου κάλυψης των δραστηριοτήτων των κομμάτων μπορεί να υπάρξει σύγκρουση συμφερόντων» και ότι αυτό αναφέρεται «με σαφή τρόπο» στο Μέρος Γ των προσφορών και στο άρθρο 12 της Συμφωνίας. Η αιτιολογία αυτή είναι ανεπαρκής εφόσον, αφενός, ως ανέφερα, οι ως άνω όροι δεν προβλέπουν ρητώς μια  τέτοια σύγκρουση συμφέροντος, άρα η αόριστη παραπομπή στους όρους αυτούς δε συμπληρώνει την αιτιολογία, αφετέρου δεν αιτιολογείται ποια υπηρεσία που θα παρείχε ο Αιτητής θα οδηγούσε σε σύγκρουση συμφέροντος εφόσον από τις υπηρεσίες που καλύπτονται για νομική συμβουλή στα πλαίσια του διαγωνισμού (σχετικές οι σελ. 11-13 Μέρους Α Εγγράφων) δεν αναφέρεται καν ρητά η αναφερόμενη «κάλυψη δραστηριοτήτων των κομμάτων» παρά το ότι απαριθμούνται αρκετές υπηρεσίες που καλύπτονται.

 

Η παραπομπή στην αγόρευση του Καθ’ ου η αίτηση σε συγκεκριμένα άρθρα του Κεφ. 300Α, τα οποία αναφέρονται στον τρόπο κάλυψης των υποψηφίων κατά τις προεκλογικές περιόδους και συναφείς λεπτομέρειες, σαφώς και είναι εκ των υστέρων τεθείσα αιτιολογία, εντός αγορεύσεως, η οποία δε λαμβάνεται υπόψη εφόσον δεν αναφέρθηκε από το διοικητικό όργανο [Φράγκου Στέφανος ν. Δημοκρατίας (1998) 3 ΑΑΔ 270].

 

Προβληματική όμως αιτιολογία εντοπίζω και επειδή φαίνεται ότι λήφθηκε υπόψη (με άγνωστο το βαθμό επιρροής επί της τελικής απόφασης), ένα εντελώς αυθαίρετο συμπέρασμα, δηλαδή ότι πιθανόν το ΔΣ να «κατηγορηθεί» επειδή θα επιλέξει ένα «μεγάλο» ως αναφέρθηκε γραφείο. Κάτι που δε θα έπρεπε να είχε ασκήσει οποιαδήποτε επιρροή δεδομένου ότι ο λόγος επιλογής ήταν ότι η προσφορά του Αιτητή είχε κριθεί ήδη έγκυρη αλλά και είχε ήδη καταταγεί ως η πιο συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως, ήταν άλλωστε και η εισήγηση της Επιτροπής Αξιολόγησης και του Συμβουλίου Προσφορών η κατακύρωσή της.

 

Στο σημείο αυτό να σημειώσω ότι συμφωνώ με την πλευρά του Αιτητή και στο ότι ο λόγος απόρριψης της προσφοράς του Αιτητή που αναφέρθηκε στην παράγραφο 2 της επιστολής ημερ. 22.03.2021 δεν είχε αποφασιστεί στη συνεδρία ημερ. 23.02.2021, δεν είχε δηλαδή τεθεί ζήτημα ότι ο Αιτητής δε περιέλαβε στον κατάλογο των συνεργασιών του ότι είναι νομικός σύμβουλος του συγκεκριμένου πολιτικού κόμματος ούτε φυσικά η αόριστη αναφορά στο «Μέρος Γ των προσφορών» ισοδυναμεί με εύρημα του ΔΣ ότι δεν πληρείτο ο όρος αυτός. Ως ανέφερα πιο πάνω με παραπομπή στο ακριβές κείμενο της συνεδρίας ημερ. 23.02.2021, σε καμία περίπτωση αποφασίστηκε, πόσο μάλλον κρίθηκε ως ουσιώδες, ότι υπήρχε οποιαδήποτε έλλειψη επί της προσφοράς του Αιτητή στο ζήτημα των περιεχομένων του καταλόγου της παραγράφου Γ (Σύγκρουση Συμφερόντων) της τεχνικής προσφοράς του Μέρους Α (σελ. 18) των Εγγράφων του Διαγωνισμού, άλλωστε  το Καθ’ ου η αίτηση γνώριζε την ιδιότητά του αυτή και γι’ αυτό, πριν την λήψη απόφασης, ζήτησε διαβεβαιώσεις από τον Αιτητή, ότι, ως νομικός σύμβουλος κόμματος δε θα είχε σύγκρουση συμφέροντος στα καθήκοντά του στον διαγωνισμό. Συνεπώς και το σκέλος αυτό της αιτιολογίας της επιστολής ημερ. 22.03.2021 είναι πλημμελές καθότι δεν ανταποκρίνεται με όσα αποφασίστηκαν στην αποφασιστική συνεδρία ημερ. 23.02.2021.

 

Καταλήγοντας, αν και είναι θεωρώ αντιληπτό ότι η πλημμέλεια που εντοπίζεται ανωτέρω αφορά πρωτίστως την αιτιολογία της προσβαλλόμενης και την πλάνη ως προς τους όρους του διαγωνισμού, δε πρέπει να λησμονείται ότι στην απόφαση (Πλειοψηφίας) της Πλήρους Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Επιτροπή Προστασίας του Ανταγωνισμού και Άλλη ν. Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου και Άλλων (2017) 3 ΑΑΔ 174, η ιδιότητα ακόμα και μέλους κεντρικής επιτροπής πολιτικού κόμματος κρίθηκε ότι δεν οδηγεί, αφ' εαυτής, σε σύγκρουση συμφέροντος του προσώπου αυτού ως μέλους του ιδίου του αποφασίζοντος διοικητικού οργάνου η δε περί του αντιθέτου κρίση του πρωτόδικου ανατράπηκε κρινόμενη ως απολήγουσα σε (ανεπίτρεπτο) τεκμήριο ότι κάθε πρόσωπο που ασκεί δικαίωμα συμμετοχής στα κοινά, υπέχει συμφέρον που επηρεάζει την κρίση του κατά τη λήψη των αποφάσεών του και την αντικειμενική του αμεροληψία. Στην παρούσα περίπτωση, επίδικη ήταν θέση εξωτερικού συνεργάτη, ιδιώτη δικηγόρου, άρα ακόμα περισσότερο, δεν πρέπει να θεωρείται ότι η ιδιότητα ως νομικού συμβούλου πολιτικού κόμματος οδηγεί, αφ' εαυτής και άνευ ετέρου ή αυτοματοποιημένα, σε σύγκρουση συμφέροντος του νομικού συμβούλου του Καθ’ ου η αίτηση για τον επίδικο διαγωνισμό.

 

Ως εκ των ανωτέρω, οι λόγοι ακύρωσης ότι η προσβαλλόμενη είναι προϊόν πλάνης των όρων του διαγωνισμού και πάσχουσας αιτιολογίας γίνονται δεκτοί. Η προσφυγή επιτυγχάνει και η προσβαλλόμενη ακυρώνεται με 1.800 ευρώ έξοδα πλέον ΦΠΑ υπέρ του Αιτητή.

 

Φ. Καμένος, ΔΔΔ