ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
Υπόθεση Αρ. 1057/2026 (Κ)
9 Νοεμβρίου 2026
[Δ. ΚΑΪΛΗΣ, Δ/στής Δ.Δ.]
ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ
HERVE KALONGA BEYA
Αιτητής
-και-
ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΥΦΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Καθ' ων η αίτηση
Παναγιώτης Πιερίδης, δικηγόρος για τον Αιτητή
Κατερίνα Μιχαηλίδου, για ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ & ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ Δ.Ε.Π.Ε., δικηγόροι για τους Καθ' ων η αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Δ. ΚΑΪΛΗΣ, Δ.Δ.Δ.: Με την παρούσα προσφυγή ο Αιτητής προσβάλλει τη νομιμότητα τριών συναφών πράξεων των Καθ' ων η αίτηση, ημερομηνίας 22.9.2026, ήτοι της απόφασης με την οποία κηρύχθηκε απαγορευμένος μετανάστης δυνάμει του άρθρου 6(1)(κ) του περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμου, Κεφ.105 (εφεξής «ο Νόμος»), του διατάγματος απέλασής του δυνάμει του άρθρου 14 του Νόμου, με πενταετή απαγόρευση επανεισόδου και του διατάγματος κράτησής του δυνάμει του άρθρου 18ΠΣΤ(1)(α) του Νόμου, λόγω κινδύνου διαφυγής. Περαιτέρω, με το αιτητικό (Δ) ζητά διάταγμα άμεσης απελευθέρωσής του.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου, ο Αιτητής, υπήκοος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, υπέβαλε στις 23.11.2021 αίτηση διεθνούς προστασίας, η οποία απορρίφθηκε από την Υπηρεσία Ασύλου στις 12.12.2024. Η προσφυγή του υπ' αρ. 324/2025 ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (εφεξής «το ΔΔΔΠ») απορρίφθηκε την 1.12.2025 και εκ τότε παραμένει παράνομα στη Δημοκρατία, εφόσον δεν υπέβαλε αίτηση για άδεια παραμονής υπό οποιοδήποτε καθεστώς.
Στις 15.7.2026 ο Αιτητής συνελήφθη στα γραφεία του Τμήματος Αλλοδαπών και Μετανάστευσης στο Παραλίμνι για το αδίκημα της παράνομης παραμονής. Ερωτηθείς εάν επιθυμεί να επαναπατριστεί, απάντησε αρνητικά και δήλωσε ότι συζεί με ομοεθνή του, αιτήτρια ασύλου της οποίας η προσφυγή υπ' αρ. 883/2024 εκκρεμεί ενώπιον του ΔΔΔΠ (εφεξής «η συμβία») και με το κοινό τους τέκνο, που γεννήθηκε στις 26.6.2026. Η Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης της Αστυνομίας (εφεξής «η ΥΑΜ») εισηγήθηκε την έκδοση διαταγμάτων, καταγράφοντας την άρνηση του Αιτητή να επαναπατριστεί και ότι δεν υπάρχει περιθώριο εναλλακτικών της κράτησης μέτρων. Την ίδια ημέρα εκδόθηκαν από τους Καθ’ ων η Αίτηση απόφαση κήρυξης του Αιτητή ως απαγορευμένου μετανάστη και διατάγματα κράτησης και απέλασης, με αναστολή εκτέλεσης της απέλασης εν αναμονή των απόψεων των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (εφεξής «οι ΥΚΕ»). Κατά των διαταγμάτων αυτών ο Αιτητής καταχώρισε την Προσφυγή υπ’ αρ. 772/2026 στο Διοικητικό Δικαστήριο.
Οι απόψεις των ΥΚΕ ζητήθηκαν στις 27.7.2026 και ελήφθησαν στις 31.7.2026. Στις 13.8.2026 η Λειτουργός Μετανάστευσης υπέβαλε προς τη Διευθύντρια σημείωμα (εφεξής «το Σημείωμα»), στο οποίο κατέγραψε τις απόψεις των ΥΚΕ και ότι ο Αιτητής, κατά την επίσκεψη της στις 17.7.2026, φάνηκε πρόθυμος να επαναπατριστεί και εισηγήθηκε τη συνέχιση της κράτησης και την αναστολή της απέλασης μέχρι την απόφαση του ΔΔΔΠ για την προσφυγή της συμβίας του, ώστε, αν αυτή απορριφθεί, να αναχωρήσει όλη η οικογένεια μαζί, εισήγηση με την οποία συμφώνησε η Διευθύντρια.
Έχοντας πλέον τις απόψεις των ΥΚΕ, οι Καθ' ων η αίτηση ανακάλεσαν τα προηγούμενα διατάγματα ημερομηνίας 15.7.2026 και στις 22.9.2026 εξέδωσαν, με βάση τα νέα δεδομένα, ήτοι τις απόψεις των ΥΚΕ και το Σημείωμα που είχε εγκριθεί από τη Διευθύντρια, τις προσβαλλόμενες πράξεις, δηλαδή την κήρυξη του Αιτητή ως απαγορευμένου μετανάστη και τα διατάγματα απέλασης και κράτησης. Σύμφωνα με την εισήγηση, η εκτέλεση της απέλασης ανεστάλη ταυτόχρονα με την έκδοση του διατάγματος μέχρι την απόφαση του ΔΔΔΠ για τη συμβία του Αιτητή.
Έχω μελετήσει με προσοχή το σύνολο του υλικού που τέθηκε ενώπιον μου, συμπεριλαμβανομένων των γραπτών αγορεύσεων των διαδίκων και του περιεχομένου των διοικητικών φακέλων και προχωρώ στην εξέταση της νομιμότητας των προσβαλλόμενων αποφάσεων.
Στο μέτρο που ο Αιτητής προσβάλλει την απόφαση κήρυξής του ως απαγορευμένου μετανάστη, επικαλούμενος τη σχέση του με τη συμβία του, αιτήτρια ασύλου με εκκρεμούσα προσφυγή και με το τέκνο τους, κρίνω ότι τέτοιος λόγος ακύρωσης δεν ευσταθεί. Η κήρυξη στηρίζεται στο άρθρο 6(1)(κ) του Νόμου και στο γεγονός της παράνομης παραμονής του Αιτητή στη Δημοκρατία, γεγονός που δεν αμφισβητείται. Η προσφυγή του ενώπιον του ΔΔΔΠ απορρίφθηκε την 1.12.2025 και εκ τότε η παραμονή του στη Δημοκρατία δε νομιμοποιήθηκε με οποιοδήποτε τρόπο ή καθεστώς, ούτε υπέβαλε οποιαδήποτε αίτηση για χορήγηση άδεια παραμονής. Η νομολογία μας αποδέχεται ότι η κήρυξη, μετά την τελική απόρριψη αιτήματος παραμονής, έχει ως υπόβαθρο την απορριπτική απόφαση και την εξ αυτής παράνομη παραμονή (βλ. H.K. ν. Δημοκρατίας, Ε.Δ.Δ. Αρ. 18/2026, ημερομηνίας 7.9.2026 και Suhel Dewan ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 346/2026, ημερομηνίας 2.7.2026).
Το ότι η συμβία του Αιτητή είναι αιτήτρια ασύλου με εκκρεμούσα προσφυγή δεν παρέχει στον Αιτητή, του οποίου η δική του αίτηση έχει τελεσίδικα απορριφθεί, αυτοτελές δικαίωμα παραμονής. Στην Jesurobo Imade ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 597/2026, ημερομηνίας 15.7.2026, λέχθηκε ότι «η οικογενειακή ζωή δεν αποτελεί από μόνη της στοιχείο για να διαφοροποιηθεί υπέρ του αιτητή μια κατά τα άλλα έκδηλα παράνομη κατάσταση, ιδιαίτερα στον τομέα της απέλασης όπου το κυρίαρχο δικαίωμα του κράτους είναι προεξάρχον στον καθορισμό της πολιτικής». Σχετικές και οι αποφάσεις Israel Maweja ν. Δημοκρατίας, Ε.Δ.Δ. Αρ. 14/2025, ημερομηνίας 15.9.2025 και Kedoum ν. Δημοκρατίας (2005) 3 Α.Α.Δ. 505, από τις οποίες συνάγεται ότι, όταν πρόσωπο παραμένει παράνομα στην Κύπρο και κανένα από τα μέλη της οικογένειάς του δεν έχει αυτοτελές δικαίωμα παραμονής, δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα πως με το διάταγμα απέλασης του παραβιάζεται οποιοδήποτε δικαίωμα του σε σεβασμό της οικογενειακής του ζωής.
Δεν παραβλέπεται ασφαλώς ότι η συμβία του Αιτητή έχει δικαίωμα παραμονής μέχρι την κρίση της προσφυγής της στο ΔΔΔΠ. Το δικαίωμα αυτό, όμως, ανήκει στην ίδια και δεν καθιστά νόμιμα διαμένοντα στη Δημοκρατία και τον Αιτητή. Η συνέπεια του καθεστώτος της ως προς τον Αιτητή είναι άλλη. Κατά την εφαρμογή των άρθρων 18ΟΔ μέχρι 18ΠΘ του Νόμου, ήτοι κατά την έκδοση διαταγμάτων απέλασης και κράτησης, η Διοίκηση οφείλει να προβαίνει σε δέουσα έρευνα και να λαμβάνει δεόντως υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, την οικογενειακή ζωή και την κατάσταση της υγείας του αλλοδαπού (άρθρο 18ΟΖ του Νόμου). Το άρθρο αυτό και οι υποχρεώσεις που επιβάλλει στη Διοίκηση, για τις οποίες θα αναφερθώ κατωτέρω, δεν αφορούν την κήρυξη προσώπου ως απαγορευμένου μετανάστη, η οποία εδράζεται στο άρθρο 6(1)(κ) και, όπως αυτό διατυπώνεται, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του. Ως εκ τούτου, οι ισχυρισμοί του Αιτητή κατά της κήρυξης του ως απαγορευμένου μετανάστη, στο μέτρο που στηρίζονται στο καθεστώς της συμβίας και στην ύπαρξη του τέκνου του, απορρίπτονται.
Περαιτέρω, ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις είναι πανομοιότυπες με εκείνες ημερομηνίας 15.7.2026 που ανακλήθηκαν, ότι η επανέκδοσή τους παρακάμπτει τον δικαστικό έλεγχο της Προσφυγής αρ. 772/2026 και αποτελεί κατάχρηση εξουσίας, παραβιάζοντας την καλή πίστη, τη χρηστή διοίκηση και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη, ότι η Διοίκηση όφειλε να ακυρώσει και όχι να επανεκδώσει και ότι, ενόσω βρισκόταν υπό κράτηση, εμποδιζόταν από την ίδια τη Διοίκηση να ανανεώσει την άδεια παραμονής του. Οι Καθ' ων η αίτηση απαντούν ότι η Διοίκηση έχει εξουσία ανάκλησης και έκδοσης νέων πράξεων σύμφωνα με τα άρθρα 54 και 55 του Ν.158(Ι)/1999, ότι η ταυτότητα του λεκτικού δεν σημαίνει ταυτότητα των πράξεων, αφού οι νέες εκδόθηκαν μετά την έκθεση των ΥΚΕ που τέθηκε ενώπιον της Διευθύντριας και με ταυτόχρονη αναστολή της απέλασης και ότι δεν προκύπτει αλλότριος σκοπός ή κατάχρηση εξουσίας. Στην T.D.E. ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 325/2025, ημερομηνίας 23.5.2025, τα νέα διατάγματα ως επισήμανε το Δικαστήριο εκδόθηκαν μετά από δικαστική ακύρωση και είχαν ακριβώς το ίδιο λεκτικό με τα ακυρωθέντα, καταλήγοντας όμως ότι οι Καθ' ων η αίτηση:
«δεν είχαν όμως υποχρέωση ... να μην εκδώσουν νέα διατάγματα κράτησης και απέλασης του αιτητή, δεδομένης της παράνομης παραμονής του στη χώρα, αλλά και του κίνδυνου διαφυγής του». Στην ίδια απόφαση λέχθηκε, ως προς τη νέα έρευνα που προηγήθηκε της επανέκδοσης, ότι οι Καθ' ων η αίτηση, «πριν από τη λήψη της απόφασης έκδοσης των επίδικων διαταγμάτων, σύμφωνα με τα όσα το Κεφ. 105 επιτάσσει, λαμβάνοντας υπόψη και τα ευρήματα του Διοικητικού Δικαστηρίου στην προηγηθείσα ακυρωτική του απόφαση, προχώρησαν στη έναρξη έρευνας αναφορικά με το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και την οικογενειακή ζωή του αιτητή, με τη συνδρομή των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας».
Στην προκειμένη περίπτωση, οι πράξεις ημερομηνίας 22.9.2026 δεν αποτελούν, ως προς τη διαδικασία έκδοσης τους, απλή επανάληψη των αρχικών. Εκδόθηκαν κατόπιν ανάκλησης των πράξεων της 15.7.2026 και αφού στο μεταξύ ζητήθηκαν και ελήφθησαν οι απόψεις των ΥΚΕ, οι οποίες δεν υπήρχαν κατά την έκδοση των αρχικών πράξεων, όταν η απέλαση είχε ανασταλεί εν αναμονή τους. Εκδόθηκαν, δηλαδή, αφού είχαν ληφθεί νέα δεδομένα και με σκοπό τη θεραπεία του ζητήματος του χρόνου λήψης των απόψεων των ΥΚΕ, το οποίο η νομολογία του Δικαστηρίου αναγνωρίζει ως ουσιώδες. Οι απόψεις αυτές, όπως μεταφέρονται στο Σημείωμα, είναι προς το συμφέρον του Αιτητή, αφού επισημαίνουν τις επιπτώσεις της απουσίας του από την οικογένεια. Η Διοίκηση είχε εξουσία ανάκλησης και έκδοσης νέων πράξεων και υπό τις περιστάσεις αυτές δε στοιχειοθετείται αλλότριος σκοπός ή παράκαμψη του δικαστικού ελέγχου ή παραβίαση της καλής πίστης, ούτε προκύπτει διαβεβαίωση της Διοίκησης που θα δημιουργούσε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη. Το ότι η ανάκληση ήταν διοικητική και όχι δικαστική δε μεταβάλλει την κατάληξη, αφού η Διοίκηση, ανακαλώντας τις πράξεις της για να θεραπεύσει δυνητικό ελάττωμα, ενήργησε προς την κατεύθυνση της νομιμότητας. Ο ισχυρισμός ότι ο Αιτητής εμποδιζόταν να ανανεώσει την άδεια παραμονής του δεν ευσταθεί, αφού από τις 2.12.2025 δεν είχε υποβάλει οποιαδήποτε αίτηση για να νομιμοποιήσει την παραμονή στη Δημοκρατία. Ούτε η ταυτότητα του λεκτικού των πράξεων, ιδίως ως προς τον κίνδυνο διαφυγής και την έλλειψη εναλλακτικών μέτρων, αναιρεί αφ' εαυτής τη νομιμότητα της επανέκδοσης. Το ζήτημα δεν είναι αν οι νέες πράξεις έχουν το ίδιο λεκτικό με τις προηγούμενες, αλλά αν η αιτιολογία τους, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, αντανακλά τα νέα δεδομένα που ελήφθησαν υπόψη, ήτοι τις απόψεις των ΥΚΕ και το Σημείωμα της Λειτουργού Μετανάστευσης.
Σχετικά με το διάταγμα κράτησης, ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι δεν υπήρχε κίνδυνος διαφυγής, αφού διέμενε με τη συμβία και το τέκνο τους σε διεύθυνση γνωστή στο Τμήμα και στην Υπηρεσία Ασύλου, ότι δεν εξετάστηκαν εναλλακτικά της κράτησης μέτρα, ότι η κράτηση διασπά την οικογένεια και είναι δυσανάλογη και ότι η επ' αόριστο αναστολή της απέλασης αναιρεί το υπόβαθρο της κράτησης. Οι Καθ' ων η αίτηση απαντούν ότι ο κίνδυνος διαφυγής προκύπτει από την παράνομη παραμονή επί σχεδόν οκτώ μήνες, τη μη συμμόρφωση και την άρνηση επαναπατρισμού, ότι το ζήτημα των εναλλακτικών μέτρων εξετάστηκε ρητά από την ΥΑΜ και ότι η αναστολή της απέλασης διασφαλίζει την οικογενειακή ενότητα και δεν είναι αόριστη, αφού συνδέεται με συγκεκριμένο δικαστικό γεγονός.
Κατά το άρθρο 18ΠΣΤ(1) του Νόμου, η κράτηση είναι δυνατή εκτός εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση επιτρέπεται να εφαρμοστούν άλλα επαρκή αλλά λιγότερο αναγκαστικά μέτρα. Στη H.K. (ανωτέρω) λέχθηκε ότι, «Μια εκ των προϋποθέσεων, η οποία παρατίθεται στο εδάφιο (1) του εν λόγω Άρθρου, είναι ότι η έκδοση διαταγμάτων κράτησης είναι δυνατή «Εκτός εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση επιτρέπεται να εφαρμοστούν άλλα επαρκή αλλά λιγότερο αναγκαστικά μέτρα [.]». Αυτή η προϋπόθεση συνιστά έκφανση της Αρχής της Αναλογικότητας.»
Στην T.D.E. (ανωτέρω) αναφέρθηκε επίσης ότι η Διοίκηση «έχει τη διακριτική ευχέρεια να θέτει υπό κράτηση τον υπό απέλαση ξένο υπήκοο για το σκοπό της απομάκρυνσής του από τη Δημοκρατία και δεν υπάρχει υποχρέωση για επιβολή διαβαθμισμένων μέτρων, αλλά επαφίεται στη διακριτική του ευχέρεια, αν ο ίδιος κρίνει ότι συντρέχει λόγος, να εφαρμοστούν άλλα, λιγότερο αναγκαστικά μέτρα». Επιπλέον, στην Ijeoma Juliet Nwankwo ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 670/2026, ημερομηνίας 30.7.2026, κρίθηκε ότι η καταγραφή περί μη ύπαρξης περιθωρίου εναλλακτικών μέτρων, όταν υποστηρίζεται από τα στοιχεία του φακέλου, δεν αποτελεί προϊόν ελλιπούς αιτιολογίας ή παραβίασης της αναλογικότητας.
Εν προκειμένω, η Διοίκηση θα μπορούσε εύλογα να διαπιστώσει κίνδυνο διαφυγής από την παράνομη παραμονή του Αιτητή από τις 2.12.2025, τη μη συμμόρφωσή του και την καταγεγραμμένη άρνησή του να επαναπατριστεί, εφόσον, ως έχει νομολογηθεί, η κήρυξη ως παράνομου εμπεριέχει λογικά τον κίνδυνο διαφυγής (βλ. Magdalin Mensah ν. Δημοκρατίας, Προσφυγή Αρ. 5735/2013, ημερομηνίας 9.8.2013) και δεν απαιτείται απόδειξη βεβαιότητας αλλά εύλογη πιθανότητα (βλ. Baj Singh ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1113/2025, ημερομηνίας 23.1.2026).
Εντούτοις, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης, όπως αυτά αναγνωρίζονται από τους ίδιους τους Καθ' ων η αίτηση και τις ΥΚΕ, κρίνουν την τύχη του προσβαλλόμενου διατάγματος κράτησης. Από το φάκελο δεν προκύπτει ότι λήφθηκαν υπόψη κατά την άσκηση της διακριτικής τους ευχέρειας, ενώ η κράτηση του Αιτητή βρίσκεται σε αντίφαση με την αναστολή της απέλασης, όπως εξηγείται κατωτέρω. Τονίζεται ότι η κρίση μου δε στηρίζεται σε οποιοδήποτε εύρημα περί του ότι η ύπαρξη ανήλικου τέκνου αποκλείει την κράτηση του γονέα, ούτε στο ότι οι ΥΚΕ οφείλουν να γνωμοδοτούν για εναλλακτικά μέτρα, ούτε στο ότι ο Αιτητής δεν παρουσίαζε κίνδυνο διαφυγής, αλλά στη μη ουσιαστική εξέταση της επιβολής εναλλακτικών μέτρων, με βάση τα στοιχεία που ήταν ενώπιον των Καθ' ων η αίτηση.
Στην έκθεση της ΥΑΜ ημερομηνίας 15.7.2026, στο Σημείωμα ημερομηνίας 13.8.2026 και στο Διάταγμα κράτησης ημερομηνίας 22.9.2026 καταγράφεται με τα ίδια λόγια ότι δεν υπάρχει περιθώριο εναλλακτικών της κράτησης μέτρων. Η καταγραφή αυτή δεν φαίνεται να λαμβάνει υπόψη τα στοιχεία που ήταν ενώπιον της Διευθύντριας και που αναγνωρίζουν οι ίδιοι οι Καθ' ων η αίτηση και οι ΥΚΕ, όπως το ότι το τέκνο, που γεννήθηκε στις 26.6.2026, ήταν περίπου τριών μηνών κατά την έκδοση του διατάγματος και ότι στο φάκελο καταγράφεται διεύθυνση διαμονής της συμβίας και ότι οι ΥΚΕ επεσήμαναν ότι ο πατέρας συνεισφέρει οικονομικά και ότι η απουσία του θα επιφέρει αυξημένες πρακτικές και ψυχοκοινωνικές απαιτήσεις. Η Λειτουργός κατέγραψε μόνο ότι φάνηκε προθυμία του Αιτητή να επαναπατριστεί και ότι σκοπός ήταν η αναχώρηση όλων μαζί ως οικογένεια.
Περαιτέρω, διαπιστώνεται και μια εσωτερική αντίφαση μεταξύ της αναστολής του διατάγματος απέλασης και του διατάγματος κράτησης. Η Διευθύντρια ανέστειλε την εκτέλεση της απέλασης του Αιτητή μέχρι την απόφαση του ΔΔΔΠ για τη συμβία του, ώστε, σύμφωνα με την εισήγηση, να μη διασπαστεί η οικογένεια, αλλά διατήρησε ταυτόχρονα τον Αιτητή υπό κράτηση για όλο αυτό το διάστημα, το οποίο δεν έχει μάλιστα και προσδιορισμένη διάρκεια. Έτσι, όσο διαρκεί η αναστολή, η οικογένεια διασπάται από την ίδια την κράτηση. Ο Αιτητής δεν μπορεί να συνεισφέρει οικονομικά ούτε να στηρίξει το νεογέννητο τέκνο του, ακριβώς δηλαδή αυτά που οι ΥΚΕ επεσήμαναν ότι θα επιφέρει η απουσία του. Η Διοίκηση φρόντισε για την οικογενειακή ενότητα ως προς την απομάκρυνση, όχι όμως ως προς την κράτηση και δεν εξηγεί πώς συμβαδίζουν οι δύο αυτές αποφάσεις της. Επίσης, δεν προκύπτει από το φάκελο ότι σταθμίστηκαν εναλλακτικά μέτρα στη βάση των πιο πάνω.
Η επιστολή των Καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 27.7.2026 ζητούσε απόψεις «για την κράτηση και τον επαναπατρισμό», αλλά οι απόψεις των ΥΚΕ λαμβάνονται για σκοπούς καταγραφής της οικογενειακής κατάστασης του Αιτητή και του βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου και όχι για την καταλληλότητα επιβολής εναλλακτικών μέτρων. Δεν ήταν έργο των ΥΚΕ να τα εξετάσουν, αφού η επιλογή μεταξύ κράτησης και εναλλακτικών ανήκει στη διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης. Η ευχέρεια αυτή όμως ασκείται επί των γεγονότων του φακέλου και εδώ τα γεγονότα που προαναφέρθηκαν δε φαίνεται να έχουν σταθμιστεί.
Η νομολογία ότι η καταγραφή περί μη ύπαρξης εναλλακτικών αρκεί όταν στηρίζεται στον φάκελο (βλ. Nwankwo και T.D.E., ανωτέρω, και S.I.U. ν. Δημοκρατίας, Έφεση Αρ. 3/2026, ημερομηνίας 16.7.2026) δεν εφαρμόζεται εδώ, διότι ο φάκελος δεν τη στηρίζει ως προς τα συγκεκριμένα οικογενειακά περιστατικά του Αιτητή.
Επαναλαμβάνω ότι εν προκειμένω δεν κρίνεται ότι η οικογενειακή κατάσταση του Αιτητή εμποδίζει την κράτηση ή νομιμοποιεί την παραμονή του, αλλά το ότι, κατά την επιλογή μεταξύ κράτησης και λιγότερο αναγκαστικών μέτρων, η Διοίκηση όφειλε να λάβει υπόψη τα οικογενειακά περιστατικά που η ίδια αναγνώριζε και δεν προκύπτει ότι το έπραξε. Στη Mehdi Momeni ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 701/2026, ημερομηνίας 17.8.2026, κρίθηκε ότι «το διάταγμα κράτησης του αιτητή ... δεν δικαιολογείτο υπό τις περιστάσεις, αφού οι Καθ΄ ων η Αίτηση υπό πλάνη παρέβλεψαν τις προσωπικές και οικογενειακές περιστάσεις του αλλοδαπού, απορρίπτοντας την πιθανότητα επιβολής στον Αιτητή εναλλακτικών της κράτησης μέτρων».
Ο ισχυρισμός ότι η επ' αόριστο αναστολή της απέλασης αναιρεί από μόνη της το υπόβαθρο της κράτησης δεν ευσταθεί. Στην I.W.S.F. ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 1200/2024, ημερομηνίας 25.10.2024, λέχθηκε ότι «η αναστολή εκτέλεσης του διατάγματος απέλασης δεν επιδρά στη νομιμότητα της απόφασης για κράτηση του αιτητή, η οποία αποφασίζεται για να διαφυλάξει το σκοπό της απέλασης (Asad Mohammed Rahal ν. Δημοκρατίας (2004) 3 Α.Α.Δ. 741, Murat Hudur αλλιώς Αντώνης Μιχαήλ ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση αρ. 1311/2016, ημερομηνίας 28.8.2017)». Η αναστολή, ωστόσο, αποτελούσε γεγονός που έπρεπε να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση εναλλακτικών μέτρων, όπως εξηγήθηκε ανωτέρω. Το διάταγμα κράτησης εκδόθηκε χωρίς να εξεταστεί δεόντως η δυνατότητα εφαρμογής λιγότερο αναγκαστικών μέτρων, με βάση τα ιδιαίτερα περιστατικά της υπόθεσης και συνεπώς ακυρώνεται.
Προχωρώ τώρα να εξετάσω τη νομιμότητα έκδοσης του διατάγματος απέλασης, το οποίο εκδόθηκε με τον όρο να ανασταλεί μέχρι την έκδοση απόφασης στην προσφυγή της συμβίας ενώπιον του ΔΔΔΠ. Ο Αιτητής ισχυρίζεται ότι η Διευθύντρια στηρίχθηκε αποκλειστικά στο Σημείωμα της Λειτουργού ημερομηνίας 13.8.2026, χωρίς να μελετήσει το υπόλοιπο του φακέλου, ότι οι απόψεις των ΥΚΕ ελήφθησαν αλλά δεν σταθμίστηκαν, αφού από αυτές προκύπτει ότι η απουσία του πατέρα θα επηρεάσει το βέλτιστο συμφέρον του τέκνου, ότι παραβιάστηκαν το άρθρο 18ΟΖ και η αρχή της μη επαναπροώθησης και ότι η αναστολή της απέλασης «μέχρι την απόφαση» είναι αόριστη. Οι Καθ' ων η αίτηση απαντούν ότι οι απόψεις των ΥΚΕ ζητήθηκαν, ελήφθησαν και αξιολογήθηκαν στο Σημείωμα, με το οποίο η Διευθύντρια συμφώνησε και ότι το αποτέλεσμα της στάθμισης αποτυπώθηκε στην αναστολή της απέλασης μέχρι την απόφαση του ΔΔΔΠ ώστε η οικογένεια να αναχωρήσει μαζί.
Όπως προαναφέρθηκε, το άρθρο 18ΟΖ του Νόμου επιβάλλει στη Διοίκηση να τηρεί την αρχή της μη επαναπροώθησης και να λαμβάνει δεόντως υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και την οικογενειακή ζωή, με τη συνδρομή των ΥΚΕ, καθώς και την κατάσταση της υγείας του υπηκόου τρίτης χώρας. Στην Ekongo Jonathan ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 352/2026, ημερομηνίας 10.6.2026, όπου η προσφυγή της συμβίας και του τέκνου εκκρεμούσε ενώπιον του ΔΔΔΠ, κρίθηκε ότι: «Εκκρεμούσης, όμως, της νομιμότητας της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ως προς το καθεστώς της συντρόφου του αιτητή και της ανήλικης θυγατέρας του, κρίνεται πως, τα δύο αυτά γεγονότα, επέβαλλαν στη διοίκηση την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 18ΟΖ του Κεφ. 105, κατά τον χρόνο της σύλληψης και ενδεχομένως, αναμονή αποστολής της εν λόγω εκθέσεως, προτού προχωρήσουν στην έκδοση και εκτέλεση διατάγματος απέλασης.»
Στη Guylain Christian Dzodjeu Takougang ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 598/2026, ημερομηνίας 15.7.2026, όπου οι απόψεις των ΥΚΕ είχαν ζητηθεί μετά την έκδοση των διαταγμάτων, μεταφέρθηκε η σκέψη 84 της απόφασης του ΔΕΕ στην C-313/25 GB ν. Minister van Asiel en Migratie, ημερομηνίας 4.9.2025, η οποία έχει ως εξής:
«84 Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων λόγων, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 5 και 15 της οδηγίας 2008/115, σε συνδυασμό με τα άρθρα 6 και 7, το άρθρο 24, παράγραφος 2, και το άρθρο 47 του Χάρτη, έχουν την έννοια ότι εθνικό δικαστήριο το οποίο καλείται να ελέγξει τη νομιμότητα της θέσης υπό κράτηση παρανόμως διαμένοντος υπηκόου τρίτης χώρας, ενόψει της απομάκρυνσής του σε εκτέλεση απόφασης επιστροφής που έχει καταστεί απρόσβλητη, οφείλει να εξετάσει, ακόμη και αυτεπαγγέλτως, αν η απομάκρυνση προσκρούει σε λόγους που ανάγονται στο υπέρτερο συμφέρον του παιδιού και στην οικογενειακή ζωή, κατά την έννοια του άρθρου 5, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας»
Και κατέληξε το Δικαστήριο, ως ακολούθως:
«Επομένως, σε κάθε περίπτωση, προτού επικυρωθεί η απόφαση της διοίκησης για τη νομιμότητα του διατάγματος απέλασης παρανόμως διαμένοντα υπηκόου τρίτης χώρας, θα πρέπει να περιέχεται εντός του διοικητικού φακέλου, για σκοπούς δικαστικού ελέγχου, η έκθεση των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, έκθεση την οποία θα εξετάσει η διοίκηση και θα λάβει υπόψη της η Διευθύντρια και όχι οι εν λόγω απόψεις να ζητούνται απλώς εκ των υστέρων.»
Στην προκειμένη περίπτωση, το ζήτημα του χρόνου λήψης των απόψεων δεν τίθεται όπως τέθηκε στις ως άνω αποφάσεις, εφόσον στην παρούσα υπόθεση οι απόψεις ζητήθηκαν στις 27.7.2026, ελήφθησαν στις 31.7.2026 και τέθηκαν ενώπιον της Διευθύντριας με το Σημείωμα της 13.8.2026, πριν από την έκδοση των προσβαλλόμενων πράξεων στις 22.9.2026 και μάλιστα κατόπιν ανάκλησης των αρχικών διαταγμάτων. Δε στοιχειοθετείται, επομένως, παράβαση του άρθρου 18ΟΖ υπό την έννοια της μη λήψης των απόψεων των ΥΚΕ ή της λήψης τους εκ των υστέρων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι απόψεις αυτές πράγματι λήφθηκαν υπόψη, αφού το άρθρο 18ΟΖ δεν αρκείται στη λήψη της έκθεσης, αλλά απαιτεί να τη λάβει δεόντως υπόψη η Διευθύντρια και να εξετάσει αν η απομάκρυνση προσκρούει στο βέλτιστο συμφέρον του παιδιού και στην οικογενειακή ζωή. Η σκέψη 84, αν και αφορά τον δικαστικό έλεγχο της κράτησης ενόψει απομάκρυνσης, εφαρμόζεται αναλόγως και στην εξέταση του διατάγματος απέλασης από το Δικαστήριο, όπως έγινε και στην Takougang.
Το ζήτημα αυτό, ήτοι της εξέτασης ισχυρισμών περί ελλιπούς έρευνας και πλάνης περί τα πράγματα, ως έχει επισημανθεί πολλάκις κρίνεται από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου (βλ. Harjinder Singh ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 546/2026, ημερομηνίας 7.7.2026, Δημοκρατία ν. D.J. Karapatakis Sons Ltd Consortium, Α.Ε. 125/14, ημερομηνίας 13.7.2015 και Σχίζα ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 691/2002, ημερομηνίας 16.9.2004). Από το φάκελο δεν προκύπτει ξεχωριστή αιτιολογία της Διευθύντριας για τις πράξεις ημερομηνίας 22.9.2026, πέραν της οδηγίας που έδωσε για ακύρωση των προηγούμενων διαταγμάτων στις 18.9.2026 (βλ. ερ. 100) και της σημείωσης της για την αναστολή του διατάγματος απέλασης (βλ. ερ. 105). Συνεπώς, μοναδική αιτιολογία των προσβαλλόμενων πράξεων είναι αυτή του Σημειώματος, με το οποίο η Διευθύντρια συμφώνησε και το οποίο υιοθέτησε (βλ. H.K., ανωτέρω) και το οποίο είναι το μόνο έγγραφο, που εντοπίζεται στο διοικητικό φάκελο, στο οποίο αξιολογούνται οι απόψεις των ΥΚΕ.
Ενόψει του πιο πάνω, η απόφαση της Διευθύντριας σχετικά με το διάταγμα απέλασης, πάσχει στο μέτρο που πάσχει το Σημείωμα, το οποίο υιοθέτησε και το οποίο δείχνει πλάνη περί τα πράγματα και ελλιπή έρευνα, αφού δε συνεκτιμά ουσιώδη στοιχεία των απόψεων των ΥΚΕ και δεν αιτιολογεί τη μη υιοθέτηση τους. Η παρατήρηση των ΥΚΕ ότι η μητέρα έχει την αποκλειστική φροντίδα του παιδιού περιγράφει τις συνέπειες της κράτησης του πατέρα και δε δείχνει ότι η οικογένεια λειτουργεί χωρίς να είναι απαραίτητη η παρουσία του. Οι ΥΚΕ ανέφεραν ότι η μητέρα «στο παρόν στάδιο έχει την αποκλειστική ευθύνη και φροντίδα του παιδιού της, με αποτέλεσμα να έχει βεβαρημένο πρόγραμμα» και ότι το παιδί «βρίσκεται καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας με την μητέρα, γεγονός που απαιτεί αυξημένο συντονισμό της καθημερινότητάς της». Η εικόνα αυτή αφορά την κατάσταση κατά την 31.7.2026, όταν ο Αιτητής κρατείτο ήδη από τις 15.7.2026, όπως γνώριζαν οι ΥΚΕ από την επιστολή του Τμήματος (ερ. 92) και καταγράφεται στο Σημείωμα. Η μητέρα ήταν, κατά τα φαινόμενα, μόνη με το παιδί λόγω της κράτησης του Αιτητή και οι ΥΚΕ περιέγραψαν τη δυσκολία που αυτό δημιουργούσε. Το ίδιο προκύπτει από τις δύο τελευταίες παραγράφους της επιστολής τους, όπου η απουσία του πατέρα κρίνεται ότι χρήζει συνεκτίμησης. Το Σημείωμα, όμως, δεν συνδέει την εικόνα αυτή με την κράτηση και εισηγείται τη συνέχισή της. Από τον φάκελο φαίνεται ότι η παρατήρηση λήφθηκε ως έχει, χωρίς να κατανοηθεί το νόημα της.
Όπως λέχθηκε σχετικά και στην Peter Nnanyereugo Ajuzieogu ν. Δημοκρατίας, Υπόθεση Αρ. 197/2026, ημερομηνίας 30.6.2026:
«… διαφορετική θα ήταν η κατάληξη εάν δεν υφίστατο αυτοτελές δικαίωμα παραμονής των μελών της οικογένειας του αιτητή, το οποίο συνιστά γεγονός το οποίο εν προκειμένω είναι παραδεκτό ότι υφίστατο κατά τον ουσιώδη χρόνο έκδοσης των επίδικων αποφάσεων, ώστε να αποκαλύπτεται εξ αντικειμένου ελλιπής έρευνα και το ενδεχόμενο πλάνης σε σχέση με τα πραγματικά γεγονότα να μην μπορεί να αποκλειστεί.»
Επιπλέον, οι αναφορές των ΥΚΕ, ότι ο πατέρας συνεισφέρει οικονομικά στο σπίτι και στις αυξημένες ανάγκες του βρέφους και ότι «η απουσία του πατέρα από το οικογενειακό σύστημα θα επιφέρει αυξημένες πρακτικές και ψυχοκοινωνικές απαιτήσεις οι οποίες χρήζουν συνεκτίμησης στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού», ούτε σχολιάζονται ούτε σταθμίζονται στην εισήγηση. Δεν αξιολογούνται σε σχέση με την ηλικία του τέκνου, ενός μηνός κατά τη λήψη των απόψεων και περίπου τριών μηνών κατά την έκδοση των πράξεων, ούτε σε σχέση με τα στοιχεία της ίδιας επιστολής ότι το κατάλυμα είχε παραχωρηθεί από τον εργοδότη στον Αιτητή με παρακράτηση μέρους του μισθού του και ότι η εποχιακή εργασία της μητέρας δεν ήταν για φέτος διαθέσιμη λόγω του τοκετού. Η εισήγηση αναφέρεται μόνο στον κίνδυνο διαφυγής, στην έλλειψη εναλλακτικών μέτρων και στην από κοινού αναχώρηση της οικογένειας. Δεν πρόκειται, επομένως, για περίπτωση όπου οι απόψεις λήφθηκαν υπόψη και η Διοίκηση απέκλινε με αιτιολογία, αλλά για περίπτωση όπου ουσιώδες μέρος τους δεν εξετάστηκε.
Η απέλαση κρίνεται σωρευτικά με τον όρο υπό τον οποίο εκδόθηκε, ήτοι την ταυτόχρονη αναστολή της εκτέλεσής της μέχρι την απόφαση του ΔΔΔΠ για τη συμβία. Οι Καθ' ων η αίτηση υποστηρίζουν ότι ο όρος αυτός αποτελεί την απάντηση της Διοίκησης στις απόψεις των ΥΚΕ και διασφαλίζει την οικογενειακή ενότητα. Αν ο όρος ήταν σαφής και πλήρης, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι ανταποκρίνεται σε σημαντικό μέρος των προβληματισμών των ΥΚΕ, αφού αναβάλλει την απομάκρυνση μέχρι να κριθεί η προσφυγή της συμβίας. Ο όρος, όμως, δεν είναι σαφής, εφόσον η αναστολή ισχύει «μέχρι την απόφαση», χωρίς να προσδιορίζεται τι θα ισχύσει ανάλογα με το περιεχόμενο της απόφασης.
Κατά την πάγια νομολογία, η αναστολή της εκτέλεσης του διατάγματος απέλασης δεν συνιστά ανάκληση ή ακύρωσή του. Στην I.W.S.F., ανωτέρω, παραθέτοντας την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Badibake Mukala Emmanuel Paul ν. Δημοκρατίας (Υπόθεση αρ. 6316/2013, ημερομηνίας 16.4.2014), ECLI:CY:AD:2014:D277, λέχθηκε ότι:
«Η αναστολή απέλασης δόθηκε μόνο μέχρι την διεκπεραίωση της αίτησης ασύλου και υπό τις περιστάσεις δεν προκύπτει πρόθεση της Διοίκησης για απόσυρση ή ανάκληση της απέλασης και των παρεπόμενων διοικητικών μέτρων. Ούτε συνεπάγεται η αναστολή της εκτέλεσης του διατάγματος απέλασης τη λήξη της ισχύος της διοικητικής πράξης.»
Επομένως, αν η προσφυγή της συμβίας απορριφθεί, η αναστολή λήγει, το διάταγμα καθίσταται εκτελεστό και, όπως ήταν ο δηλωμένος σκοπός της Διοίκησης, αναχωρούν όλοι μαζί, χωρίς να διασπάται η οικογένεια. Αν, όμως, η έκβαση της προσφυγής είναι θετική για τη συμβία, για παράδειγμα με τη χορήγηση καθεστώτος προστασίας, ο όρος σιωπά και δεν προκύπτει ξεκάθαρα πως θα ενεργήσει η Διοίκηση σε αυτή την περίπτωση. Ο όρος, ως έχει διατυπωθεί, μπορεί να ερμηνευθεί ότι, ανεξαρτήτως της έκβασης της απόφασης, η αναστολή λήγει με την έκδοση της και το διάταγμα απέλασης καθίσταται άμεσα εκτελεστό, με αποτέλεσμα ο Αιτητής να βρίσκεται σε αβεβαιότητα ως προς το αν, πότε και πώς θα εκτελεστεί η απέλασή του και με ποια συνέπεια για την οικογένεια της οποίας το βέλτιστο συμφέρον η Διοίκηση ισχυρίζεται ότι έλαβε υπόψη.
Αναστολή που συνδέεται με μελλοντικό γεγονός προς διασφάλιση της οικογενειακής ενότητας πρέπει να προσδιορίζει τις συνέπειες του γεγονότος αυτού σε κάθε εκδοχή του. Ενδεικτικά, χωρίς να υποκαθίσταμαι στη διακριτική ευχέρεια της Διοίκησης, στην περίπτωση απόρριψης της προσφυγής της συμβίας ο όρος θα μπορούσε να προβλέπει ότι η αναστολή αίρεται και η οικογένεια αναχωρεί από κοινού, οπότε δεν τίθεται ζήτημα διάσπασης της οικογένειας. Στην περίπτωση επιτυχίας, ο όρος θα μπορούσε να προβλέπει επανεξέταση της θέσης του Αιτητή, ενδεχομένως υπό τον όρο συμμόρφωσής του και με εναλλακτικά μέτρα. Η έλλειψη αυτή αφήνει τον Αιτητή μετέωρο και συνιστά έλλειψη σαφήνειας του περιεχομένου της πράξης, κάτι που δεν συμβιβάζεται με τη χρηστή διοίκηση και την ασφάλεια δικαίου.
Η πλάνη ως προς τα γεγονότα και η μη στάθμιση του ουσιώδους μέρους των απόψεων των ΥΚΕ, αφενός, και ο ασαφής όρος της αναστολής, αφετέρου, κρινόμενα σωρευτικά, οδηγούν στην κρίση ότι το διάταγμα απέλασης εκδόθηκε χωρίς να ληφθούν δεόντως υπόψη τα βέλτιστα συμφέροντα του τέκνου και η οικογενειακή ζωή, κατά το άρθρο 18ΟΖ. Η κρίση αυτή δε σημαίνει ότι η απομάκρυνση του Αιτητή δεν μπορεί να διαταχθεί, ούτε ότι ο Αιτητής έχει αυτοτελές δικαίωμα παραμονής, αλλά ότι η απέλαση, στη βάση και με τον όρο που εκδόθηκε, πρέπει να επανεξεταστεί. Η επανεξέταση θα πρέπει να στηριχθεί στη στάθμιση του πορίσματος των ΥΚΕ στο σύνολό του, περιλαμβανομένων των δύο τελευταίων παραγράφων και της ηλικίας του τέκνου κατά τον χρόνο της νέας απόφασης, και, εφόσον η εκτέλεση της απέλασης συνδεθεί με μελλοντικό γεγονός, να καθορίζει με σαφήνεια την έκβαση σε κάθε εκδοχή του.
Υπό το φως των ανωτέρω, η προσφυγή αποτυγχάνει ως προς την κήρυξη του Αιτητή ως απαγορευμένου μετανάστη, η οποία επικυρώνεται δυνάμει του άρθρου 146.4(α) του Συντάγματος, ενώ η προσφυγή επιτυγχάνει ως προς το διάταγμα απέλασης και το διάταγμα κράτησης, τα οποία ακυρώνονται δυνάμει του άρθρου 146.4(β). Η εξέταση των λοιπών λόγων ακύρωσης αναφορικά με τα δύο αυτά διατάγματα παρέλκει.
Τέλος, το αιτητικό (Δ) απορρίπτεται ως μη παραδεκτό, αφού το Δικαστήριο ελέγχει τη νομιμότητα του διατάγματος κράτησης, το οποίο ακυρώθηκε, ενώ η εφαρμογή της ακύρωσης και το αίτημα για άμεση απελευθέρωση του Αιτητή δεν εμπίπτουν στη δικαιοδοσία του, η οποία είναι αποκλειστικά αναθεωρητικής φύσεως.
Ως εκ τούτου, οι αιτούμενες θεραπείες υπό τις παραγράφους (Α) και (Δ) της αίτησης ακύρωσης απορρίπτονται, ενώ οι αιτούμενες θεραπείες υπό τις παραγράφους (Β) και (Γ) επιτυγχάνουν.
Επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον των Καθ' ων η αίτηση έξοδα €1.200 πλέον Φ.Π.Α., εάν υπάρχει.
Δ. Καΐλης, Δ.Δ.Δ.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο