Π.Α. κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1074/2019 και 1728/2019, 16/11/2026
print
Τίτλος:
Π.Α. κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1074/2019 και 1728/2019, 16/11/2026

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις

Αρ. 1074/2019 και 1728/2019

16 Νοεμβρίου 2026

[Δ. ΚΑΪΛΗΣ, Δ/στής Δ.Δ.]

ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

Υπόθεση αρ. 1074/2019

Μεταξύ:

1.   Π.Α. και άλλων, ως ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΙΤΗΤΩΝ

Αιτητών

-και-

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ

Καθ' ων η αίτηση

 

Υπόθεση αρ. 1728/2019

Μεταξύ:

1.   Θ. Κ. και άλλων, ως ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΙΤΗΤΩΝ

Αιτητών

-και-

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΜΕΣΩ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ

Καθ' ων η αίτηση

 

…………………………….

Ανδρέας Αυξεντίου, για Α & Α Κ. Αιμιλιανίδης, Κ. Κατσαρός και Συνεργάτες  Δ.Ε.Π.Ε., δικηγόροι για τους Αιτητές

Έλενα Συμεωνίδου, Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Οι υπό εξέταση προσφυγές συνεκδικάζονται κατόπιν Διατάγματος του Δικαστηρίου ημερομηνίας 9.12.2021, καθότι το πραγματικό και νομικό τους υπόβαθρο ταυτίζεται, στηρίζονται στα ίδια επίδικα θέματα και προωθείται κοινή επιχειρηματολογία. Περαιτέρω, και για τις δύο προσφυγές, κρίνεται επιτρεπτή η ομοδικία, δηλαδή η συμπερίληψη περισσότερων του ενός Αιτητών στο ίδιο δικόγραφο, εφόσον οι προσβαλλόμενες αποφάσεις των Καθ’ ων η Αίτηση, παρότι είναι αυτοτελείς για έκαστο Αιτητή, στηρίζονται στον ίδιο νομικό και πραγματικό λόγο, εφαρμόζοντας για όλους, χωρίς αυτοτελή εξέταση για τον καθένα τους, τις διατάξεις του περί της μη Παραχώρησης Προσαυξήσεων και Τιμαριθμικών Αυξήσεων στους Μισθούς των Αξιωματούχων και Εργοδοτουμένων και στις Συντάξεις των Συνταξιούχων της Κρατικής Υπηρεσίας και του Ευρύτερου Δημόσιου Τομέα Νόμου του 2011 (Ν. 192(Ι)/2011) (εφεξής «ο Νόμος»), όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 185(Ι)/2012.

 

Οι Αιτητές και στις δύο προσφυγές, Εκπαιδευτές Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, προσβάλλουν τη μη παραχώρηση προσαυξήσεων και τιμαριθμικών αυξήσεων στις απολαβές τους, κατ' εφαρμογή του Νόμου. Σύμφωνα και με τη διευκρίνιση του δικηγόρου για τους Αιτητές, κατά το στάδιο των διευκρινίσεων, δεν υπάρχει οποιαδήποτε ξεχωριστή απόφαση των Καθ’ ων η Αίτηση η οποία να αποφασίζει τη μη παραχώρηση προσαυξήσεων και τιμαριθμικών αυξήσεων, ως αναφέρεται στα αιτητικά των προσφυγών, αλλά οι προσβαλλόμενες πράξεις για τους Αιτητές προκύπτουν από τις καταστάσεις μισθοδοσίας τους (για τον Απρίλιο του 2019 των Αιτητών στην Προσφυγή αρ. 1074/2019 και για τον Σεπτέμβριο του 2019 των Αιτητών στην Προσφυγή αρ. 1728/2019).

 

Ο Νόμος τέθηκε σε ισχύ την 1.1.2012 και το άρθρο 3 αυτού, όπως τροποποιήθηκε, προέβλεπε τα εξής:

 

«3. Ανεξάρτητα από τις διατάξεις οποιουδήποτε άλλου νόμου ή Κανονισμών ή διοικητικών ρυθμίσεων ή πρακτικών που ρυθμίζουν θέματα καταβολής απολαβών και σύνταξης, κατά την περίοδο ισχύος του παρόντος Νόμου, οι μισθοί των αξιωματούχων και των εργοδοτουμένων παραμένουν στο ύψος της 31ης Δεκεμβρίου 2011 και, τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος Νόμου, η περίοδος από 1η Ιανουαρίου 2012 έως 31η Δεκεμβρίου 2016 δεν λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς συμπλήρωσης της απαραίτητης υπηρεσίας για σκοπούς παραχώρησης προσαυξήσεων:»

 

«Νοείται ότι, η περίοδος υπηρεσίας αξιωματούχου ή εργοδοτούμενου πριν την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς συμπλήρωσης δωδεκάμηνης υπηρεσίας, ώστε να παραχωρηθεί προσαύξηση μετά τη λήξη της ισχύος του παρόντος Νόμου, σύμφωνα με τον κατά περίπτωση νόμο ή Κανονισμό ή διοικητική ρύθμιση ή πρακτική.»

 

Επίσης, σύμφωνα με τα άρθρα 8(1) και 8(2) του Νόμου:

 

«8.-(1) Ανεξάρτητα από τις διατάξεις οποιουδήποτε άλλου νόμου ή Κανονισμών ή διοικητικών ρυθμίσεων ή πρακτικών που ρυθμίζουν θέματα καταβολής απολαβών ή συντάξεων, το τιμαριθμικό επίδομα παραμένει σταθερό όπως ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου, 2011 για σκοπούς υπολογισμού των απολαβών ή επιδομάτων ή άλλων οικονομικών ωφελημάτων αξιωματούχου ή εργοδοτουμένου ή της σύνταξης που χορηγείται σε συνταξιούχο, ή αναφορικά με αυτόν, για την περίοδο της ισχύος του παρόντος Νόμου.»

 

«(2) Η τιμαριθμική αναπροσαρμογή των απολαβών και των συντάξεων θα επαναρχίσει όταν συμφωνηθεί ο τρόπος και η συχνότητα αναθεώρησης του τιμαριθμικού επιδόματος, το οποίο και θα παραχωρείται σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που θα συμφωνηθούν.»

 

Δυνάμει του άρθρου 10 του Νόμου, όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 185(Ι)/2012, η ισχύς του άρθρου 3 έληγε στις 31.12.2016 και η ισχύς του άρθρου 8(1) στις 31.12.2015.

 

Οι παρούσες προσφυγές καταχωρήθηκαν στις 10.7.2019 και 28.11.2019 αντίστοιχα, μετά και την απόφαση της Ολομέλειας του Διοικητικού Δικαστηρίου στην υπόθεση Κούνδουρου κ.α. ν. Δημοκρατίας, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 611/2012 κ.α., ημερομηνίας 29.3.2019 (εφεξής «η Κούνδουρου»). Με την απόφαση της, η Ολομέλεια του Διοικητικού Δικαστηρίου, έκρινε τις σχετικές διατάξεις του Νόμου αντισυνταγματικές κατά παράβαση του Άρθρου 23 του Συντάγματος και δεν εξέτασε άλλους λόγους ακύρωσης, μεταξύ αυτών και ο ισχυρισμός περί παράβασης του Άρθρου 26 του Συντάγματος.

 

Η απόφαση Κούνδουρου ανατράπηκε κατά πλειοψηφία από την Πλήρη Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κυπριακή Δημοκρατία μέσω 1. Υπουργείου Οικονομικών 2. Γενικού Λογιστηρίου ν. Αυγουστή κ.α., Εφέσεις κατά απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ. 177/18, 75/19, 76/19, 77/19, 79/19, 80/19, 84/19 και 85/19, ημερομηνίας 10.4.2020 (εφεξής «η Αυγουστή»), δηλαδή σε χρόνο μεταγενέστερο της καταχώρισης των υπό κρίση προσφυγών. Η απόφαση της πλειοψηφίας έκρινε ότι η προσαύξηση και το τιμαριθμικό επίδομα δεν αποτελούν κατοχυρωμένο ιδιοκτησιακό δικαίωμα και ότι δεν παραβιάζεται το Άρθρο 23 του Συντάγματος.

 

Στο στάδιο των διευκρινίσεων, ο δικηγόρος των Αιτητών δήλωσε ότι η υπόθεση προωθείται μόνο στη βάση ισχυρισμού περί παράβασης του Άρθρου 26 του Συντάγματος, εφόσον το κατά πόσον υφίστατο παράβαση του Άρθρου 23 κρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην απόφαση Αυγουστή. Περαιτέρω, δηλώθηκε από τους συνηγόρους των διαδίκων ότι το ζήτημα είναι αμιγές νομικό και δεν κατατέθηκαν οποιοιδήποτε σχετικοί φάκελοι, ενόψει και της διευκρίνισης ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις είναι οι καταστάσεις μισθοδοσίας των Αιτητών, που επισυνάπτονται ως Παραρτήματα στις Συνεκδικαζόμενες Προσφυγές.

 

Επομένως, ο μοναδικός λόγος ακύρωσης που προωθείται διατυπώνεται από τους Αιτητές ως ακολούθως:

 

«Ελήφθη στη βάση του Ν. 192(Ι)/2011 και του τροποποιητικού αυτού 185(Ι)/2012, ο οποίος βρίσκεται σε αντίθεση ή και ασυμφωνία με το Σύνταγμα και ιδιαίτερα το άρθρο 26 του Συντάγματος εφόσον συνιστά νομοθετική επέμβαση σε υφιστάμενη σύμβαση και σε κεκτημένα συμβατικά δικαιώματα και συγκεκριμένα νομοθετική επέμβαση στο δικαίωμα του συμβάλλεσθαι ελευθέρως, εφόσον η συγκεκριμένη νομοθετική διάταξη μεταβάλλει το καθεστώς των συμβάσεων που είχαν υπογράψει οι Αιτητές, κατά τρόπο που να μεταβάλλει τα κεκτημένα συμβατικά και νομοθετικά δικαιώματά της στη λήψη σύνταξης.»

 

Παρατηρώ ότι η ως άνω διατύπωση αναφέρεται στο τέλος σε λήψη σύνταξης, ενώ οι Αιτητές είναι εργοδοτούμενοι που λαμβάνουν μισθό και το επίδικο ζήτημα εν προκειμένω αφορά τις προσαυξήσεις και τις τιμαριθμικές αυξήσεις. Εντούτοις, εξάγεται από το σύνολο των αιτήσεων ακυρώσεως και των αγορεύσεων των Αιτητών ότι ο ισχυρισμός προωθείται στη βάση των προνοιών του Νόμου, που αφορά τη μη παραχώρηση προσαυξήσεων και τιμαριθμικών αυξήσεων και ως τέτοιος εξετάζεται κατωτέρω.

 

Οι Αιτητές υποστηρίζουν στην απαντητική τους αγόρευση ότι η απόφαση Αυγουστή αφορά αποκλειστικά το Άρθρο 23 του Συντάγματος και ότι, επομένως, δεν επηρεάζει τον λόγο που προωθούν σχετικά με το Άρθρο 26. Βασίζουν το επιχείρημα τους στο ότι με το διορισμό τους στους Καθ’ ων η Αίτηση δημιουργήθηκε μεταξύ τους συμβατική σχέση στη βάση νομοθετικά κατοχυρωμένων όρων εργοδότησης και μισθοδοσίας και ο επίδικος Νόμος τροποποίησε μονομερώς τους όρους εργοδότησης τους, κατά παράβαση της αρχής της ελευθερίας του συμβάλλεσθαι, θεωρώντας με αυτό τον τρόπο ότι θίγεται ο πυρήνας του Άρθρου 26 του Συντάγματος.

 

Οι Καθ' ων η Αίτηση εγείρουν προδικαστικά ότι οι Αιτητές στερούνται εννόμου συμφέροντος μετά και την απόφαση Αυγουστή και επικαλούνται την απόφαση Σταύρου ν. Δήμου Λευκωσίας, Υπόθεση Αρ. 1817/2019, ημερομηνίας 8.12.2021, και ειδικότερα το κάτωθι απόσπασμα:

 

«Δεδομένης της κήρυξης των προαναφερθεισών νομοθεσιών, τελεσίδικα από το Ανώτατο Δικαστήριο, ως πλήρως συνάδουσες με τις πρόνοιες του Συντάγματος, κρίνεται ως ορθή η προδικαστική ένσταση του καθ' ου η αίτηση, περί ελλείψεως εννόμου συμφέροντος των αιτητών να προωθήσουν την προσφυγή τους, οι οποίοι παραγνωρίζουν, με αντινομικούς ισχυρισμούς, πως οι αποκοπές και/ή μειώσεις, έχουν κριθεί, πλέον τελεσίδικα, ως νόμιμες και συνταγματικές.»

 

Υποστηρίζουν περαιτέρω ότι, το πάγωμα των προσαυξήσεων και του τιμαριθμικού επιδόματος τερματίστηκε στις 31.12.2016 και δεν μπορεί να προσβληθεί δυόμισι χρόνια αργότερα.

 

Ως προς την ουσία της υπόθεσης, υποστηρίζουν ότι το βάρος απόδειξης της αντισυνταγματικότητας βαρύνει τους Αιτητές, ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν συμβάλλονται με το κράτος με το διορισμό τους και ότι ο μισθός τους πηγάζει από νομοθεσία. Επίσης, ότι η απόφαση REPUBLIC ν. MENELAOU (1982) 3 CLR 419 (εφεξής «η Μενελάου»),  στην οποία παραπέμπουν οι Αιτητές, διαφοροποιείται, αφού αφορούσε αποζημίωση και δικαίωμα που προέκυψε από την άσκηση επιλογής. Παραπέμπουν επίσης στην απόφαση Χαραλάμπους κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1480/2011 κ.α., ημερομηνίας 11.6.2014, (2014) 3 ΑΑΔ 175 (εφεξής «η Χαραλάμπους») και σε κάθε περίπτωση αναφέρουν διαζευκτικά ότι ο περιορισμός δικαιολογείται από το δημόσιο συμφέρον και δεν θίγει τον πυρήνα του δικαιώματος.

 

Εξετάζω κατά προτεραιότητα το παραδεκτό των υπό εξέταση συνεκδικαζόμενων προσφυγών.

 

Σχετικά με το κατά πόσον οι Αιτητές έχουν το απαραίτητο νομιμοποιητικό έννομο συμφέρον να προωθούν τις προσφυγές τους, δε θα συμφωνήσω με την προδικαστική ένσταση των Καθ’ ων η Αίτηση, όπως αυτή διατυπώνεται. Η απόφαση Σταύρου (βλ. ανωτέρω), όπως και η απόφαση Αγγελίδης και Άλλοι ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1225/2019 και 99/2020, ημερομηνίας 1.12.2025 διαφοροποιούνται σε σχέση με τα γεγονότα των υπό εξέταση προσφυγών. Στις αποφάσεις αυτές οι προσφυγές προσέβαλλαν απόρριψη αιτήματος των αιτητών για καταβολή των δικαιωμάτων τους στη βάση της Κούνδουρου, η οποία ανατράπηκε με την Αυγουστή. Κρίθηκε στη βάση αυτή ότι εξέλειπε το έννομο συμφέρον τους. Εν προκειμένω, οι Αιτητές προωθούν μόνο τον λόγο για παράβαση του Άρθρου 26 του Συντάγματος, ο οποίος δεν εξετάστηκε ρητά ούτε στην Κούνδουρου ούτε στην Αυγουστή και σε περίπτωση επιτυχίας του ισχυρισμού τους, οι διατάξεις του Νόμου θα κρίνονταν αντισυνταγματικές και η εφαρμογή τους στους Αιτητές θα στερείτο νομικής βάσης. Η έκβαση των προσφυγών δε θα είχε, επομένως, μόνο θεωρητική σημασία.

 

Εντούτοις, το έννομο συμφέρον των Αιτητών εξετάζεται και από μια άλλη οπτική, σύμφωνα και με νεότερη νομολογία του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, για την οποία οι διάδικοι κλήθηκαν να τοποθετηθούν ειδικά ως προς το έννομο συμφέρον των Αιτητών, ενόψει της λήξης της ισχύος του Νόμου. Στην απόφαση Μιχαήλ ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Ε.Δ.Δ. Αρ. 82/2018 και 83/2018, ημερομηνίας 11.1.2024 (εφεξής «η Μιχαήλ»), το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο εξέτασε προσφυγές αιτητών που δεν είχαν προσβάλει εντός προθεσμίας την αναστολή της σύνταξής τους με βάση το άρθρο 3(β) του Ν. 88(Ι)/2011 και είχαν λάβει ανεπιφύλακτα τον μισθό τους από προσωρινή σχέση εργασίας. Το Δικαστήριο, αναφέροντας ότι το έννομο συμφέρον αποτελεί «την αναγκαία υποκειμενική προϋπόθεση παραδεκτού της προσφυγής», κατέληξε στα ακόλουθα σχετικά με το έννομο συμφέρον των εκεί Αιτητών:

 

«Προκύπτει κατά αδιαμφισβήτητο τρόπο, στη βάση των επίδικων γεγονότων, πως οι Εφεσείοντες είχαν πλήρη γνώση του γεγονότος της αναστολής καταβολής της μηνιαίας τους σύνταξης, για όσο χρόνο θα ελάμβαναν μισθό με βάση τη σύμβαση εργασίας που είχαν συνάψει με τους Εφεσίβλητους κατ' εφαρμογή των διατάξεων του Άρθρου 3(β) του Ν.88(Ι)/2011, τόσο με την κοινοποίηση σ' αυτούς των επιστολών των Εφεσίβλητων ημερ. 10.12.2012 και 2.8.2013 αντίστοιχα, όσο και με την καταβολή του πρώτου μηνιαίου μισθού τους στη βάση της σύμβασης εργασίας, κατά τον οποίο μήνα, δεν τους είχε καταβληθεί η σύνταξη. Ωστόσο, οι Εφεσείοντες αμέλησαν και/ή παρέλειψαν να ασκήσουν το δικαίωμα τους για έλεγχο της νομιμότητας των πιο πάνω αποφάσεων των Εφεσίβλητων, εντός της προθεσμίας που τάσσει το Άρθρο 146 του Συντάγματος και ταυτόχρονα, για έλεγχο της συμβατότητας των προνοιών του Άρθρου 3(β) του Ν.88(Ι)/2011 με τις διατάξεις του Συντάγματος. Συνεπώς, αποδέχθηκαν τις εν λόγω διοικητικές αποφάσεις ελεύθερα και χωρίς καμιά επιφύλαξη των δικαιωμάτων τους (βλ. Κωνσταντίνου κ.ά. ν. Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου (2001) 3 ΑΑΔ 282).»

 

Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο συμφώνησε πλήρως με απόσπασμα της πρωτόδικης απόφασης, σύμφωνα με το οποίο η ελεύθερη και ανεπιφύλακτη αποδοχή διοικητικής πράξης συνεπάγεται αποστέρηση του εννόμου συμφέροντος προσβολής της. Στο απόσπασμα αυτό παρατίθεται από το σύγγραμμα του Ε.Π. Σπηλιωτόπουλου ότι η αποδοχή πρέπει να είναι σαφής και ανεπιφύλακτη, να μην έχει γίνει από νόμιμη υποχρέωση ή λόγω οικονομικής ανάγκης, παράνομης βίας ή απειλής ή επειδή η παράλειψη θα είχε για τον αιτούντα δυσμενείς συνέπειες και να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου ή, όταν δεν είναι ρητή, από αναμφισβήτητες πράξεις. Ως προς το επιχείρημα ότι η αποδοχή έγινε από νόμιμη υποχρέωση, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι, «δεν μπορεί να γίνεται λόγος περί αποδοχής λόγω νόμιμης υποχρέωσης, ενόσω είχαν κάθε δικαίωμα να την προσβάλουν ενώπιον αρμοδίου Δικαστηρίου, με βάση το Άρθρο 146 του Συντάγματος.».

 

Οι αποφάσεις Αυγουστή και Μιχαήλ κρίνουν διαφορετικά ζητήματα και δεν καταλήγουν σε αντίθετα συμπεράσματα. Στην Αυγουστή το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε τις ενστάσεις περί εκπρόθεσμης καταχώρισης και απώλειας εννόμου συμφέροντος, κρίνοντας ότι κάθε μηνιαία αποκοπή δίνει δικαίωμα σε προσφυγή και ότι δεν τίθεται, επομένως, θέμα εκπροθέσμου. Έκρινε επίσης ότι η αποδοχή του μειωμένου μισθού δε συνιστά απεμπόληση του δικαιώματος προσφυγής, αφού ο δικαιούχος δεν έχει υποχρέωση να απορρίψει τον μισθό του για να διατηρήσει τα δικαιώματά του. Οι κρίσεις αυτές αφορούσαν όμως αποκοπές μισθών που συνεχίζονταν και εφάρμοζαν Νόμο που ίσχυε κατά τον χρόνο καταχώρισης των προσφυγών. Στην απόφαση Μιχαήλ η εφαρμογή της επίδικης διάταξης είχε ήδη τερματιστεί, οι αιτητές γνώριζαν την πράξη μέσω των εκάστοτε κατά τον ουσιώδη χρόνο καταστάσεων μισθοδοσίας τους, δεν την προσέβαλαν εντός της προθεσμίας του Άρθρου 146 και την αποδέχθηκαν ανεπιφύλακτα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι παραιτήθηκαν σιωπηρά από το δικαίωμα προσβολής και έχασαν το έννομο τους συμφέρον.

 

Στην παρούσα υπόθεση συντρέχει η περίπτωση των γεγονότων που εξέτασε η απόφαση Μιχαήλ, η οποία έκρινε ότι η παράλειψη προσβολής εντός της προθεσμίας, σε συνδυασμό με την ανεπιφύλακτη αποδοχή, οδηγεί σε απώλεια του εννόμου συμφέροντος, γιατί οι Αιτητές δεν προσέβαλαν καμία κατάσταση μισθοδοσίας εντός προθεσμίας όσο ίσχυε και εφαρμοζόταν ο Νόμος.

 

Επανερχόμενος στα επίδικα γεγονότα, αναφέρω ότι οι Αιτητές, ως εργοδοτούμενοι στον δημόσιο τομέα, λάμβαναν κάθε μήνα τις καταστάσεις μισθοδοσίας τους από την έναρξη ισχύος του Νόμου μέχρι τη λήξη του, χωρίς προσαύξηση και με σταθερό τιμαριθμικό επίδομα. Οι Αιτητές δεν ισχυρίζονται ότι δεν γνώριζαν το περιεχόμενο των καταστάσεων αυτών, ενώ ξεκάθαρα από τις θέσεις τους προκύπτει ότι προχώρησαν στην καταχώριση των προσφυγών κατόπιν της απόφασης Κούνδουρου ημερομηνίας 29.3.2019. Δεν προσέβαλαν καμία κατάσταση μισθοδοσίας τους εντός 75 ημερών όσο ίσχυε ο Νόμος και δεν προκύπτει ότι διατύπωσαν οποιαδήποτε επιφύλαξη ή αντίδραση πριν από την έκδοση της απόφασης Κούνδουρου. Επομένως, δέχθηκαν τον μισθό τους, χωρίς προσαυξήσεις και τιμαριθμικές αυξήσεις, ανεπιφύλακτα επί σειρά ετών. Οι προϋποθέσεις της αποδοχής πληρούντα και η αποδοχή προκύπτει ότι ήταν σαφής και ανεπιφύλακτη. Ούτε έγινε από νόμιμη υποχρέωση, γιατί οι Αιτητές είχαν κάθε δικαίωμα να προσβάλουν τις καταστάσεις εντός προθεσμίας, όπως έκρινε το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο στην απόφαση Μιχαήλ.

 

Δεν παραβλέπεται ότι στην απόφαση Μιχαήλ η αποδοχή συνδεόταν με σύμβαση προσωρινής εργασίας που οι εφεσείοντες είχαν συνάψει και ότι το απόσπασμα που παρατέθηκε από την πρωτόδικη απόφαση αναφέρει ότι κατά κανόνα δεν επιτρέπεται παραίτηση από δημόσιο δικαίωμα και ότι εν αμφιβολία τεκμαίρεται έλλειψη παραίτησης. Εντούτοις, το Δικαστήριο δέχθηκε ότι χωρεί σιωπηρή παραίτηση από δημόσιο δικαίωμα, όπως η σύνταξη, με παράλειψη άσκησης του δικαιώματος ελέγχου της νομιμότητας και ότι δε χωρεί παραίτηση μόνο σε θέματα θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το κρίσιμο στοιχείο στην απόφαση είναι η παράλειψη προσβολής εντός της προθεσμίας του Άρθρου 146, το οποίο διαπιστώνεται και στην παρούσα και η παράλειψη των Αιτητών να ενεργήσουν επί σειρά ετών δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας.

 

Κρίνω λοιπόν ότι οι Αιτητές παραιτήθηκαν σιωπηρά από το δικαίωμα προσβολής των πράξεων εφαρμογής του Νόμου και απώλεσαν το έννομο συμφέρον να προωθήσουν τις προσφυγές. Η προδικαστική ένσταση περί έλλειψης εννόμου συμφέροντος των Αιτητών γίνεται δεκτή, για τον λόγο που εξήγησα, και συνεπώς οι προσφυγές κρίνονται μη παραδεκτές.

 

Ανεξαρτήτως της πιο πάνω διαπίστωσης, οι Συνεκδικαζόμενες προσφυγές κρίνονται επίσης μη παραδεκτές τόσο λόγω έλλειψης του στοιχείου της εκτελεστότητας στο μέτρο που οι προσβαλλόμενες πράξεις (καταστάσεις μισθοδοσίας) αφορούν τη μη παραχώρηση προσαύξησης και τιμαριθμικής αύξησης, όσο και λόγω εκπρόθεσμης προσβολής τους στην ίδια έκταση.

 

Όπως διατυπώθηκε μεταξύ των μερών, αντικείμενο των προσφυγών είναι η μισθοδοσία εκάστου Αιτητή και δεν υπάρχουν άλλες προσβαλλόμενες πράξεις. Οι προσφυγές καταχωρήθηκαν τον Ιούλιο και Νοέμβριο του 2019 αντίστοιχα, ενώ το πάγωμα των προσαυξήσεων τερματίστηκε στις 31.12.2016 και του τιμαριθμικού επιδόματος στις 31.12.2015, δηλαδή τουλάχιστον δυόμισι και τρεισήμισι χρόνια νωρίτερα από την καταχώριση.

 

Η νομολογία των Δικαστηρίων μας αποδέχεται ότι η κατάσταση μισθοδοσίας από μόνη της αποτελεί εκτελεστή πράξη (βλ. Κουσελίνης Δημήτρης κ.α. ν. Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1551 έως 1571/2011, ημερομηνίας 15.9.2015), κάτι που ουσιαστικά υιοθετεί και η απόφαση Αυγουστή κρίνοντας ότι κάθε μηνιαία αποκοπή δίνει δικαίωμα σε προσφυγή. Κάθε μηνιαία κατάσταση που εφαρμόζει το Νόμο είναι αυτοτελής πράξη και δεν επιβεβαιώνει την πρώτη εφαρμογή του. Η αρχή αυτή προϋποθέτει όμως ότι ο Νόμος ισχύει και εφαρμόζεται στην κατάσταση μισθοδοσίας που προσβάλλεται.

 

Για να κριθεί σε ποιο μέτρο οι καταστάσεις του 2019 εφαρμόζουν τον Νόμο, πρέπει να διαπιστωθεί πότε οι Αιτητές έπρεπε να λάβουν τις αυξήσεις που διεκδικούν. Ο Κανονισμός 22(1) των περί Δημόσιας Υπηρεσίας (Απολαβές, Επιδόματα και άλλα Οικονομικά Ωφελήματα των Δημοσίων Υπαλλήλων) Κανονισμών του 1995 (Κ.Δ.Π. 175/1995), όπως παρατίθεται στην Αυγουστή από τον Δικαστή Γιασεμή, προνοεί: «22. (1) Εκτός αν διαφορετικά προνοείται στους Κανονισμούς αυτούς, για να δικαιούται υπάλληλος σε χορήγηση της ετήσιας προσαύξησής του θα πρέπει να συμπληρώσει δωδεκάμηνη υπηρεσία με πλήρεις απολαβές.».

 

Η προσαύξηση παραχωρείται με τη συμπλήρωση δωδεκάμηνης υπηρεσίας, κατά την ημερομηνία ετήσιας προσαύξησης του κάθε υπαλλήλου. Η ημερομηνία αυτή διαφέρει από υπάλληλο σε υπάλληλο, αλλά η διαφορά δεν επηρεάζει την κρίση, διότι η τελευταία δυνατή ημερομηνία για προσαύξηση που κατακρατήθηκε κατά την ισχύ του άρθρου 3 είναι η 31.12.2016, ημέρα λήξης της ισχύος του Νόμου. Ως προς το τιμαριθμικό επίδομα, ο Κανονισμός 31 των ίδιων Κανονισμών προνοεί ότι καταβάλλεται σύμφωνα με τα ποσοστά και τους όρους που εγκρίνονται από καιρό σε καιρό με βάση το ύψος του τιμαριθμικού δείκτη. Το άρθρο 8(1) του Νόμου προνόησε ότι το επίδομα παραμένει σταθερό μέχρι τις 31.12.2015. Κατά το άρθρο 8(2), η τιμαριθμική αναπροσαρμογή θα επαναρχίσει όταν συμφωνηθεί ο τρόπος και η συχνότητα αναθεώρησης του επιδόματος. Ο Νόμος δεν όριζε ημερομηνία επανέναρξης. Για τον υπολογισμό της προθεσμίας λαμβάνω ως αφετηρία τον πιο ευνοϊκό για τους Αιτητές χρόνο, δηλαδή τη λήξη της ισχύος του άρθρου 8(1) στις 31.12.2015.

 

Όποια ημερομηνία και αν ίσχυε για τον καθένα Αιτητή, η προσαύξηση που οι Αιτητές θεωρούν ότι δικαιούνταν και δεν έλαβαν έπρεπε να παραχωρηθεί το αργότερο μέσα στο έτος 2016. Η τιμαριθμική αύξηση που θεωρούν ότι δικαιούνταν έπρεπε να παραχωρηθεί, κατά την εισήγησή τους, το αργότερο μέσα στο έτος 2015. Η μη παραχώρηση των εν λόγω αυξήσεων αφορούσε τις καταστάσεις μισθοδοσίας των μηνών εκείνων, οι οποίες εφάρμοζαν τον Νόμο.

 

Οι καταστάσεις μισθοδοσίας του 2019 που προσβάλλονται είναι μεν εκτελεστές πράξεις, αλλά μόνο ως προς όσα ρυθμίζουν για τον χρόνο της έκδοσης τους. Στο μέτρο που οι Αιτητές παραπονούνται για προσαυξήσεις και τιμαριθμική αύξηση που έπρεπε να παραχωρηθούν το 2016 ή νωρίτερα, με βάση τον Νόμο ή όποτε ίσχυε για τον καθένα, η κατάσταση του 2019 δεν εφαρμόζει το Νόμο και δεν αποφασίζει εκ νέου. Το άρθρο 3 έπαυσε να ισχύει στις 31.12.2016 και το άρθρο 8(1) στις 31.12.2015. Η Διοίκηση κατέβαλε το 2019 τον μισθό που αντιστοιχούσε στη βαθμίδα κάθε Αιτητή, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί από τις καταστάσεις των προηγούμενων ετών. Ο μη υπολογισμός της περιόδου από 1.1.2012 έως 31.12.2016 για τη συμπλήρωση υπηρεσίας επέδρασε μέχρι τον χρόνο που οι προσαυξήσεις έπρεπε να ληφθούν υπόψη και να παραχωρηθούν. Μετά από αυτόν, η μισθοδοτική εξέλιξη των Αιτητών συνεχίζεται από τη βαθμίδα στην οποία είχαν παραμείνει. Για το μέρος αυτό, οι καταστάσεις του 2019 επαναλαμβάνουν προηγούμενο αποτέλεσμα, χωρίς νέα έρευνα και χωρίς να δημιουργούν νέα έννομη κατάσταση. Κρίνω συνεπώς ότι η κατάσταση αυτή είναι βεβαιωτική πράξη, γιατί επαναλαμβάνει το αποτέλεσμα των καταστάσεων μισθοδοσίας που εφάρμοζαν τον Νόμο όσο αυτός ίσχυε.

 

Στην απόφαση Μιχαήλ, το πρωτόδικο Δικαστήριο, όπως καταγράφεται στην απόφαση του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου, έκρινε ότι: «οι προσβαλλόμενες αποφάσεις ήταν βεβαιωτικές και ως εκ τούτου μη δεκτικές προσβολής, έστω και αν υπήρξε νέο αίτημα των Εφεσειόντων με τις επιστολές τους ημερ. 13.10.2014 και 20.5.2014 (ανωτέρω)». Οι εφεσείοντες δεν προσέβαλαν το εύρημα αυτό με την έφεση και το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο δεν το εξέτασε.

 

Η πιο πάνω προσέγγιση συνάδει με την απόφαση Κυπριακή Δημοκρατία μέσω Γενικού Λογιστηρίου ν. Κωνσταντίνου Λύρα κ.α., Ε.Δ.Δ. 143/2019, 23/2020 και 166/2020, ημερομηνίας 8.10.2025 (εφεξής «η Λύρας»), όπου το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο, χωρίς να χρησιμοποιήσει τον όρο «βεβαιωτική», ανέτρεψε την πρωτόδικη κρίση ότι η μεταγενέστερη άρνηση αναδρομικής αποκατάστασης ήταν νέα εκτελεστή πράξη.

 

Οι Αιτητές δεν προβάλλουν παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας, αφού διευκρίνισαν ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις είναι οι καταστάσεις μισθοδοσίας. Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με την απόφαση Λύρας, παράλειψη της Διοίκησης είναι εκτελεστή μόνο όταν διάταξη νόμου επιβάλλει ρητά συγκεκριμένη ενέργεια. Ο Νόμος δεν επέβαλε αναδρομική χορήγηση προσαυξήσεων για την περίοδο ισχύος του, ούτε επέβαλε αναδρομική αναπροσαρμογή του τιμαριθμικού επιδόματος, αφού το άρθρο 8(2) συνέδεε την επανέναρξη της αναπροσαρμογής με μελλοντική συμφωνία. Δεν υπάρχει, επομένως, πράξη ή παράλειψη του 2019 που να μπορεί να προσβληθεί παραδεκτά ως προς τη μη παραχώρηση προσαυξήσεων και τιμαριθμικού επιδόματος.

 

Για τον λόγο αυτό, οι προσφυγές κρίνονται μη παραδεκτές και λόγω έλλειψης εκτελεστής πράξης, στο μέτρο που αφορούν τη μη παραχώρηση προσαυξήσεων του 2016 και νωρίτερα και τιμαριθμικού επιδόματος του 2015 και νωρίτερα. Οι καταστάσεις μισθοδοσίας του 2019 είναι ως προς αυτά βεβαιωτικές πράξεις και δεν συντρέχει παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας εκ μέρους των Καθ’ ων η Αίτηση.

 

Εξετάζεται και το τρίτο κριτήριο του παραδεκτού σχετικά με την εμπρόθεσμη καταχώριση των προσφυγών, ζήτημα που εγέρθηκε και από τους Καθ’ ων η Αίτηση. Κατά το Άρθρο 146.3 του Συντάγματος, η προσφυγή ασκείται εντός 75 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης ή από τη γνώση της. Στο μέτρο που οι καταστάσεις μισθοδοσίας των Αιτητών του Απριλίου και Σεπτεμβρίου του 2019 αφορούν τη μη παραχώρηση προσαυξήσεων και τιμαριθμικού επιδόματος που έπρεπε να παραχωρηθούν κατά την ισχύ του Νόμου, οι πράξεις που εφάρμοσαν το Νόμο είναι οι καταστάσεις μισθοδοσίας εκείνης της περιόδου. Η προθεσμία για την προσβολή τους έληξε το αργότερο στα μέσα Μαρτίου 2017 ως προς τις προσαυξήσεις και στα μέσα Μαρτίου 2016 ως προς το τιμαριθμικό επίδομα. Οι προσφυγές καταχωρίστηκαν στις 10.7.2019 και 28.11.2019, δηλαδή περισσότερο από δύο έτη μετά τη λήξη της προθεσμίας ως προς τις προσαυξήσεις και περισσότερο από τρία έτη ως προς το τιμαριθμικό επίδομα. Η έκδοση των καταστάσεων του 2019 δεν ανανεώνει προθεσμία που είχε ήδη λήξει, γιατί ως προς το μέρος αυτό οι καταστάσεις δεν εφαρμόζουν τον Νόμο και επαναλαμβάνουν το αποτέλεσμα των προηγούμενων καταστάσεων, ως εξηγήθηκε ανωτέρω.

 

Απόλυτα σχετική επί τούτου είναι η απόφαση Λύρας (βλ. ανωτέρω), στην οποία το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο εξέτασε ανάλογο ζήτημα. Οι εφεσίβλητοι δεν είχαν προσβάλει την αναστολή των συντάξεών τους με βάση το άρθρο 3(β) του Ν. 88(Ι)/2011. Αφού η διάταξη αυτή κρίθηκε αντισυνταγματική από την Πλήρη Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Κουτσελίνη-Ιωαννίδου κ.ά. ν. Δημοκρατίας κ.ά. (2014) 3 ΑΑΔ 361, ημερομηνίας 7.10.2014), ζήτησαν αναδρομική καταβολή και προσέφυγαν κατά της άρνησης αυτής. Το πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε την άρνηση νέα εκτελεστή πράξη. Εντούτοις, η κρίση αυτή ανατράπηκε με το σκεπτικό ότι «Η μεταγενέστερη άρνηση αναδρομικής αποκατάστασης των αιτητών δεν συνιστούσε «πράξη εκδοθείσα, κατ' εφαρμογή, ανίσχυρης νομοθετικής πρόνοιας», ούτε, ασφαλώς, και επρόκειτο για πράξη όμοια με την ακυρωθείσα στην Κουτσελίνη-Ιωαννίδου.» Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι η ακυρωτική απόφαση δεν αποτελεί νέο στοιχείο που παρατείνει την προθεσμία και ότι παράλειψη οφειλόμενης ενέργειας υπάρχει μόνο όταν διάταξη νόμου επιβάλλει ρητά συγκεκριμένη ενέργεια. Κατέληξε ότι «οι ασκηθείσες προσφυγές ήταν εκπρόθεσμες και, ως εκ τούτου, μη παραδεκτές.».

 

Και στην υπό κρίση περίπτωση οι προσφυγές καταχωρίστηκαν μετά από ακυρωτική απόφαση, αυτήν της Κούνδουρου, η οποία εκδόθηκε σε προσφυγές άλλων αιτητών και ανατράπηκε αργότερα επί της ουσίας. Σύμφωνα με τη Λύρας, η ακυρωτική απόφαση δεν αποτελεί νέο στοιχείο που παρατείνει την προθεσμία για πράξεις που έπρεπε να προσβληθούν όταν εκδόθηκαν. Επιπλέον, οι Αιτητές διεκδικούν ουσιαστικά την αναδρομική παραχώρηση προσαυξήσεων και τιμαριθμικού επιδόματος που δεν δόθηκαν κατά την ισχύ του Νόμου, κάτι όμως που ο Νόμος δεν προέβλεπε μετά τη λήξη του. Ως προς τις προσαυξήσεις, στην Α.Π. κ.α. ν. Αρχής Τηλεπικοινωνιών Κύπρου, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1476/2018 κ.α., ημερομηνίας 25.6.2024 το Δικαστήριο παρατήρησε:

 

«Μάλιστα δεν μπορώ να μην επισημάνω ότι είναι ορθή η θέση της πλευράς των καθ΄ων η αίτηση ότι στις πρόνοιες του υπό αναφορά Νόμου δεν περιλαμβάνεται οποιαδήποτε διάταξη που να επιτρέπει την αναδρομική πρόσδοση προσαυξήσεων, μετά τη λήξη της ισχύος του Νόμου.»

 

Την ίδια προσέγγιση ακολούθησε πρόσφατα το Δικαστήριο στην απόφαση Χατζηπαναγιώτη κ.α. ν. Πανεπιστημίου Κύπρου, Υπόθεση Αρ. 1362/2019, ημερομηνίας 4.6.2026. Οι εκεί αιτητές, ακαδημαϊκοί του Πανεπιστημίου, λάμβαναν ετήσιο ειδικό επίδομα που προβλεπόταν στον εκάστοτε Νόμο Προϋπολογισμού του Πανεπιστημίου. Οι διατάξεις του Νόμου του 2013 που αφαιρούσαν το επίδομα κρίθηκαν αντισυνταγματικές από την Ολομέλεια του Διοικητικού Δικαστηρίου. Οι αιτητές δεν είχαν προσβάλει τους προϋπολογισμούς των επόμενων ετών και υποστήριξαν ότι η κήρυξη αυτή καλύπτει κάθε μεταγενέστερο Νόμο με ίδιο περιεχόμενο, λόγω δεδικασμένου. Το Δικαστήριο απέρριψε την εισήγηση και έκρινε ως εξής:

 

«Έχω ήδη αναφέρει πως το δεδικασμένο αφορούσε μόνον τις συγκεκριμένες διατάξεις του Προϋπολογισμού του 2013 και καμία άλλη μεταγενέστερη. Κάθε επόμενη πρόνοια νομοθεσίας, εφόσον δεν αμφισβητηθεί δικαστικώς και παρέλθει ο χρόνος των 75 ημερών, τεκμαίρεται ως νόμιμη, ομοίως και ως συνταγματική.»

 

Για τους λόγους αυτούς, οι προσφυγές είναι και εκπρόθεσμες στην ίδια έκταση, που έχει εξηγηθεί ανωτέρω.

 

Υπό το φως των πιο πάνω, οι συνεκδικαζόμενες προσφυγές απορρίπτονται ως μη παραδεκτές, τόσο διότι οι Αιτητές απώλεσαν το έννομο συμφέρον τους, όσο και επειδή οι προσβαλλόμενες καταστάσεις μισθοδοσίας, στο μέτρο που αφορούν προσαυξήσεις του 2016 και νωρίτερα και τιμαριθμικό επίδομα του 2015 και νωρίτερα, είναι βεβαιωτικές πράξεις, ενώ στην ίδια βάση και έκταση η καταχώριση τους είναι εκπρόθεσμη.

 

Για σκοπούς πληρότητας, αναφέρω ότι ακόμη και εάν οι συνεκδικαζόμενες προσφυγές κρίνονταν παραδεκτές, ο μοναδικός λόγος ακύρωσης που προωθούν οι Αιτητές, ήτοι η παράβαση του Άρθρου 26 του Συντάγματος, θα κρινόταν αβάσιμος και απορριπτέος.

 

Η εισήγηση των Αιτητών ομοιάζει με εκείνη που προβλήθηκε και απορρίφθηκε στην απόφαση Χαραλάμπους ανωτέρω, στην οποία οι αιτητές υποστήριξαν ότι ο μισθός αποτελεί θεμελιώδη όρο της σύμβασης εργοδότη εργοδοτούμενου και ότι η δια νόμου μονομερής επέμβαση στον μισθό παραβιάζει τη συμβατική σχέση. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε ως εξής:

 

«Δεν έχουμε πειστεί ότι υπάρχει παραβίαση του Άρθρου 26 του Συντάγματος. Η θέσπιση Νόμου για την αποκοπή έκτακτης εισφοράς από τους μισθούς και συντάξεις, εντάσσεται στην ευρεία εξουσία του κράτους να λάβει τέτοια μέτρα για σκοπούς δημόσιου συμφέροντος και με κανένα τρόπο δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι σχετίζεται ή παραβιάζει το δικαίωμα που προστατεύεται από το Άρθρο 26. Εν πάση περιπτώσει, όπως αναφέρθηκε από την πλειοψηφία της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Chimonides v. Manglis (1967) 1 CLR 125, «το δικαίωμα που κατοχυρώνεται από το Άρθρο 26.1 του Συντάγματος είναι το δικαίωμα της σύναψης σύμβασης και επομένως δεν καλύπτει και τα δικαιώματα που δημιουργούνται, δυνάμει της σύμβασης».»

 

Η Αυγουστή υιοθέτησε το ιστορικό και την αιτιολογία της Χαραλάμπους και έκρινε ότι δεσμεύεται από αυτήν ως προς το ότι το δικαίωμα ιδιοκτησίας δεν κατοχυρώνει δικαίωμα ορισμένου ύψους αποδοχών, εκτός αν διακινδυνεύεται η αξιοπρεπής διαβίωση. Η Χαραλάμπους αφορούσε την έκτακτη εισφορά που επιβλήθηκε σε μισθούς και συντάξεις με τον Ν. 112(Ι)/2011 και η Αυγουστή δεν εξέτασε ρητά το Άρθρο 26. Εντούτοις, η απόρριψη του λόγου για το Άρθρο 26 του Συντάγματος, το Δικαστήριο στη Χαραλάμπους στηρίχθηκε στην εξουσία του κράτους να λαμβάνει μέτρα δημόσιου συμφέροντος που επηρεάζουν μισθούς, εξουσία που ασκήθηκε και με τον Νόμο.

 

Στην Ε.Μ. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω Γενικού Λογιστηρίου κ.α., Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1633/2015 και 63 άλλες, ημερομηνίας 30.10.2024, η οποία αφορούσε το άρθρο 3 του ίδιου Νόμου, κρίθηκε ότι:

 

«Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, ως καθορίζουν την «ελευθερία του συμβάλλεσθαι» σε σχέση με την ενώπιον μου υπόθεση, διαπιστώνω ότι το άρθρο 26 του Συντάγματος ουδόλως παραβιάζεται ή και σχετίζεται με την θέσπιση του επίδικου Νόμου και δη του άρθρου 3 αυτού. Οι αιτητές, αφυπηρετήσαντες δημόσιοι υπάλληλοι, κατά την πρόσληψη τους δεν συμβλήθηκαν με το κράτος εν τη στενή έννοια του όρου «συμβάλλομαι» και άρα δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 26 του Συντάγματος στην περίπτωση τους.»

 

Το ίδιο έκρινε το Δικαστήριο, ως προς εργοδοτούμενους οργανισμού του ευρύτερου δημόσιου τομέα, στις Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ. 1332/2015 και 112 άλλες, ημερομηνίας 30.10.2024.

 

Οι Αιτητές υποστηρίζουν ότι η νομολογία που ακολούθησε, μεταξύ άλλων η Αναφορά αρ. 1/14, επέκτεινε την προστασία του Άρθρου 26 και στη διαμόρφωση του περιεχομένου της σύμβασης. Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις αρ. 1633/15 κ.α. ανωτέρω, τούτο έγινε αποδεκτό από το Δικαστήριο λέγοντας ότι «Το δικαίωμα του «συμβάλλεσαι ελευθέρως», έχει αναγνωριστεί πλέον ότι περικλείει και το δικαίωμα διαμόρφωσης του περιεχομένου της σύμβασης κατά την ελεύθερη βούληση των συμβαλλομένων». Έκρινε όμως ότι η Αναφορά αρ. 1/14 ουδόλως επηρεάζει όσα νομολογήθηκαν στη Χαραλάμπους και ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δε συμβλήθηκαν με το κράτος κατά την πρόσληψή τους.

 

Στη Μενελάου ανωτέρω το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος παραβίασε το Άρθρο 26.1, γιατί αφαίρεσε φορολογική απαλλαγή που αποτελούσε προϋπόθεση της επιλογής του αιτητή μεταξύ σύνταξης και εφάπαξ. Τα δικαιώματα εκείνα προέκυψαν από την άσκηση της επιλογής αυτής. Χωρίς την επιλογή, το Δικαστήριο δήλωσε ότι θα δεχόταν την ελευθερία του νομοθέτη να αλλάξει τον νόμο. Δεν όρισε το εύρος του Άρθρου 26.1. Στις παρούσες υποθέσεις δεν προκύπτει ότι οι Αιτητές άσκησαν επιλογή ή συνήψαν συμφωνία με όρους διαφορετικούς από το νομοθετικό καθεστώς των απολαβών τους. Επομένως, τα νομολογηθέντα στην απόφαση Μενελάου δεν τυγχάνουν εφαρμογής εν προκειμένω.

 

Η Αυγουστή έκρινε επίσης, στο πλαίσιο του Άρθρου 23, ότι η προσαύξηση και το τιμαριθμικό επίδομα δεν αποτελούν κατοχυρωμένο ιδιοκτησιακό δικαίωμα, αφού η παραχώρησή τους εξαρτάται από προϋποθέσεις που αφορούν τον συγκεκριμένο, κάθε φορά, υπάλληλο. Η ίδια λογική ισχύει και για το Άρθρο 26, αφού δεν μπορούν να θεωρηθούν όρος που διαμορφώθηκε από τους Αιτητές και μεταβλήθηκε μονομερώς. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν υπήρχε περιορισμός στις Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις αρ. 1633/15 κ.α. ανωτέρω κρίθηκε, σε σχέση με τον ίδιο Νόμο, ότι η αποφυγή της περαιτέρω επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους αποτελεί σκοπό δημόσιας ωφέλειας και προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος. Ως εκ ων ανωτέρω, τα οποία με βρίσκουν σύμφωνο και τα υιοθετώ, θα απέρριπτα τις προσφυγές και επί της ουσίας τους, καθώς ο λόγος περί παραβίασης του Άρθρου 26 Συντάγματος δεν ευσταθεί.

 

Για όλους τους πιο πάνω λόγους, οι προσφυγές απορρίπτονται. Επιδικάζονται συνολικά έξοδα ύψους €2.200 υπέρ των Καθ’ ων η Αίτηση και εναντίον των Αιτητών και για τις δύο συνεκδικαζόμενες προσφυγές.

 

Δ. Καΐλης, Δ.Δ.Δ.


 


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο