Κολιόφας Κώστα Πέτρος κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας κ.α., Υπόθεση Αριθ. 1672/2019, 1673/2019, 12/11/2026
print
Τίτλος:
Κολιόφας Κώστα Πέτρος κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας κ.α., Υπόθεση Αριθ. 1672/2019, 1673/2019, 12/11/2026

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ 

                                                                                          

                                                  12 Νοεμβρίου, 2026

 

                                             [ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.]

 

               ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 146 ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

 

 

Υπόθεση Αριθ. 1672/2019

 

Κολιόφας Κώστα Πέτρος

 

και

Αιτητής

 

1. Κυπριακής Δημοκρατίας,

2. Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος

Καθ' ων η Αίτηση

 

 

Υπόθεση Αριθ. 1673/2019

 

Κωνσταντινίδου Πέτρου Ελένη

Αιτήτρια

Και

 

1. Κυπριακής Δημοκρατίας,

2. Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος

 

Καθ' ων η Αίτηση

 __________________

 

Σωτήρης Αργυρού, για Σωτήρης Αργυρού & Συνεταίροι Δ.Ε.Π.Ε., για τους Αιτητές.

 

Αγησίλια Χαραλάμπους, Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, για τους Kαθ’ ων η αίτηση. 

 

___________________

                                                

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

 

ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.: Με τις υπό κρίση συνεκδικαζόμενες Προσφυγές οι Αιτητές αιτούνται ακύρωση της απόφασης απαλλοτρίωσης των ακινήτων τους στην τοποθεσία Βατί, της κοινότητας Παραμύθα στην Επαρχία Λεμεσού, δυνάμει σχετικού Διατάγματος Απαλλοτρίωσης ημερ. 9/08/2019, Αρ. 449, το οποίο δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 16/08/2019.

 

Αφού έχω μελετήσει τα σχετικά έγγραφα των διοικητικών φακέλων, οι οποίοι έχουν κατατεθεί εκ μέρους των Καθ’ ων η αίτηση στο Δικαστήριο, συνοψίζω τα ουσιαστικά γεγονότα της υπόθεσης στα ακόλουθα.

 

Ήδη από τη περίοδο 1992-1993 εκδόθηκε Διάταγμα Απαλλοτρίωσης ακίνητης ιδιοκτησίας για εκτέλεση βελτιωτικών έργων στον χώρο απόρριψης στην τοποθεσία Βατί, όπου είχαν κατασκευαστεί ανοικτές δεξαμενές για την απόρριψη λυμάτων. Ακολούθως, περί το έτος 2001 απαλλοτριώθηκε περαιτέρω ακίνητη ιδιοκτησία συμπεριλαμβανομένων και των επίδικων τεμαχίων αρ.491 (νέος αρ. 548) και 492, για δημιουργία πρόσβασης στον εν λόγω χώρο τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων. Με την ολοκλήρωση των διαδικασιών απαλλοτρίωσης όλοι οι επηρεαζόμενοι Ιδιοκτήτες, είχαν αποζημιωθεί σύμφωνα με τον Περί Απαλλοτρίωσης Νόμο του 1962, στις 20/12/2001 από το Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας για το μέρος της ακίνητης ιδιοκτησίας που τους είχε απαλλοτριωθεί και δεν παραχωρήθηκε από τα δικά τους κτήματα ως πέρασμα - δρόμος.

 

Τα τεμάχια του Αιτητή στην Προσφυγή 1672/2019, με αρ.491 (νέος αρ. 548) και αρ. 492, δεν είχαν οποιαδήποτε πρόσβαση, αλλά εφάπτονται σε δημόσιο δρόμο. Με την απαλλοτρίωση και την κατασκευή της πρόσβασης στον σταθμό λυμάτων στην τοποθεσία Βατί, ιδιοκτήτες τεμαχίων που εφάπτονταν της πρόσβασης προς τον σταθμό χρησιμοποιούσαν είτε την πρόσβαση είτε μέσω άλλων τεμαχίων, για μετάβαση στα τεμάχια τους. Από τα τεμάχια του Αιτητή, μόνο το τεμάχιο 548 εφαπτόταν της πρόσβασης, που είχε απαλλοτριωθεί για τις ανάγκες του σταθμού λυμάτων. Αντίστοιχα, το τεμάχιο της Αιτήτριας στην Προσφυγή 1673/2019, με αρ.493, εφαπτόταν σε δύο δημόσιους δρόμους στα βορειοανατολικά με μεγάλη υψομετρική διαφορά και στα ανατολικά με μικρή υψομετρική διαφορά, που θα μπορούσε να χρησιμοποιείται ως πρόσβαση για το τεμάχιο της.

 

Περί το 2012 αποφασίστηκε η κατασκευή σύγχρονου σταθμού επεξεργασίας λυμάτων, για αντικατάσταση των υφιστάμενων κατασκευών στην τοποθεσία Βατί. Προς αποφυγή καθυστερήσεων στην ολοκλήρωση και λειτουργία του σταθμού, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων είχε ζητήσει από τους ιδιοκτήτες των επηρεαζόμενων τεμαχίων, συμπεριλαμβανομένου και του ιδιοκτήτη των τεμαχίων 548 και 492 που ήταν άλλο φυσικό πρόσωπο, αφού τα τεμάχια 548 & 492 περιήλθαν στην κατοχή του Αιτητή στις 02/05/2017, καθώς και της ιδιοκτήτριας του τεμαχίου 493, την συγκατάθεση τους. Οι συγκαταθέσεις είχαν υπογραφεί τον 10/2016 και όλοι οι ιδιοκτήτες των επηρεαζόμενων τεμαχίων είχαν ανταποκριθεί θετικά. Σημειώνω πως οι χωματουργικές εργασίες για την αναβάθμιση της υφιστάμενης πρόσβασης ολοκληρώθηκαν περί τις 19/06/2017.

 

Από το εν λόγω χρονικό σημείο ακολούθησε ανταλλαγή επιστολών ανάμεσα στον δικηγόρο των Αιτητών και το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, ενώ στη συνέχεια καταχωρήθηκε η Αγωγή υπ' αρ. 986/2018 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου, η οποία στη συνέχεια αποσύρθηκε. Στις 28/09/2018 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας η Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης και το Διάταγμα Επίταξης για την επηρεαζόμενη ιδιοκτησία από την διαπλάτυνση του δρόμου πρόσβασης στον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων. Στις 05/11/2018 υπεβλήθη Ένσταση εκ μέρους των Αιτητών, ενώ ακολούθησε και άλλη αλληλογραφία μεταξύ  των μερών, η οποία λήγει στις 18/04/2019. Διαπιστώνεται από τα έγγραφα πως, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων εισηγήθηκε λύσεις για κατασκευή πρόσβασης στα επίδικα τεμάχια του Αιτητή στην Προσφυγή 1672/2019 και ζητήθηκε επιτόπια συνάντηση με τον ιδιοκτήτη προς εξεύρεση αποδεκτής λύσης, χωρίς αποτέλεσμα. Σε συνέχεια τούτων, το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων εισηγήθηκε με Έκθεση προς την Υπουργική Επιτροπή ημερ. 3/05/2019, την απόρριψη των ενστάσεων των Αιτητών. Με τη λήψη της σχετικής απόφασης, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας το επίδικο Διάταγμα Απαλλοτρίωσης στις 16/08/2019, ενώ οι Αιτητές ενημερώθηκαν για την απόρριψη της Ένστασης τους και την δημοσίευση του επίδικου Διατάγματος Απαλλοτρίωσης με την επιστολή των Καθ’ ων η Αίτηση ημερομηνίας 29/08/2019.

 

 

Μέσω της παρούσας προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου, ο δικηγόρος των Αιτητών προωθεί, μεταξύ άλλων, ισχυρισμούς περί έλλειψης δέουσας έρευνας και ύπαρξης πλάνης της διοίκησης, πριν προχωρήσει σε μέτρα εκτέλεσης της απόφασης της με την δημοσίευση του Διατάγματος Απαλλοτρίωσης. Μέσα από την αγόρευση του, ο ευπαίδευτος δικηγόρος των Αιτητών υποστηρίζει πως το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης επέφερε δυσμενείς επιπτώσεις στο ακίνητο του Αιτητή στην Υπ.Αρ.1672/19 δημιουργώντας σε αυτό σημαντική υψομετρική διαφορά από το Δημόσιο Δρόμο καθιστώντας την πρόσβαση στα επίδικα ακίνητα αδύνατη, όπως και άλλες αναφορές ως προς τα περιστατικά της υπόθεσης. Ακόμα, αναφορικά με την απόρριψη της ένσταση τους από την Αρμόδια Υπουργική Επιτροπή που την εξέτασε, προβάλει ότι υπάρχει ελλιπής αιτιολογία στην απαντητική επιστολή που υπογράφεται από την κα Κάτια Γεωργιάδου για αναπληρωτή Γενικό Διευθυντή Τμήματος Γεωργίας. Η εισήγηση τους είναι ότι είναι αδύνατο να γίνει αντιληπτός ο λόγος που λήφθηκε η συγκεκριμένη απόφαση η οποία δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένη και στηρίζεται σε παντελώς αόριστη και ασαφή αιτιολογία.

 

Ακόμα υποστηρίζει ο δικηγόρος των Αιτητών πως, στη συγκεκριμένη περίπτωση παραβιάζεται η Αρχή της Αναλογικότητας όπως αυτή προνοείται στο άρθρο 52 του Νόμου 158(Ι)/1999, και ότι η προσβαλλόμενη απόφαση συνιστά κατάχρηση εκ μέρους της διοίκησης και/ή ότι ελήφθη καθ' υπέρβαση εξουσίας, αφού οι ενέργειες κατά τις οποίες προχώρησε η Διοίκηση για την διαπλάτυνση του δρόμου και/ή έργων προς τον απαιτούμενο κατ' ισχυρισμό σκοπό, ήταν εκτός των εξουσιών που παρέχεται από το Νόμο. Υποστηρίζει επί τούτου πως, το Υπουργείο Γεωργίας Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος προχώρησε σε έργα ως κατ' ισχυρισμό δημοσίας ωφελείας χωρίς να ακολουθηθούν οι εκ του Νόμου πρόνοιες ως απαιτούνται. Περαιτέρω, παραπέμποντας στα Πρακτικά της Συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής για εξέταση των Ενστάσεων εναντίον σκοπούμενων απαλλοτριώσεων και λήψη απόφασης για την έκδοση ή όχι διαταγμάτων απαλλοτρίωσης  στις 12/07/2019, υποδεικνύει πως δεν αναφέρεται ποιοι και πόσοι Υπουργοί έλαβαν μέρος στη συνεδρία αυτή της Υπουργικής Επιτροπής. Σχετικά, αμφισβητείται καταπόσον, ο Υπουργός Δικαιοσύνης κ. Γ. Σαββίδης ως Πρόεδρος της Επιτροπής και οι Υπουργοί Οικονομικών κ. Χ. Γεωργιάδης και Μεταφορών Επικοινωνιών και Έργων κα Β.Αναστασιάδη, που υπέγραψαν στο τέλος των πρακτικών, ήταν παρόντες κατά τη συνεδρία της επιτροπής στη Λεμεσό ή υπέγραψαν εκ των υστέρων.

 

Αντίθετα, η πλευρά των Καθ’ ων η Αίτηση υποστηρίζει τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης, παραθέτοντας στην γραπτή της αγόρευση εκτενή αποσπάσματα της ισχύουσας νομοθεσίας και σχετικής νομολογίας. Εισηγείται η ευπαίδευτη δικηγόρος των Καθ’ ων η Αίτηση πως αυτή λήφθηκε, κατ' εφαρμογή των αρχών του διοικητικού δικαίου και μετά από δέουσα έρευνα, αφού αξιολογήθηκαν όλα τα σχετικά γεγονότα και στοιχεία της υπόθεσης, είναι δε επαρκώς και/ή δεόντως αιτιολογημένη ως προκύπτει από τους διοικητικούς φακέλους και τη διαδικασία που προηγήθηκε. Αφού σχολιάζει έναν προς έναν τους ισχυρισμούς των Αιτητών, υποδεικνύει με έμφαση πως κατά τη πάγια νομολογία, η κρίση της Διοίκησης σε ζητήματα τεχνικής φύσης ή σε θέματα που απαιτούν τεχνικές γνώσεις, ως συμβαίνει εν προκειμένω, είναι γενικά ανέλεγκτη. Τονίζει δε προς τούτο ότι, το τεκμήριο κανονικότητας των προσβαλλόμενων πράξεων ουδόλως έχει ανατραπεί.

 

Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση των νομικών ισχυρισμών, προέχει η εξέταση της προδικαστικής ένστασης η οποία εγείρεται μέσω της Ένστασης των Καθ' ων η αίτηση και αφορά τη θέση ότι «η παρούσα προσφυγή είναι εκπρόθεσμη διότι καταχωρήθηκε μετά το πέρας της ανατρεπτικής προθεσμίας των 75 ημερών». Χωρίς να προσφέρεται περαιτέρω εξειδίκευση επί τούτου, είναι αντιληπτό πως ο ισχυρισμός τίθεται δεδομένου ότι το χρονικό διάστημα το οποίο μεσολαβεί από την δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας του επίδικου Διατάγματος Απαλλοτρίωσης στις 16/08/2019, μέχρι και την καταχώρηση αμφότερων των προσφυγών στις 19/11/2019, είναι μεγαλύτερο των 75 ημερών. Εντούτοις, ως είναι αποδεκτό και προκύπτει από τα έγγραφα, οι Αιτητές ενημερώθηκαν για την απόρριψη των Ενστάσεων τους και την δημοσίευση του επίδικου Διατάγματος Απαλλοτρίωσης με Συστημένη Επιστολή των Καθ’ ων η Αίτηση φέρουσα ημερομηνία 29/08/2019, η οποία παραλήφθηκε από την Αιτήτρια στην Υπόθεση 1673/19 στις 6/09/2019 και τον Αιτητή στην Υπόθεση 1672/19 στις 8/09/2019.

Η προδικαστική ένσταση τυγχάνει εκτενούς σχολιασμού στις αγορεύσεις των Αιτητών, ενώ αντίθετα η πλευρά των Καθ' ων η Αίτηση δεν την σχολιάζει στη δική της γραπτή της αγόρευση, χωρίς ωστόσο να την έχει αποσύρει. Σε κάθε περίπτωση, το ζήτημα του εμπροθέσμου της καταχώρησης της προσφυγής, αποτελεί ζήτημα θεμελιακού χαρακτήρα το οποίο δύναται να εξεταστεί αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο (Razis and Another ν. Republic (1982) 3 C.L.R. 45, Georghiou ν. Republic (1982) 3 C.L.R. 828, Yiangou v. The Republic (1987) 3 C.L.R. 27, Hadjigeorghi ν. The Minister of Finance (1987) 3 C.L.R. 280). Συνεπώς προχωρώ στην εξέταση της προδικαστική ένσταση.

Ως έχω προαναφέρει, είναι η θέση των Καθ' ων η Αίτηση ότι η προσβαλλόμενη πράξη καταχωρήθηκε εκπρόθεσμα, εκτός της ανατρεπτικής προθεσμίας των 75 ημερών, υπολογίζοντας αυτήν από τη δημοσίευση του Διατάγματος. Αυτή η θέση ωστόσο δεν με βρίσκει σύμφωνο, αφού αντίκειται στις αρχές της Νομολογίας. Ενδεικτικά, ως κρίθηκε με Απόφαση της Ολομέλειας του Ανώτατου Δικαστηρίου (Αντώνης Παπαντωνίου κ.ά. ν. Δήμου Λευκωσίας (2010) 3 Α.Α.Δ. 122, Ανδρέας Μοδέστου Εγγλεζάκης κ.ά. ν. Δημοκρατίας, ημερ.. 4.7.2011 στην ΑΕ 83/2008), στην περίπτωση δημοσίευσης Διατάγματος Απαλλοτρίωσης, εφόσον προηγήθηκε ΄Ένσταση, όπως στη παρούσα, η προθεσμία για την προσβολή του Διατάγματος Απαλλοτρίωσης, δεν αρχίζει από την ημέρα της δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας, αλλά από την ημέρα της προσωπικής ειδοποίησης προς τον ενδιαφερόμενο, εν προκειμένω με την παραλαβή της συστημένης επιστολής των Καθ’ ων η αίτηση ημερομηνίας 29/08/2019, ενώ η δημοσίευση δεν είναι επαρκής με την έννοια του Άρθρου 146.3 του Συντάγματος..

Η διαπίστωση αυτή του Δικαστηρίου, καθορίζει και το αποτέλεσμα της υπό εξέταση προδικαστικής ένστασης, η οποία και αποτυγχάνει.

Μετά την απόρριψη της εν λόγω προδικαστικής ένστασης προχωρώ στην ουσία της υπόθεσης.

Έχω εξετάσει με προσοχή τις θέσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων, ως έχουν καταγραφεί εν εκτάσει στις αγορεύσεις τους, σε συνάρτηση με τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης υπό το φως του περιεχομένου των εγγράφων και των διοικητικών φακέλων οι οποίοι έχουν κατατεθεί ενώπιον μου, κύρια ως προς το ζήτημα της διεξαγωγής της δέουσας έρευνα και του ισχυρισμού περί πλάνης περί τα πράγματα, αλλά και της αιτιολογίας της απόφασης των Καθ’ ων η Αίτηση, όπως αυτές τεκμηριώνονται από τα σχετικά έγγραφα του διοικητικού φακέλου. Πρωτίστως έχω μελετήσει τη σχετική Εισηγητική Έκθεση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων προς την Υπουργική Επιτροπή ημερ. 3/05/2019, για την απόρριψη των ενστάσεων των Αιτητών, όπως και το πρακτικό της Συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής που διεξήχθη στην Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού στις 12/07/2019, για εξέταση των δύο Ενστάσεων εναντίον σκοπούμενων απαλλοτριώσεων και λήψη απόφασης για την έκδοση ή όχι των διαταγμάτων απαλλοτρίωσης, οι οποίες Ενστάσεις αφορούσαν μόνο τους Αιτητές στη παρούσα.

 

Εξετάζοντας σωρευτικά τους ως άνω λόγους ακύρωσης, ήτοι της μη δέουσας έρευνας και συνακόλουθα της ύπαρξης πλάνης περί τα πράγματα, σημειώνω πως, σύμφωνα με την νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, πλάνη περί τα πράγματα υπάρχει, είτε όταν λαμβάνονται υπόψη ανύπαρκτα γεγονότα ή όταν δεν λαμβάνονται υπόψη υπαρκτά γεγονότα  (Skapoulis v. The Republic (1984) 3 CLR 554, Christides v. The Republic (1966) 3 CLR 732, Iοrdanou v. Republic (1967) 3 CLR 245, Farran v. The Republic (1984) 3 CLR 1031 at pg. 1036, The Judicial Coπtrol of Discretionary Powers by Economou 1965 pg 243).

Όπως έχω προαναφέρει, έχω διεξέλθει τους σχετικούς φακέλους και ειδικότερα την εκτενής και λεπτομερή έκθεση και διαπιστώσεις της Εισηγητικής Έκθεσης του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων προς την Υπουργική Επιτροπή ημερ. 3/05/2019, για την απόρριψη των ενστάσεων των Αιτητών, όπως και το πρακτικό της Συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής, τα οποία καταπιάνονται με τεχνικά θέματα.

Όπως έχει κατ' επανάληψη νομολογηθεί, το ακυρωτικό Δικαστήριο δεν εξετάζει, ούτε αποφασίζει πρωτογενώς γεγονότα, ούτε βεβαίως και υποκαθιστά την κρίση της διοίκησης, αλλά η δικαιοδοσία του εξαντλείται στην εξέταση τυχόν πλάνης περί τα πράγματα, κακής χρήσης της διακριτικής ευχέρειας και έλλειψης αιτιολογίας (LELLA KENTON/S INVESTMENT CO LTD v. Δημοκρατίας, A.E. 138/10 κ.α., ημερ, 21.12.2016 και Δημοκρατία ν. Παπαξενόπουλου κ.α., A.E. 114/13 ημερ. 6.10.2016). Όπως τονίστηκε στην απόφαση της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Αναθεωρητική Αρχή Προσφορών ν. Π.K. ΙΩΑΝΝΟΥ 8 ΥΙΟΙ ΛΤΔ, A.E. 81/2011,  ημερ. 22.12.2016, αντικείμενο εξέτασης αποτελεί η εγκυρότητα και νομιμότητα της απόφασης της καθ' ης η αίτηση και «Η εξουσία τον Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο  της νομιμότητας της απόφασης ως εύλογα επιτρεπτής υπό τις περιστάσεις και δεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση του διοικητικού οργάνου (Georghiades ν. Republic (1982) 3 C.L.R. 659). Το Δικαστήριο δεν ασκεί πρωτογενή έλεγχο και δεν υποκαθιστά με τη δική του εκτίμηση την κρίση της διοίκησης έστω και αν θα μπορούσε εύλογα να καταλήξει σε διαφορετικά συμπεράσματα (Βασιλείου v. Δημοκρατίας (1999) 3 Α.Α.Δ. 517, Γεωργίου ν. Δημοκρατίας (2001) 3 A.A.Δ. 696).». Όταν δε το θέμα είναι τεχνικό, δεν χωρεί επέμβαση, εφόσον η Διοίκηση κινήθηκε μέσα σε λογικά όρια (βλ. Adrian Holdings Ltd v. Δημοκρατίας (1999) 3 A.A.Δ. 828, 835 και SAVVAS C. NICOLAIDES LTD v. Δημοκρατίας, (2010) 3 A.A.Δ. 148).

 

Σχετικά παραπέμπω στην πρόσφατη απόφαση του Νέου Ανώτατού Συνταγματικού Δικαστηρίου (Τ. Θ. OIKONOMOY, Τ. ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Η. ΓΕΩΡΓΙΟΥ, Δ/ΣΤΕΣ) στην Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ.: 40/2021 ημερ. 8 Απριλίου, 2026 το οποίο τόνισε ότι:

«Προτού ασχοληθούμε με τα επιμέρους θέματα που εγείρονται, κρίνουμε σκόπιμο να υπενθυμίσουμε ότι το Δικαστήριο, στην αναθεωρητική του δικαιοδοσία, δεν υποκαθιστά την κρίση της διοίκησης, δεν υπεισέρχεται στον έλεγχο της ουσίας της απόφασης και επανεκτίμησης τυχόν τεχνικών θεμάτων, αλλά ελέγχει τη νομιμότητά της. (Βλ. Latif Anam v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων (2006) 3 Α.Α.Δ. 533 και Ince Ibrahim v. Κυπριακής Δημοκρατίας (2006) 3 Α.Α.Δ. 609). Επέμβαση του Δικαστηρίου χωρεί μόνο στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται πλημμελής άσκησης της διακριτικής εξουσίας ή πλάνη περί τα πράγματα ή υπέρβαση ή κατάχρηση της διακριτικής ευχέρειας του διοικητικού οργάνου ή αρχής. (Βλ. Ιωαννίδου κ.ά. ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 75). Ενόψει τούτου, η δήλωση του Δικαστηρίου ότι δεν μπορούσε να υπεισέλθει σε θέματα τεχνικής φύσεως είναι καθ' όλα ορθή.  

 

Επισημαίνουμε επίσης ότι ο εφεσείοντας απομόνωσε την αναφορά του Δικαστηρίου ότι δεν υπεισέρχεται σε θέματα τεχνικής φύσεως και την παρερμήνευσε συνδέοντας την με το θέμα της δέουσας έρευνας. Παραγνώρισε τις ρητές αναφορές του Δικαστηρίου που προηγούνται της πιο πάνω δήλωσης, με τις οποίες αποφαίνεται ότι η διοίκηση έλαβε υπόψη όλα τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της συμπεριλαμβανομένων των απόψεων του εφεσείοντα. Παραθέτουμε τις σχετικές αναφορές αυτούσιες:

 

«Εν προκειμένω ο αιτητής έθεσε τις απόψεις του στα πλαίσια των Ιεραρχικών Προσφυγών, οι οποίες και εξετάστηκαν και δεν κρίθηκε σκόπιμο και δικαιολογημένο να ακουστεί περαιτέρω προς υποστήριξη των λόγων που προέβαλλε στις Ιεραρχικές του Προσφυγές.

 

[.]

 

Μελέτη όλων των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου καταδεικνύει και τη διεξαγωγή δέουσας έρευνας, αλλά και επαρκούς αιτιολογίας. Το αποφασίζον όργανο, η Υπουργική Επιτροπή, αξιολόγησε κατάλληλα όλα τα στοιχεία, έγγραφα και απόψεις που συγκέντρωσε άλλο όργανο, η Πολεοδομική Αρχή, κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, έτσι ώστε αξιολογούμενα καταλλήλως να οδηγήσουν στη λήψη ορθής και δίκαιης απόφασης (βλ. Δημοκρατία κ.ά. ν. Κοινότητας Πυργών κ.ά. (1996) 3 Α.Α.Δ. 503, Επιτροπή Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας ν. Ζάμπογλου (1997) 3 Α.Α.Δ. 270).»

 

 

Ομοίως παραπέμπω και στην επίσης απόφαση του Νέου Ανώτατού Συνταγματικού Δικαστηρίου (ΛΙΑΤΣΟΣ Π., ΣΩΚΡΑΤΟΥΣ, ΚΑΡΑΚΑΝΝΑ, Δ/ΣΤΕΣ) στην Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Αρ.: 112/2020 ημερ. 9 Απριλίου, 2025 το οποίο κατέληξε ως ακολούθως:

«Η έκταση, ο τρόπος και η διαδικασία που ακολούθησε η Επιτροπή Αξιολόγησης στην εξέταση του εν λόγω ζητήματος, ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια της διοίκησης, ενώ η εξουσία του δικαστηρίου περιορίζεται σε έλεγχο νομιμότητας της διοικητικής πράξης, ως εύλογα επιτρεπτής υπό τις περιστάσεις και δεν επεκτείνεται στην ουσιαστική κρίση του διοικητικού οργάνου.  Πολύ περισσότερο, όταν η κρίση του επεκτείνεται σε τεχνικά θέματα, τα οποία απαιτούν εξειδικευμένες γνώσεις, ως η κρινόμενη περίπτωση, στην οποία το πρωτόδικο Δικαστήριο επενέβη στην, ορθά ασκηθείσα, διακριτική εξουσία του διορίζοντος οργάνου. (Kriticos Suppliers Ltd v. Αναθεωρητικής Αρχής Προσφορών, Α.Δ. 34/15, ημερ. 15.11.2021).

 

Πάγια και διαχρονική η αρχή, όπως επανατονίστηκε στην Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου v. Digicom Ltd (2011) 3 A.A.Δ. 9, ότι:

 

«.. το Δικαστήριο δεν υπεισέρχεται, για σκοπούς ελέγχου της νομιμότητας μιας απόφασης, σε λεπτομέρειες που αφορούν τεχνοεπιστημονικά θέματα.  Αυτά εμπίπτουν στην αποκλειστική σφαίρα της διοίκησης και ελέγχονται μόνο σε περίπτωση ύπαρξης κακοπιστίας ή εμφανούς παραβίασης νόμου. (βλ., μεταξύ άλλων, Ε. Φιλίππου Λτδ v. Δημοκρατίας (2004) 3 Α.Α.Δ. 389, Πιερίδη v. Δημοκρατίας (Αρ. 2) (2007) 3 Α.Α.Δ. 543 και Στόρευ v. Δημοκρατίας (2008) 3 Α.Α.Δ. 113.»

 

Συνεπώς, η έφεση επιτυγχάνει.  Η πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται.  Η επίδικη διοικητική πράξη επικυρώνεται, δυνάμει του Άρθρου 146(4)(α) του Συντάγματος.»

 

 

Το ζήτημα που τίθεται ενώπιον του Δικαστηρίου αφορά την έρευνα που διεξήχθη από τους Καθ’ ων η Αίτηση, την ύπαρξη πλάνης της διοίκησης, και την αξιολόγηση των δύο Ενστάσεων που αφορούν την Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης, όπως και την αιτιολογία η οποία δόθηκε για την απόρριψη αμφοτέρων. Στην παρούσα, από το σύνολο των ενώπιον μου εγγράφων, διαπιστώνω ότι οι Καθ' ων η Αίτηση έχουν προβεί στη δέουσα έρευνα, αναφορικά με τα επί τόπου τεχνικά χαρακτηριστικά επί του εδάφους, ζήτημα το οποίο δεν επιτρέπεται από τη νομολογία να εξετάσω ως προς την κρίση της διοίκησης, αφού αφορά θέματα που απαιτούν ειδικές γνώσεις. Η αξιολόγηση για την επιλογή του χώρου και της έκτασης της απαλλοτρίωσης για τον συγκεκριμένο σκοπό έγινε από το αρμόδιο τμήμα της διοίκησης, ενώ έχω διαπιστώσει ότι προηγήθηκαν σειρά από ενέργειες και εκτενής αλληλογραφία μεταξύ του δικηγόρου των αιτητών και του εμπλεκόμενου τμήματος που ενισχύουν τη διαπίστωση μου περί διεξαγωγής της δέουσας έρευνας από τους Καθ’ων η αίτηση. Αντίστοιχα, ουδόλως εντοπίζω πλάνη περί τα πράγματα ή υπέρβαση των ακραίων ορίων της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης. Ως προς δε την προβαλλόμενη αιτιολογία για απόρριψη των δύο Ενστάσεων, ως συμπληρώνεται από τα έγγραφα του φακέλου (Παναγιωτίδης v. Υπουργείου Συγκοινωνιών και Εργων κ.ά. (1998) 3 ΑΑΔ 342, O. Χριστοφή & Σία Λτδ V. Υπουργού Οικονομικών κ.ά. (1998) 3 ΑΑΔ 427) και δη τις διαπιστώσεις της Εισηγητικής Έκθεσης του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων προς την Υπουργική Επιτροπή ημερ. 3/05/2019, για την απόρριψη των ενστάσεων των Αιτητών, όπως και το πρακτικό της Συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής, θα διαφωνήσω ότι αυτή είναι ελλιπής και μάλιστα σε βαθμό που δεν επιτρέπει τον δικαστικό έλεγχο. H επάρκεια της αιτιολογίας συναρτάται άμεσα με τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά και τη φύση της κάθε υπόθεσης και εξαρτάται, όχι από την έκταση του λεκτικού της αλλά από την ουσία του περιεχομένου της. Τα στοιχεία του φακέλου και των γεγονότων της υπόθεσης επεξηγούν το πως κρίθηκε απαραίτητη η έκδοση της προσβαλλόμενης πράξης ήτοι η απαλλοτρίωση της επίδικης ιδιοκτησίας, με σκοπό την διαπλάτυνση και αναβάθμιση του δρόμου πρόσβασης προς τον Σταθμό Επεξεργασίας Λυμάτων. Συνεπώς, καταλήγω ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ήταν εύλογα επιτρεπτή, μετά από διεξαγωγή της δέουσας έρευνας, και σε κάθε περίπτωση δεόντως αιτιολογημένη. Συνεπώς, οι προβαλλόμενοι αυτοί λόγοι ακύρωσης απορρίπτονται ως αβάσιμοι.

 

Ομοίως, θα απορρίψω και τον ισχυρισμό των Αιτητών πως στα Πρακτικά της Συνεδρίας της Υπουργικής Επιτροπής ημερ.12/07/2019 για εξέταση των Ενστάσεων εναντίον σκοπούμενων απαλλοτριώσεων και λήψη απόφασης για την έκδοση ή όχι διαταγμάτων απαλλοτρίωσης, δεν αναφέρεται ποιοι και πόσοι Υπουργοί έλαβαν μέρος, ενώ ακόμα αμφισβητείται και η ίδια η επί τόπου παρουσία αυτών. Δεδομένου ότι, επί των ίδιων των πρακτικών υπάρχουν οι υπογραφές των τριών υπουργών και ουδεμία υποστηρικτική μαρτυρία έχει προσκομιστεί εκ μέρους των Αιτητών περί του αντιθέτου, και αυτός ο ισχυρισμός απορρίπτεται ως ατεκμηρίωτος και αβάσιμος.

 

Τέλος, θα απορρίψω και τους ισχυρισμούς των Αιτητών περί παραβίασης των αρχών της καλής πίστης του διοικούμενου και της χρηστής διοίκησης, θέσεις οι οποίες προβάλλονται αόριστα, όπως αβάσιμα προβάλλεται και ο ισχυρισμός ότι εν προκειμένω η διοίκηση ενήργησε καθ’ υπέρβαση εξουσίας.

 

Καταλήγοντας, διαπιστώνω πως οι Αιτητές απέτυχαν να καταδείξουν οποιονδήποτε βάσιμο λόγο ακύρωσης, που να δικαιολογεί την επέμβαση του Δικαστηρίου, ενώ το τεκμήριο κανονικότητας της προσβαλλόμενης πράξης ουδόλως έχει ανατραπεί (Κoυsουlides and Others v. Republic {1967) 3 CLR 438, Lambrakis v. Republic (1973) 3 CLR 29, Kolokotronis v. Republic (1980) 3 CLR 418, Σιδερά v. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 281/99, ημερ. 29.12.1999 και Παναγίδου ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 126/99, ημερ. 21.4.2000).

 

Υπό το φως των ανωτέρω, αμφότερες οι προσφυγές αποτυγχάνουν και απορρίπτονται. Η προσβαλλόμενη απόφαση ήτοι το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης ημερ. 9/08/2019, Αρ.449, το οποίο δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 16/08/2019 επικυρώνεται, δυνάμει του Άρθρου 146.4(α) του Συντάγματος.

 

Οι προσφυγές αποσυνενώνονται. Επιδικάζονται €1000 έξοδα, εναντίον κάθε Αιτητή ξεχωριστά και υπέρ των Καθ' ων η Αίτηση.

 

 

                                                                             Λ. Ν. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, ΔΔΔ.


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο