ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπoθ. Αρ.: 655/2025
18 Μαρτίου 2026
[Α.Α.ΑΓΡΟΤΗ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
Ζ.Ζ.
Αιτήτρια
-και-
Κυπριακή Δημοκρατία, μέσω Διευθυντού της Υπηρεσία Ασύλου
Καθ' ων η Αίτηση
-------------------
Ζ. Ποντίκη (κα) για ΑλΤάχερ Μπενέτης και Συνεργάτες ΔΕΠΕ για την Αιτήτρια
Κ. Ιμανίμης (κος) για τους Καθ' ων η Αίτηση.
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α.Α.Αγρότη Δ ΔΔΔΠ: Με την παρούσα προσφυγή, η Αιτήτρια προσβάλλει την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, κοινοποιηθείσας προς αυτήν μέσω επιστολής ημερομηνίας 15/10/2024, σύμφωνα με την οποία το αίτημά της για διεθνή προστασία απορρίφθηκε και καλεί το Δικαστήριο όπως κηρύξει αυτήν άκυρη, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος.
Όπως προκύπτει τόσο από την αίτηση ακυρώσεως όσο και από την Ένσταση των Καθ’ ων η αίτηση, τα ουσιώδη γεγονότα της υπό εξέταση υπόθεσης, είναι τα ακόλουθα:
Η Αιτήτρια είναι ενήλικας, υπήκοος της Δημοκρατίας της Σιέρρα Λεόνε και κάτοχος διαβατηρίου, η οποία εγκατέλειψε τη χώρα της καταγωγής της τον Μάρτιο 2021 με προορισμό την κατεχόμενη Κύπρο, για ένα καλύτερο μέλλον, όπου διέμενε και εργαζόταν για περίοδο δύο ετών. Ακολούθως στις 18/01/2023 εισήλθε παράτυπα στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές, υποβάλλοντας στις 27/01/2023 αίτηση διεθνούς προστασίας.
Κατόπιν συνέντευξης της Αιτήτριας και αξιολόγησης των ισχυρισμών της οι Καθ’ ων η αίτηση αποφάσισαν στις 03/10/2024 την απόρριψη της αίτησής της, κρίνοντας πως δεν αποδείχθηκε δικαιολογημένος φόβος δίωξης στην χώρα καταγωγής της.
Οι Καθ’ ων η αίτηση κοινοποίησαν την απορριπτική τους απόφαση μέσω της επιστολής τους ημερομηνίας 15/10/2024 μαζί με την αιτιολογία αυτής, την οποία η Αιτήτρια παρέλαβε δια χειρός αυθημερόν θέτοντας την υπογραφή της μετά από πλήρη επεξήγηση του περιεχομένου της από διερμηνέα, σε γλώσσα απολύτως κατανοητή από την ίδια.
Ακολούθως στις 20/03/2025 με τη συνδρομή δικηγόρου υπέβαλε την με τον πιο πάνω αριθμό και τίτλο προσφυγή για ακύρωση της απόφασης των Καθ’ ων η αίτηση και αναγνώρισή της ως πρόσφυγα.
Οι Καθ’ ων η αίτηση προβάλλουν προδικαστική ένσταση, ισχυριζόμενοι ότι η προσφυγή της Αιτήτριας είναι εκπρόθεσμη κατά παράβαση του άρθρου 146(3) του Συντάγματος και του άρθρου 12Α του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμο του 2018, Ν. 73(Ι)/2018 και του άρθρου 146(3) του Συντάγματος.
Το Δικαστήριο κέκτειται εξουσίας όπως εξετάζει ακόμα και αυτεπαγγέλτως ζητήματα εκπρόθεσμης καταχώρησης προσφυγής όπως εδώ υποβάλλεται με την προδικαστική ένσταση των Καθ’ ων η αίτηση.
Το εκπρόθεσμο της υποβολής προσφυγής ως θέμα δημόσιας τάξης, είναι θεμελιώδους σημασίας για την πορεία της υπόθεσης (Δημοκρατία ν. Χατζηπαντελή (1989) 3 ΑΑΔ 961) και ως εκ τούτου κρίθηκε σκόπιμο όπως εξεταστεί πριν δοθούν οδηγίες για καταχώρησε αγορεύσεων επί της ουσίας της προσφυγής.
Επιχειρηματολογώντας ενώπιον του Δικαστηρίου επί της προδικαστικής ένστασης, η συνήγορος για την Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι η εκπρόθεσμη καταχώρηση της προσφυγής της Αιτήτριας έγκειται στο γεγονός ότι κατά την έκδοση και κοινοποίηση της προσβαλλόμενης απόφασης στην Αιτήτρια, η τελευταία διένυε τον ένατο μήνα της εγκυμοσύνης της και αντιμετώπιζε επιπλοκές στην κύησή της. Προς απόδειξη τούτου προσκόμισε στο Δικαστήριο και κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1 «Ενημερωτικό Σημείωμα» του ΟΚΥΠΥ για νοσηλεία της στο νοσοκομείο την περίοδο 29/11/2024 μέχρι 03/12/2024. Αποτελεί θέση της κ. Ποντίκη, ότι οι επιπλοκές που είχε και η περίοδος λοχείας της Αιτήτριας, συνιστά αντικειμενικό και απρόβλεπτο κώλυμα το οποίο δικαιολογεί την εκπρόθεσμη καταχώρηση της προσφυγής.
Εμμένοντας στην θέση του ο κ, Ιμανίμης ισχυρίζεται ότι σύμφωνα με το Τεκμήριο 1, η Αιτήτρια έλαβε εξιτήριο από το νοσοκομείο την 03/12/2024 και υπέβαλε προσφυγή τον Μάρτιο του 2025, ενώ από την κοινοποίηση της απόφασης μέχρι την νοσηλεία της Αιτήτριας παρήλθε η προθεσμία για καταχώρηση προσφυγή. Κατά συνέπεια δεν προκύπτει κάποιος λόγος ανωτέρας βίας ώστε να δικαιολογείται η εκπρόθεσμη καταχώρηση της προσφυγής.
Έχω ακούσει με μεγάλη προσοχή τις θέσεις των διαδίκων και σε συνάρτηση με τα ενώπιον μου στοιχεία παρατηρώ ότι η απορριπτική απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, μαζί με την αιτιολογία αυτής, παραλήφθηκε δια χειρός από την Αιτήτρια στις 15/10/2024, θέτοντας η Αιτήτρια την υπογραφή της μετά από πλήρη επεξήγηση του περιεχομένου της από διερμηνέα, σε γλώσσα απολύτως κατανοητή από την ίδια, γεγονός το οποίο άλλωστε είναι παραδεκτό.
Είναι πάγια νομολογημένο ότι εάν μια προσφυγή δεν καταχωρηθεί εντός της προθεσμίας που τάσσει το Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας [άρθρο 146 (3)] τότε το Δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να επιληφθεί της εξέτασης της προσφυγής (βλ. Τάκη ν. Δημοκρατίας (1997) 3 Α.Α.Δ. 4). Επιπρόσθετα, το εκπρόθεσμο ως ζήτημα δημοσίας τάξης, εξετάζεται και αυτεπάγγελτα από το Δικαστήριο ανεξάρτητα από την προβολή προδικαστικών ενστάσεων, που προωθούν οι δικηγόροι ενώπιον του Δικαστηρίου. Παραπέμπω στις διαχρονικές αποφάσεις Potamitis v. Water Board of Limassol (1985) 3 C.L.R. 260, Τάκη ν. Δημοκρατίας (πιο πάνω) και Γανωματής ν. Δημοκρατίας (2008) 3 Α.Α.Δ. 133).
Το άρθρο 146(3) του Συντάγματος, τάσσει προθεσμία για καταχώρηση προσφυγής εντός εβδομήντα πέντε (75) ημερών από την ημέρα της λήψης γνώσης από τον προσφεύγοντα, εκτός εάν προβλέπεται δια νόμου, ρητά διαφορετική προθεσμία.
Το άρθρο 12Α του Περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος, Ν. 73(Ι)/2018, προνοεί ρητά ότι προσφυγή κατά απόφασης ή πράξης ή παράληψης του Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου ασκείται εντός προθεσμίας τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης της απόφασης.
Κατά κανόνα, προσφυγές που καταχωρούνται εκτός της προβλεπόμενης προθεσμίας, εδώ των 30 ημερών, είναι απαράδεκτες και θα πρέπει να απορρίπτονται. Σε περιπτώσεις δε όπως η υπό εξέταση, η προθεσμία αρχίζει από την ημέρα που η επίδικη απόφαση περιέρχεται εις γνώση του διοικούμενου.
Σύμφωνα με τη νομολογία, το βάρος απόδειξης του ισχυρισμού, ότι η προσφυγή είναι εκπρόθεσμη το φέρει, κατά κανόνα, το μέρος που επικαλείται το εκπρόθεσμο, (Κritiotis v. Municipality of Paphos and others (1986) 3 CLR 322, Μαρκίδου ν. ΚΟΤ (1992) 4(Στ) ΑΑΔ 4472, η δε κοινοποίηση της απόφασης να αποδεικνύεται ως λαβούσα πράγματι χώρα (βλ. Πορίσματα Νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, 1929 - 1959, σελ. 252). Εξαίρεση στον πιο πάνω κανόνα, αποτελεί η περίπτωση της καταχώρησης της προσφυγής μετά την πάροδο αρκετών ημερών από τη λήξη της κανονικής προθεσμίας, οπότε εναπόκειται στο προσφεύγοντα να αποδείξει τους ισχυρισμούς του σε σχέση με το εμπρόθεσμο της καταχώρησης της προσφυγής του (βλ. Εμπορική Εταιρεία Παλαιχωρίου Λτδ ν. Δημοκρατίας αρ. υπόθεσης 842/2007, ημερομηνίας 26/3/2009). Σε περίπτωση αμφιβολίας αναφορικά με το εμπρόθεσμο της προσφυγής, αυτή αποφασίζεται υπέρ του αιτητή (βλ. CHEN XIURONG ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, αρ. υπόθεσης 302/2012 ημερ. 28/9/2012).
Στη βάση και του τεκμηρίου της κανονικότητας, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Αιτήτρια έλαβε πλήρη γνώση της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου στις 15/10/2024 μέσω επιστολής ίδιας ημερομηνίας, στην οποία σημειώνω ότι σε συμμόρφωση με τις γενικές αρχές διοικητικού δικαίου, ορθά περιέχεται ενημέρωση της Αιτήτριας για την διαθέσιμη θεραπεία προσβολής της πράξης. Στην εν λόγω επιστολή ρητά καθορίζεται η φύση και η μορφή της θεραπείας, η προθεσμία που τάσσει ο νόμος και το αρμόδιο δικαστήριο προς το οποίο μπορούσε η Αιτήτρια να απευθυνθεί για άσκηση προσφυγής (βλ. άρθρο 5 του Περί των Γενικών Αρχών Διοικητικού Δικαίου Νόμο, Ν. 158(Ι)/1999).
Είναι πάγια νομολογημένο ότι η ταχθείσα προθεσμία για καταχώρηση προσφυγής διακόπτεται μόνο ενόψει εξαιρετικών συνθηκών και μόνο για όσο καιρό αυτές υφίστανται. (Βλ. Σταύρος Μαραγκού ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Διευθυντή Κοινωνικών Ασφαλίσεων (1997) 1 ΑΑΔ 1715).
Στην προκειμένη περίπτωση, η Αιτήτρια, επικαλούμενη επιπλοκών εγκυμοσύνης αλλά και της περιόδου λοχείας, παραδέχεται την εκπρόθεσμη καταχώρηση της προσφυγής της. Ωστόσο, από το προσκομησθέν από την ίδια Τεκμήριο 1, δεν προκύπτουν οι ισχυριζόμενες επιπλοκές στην εγκυμοσύνη της, τουναντίον βεβαιώνεται ότι η Αιτήτρια εισήχθη στο νοσοκομείο με συσπάσεις τοκετού ούσα στην 40η και πλέον βδομάδες εγκυμοσύνης και ότι την ίδια ημέρα της εισαγωγής της (29/11/2024) υπεβλήθη σε φυσιολογικό τοκετό. Η τελευταία ημέρα υποβολής προσφυγής κατά της απορριπτικής απόφασης των Καθ’ ων η αίτηση αποτελεί η 14η Νοεμβρίου δηλαδή ημερομηνία προγενέστερη του τοκετού. Δεν έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε βεβαίωση επιπλοκών εγκυμοσύνης προ του τοκετού, ώστε να δικαιολογείται η μη καταχώρηση προσφυγής εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Δεν παραγνωρίζω και λαμβάνω υπόψη μου ότι την εν λόγω επιστολή παρέλαβε αυτοπροσώπως η Αιτήτρια δια χειρός ούσα εγκυμονούσα στον ένατο μήνα.
Η Αιτήτρια καταχώρησε προσφυγή 20/03/2025, δηλαδή πέραν των πέντε μηνών από την κοινοποίηση της απόφασης των Καθ’ ων η αίτηση και πέραν των τεσσάρων μηνών από την εκπνοή της προθεσμίας των τριάντα ημερών από της γνωστοποίηση σε αυτήν της επίδικης απόφασης.
Κρίνω ότι τα όσα ανέφερε η συνήγορός της, δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την εκπρόθεσμη καταχώρηση της προσφυγής και κατά συνέπεια απορρίπτω τους ισχυρισμούς της ως ανεδαφικούς, γενικούς και αόριστους.
Με βάση όλα τα πιο πάνω καταλήγω ότι η προδικαστική ένστασης περί του εκπροθέσμου της προσφυγής ευσταθεί και γίνεται αποδεκτή. Η καταχώρηση προσφυγής μετά το πέρας των 30 ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης, χωρίς μάλιστα την προβολή οποιωνδήποτε ικανών προς ανατροπή λόγων, καθιστά την προσφυγή απαράδεκτη.
Για τους πιο πάνω λόγους, η προδικαστική ένσταση γίνεται δεκτή και η προσφυγή απορρίπτεται ως εκπρόθεσμη με €300 έξοδα υπέρ των Καθ' ων η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται.
Α.Α.Αγρότη, Δ. ΔΔΔΠ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο