ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση Αρ. 1788/23
3 Απριλίου, 2026
[X. ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
F.T.
Αιτητή
-και-
Κυπριακής Δημοκρατίας, δια του Υπουργού Εσωτερικών,
Υπηρεσία Ασύλου
Καθ' ων η αίτηση
..................................................
Ο αιτητής εμφανίζεται αυτοπροσώπως
Ιωάννα Χαραλάμπους για τους Καθ’ ων η αίτηση
[Παρούσα η κα Μυροφόρα Σταυρινίδου για πιστή μετάφραση από αγγλικά σε ελληνικά και αντίστροφα]
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Χ. Μιχαηλίδου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο αιτητής προσφεύγει με την παρούσα αίτηση ακυρώσεως εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ημερομηνίας 19/05/2023, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
Όπως προκύπτει από την Ένσταση που καταχωρήθηκε από την ευπαίδευτη συνήγορο που εκπροσωπεί τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, τα γεγονότα της υπό εξέταση περίπτωσης έχουν ως κατωτέρω: Ο αιτητής είναι υπήκοος της Σιέρρα Λεόνε και υπέβαλε αίτηση για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας στις 04/11/2021, αφού εισήλθε παράνομα στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές. Στις 05/11/2021 παρέλαβε Βεβαίωση Υποβολής Αιτήματος Διεθνούς Προστασίας («Confirmation of Submission of an Application for International Protection»). Στις 08/11/2021 ο αιτητής υπεβλήθη σε διαδικασία εκτίμησης ευαλωτότητας.
Στις 14/02/2023 και 24/04/2023 πραγματοποιήθηκαν προφορικές συνεντεύξεις του αιτητή από αρμόδιο λειτουργό της Υπηρεσίας Ασύλου. Ο αρμόδιος λειτουργός ετοίμασε Έκθεση-Εισήγηση ημερομηνίας 19/05/2023 προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου εισηγούμενος την απόρριψη του αιτήματος του αιτητή. Στις 19/05/2023, συγκεκριμένος λειτουργός που δύναται δυνάμει σχετικής εξουσιοδότησης από τον Υπουργό Εσωτερικών να εκτελεί καθήκοντα Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, υιοθέτησε την εισήγηση για απόρριψη της αίτησης. Στη συνέχεια, η Υπηρεσία Ασύλου εξέδωσε επιστολή, στην οποία συμπεριέλαβε την απορριπτική της απόφαση σχετικά με το αίτημα του αιτητή, η οποία παραλήφθηκε από τον ίδιο στις 07/06/2023. Ο αιτητής καταχώρησε στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας την υπό εξέταση προσφυγή εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου.
Ο αιτητής καταχώρησε γραπτή αγόρευση μέσω της οποίας πρόβαλε πραγματικούς λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του και για τους οποίους ισχυρίζεται ότι θα πρέπει να του δοθεί καθεστώς διεθνούς προστασίας. Στη γραπτή του αγόρευση αναφέρει ότι αναζητεί μια καλύτερη ζωή, εφόσον οι γονείς του έχουν αποβιώσει και δεν υπάρχει κανένας να τον φροντίσει. Πρόσθεσε ότι από την ηλικία των 16 ετών έκανε τα πάντα για να επιβιώσει. Όπως ισχυρίστηκε, οδηγούσε μια μοτοσικλέτα ως μεταφορικό και κάποια ημέρα χτύπησε μία κοπέλα η οποία απεβίωσε ακαριαία. Ακολούθως, ανέφερε ότι οι γονείς της ξεκίνησαν να τον κυνηγούν και να τον καταδιώκουν και του είπαν ότι δεν θα σταματήσουν αν δεν τον σκοτώσουν. Όπως δήλωσε, ήρθε στην Κύπρο με τη βοήθεια κάποιου άνδρα που τον βοήθησε να ζητήσει διεθνή προστασία. Ανέφερε επίσης ότι δεν μπορεί να επιστρέψει στη χώρα του, γιατί δεν υπάρχει κανείς να τον φροντίσει και δεν έχει μέρος για να διαμείνει, ενώ η ζωή του βρίσκεται σε κίνδυνο, καθώς οι γονείς της κοπέλας επιθυμούν είτε να τον σκοτώσουν είτε να τον βάλουν φυλακή. Τέλος, ανέφερε ότι θα μπορούσε να μεταβεί σε άλλη χώρα, αλλά δεν θα μπορούσε να επιστρέψει στη χώρα καταγωγής του.
Η ευπαίδευτη συνήγορος των Καθ’ ων η αίτηση, μέσω της γραπτής της αγόρευσης, υποστηρίζει ότι ο αιτητής δεν κατάφερε να αποσείσει το βάρος απόδειξης που του αναλογεί και να αποδείξει βάσιμο φόβο δίωξης για τους προβλεπόμενους στο άρθρο 3(1) του Νόμου λόγους, ούτε ότι πληροί τις προϋποθέσεις υπαγωγής του στο καθεστώς της συμπληρωματικής προστασίας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 19(1) του Νόμου. Κατά συνέπεια, εισηγείται ότι η υπό εξέταση προσφυγή θα πρέπει να απορριφθεί από το Δικαστήριο και να επικυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.
Κατά το στάδιο των διευκρινίσεων και της παρουσίασης του φακέλου στις 13/03/2026, αμφότερα τα μέρη επανέλαβαν όσα ανέφεραν στις γραπτές τους αγορεύσεις. Ο αιτητής επανέλαβε πως έχασε τους γονείς του όταν ήταν 16 ετών και πως από τότε ζούσε μόνος και προσπαθούσε να επιβιώσει στη χώρα καταγωγής του. Όπως ανέφερε, εργαζόταν ως οικοδόμος και μετακινείτο με ένα μοτοποδήλατο με το οποίο χτύπησε μια κοπέλα που απεβίωσε. Ενόψει της κατάστασης αυτής ο αιτητής υποστήριξε πως τον βοήθησαν να μεταβεί στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η συνήγορος των Καθ’ ων η αίτηση αντιτείνει πως τα όσα αναφέρει ο αιτητής δεν είναι αρκετά για να του δοθεί καθεστώς διεθνούς προστασίας. Έλαβα υπόψη μου όλα τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον μου και από τις δύο πλευρές, αλλά και όσα περιλαμβάνονται και στο διοικητικό φάκελο.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με τον περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμο του 2018 (Ν. 73(Ι)/2018), το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας έχει την εξουσία να εξετάσει την παρούσα υπόθεση και επί της ουσίας. Το γεγονός αυτό, οφείλεται στο ότι η υπό εξέταση υπόθεση αφορά αίτηση που χρονικά εμπίπτει στις προϋποθέσεις του άρθρου 11 του περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου του 2018 (Ν.73(Ι)/2018), οι οποίες δίδουν στο Δικαστήριο την υποχρέωση ελέγχου νομιμότητας και ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.
Προχωρώ να εξετάσω κατά πόσον το αρμόδιο όργανο ορθά απέρριψε το αίτημα του αιτητή για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας. Θεωρώ χρήσιμο να καταγραφούν όλοι οι ισχυρισμοί που πρόβαλε ο αιτητής σε όλα τα στάδια της εξέτασης του αιτήματός του, προκειμένου να εξετάσω την ορθότητα της προσβαλλόμενης απόφασης αλλά και για να διαφανεί εάν το αρμόδιο όργανο αποφάσισε μετά από δέουσα έρευνα, ορθά, νόμιμα και εντός των πλαισίων της σχετικής νομοθεσίας και αν εξέδωσε δεόντως αιτιολογημένη απόφαση.
Ο αιτητής κατά την υποβολή του αιτήματος διεθνούς προστασίας, δήλωσε ότι έχασε τους γονείς του σε ηλικία 16 ετών και τότε ξεκίνησε να προσπαθεί να επιβιώσει. Ανέφερε ότι οδηγούσε ένα μηχανάκι ως μέσο μεταφοράς και ότι μία μέρα χτύπησε κατά λάθος μία κοπέλα, με αποτέλεσμα να αποβιώσει. Στη συνέχεια, ανέφερε ότι η οικογένεια της άρχισε να τον κυνηγά για να τον σκοτώσει και έτσι ήρθε σε επαφή με το άτομο που τον βοήθησε να ταξιδέψει στην Κυπριακή Δημοκρατία και να αναζητήσει διεθνή προστασία. Κατά τη διαδικασία εκτίμησης ευαλωτότητας, ο αιτητής κρίθηκε από αρμόδιο λειτουργό ως χαμηλού κινδύνου, χωρίς να παρουσιάζει προβλήματα υγείας και ως εκ τούτου κρίθηκε ότι δεν απαιτείται παραπομπή σε κάποιον φορέα ή ειδικό (ερυθρό 19-11 του διοικητικού φακέλου).
Κατά τη διάρκεια της προφορικής του συνέντευξης και ως προς τα προσωπικά του στοιχεία, ο αιτητής δήλωσε ως τόπο καταγωγής του την περιοχή Magbass, στην περιφέρεια Tonkolili, ενώ ανέφερε ότι διέμενε τους τελευταίους έξι με επτά μήνες πριν από την αναχώρησή του στην περιοχή Waterloo Camp Junction (ερυθρό 27 6x του διοικητικού φακέλου). Δήλωσε ότι είναι Μουσουλμάνος ως προς το θρήσκευμα και ότι δεν ανήκει σε κάποια εθνοτική ομάδα (ερυθρό 28 4x του διοικητικού φακέλου). Ως προς την οικογενειακή του κατάσταση, δήλωσε ότι οι γονείς του απεβίωσαν το 2016 σε τροχαίο ατύχημα και ότι, μετά από αυτό, η θεία του τον πήρε στο σπίτι της, ενώ ανέφερε ότι δεν έχει αδέλφια (ερυθρό 29 5x 6x 7x 8x 28 1x του διοικητικού φακέλου). Αναφορικά με το μορφωτικό του υπόβαθρο, δήλωσε ότι ολοκλήρωσε τη δεύτερη τάξη του λυκείου (ερυθρό 29 1x του διοικητικού φακέλου). Ως προς την εργασιακή του εμπειρία, ανέφερε ότι εργαζόταν ως οδηγός μηχανής (ερυθρό 28 5x του διοικητικού φακέλου). Όσον αφορά το ταξίδι του προς τη Δημοκρατία, αξίζει να σημειωθεί ότι εγκατέλειψε τη χώρα του στις 26/09/2021 από το αεροδρόμιο της πόλης Freetown, χωρίς να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε πρόβλημα κατά την έξοδο του από τη χώρα καταγωγής του (ερυθρό 27 1x του διοικητικού φακέλου.
Αναφορικά με τους λόγους που τον ώθησαν να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής του, ο αιτητής ανέφερε, κατά τη διάρκεια της ελεύθερης αφήγησής του, ότι έχασε τους γονείς του σε ηλικία 16 ετών και από τότε ξεκίνησε να εργάζεται προκειμένου να επιβιώσει, ως οδηγός μηχανής που χρησιμοποιούνταν ως μέσο μεταφοράς. Ανέφερε ότι μία μέρα, καθώς οδηγούσε, χτύπησε κατά λάθος μία κοπέλα, η οποία απεβίωσε και ότι οι γονείς της επιθυμούσαν να τον σκοτώσουν. Πρόσθεσε ότι κατάφερε να διαφύγει και ήρθε σε επαφή με τον άνδρα που τον βοήθησε να ταξιδέψει (ερυθρό 26 1x του διοικητικού φακέλου). Ο αιτητής ισχυρίστηκε πως σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα του, οι γονείς της κοπέλας θα τον σκοτώσουν (ερυθρό 24 του διοικητικού φακέλου).
Κατά το στάδιο των διευκρινιστικών ερωτήσεων, δόθηκε στον αιτητή η ευκαιρία, μέσω πρόσθετων ερωτήσεων, να εμπλουτίσει την επιχειρηματολογία του και του τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με το περιστατικό στο οποίο αναφέρθηκε, το οποίο οδήγησε στον θάνατο της κοπέλας. Ο αιτητής συγκεκριμένα ανέφερε πως ενώ οδηγούσε η κοπέλα διέσχισε το δρόμο και την χτύπησε (ερυθρό 26 2x του διοικητικού φακέλου). Όταν του ζητήθηκε να αναφέρει αν η αστυνομία ήρθε στο σημείο, δήλωσε ότι ο ίδιος διέφυγε από το σημείο, ενώ όταν ερωτήθηκε τι ακριβώς έκανε μετά το περιστατικό, απάντησε ότι άφησε το μηχανάκι του εκεί και πήγε σε άλλη περιοχή για να κρυφτεί (ερυθρό 26 του διοικητικού φακέλου). Κληθείς να αναφέρει πως τον ταυτοποίησαν οι γονείς της κοπέλας, δήλωσε πως κάποιος αναγνώρισε το μηχανάκι του, αλλά δεν γνωρίζει το πρόσωπο που τον αναγνώρισε (ερυθρό 26 του διοικητικού φακέλου). Πρόσθεσε πως άφησε το μηχανάκι του στην τοποθεσία του ατυχήματος και ότι κάποια άτομα το αναγνώρισαν (ερυθρό 25 του διοικητικού φακέλου).
Ακολούθως, ανέφερε ότι οι γονείς της προσπάθησαν να τον βρουν και να τον σκοτώσουν με μαχαίρι, αλλά δεν τον βρήκαν, ενώ όταν ερωτήθηκε πότε συνέβη το εν λόγω περιστατικό, απάντησε ότι δεν θυμάται και δήλωσε πως πιθανό να συνέβη τον Φεβρουάριο του 2021 (ερυθρό 25 του διοικητικού φακέλου). Ο αιτητής δήλωσε πως για να προστατεύσει τον εαυτό του εγκατέλειψε την πόλη Freetown και πήγε στην πόλη Waterloo (ερυθρό 25 του διοικητικού φακέλου).
Επιπρόσθετα ο αιτητής δήλωσε πως δεν κατήγγειλε το περιστατικό στην αστυνομία, γιατί θα τον συλλάμβαναν, ενώ δήλωσε πως δεν γνωρίζει αν εκδόθηκε ένταλμα σύλληψης, αλλά ανέφερε πως η οικογένεια της κοπέλας πήγαινε στο σπίτι των φίλων του κάθε δύο ή τρεις μέρες για να τον βρουν (ερυθρό 25 του διοικητικού φακέλου). Ερωτηθείς τι συνέβη όταν πήγε στην περιοχή Waterloo Camp Junction, απάντησε ότι διέμενε σε ένα ημιτελές σπίτι και εργαζόταν για άτομα σε οικοδομές που τον πλήρωναν (ερυθρό 25 του διοικητικού φακέλου). Επιπλέον, ανέφερε ότι πήγε να πάρει πορτοκάλια από το σπίτι ενός ατόμου και μετά από αυτό, γνώρισε έναν άνδρα που τον συμβούλεψε να εγκαταλείψει τη χώρα (ερυθρό 24 του διοικητικού φακέλου). Περαιτέρω, ερωτήθηκε ως προς τη δυνατότητα του να μετεγκατασταθεί σε άλλη περιοχή της χώρας του, στο οποίο απάντησε αρνητικά, ενώ όταν ερωτήθηκε πως θα τον εντοπίσουν σε άλλη περιοχή, ανέφερε ότι δεν θα μπορούσε να διαμείνει καθώς αυτό θα ήταν περίεργο για τον ίδιο (ερυθρό 24 του διοικητικού φακέλου).
Κατά τη διάρκεια της συμπληρωματικής συνέντευξης, ερωτήθηκε αν διαθέτει οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο του περιστατικού στο οποίο αναφέρθηκε, επί του οποίου απάντησε αρνητικά. Ακολούθως, ερωτήθηκε πως βιοποριζόταν αφού έφυγε από το σπίτι της θείας του, επί του οποίου απάντησε ότι είχε το μηχανάκι με το οποίο μετέφερε ανθρώπους ως οδηγός ταξί και στη συνέχεια εργάστηκε σε οικοδομές, ενώ όταν πήγε να πάρει μερικά πορτοκάλια από το σπίτι κάποιου, εκείνος τον είδε και τον έδειρε, και τον βοήθησε ένας άνδρας ο οποίος χρηματοδότησε το ταξίδι του (ερυθρό 33 του διοικητικού φακέλου).
Ο αρμόδιος λειτουργός, αξιολογώντας τους ισχυρισμούς του αιτητή κατά τη συνέντευξή του, διέκρινε στην έκθεση-εισήγησή του δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς που αφορούν 1) τα προσωπικά του στοιχεία και 2) την ισχυριζόμενη δίωξή του από τους γονείς της κοπέλας που απεβίωσε επειδή την χτύπησε με το μοτοποδήλατό του. Αναφορικά με τον πρώτο ισχυρισμό του αιτητή, ο αρμόδιος λειτουργός τον αξιολόγησε ως εσωτερικά και εξωτερικά αξιόπιστο και τον έκανε δεκτό, αποδεχόμενος τα στοιχεία του προφίλ του, καθώς έκρινε ότι οι δηλώσεις του επιβεβαιώνονται από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης.
Αναφορικά με το δεύτερο ισχυρισμό, ο αρμόδιος λειτουργός επίσης τον έκανε αποδεκτό, καθώς έκρινε ότι, παρόλο που ο αιτητής δεν ήταν σε θέση να δώσει ικανοποιητικές και επαρκείς πληροφορίες, δεν προέκυψαν επαρκή στοιχεία από τα οποία να δικαιολογείται η μη αποδοχή του αιτήματός του. Παράλληλα, σημείωσε ως προς την εξωτερική αξιοπιστία ότι τα όσα ανέφερε ο αιτητής αποτελούν το μοναδικό τεκμήριο προς υποστήριξη του αιτήματός του και συνεπώς, έκανε αποδεκτό τον ισχυρισμό.
Κατόπιν, ο αρμόδιος λειτουργός προέβη στην αξιολόγηση του κινδύνου σε περίπτωση επιστροφής του αιτητή. Υπό το φως των αποδεκτών ισχυρισμών αναφορικά με τα προσωπικά στοιχεία του αιτητή και την ισχυριζόμενη δίωξη του από τους γονείς της κοπέλας που σκότωσε με το μοτοποδήλατό του και στη βάση διαθέσιμων πληροφοριών για τη γενική κατάσταση ασφάλειας στην περιοχή Magbass, της περιφέρειας Tonkolili, ο αρμόδιος λειτουργός έκρινε ότι, λαμβάνοντας υπόψη το προσωπικό προφίλ του αιτητή και το γεγονός ότι δεν έχει υποστεί οποιαδήποτε δίωξη ή σοβαρή βλάβη, δεν υπάρχουν εύλογοι λόγοι να γίνει δεκτό ότι σε περίπτωση επιστροφής θα αντιμετωπίσει δίωξη ή πραγματικό κίνδυνο βλάβης.
Κατά τη νομική ανάλυση στην οποία προέβη ο λειτουργός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ισχυρισμοί του αιτητή δεν δύνανται να αποτελέσουν λόγο παραχώρησης καθεστώτος πρόσφυγα ή καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας, όπως προνοείται στα άρθρα 3 και 19 (1) και (2) του Περί Προσφύγων Νόμου, Ν.6(Ι)/2000. Επί αυτού, επισήμανε ότι ο αιτητής έχει διαπράξει σοβαρό ποινικό αδίκημα και εγκατέλειψε τη χώρα του υπό συνθήκες που τον καθιστούν φυγόδικο, ενώ ανέφερε ότι άτομα που διαφεύγουν της δίωξης είναι φυγόδικοι και όχι πρόσφυγες. Περαιτέρω, εξετάζοντας τον πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη υπό το άρθρο 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6(Ι)/2000, ο λειτουργός κατέληξε ότι στην περιοχή καταγωγής του αιτητή δεν παρατηρείται ένοπλη σύρραξη. Ως εκ τούτου, κατέληξε ότι ο αιτητής δεν δύναται να υπαχθεί ούτε σε καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας και συνεπώς, το αίτημά του δεν έγινε αποδεκτό στο σύνολό του. Το περιεχόμενο της υπό αναφορά Έκθεσης-Εισήγησης υιοθετήθηκε από τον αρμόδιο, εξουσιοδοτημένο από τον Υπουργό Εσωτερικών, λειτουργό που εκτελεί καθήκοντα Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, ο οποίος και απέρριψε το αίτημα του αιτητή.
Στα πλαίσια εξέτασης της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, προχωρώ να εξετάσω κατ' ουσίαν το αίτημα του αιτητή λαμβάνοντας υπόψη βεβαίως όλα όσα τέθηκαν ενώπιον μου από τον ίδιο, αλλά και από τη συνήγορο που εκπροσωπεί τους καθ' ων η αίτηση. Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός ορθά έγινε αποδεκτός και δεν θεωρώ αναγκαίο να αναφέρω οτιδήποτε επί τούτου. Αναφορικά με το δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, θα πρέπει να αναφέρω πως επίσης έγινε αποδεκτός. Διαφαίνεται από το αφήγημά του ότι ο αιτητής βίωσε το περιστατικό αυτό και πως είναι συνεπής στο αφήγημά του σε όλα τα στάδια εξέτασής του. Κατά συνέπεια συμφωνώ με την κατάληξη του αρμόδιου λειτουργού της Υπηρεσίας Ασύλου και κρίνω πως ο αιτητής είναι εσωτερικά αξιόπιστος στις δηλώσεις του.
Στα πλαίσια αξιολόγησης της εξωτερικής αξιοπιστίας του ισχυρισμού του, κατόπιν έρευνας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με τα τροχαία ατυχήματα στη Σιέρρα Λεόνε, αναφέρεται ότι τα τροχαία ατυχήματα αποτελούν σημαντικό ποσοστό των ακούσιων τραυματισμών, της νοσηρότητας, των αναπηριών και των θανάτων. Το 2020, η Sierra Leone κατέγραψε 2.763 ατυχήματα, με 867 (31%) θανάτους.[1] Πρόσθετα, κατόπιν έρευνας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, συμπεριλαμβανομένης ελεύθερης περιήγησης στο διαδίκτυο, δεν ανευρέθηκαν πληροφορίες αναφορικά με θανατηφόρο τροχαίο ατύχημα στην πόλη Freetown τον Φεβρουάριο του 2021. Παρόμοιες πληροφορίες για άλλα περιστατικά αναφέρουν ότι οκτώ άτομα σκοτώθηκαν σε τροχαίο ατύχημα στην πρωτεύουσα Freetown, όπως επιβεβαίωσε τον Οκτώβριο του 2018 ο στρατός της Σιέρρα Λεόνε.[2] Παρόλο που επιβεβαιώνονται τέτοια ατυχήματα θα πρέπει να αναφερθεί πως επειδή είναι ένα εντελώς προσωπικής φύσεως ζήτημα, δεν θα μπορούσε να διασταυρωθεί από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης. Κατά συνέπεια, ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός.
Θα πρέπει να επισημανθεί πως ο αιτητής στην ενώπιον μου διαδικασία είχε τη δυνατότητα να παρουσιάσει τον πυρήνα του αιτήματός του και να προσκομίσει νέα στοιχεία και να ενισχύσει τον ισχυρισμό του περί τον κίνδυνο που ο ίδιος ισχυρίζεται ότι διατρέχει σήμερα σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Παρόλα αυτά ο αιτητής σε ουδεμία ενέργεια προέβη προς την κατεύθυνση αυτή, ούτε προσκόμισε νεότερα στοιχεία ή ισχυρισμούς.
Όλο το πιο πάνω ιστορικό στο οποίο στηρίζεται το αίτημα διεθνούς προστασίας που υπέβαλε ο αιτητής δεν παρουσιάζει οποιοδήποτε βάσιμο και δικαιολογημένο φόβο δίωξης στη χώρα καταγωγής του. Το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000 προβλέπει πως (υπογράμμιση του παρόντος Δικαστηρίου): «Ως πρόσφυγας αναγνωρίζεται το πρόσωπο που, λόγω βάσιμου φόβου καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, είναι εκτός της χώρας της ιθαγενείας του και δεν είναι σε θέση, ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν είναι πρόθυμο, να χρησιμοποιήσει την προστασία της χώρας αυτής […]».
Είναι ξεκάθαρο τόσο από το άρθρο 3 του Ν.6(Ι)/2000, όσο και από το άρθρο 1 Α της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, πως για να αναγνωριστεί πρόσωπο ως πρόσφυγας, θα πρέπει να αποδεικνύεται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης, του οποίου τόσο το υποκειμενικό, όσο και το αντικειμενικό στοιχείο, πρέπει να εκτιμηθούν από το αρμόδιο όργανο προτού καταλήξει σε απόφαση (Βλ. σχ. παρ.37 και 38 του Εγχειριδίου για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων, της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών).
Ως νομολογιακά έχει κριθεί, γενικοί και αόριστοι ισχυρισμοί, καθώς και ισχυρισμοί για κίνδυνο ζωής χωρίς στοιχειοθετημένες και τεκμηριωμένες αναφορές, δεν θεμελιώνουν βάσιμο φόβο δίωξης ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης, ώστε να ισοδυναμεί με εκείνη της προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση και δεν στοιχειοθετεί περιστάσεις, οι οποίες λαμβανομένης υπόψη της εξατομικευμένης κατάστασης του αιτητή να συνιστούν απειλή έτσι ώστε ευλόγως να δύναται να θεωρηθεί ότι ο αιτητής έχει βάσιμο φόβο δίωξης (βλ. απόφασή στην υπόθεση υπ' αριθμόν 121/20, A.S.R. v. Κυπριακή Δημοκρατία, ημερομηνίας 31/7/2020).
Βάσει της ανωτέρω ανάλυσης στο σύνολό της, κρίνω ότι δεν υπάρχει κάποιος βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης του αιτητή σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Κατά συνέπεια, προκύπτει πως ορθά αποφασίστηκε από την Υπηρεσία Ασύλου, ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του αιτητή εκείνα τα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία που στοιχειοθετούν δικαιολογημένο φόβο δίωξης σύμφωνα με το άρθρο 3(1) του Περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχω αναλύσει ανωτέρω, ορθά κρίθηκε από τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου ότι δεν στοιχειοθετούνται ούτε οι προϋποθέσεις του άρθρου 19 του Ν. 6(Ι)/2000, για να παρασχεθεί στον αιτητή το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αναφορικά με τον κίνδυνο να υποστεί σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του.
Για τη διαπίστωση αυτού του πραγματικού κινδύνου θα πρέπει να υπάρχουν, όπως ρητά προνοεί το άρθρο 19(1), του Ν. 6(Ι)/2000, «ουσιώδεις λόγοι». Περαιτέρω, σοβαρή βλάβη ή σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη κατά το εδάφιο (2) του άρθρου 19, του Ν. 6 (Ι)/2000 σημαίνει κίνδυνο αντιμετώπισης θανατικής ποινής ή εκτέλεσης βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή να υπάρχει σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης (Βλ. Galina Bindioul v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, Υποθ. Αρ. 685/2012, ημερομηνίας 23/04/13 και Mushegh Grigoryan κ.α. v. Κυπριακή Δημοκρατία, Υποθ. Αρ. 851/2012, ημερομηνίας 22/9/2015), ECLI:CY:AD:2015:D619, ECLI:CY:AD:2015:D619).
Ο αρμόδιος λειτουργός, διεξήγαγε έρευνα για την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο διαμονής του αιτητή, από την οποία προέκυψε ότι δεν υφίστατο εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετώπιζε δίωξη ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Ως εκ τούτου, κρίθηκε πως δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για παραχώρηση καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας. Σε κάθε περίπτωση, διεξήγαγα περαιτέρω έρευνα σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο συνήθους διαμονής του αιτητή, σε πρόσφατες πηγές πληροφόρησης, στα πλαίσια βεβαίως της ex nunc δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου και προς εκπλήρωση της υποχρέωσης του Δικαστηρίου για έλεγχο της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.
Αναφορικά με την επικρατούσα κατάσταση στη χώρα καταγωγής του αιτητή, επικαιροποιημένες πηγές πληροφόρησης αναφέρουν ότι οι δημοκρατικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις της Σιέρρα Λεόνε έχουν παρεμποδιστεί από υφιστάμενες συστημικές δυσλειτουργίες, καθώς και από τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 και της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. Η διαφθορά, η έλλειψη λογοδοσίας, η μη τήρηση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και οι αναποτελεσματικότητες σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, σε συνδυασμό με εξωτερικά οικονομικά σοκ, έχουν οδηγήσει σε ένα εξαιρετικά δύσκολο κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον για τον πληθυσμό.[3] Παλαιότερες πηγές πληροφόρησης, ελλείψει επικαιροποιημένων στοιχείων, αναφέρουν ότι η Σιέρρα Λεόνε παραμένει ευάλωτη στις οικονομικές επιπτώσεις από μια ποικιλία καταστροφών και κρίσεων, συμπεριλαμβανομένων των ετήσιων εκτεταμένων πλημμυρών, επιδημιών όπως ο Ebola και ανθρωπογενών κινδύνων όπως σοβαρές πυρκαγιές. Ως χώρα, η Σιέρρα Λεόνε εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εκ των υστέρων βοήθεια για την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση.[4]
Αναφορικά με την κατάσταση ασφάλειας στη χώρα καταγωγής του αιτητή και σύμφωνα με τον διαδραστικό χάρτη του RULAC (Rule of Law in Armed Conflict) της Ακαδημίας της Γενεύης, στη Σιέρρα Λεόνε δεν λαμβάνει χώρα οποιαδήποτε διεθνής ή μη διεθνής ένοπλη σύρραξη.[5] Ο αιτητής φαίνεται να έχει ζήσει το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του μαζί με τη θεία και τους φίλους του στο Freetown (ερυθρά 28 4χ, 27 6χ του διοικητικού φακέλου).
Αναφορικά με τη κατάσταση ασφαλείας στη περιοχή συνήθους διαμονής του αιτητή, επικαιροποιημένες πηγές πληροφόρησης αναφέρουν ότι η βία (διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις) και η εγκληματικότητα (ληστείες, επιθέσεις κ.λπ.) αποτελούν σημαντικές προκλήσεις που υπονομεύουν επί του παρόντος την ειρήνη και την ηρεμία στο Freetown. Ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι ανησυχούν περισσότερο για ζητήματα ασφάλειας παρά για ζητήματα προστασίας. […] Πέρα από τη βία συμμοριών και την εγκληματικότητα, που αποτελούν το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στο Freetown, υπάρχουν επίσης ανησυχίες σχετικά με την πολιτική βία, την αστυνομική και στρατιωτική βαρβαρότητα, τη βία που σχετίζεται με τα σχολεία, τις συγκρούσεις για τη γη, καθώς και ζητήματα σεξουαλικής και έμφυλης βίας (SGBV). Ωστόσο, υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ των διαφορετικών γειτονιών όσον αφορά τις ανησυχίες για την ασφάλεια. Η βία και η εγκληματικότητα στο Freetown συνδέονται με τις πολιτικές εντάσεις μεταξύ της κυβερνώσας Sierra Leone Peoples Party (SLPP) και του αντιπολιτευόμενου All Peoples Congress (APC), καθώς και μεταξύ του FCC και του κεντρικού κράτους, γεγονός που έχει οδηγήσει σε διαρκείς δεσμούς μεταξύ των δύο κύριων πολιτικών κομμάτων και των φιλοκομματικών πολιτοφυλακών τους (συνήθως πρώην μαχητών). Οι πολιτοφυλακές αυτές, που αποτελούνται κυρίως από νέους, συχνά προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στα πολιτικά κόμματα με αντάλλαγμα ανταμοιβές. Οι συμμορίες συνδέονται επίσης με πολιτικούς που ανήκουν σε ένα από τα δύο κύρια πολιτικά κόμματα. Η βία συνδέεται επιπλέον με μη ασφαλείς γειτονιές, ιδίως σε ορισμένους οικισμούς χαμηλού εισοδήματος, όπου οι κάτοικοι φοβούνται να κυκλοφορούν ελεύθερα, χαρακτηρίζοντας τις περιοχές αυτές ως επικίνδυνες.[6]
Σύμφωνα με προσαρμοσμένη έρευνα στην βάση δεδομένων του ACLED και για τη πληρότητα της έρευνας, κατά το προηγούμενο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης 18/03/2026) στην δυτική περιφέρεια της Σιέρρα Λεόνε, στην οποία ανήκει η πόλη Freetown καταγράφηκαν 12 περιστατικά ασφαλείας, από τα οποία προκλήθηκαν 2 ανθρώπινες απώλειες.[7] Σημειώνεται, ότι σύμφωνα με τελευταίες εκτιμήσεις πληθυσμός της δυτικής περιφέρειας της Σιέρρα Λεόνε το 2021 εκτιμάται ότι ανερχόταν στους 609,174 κατοίκους.[8] Να σημειωθεί ότι η πόλη Waterloo, όπου ο αιτητής διέμενε τους τελευταίους επτά μήνες πριν από την αναχώρησή του από τη χώρα καταγωγής του, ανήκει επίσης στη Δυτική Περιφέρεια.
Αποτιμώντας τα προαναφερόμενα δεδομένα, δεν καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετωπίσει κατά την επιστροφή του κίνδυνο σοβαρής βλάβης, καθότι η συχνότητα περιστατικών ασφαλείας στον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του, όπου αναμένεται να επιστρέψει, δεν είναι τέτοιας έντασης ώστε να διατρέχει κίνδυνο εξαιτίας και μόνο της παρουσίας του εκεί να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του. Εξετάζοντας περαιτέρω τις προσωπικές περιστάσεις του αιτητή, παρατηρώ ότι αυτός είναι ενήλικος υγιής, πλήρως ικανός προς εργασία, χωρίς στοιχεία ευαλωτότητας και με υποστηρικτικό/οικογενειακό δίκτυο στη χώρα καταγωγής του (τη θεία του). Ο αιτητής δεν έχει θέσει οποιαδήποτε ατομικά χαρακτηριστικά στην ενώπιον μου δικαστική διαδικασία, που να υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχει τεθεί με οποιονδήποτε τρόπο σε δυσμενή θέση ή σε κίνδυνο δίωξης ή βλάβης.
Κατά πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δέουσα έρευνα κρίνεται από το Δικαστήριο ότι έγινε, όταν το αρμόδιο όργανο εξετάζει κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός (Βλ. Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών (1999) 3ΑΑΔ 447). Ορθή και πλήρης έρευνα θεωρείται αυτή που εκτείνεται στη διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων της υπόθεσης (Βλ. Νικολαΐδη v. Μηνά (1994) 3ΑΑΔ 321, Τουσούνα ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 151, Χωματένος ν. Δημοκρατίας κ.α. (2 Α.Α.Δ. 120). Η έκταση της έρευνας εξαρτάται πάντοτε από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (Βλ. Δημοκρατία v. Ευαγγέλου κ.α. (2013) 3ΑΑΔ 414) και το αρμόδιο όργανο οφείλει να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να εκπληρώσει την υποχρέωσή του για επαρκή και/ή δέουσα έρευνα.
Οι καθ' ων η αίτηση συνεκτίμησαν και αξιολόγησαν όλα τα στοιχεία που είχαν ενώπιον τους προτού καταλήξουν στην προσβαλλόμενη απόφαση και ενόψει των ισχυρισμών που πρόβαλε ο αιτητής, προέβησαν στη δέουσα υπό τις περιστάσεις έρευνα. Από τα στοιχεία του φακέλου που έχω ενώπιον μου, μπορεί να λεχθεί ότι αυτά βρίσκονται αναπόφευκτα πίσω από την προσβαλλόμενη απόφαση και ούτως ή άλλως διαφαίνεται η αιτιολογία της απόφασης και από το κείμενό της (Ηλιόπουλος ν. Α.Η.Κ., Α.Ε. 2452, ημερομηνίας 21.7.2000, Χρυστάλλα Συμεωνύδου κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, Προσφυγή αρ. 911/93 κ.α., ημερ. 18.4.97). Από όσα έχω επεξηγήσει ανωτέρω προκύπτει ότι, το αρμόδιο όργανο έλαβε δεόντως και επαρκώς αιτιολογημένη απόφαση. Συνεπώς, ο ισχυρισμός των ευπαίδευτων συνηγόρων του αιτητή περί έλλειψης δέουσας έρευνας των στοιχείων που σχετίζονται με την προσβαλλόμενη απόφαση εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου, απορρίπτεται στο σύνολό του.
Με βάση λοιπόν το σύνολο των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου, καταλήγω ότι το αίτημα του αιτητή εξετάστηκε με επάρκεια και επιμέλεια σε όλα τα στάδια και υπήρξε επαρκής αιτιολόγηση της προσβαλλόμενης απόφασης εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου. Το περιεχόμενο της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία συμπληρώνεται από την αιτιολογημένη Έκθεση-Εισήγηση της αρμόδιας λειτουργού, στην οποία εκτίθενται λεπτομερώς οι λόγοι της απόρριψης του αιτήματος, αποκαλύπτει ότι η απόφασή της είναι απόλυτα ορθή και στα πλαίσια της σχετικής νομοθεσίας και των εξουσιών του αρμόδιου οργάνου.
Ως εκ τούτου, η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, με έξοδα €1000 υπέρ των καθ' ων η αίτηση, και εναντίον του αιτητή.
Χ. Μιχαηλίδου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] Isata Theresa Kamara et al. Epidemiological and clinical characteristics of road traffic accident cases admitted at the Connaught Teaching Hospital Freetown, 2020 -2022. Journal of Interventional Epidemiology and Public Health, Νοέμβριος 2024, διαθέσιμο σε: https://www.afenet-journal.net/content/series/7/4/5/full/
[2] AA, Sierra Leone: Road accident leaves 8 dead in Freetown, Οκτώβριος 2018, διαθέσιμο σε: https://www.aa.com.tr/en/africa/sierra-leone-road-accident-leaves-8-dead-in-freetown/1270220
[3] Bertelsmann Stiftung, BTI 2024 Country Report Sierra Leone, Μάριος 2024, διαθέσιμο σε: https://bti-project.org/en/reports/country-report/SLE
[4] World Bank, Sierra Leone: Crisis and Disaster Risk Finance Diagnostic, Ιούλιος 2022, διαθέσιμο σε: https://reliefweb.int/report/sierra-leone/sierra-leone-crisis-and-disaster-risk-finance-diagnostic
[5] RULAC (Rule of Law in Armed Conflict), Geneva Academy, Map, διαθέσιμο σε: https://www.rulac.org/browse/map#
[6] African Cities Research Consortium, Freetown: City report, Ιούνιος 2024, σελ. 8-9, διαθέσιμο σε: https://www.african-cities.org/wp-content/uploads/2024/06/ACRC_Working-Paper-16_June-2024.pdf
[7] ACLED Explorer, προσαρμοσμένη έρευνα, διαθέσιμο σε: https://acleddata.com/platform/explorer
[8] City Population, Western Area Urban, διαθέσιμο σε: https://www.citypopulation.de/en/sierraleone/admin/52__western_area_urban/
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο