ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση Αρ. 2438/24
23 Απριλίου, 2026
[X. ΜΙΧΑΗΛΙΔΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
O.P.E.
Αιτητή
-και-
Κυπριακής Δημοκρατίας
μέσω Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ' ων η αίτηση
......................................
Ο αιτητής εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου
Ελίνα Ταβλαρίδη για Κασσάνδρα Κουπαρή, Δικηγόρος για τον αιτητή
Λουΐζα Γιάγκου για Αφροδίτη Αναστασιάδη, Δικηγόρος για τους καθ' ων η αίτηση
[Παρούσα η μεταφράστρια κυρία Μυροφόρα Σταυρινίδου για μετάφραση από Αγγλικά σε Ελληνικά και αντίστροφα]
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Χ. Μιχαηλίδου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Ο αιτητής προσφεύγει με την παρούσα αίτηση ακυρώσεως εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ημερομηνίας 08/04/2024, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας.
Όπως προκύπτει από την Ένσταση που καταχωρήθηκε από την ευπαίδευτη συνήγορο που εκπροσωπεί τον Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας τα γεγονότα της υπό εξέταση περίπτωσης έχουν ως κατωτέρω: Ο αιτητής είναι υπήκοος Νιγηρίας και υπέβαλε αίτηση για παραχώρηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας στις 15/11/2022, αφού εισήλθε παράνομα στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές. Ο αιτητής παρέλαβε βεβαίωση υποβολής αίτησης διεθνούς προστασίας στις 18/11/2022.
Στις 03/04/2024, πραγματοποιήθηκε συνέντευξη του αιτητή από αρμόδιο λειτουργό της Υπηρεσίας Ασύλου, ο οποίος ετοίμασε Έκθεση-Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας σχετικά με τη συνέντευξη του αιτητή. Στη συνέχεια, ο αρμόδιος εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών λειτουργός που εκτελεί καθήκοντα Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, αφού υιοθέτησε την Έκθεση-Εισήγηση του αρμόδιου λειτουργού απέρριψε το αίτημα του αιτητή στις 08/04/2024.
Την 01/07/2024, η Υπηρεσία Ασύλου εξέδωσε απορριπτική του αιτήματος του αιτητή επιστολή στην οποία συμπεριέλαβε την αιτιολόγηση της απόφασής της σχετικά με το αίτημα του αιτητή, η οποία παραλήφθηκε ιδιοχείρως από τον αιτητή αυθημερόν. Στη συνέχεια, ο αιτητής καταχώρησε την υπό εξέταση προσφυγή εναντίον της προαναφερόμενης απορριπτικής απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου.
Η ευπαίδευτη συνήγορος του αιτητή κατά το στάδιο των διευκρινίσεων ενώπιον του Δικαστηρίου, απέσυρε όλους τους νομικούς ισχυρισμούς που προωθούσε η πλευρά του αιτητή μέσω της Γραπτής Αγόρευσης και της Απαντητικής Γραπτής Αγόρευσης και δήλωσε πως προωθεί το νομικό ισχυρισμό περί έλλειψης δέουσας έρευνας εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου, κατά τη λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης. Κατά συνέπεια, οι νομικοί ισχυρισμοί που αποσύρθηκαν, απορρίφθηκαν από το Δικαστήριο κατά την ίδια δικάσιμο.
Η ευπαίδευτη συνήγορος των καθ' ων η αίτηση, μέσω της Γραπτής της Αγόρευσης, υποστηρίζει τη νομιμότητα της προσβαλλόμενης και αναφέρει ότι λήφθηκε ορθά και νόμιμα, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Συντάγματος και των Νόμων, κατόπιν δέουσας έρευνας και σωστής ενάσκησης των εξουσιών που δίνει ο Νόμος στο αρμόδιο όργανο και είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη. Επιπλέον, εισηγείται ότι ο αιτητής δεν κατάφερε να αποσείσει το βάρος απόδειξης των λόγων ακυρώσεως και των ισχυρισμών του που θεμελιώνουν το αίτημά του για παραχώρηση διεθνούς προστασίας, καθώς δεν απέδειξε βάσιμο φόβο δίωξης για κάποιον από τους λόγους που προβλέπονται στο άρθρο 3(1) του περί Προσφύγων Νόμου έτσι ώστε να του αναγνωρισθεί το καθεστώς του πρόσφυγα, αλλά ούτε απέδειξε ότι δύναται να του χορηγηθεί το καθεστώς της συμπληρωματικής προστασίας. Κατά συνέπεια, εισηγείται πως η υπό εξέταση προσφυγή θα πρέπει να απορριφθεί από το Δικαστήριο και να επικυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με τον περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμο του 2018 (Ν.73(Ι)/2018), το Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας έχει την εξουσία να εξετάσει την παρούσα υπόθεση και επί της ουσίας. Το γεγονός αυτό, οφείλεται στο ότι η υπό εξέταση υπόθεση αφορά αίτηση που χρονικά εμπίπτει στις προϋποθέσεις του άρθρου 11 του περί Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου του 2018 (Ν. 73(Ι)/2018), οι οποίες δίδουν στο Δικαστήριο την υποχρέωση ελέγχου νομιμότητας και ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.
Προχωρώ να εξετάσω κατά πόσον το αρμόδιο όργανο ορθά απέρριψε το αίτημα του αιτητή για χορήγηση καθεστώτος διεθνούς προστασίας. Θεωρώ χρήσιμο να καταγραφούν όλοι οι ισχυρισμοί που πρόβαλε ο αιτητής σε όλα τα στάδια της εξέτασης του αιτήματός του, προκειμένου να εξετάσω την ορθότητα της προσβαλλόμενης αλλά και για να διαφανεί εάν το αρμόδιο όργανο αποφάσισε μετά από δέουσα έρευνα, ορθά, νόμιμα και εντός των πλαισίων της σχετικής νομοθεσίας και αν εξέδωσε δεόντως αιτιολογημένη απόφαση.
Ο αιτητής, στην αίτησή του για διεθνή προστασία, δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη Νιγηρία, καθώς ο θείος του επιδίωκε να τον σκοτώσει. Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι, παρότι εργαζόταν υπό την εποπτεία του εν λόγω θείου για περίοδο επτά ετών, εκείνος δεν τήρησε τη μεταξύ τους συμφωνία. Στη συνέχεια, ο πατέρας του αιτητή κάλεσε τον θείο να παρουσιαστεί σε αστυνομικό σταθμό, αλλά αυτός αρνήθηκε και άρχισε να τους απειλεί. Μετά τον θάνατο του πατέρα του και ενώ ο θείος του φερόταν να τον καταδιώκει, ο αιτητής απευθύνθηκε σε ιερέα, ο οποίος τον βοήθησε να εξασφαλίσει τα αναγκαία έγγραφα για τη μετάβασή του στην Κύπρο (ερυθρό 1 του διοικητικού φακέλου).
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξής του, ως προς τα προσωπικά του στοιχεία, ο αιτητής ανέφερε ότι κατάγεται από τη Νιγηρία, ότι γεννήθηκε και μεγάλωσε στην πρωτεύουσα της πολιτείας Imo, την πόλη Owerri, τις χρονιές 2016-2018 διέμενε στην πολιτεία Lagos και έπειτα επέστρεψε πίσω στην Owerri όπου και ζούσε μέχρι που εγκατέλειψε τη χώρα στις 13/10/2022 (ερυθρά 28, 4χ-5χ, 31, 2χ του διοικητικού φακέλου). Είναι χριστιανός καθολικός, με δίπλωμα στον τομέα της τοπογραφίας, 6μηνη εκπαίδευση σε κομμωτήριο και ένα χρόνο εκπαίδευση στην επισκευή τηλεφώνων και ομιλεί αγγλικά και Igbo (ερυθρά 31, 1χ, 29, 3χ-4χ του διοικητικού φακέλου). Σε σχέση με την οικογένειά του, δήλωσε ότι ο πατέρας του διαμένει στην Owerri, η μητέρα του δεν γνωρίζει που ακριβώς βρίσκεται και έχει και έναν μεγαλύτερο αδελφό (ερυθρό 29, 5χ του διοικητικού φακέλου). Για την εργασιακή του εμπειρία, ανέφερε ότι από το 2019 μέχρι και που εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του εργαζόταν ως κομμωτής (ερυθρό 28, 3χ του διοικητικού φακέλου).
Ως προς τους λόγους που τον ώθησαν να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής του, ο αιτητής, κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησής του, δήλωσε ότι το αφεντικό του άρχισε να απειλεί τον πατέρα του και ότι ο τελευταίος του πρότεινε να εγκαταλείψει τη χώρα (ερυθρό 27, 2χ του διοικητικού φακέλου). Επισημανθείς ότι οι καταγραφές στην αίτησή του αντίβαιναν στις δηλώσεις του κατά τη συνέντευξη, ανέφερε ότι είχε συμβουλευθεί να καταγράψει όσα αναφέρονται στην αίτηση και πρόσθεσε ότι ο «θείος» στον οποίο γινόταν αναφορά αντιστοιχούσε, στην πραγματικότητα, στο αφεντικό του. Ερωτηθείς περαιτέρω για την καταγραφή περί του ότι ο πατέρας του είχε αποβιώσει, απάντησε ότι το ανέφερε επειδή φοβόταν ότι η αίτησή του θα απορριπτόταν (ερυθρά 27, 4χ, 26, 1χ-2χ, 4χ του διοικητικού φακέλου).
Ο αιτητής ανέφερε ότι εγκατέλειψε τη Νιγηρία λόγω φόβου έναντι του αφεντικού του. Ειδικότερα, δήλωσε ότι ο εν λόγω άνδρας, αναζητώντας ένα άτομο ευγενικό, πιστό και υπάκουο, τον επέλεξε ως κατάλληλο για εργασία και του πρότεινε να τεθεί υπό την υπηρεσία του. Ο αιτητής, κατόπιν αρχικής συζήτησης με τον πατέρα του και εν συνεχεία κοινής συνεννόησης, συνήψε με το εν λόγω πρόσωπο προφορική συμφωνία. Στο πλαίσιο αυτής, ο αιτητής όφειλε να εργάζεται στο κατάστημα, να καθαρίζει τον χώρο, να τακτοποιεί τα εμπορεύματα και να πωλεί υλικά για γεννήτριες στους πελάτες. Στη συνέχεια, εγκαταστάθηκε στην οικία του εν λόγω προσώπου στη Lagos, όπου εργαζόταν τόσο στο κατάστημα όσο και στην οικία, χωρίς να λαμβάνει οποιαδήποτε αμοιβή.
Ο αιτητής ανέφερε ότι εργάστηκε υπό τις εν λόγω συνθήκες για περίοδο τριών ετών, καθώς πίστευε ότι θα τοποθετείτο σε διαφορετική θέση, κάτι που ουδέποτε συνέβη. Μετά την αποχώρησή του, ο πατέρας του επικοινώνησε με το πρώην αφεντικό του, ζητώντας την καταβολή των δεδουλευμένων για τα τρία έτη εργασίας, αίτημα το οποίο απορρίφθηκε. Περαιτέρω, ο εν λόγω άνδρας προέβη σε ενέργειες εις βάρος του αιτητή, καλώντας την αστυνομία με σκοπό τη σύλληψή του. Ερωτηθείς να διευκρινίσει τούτο, ο αιτητής ανέφερε ότι το πρώην αφεντικό του τον κατήγγειλε στις αρχές για κλοπή χρημάτων και διαφυγή.
Κληθείς να δηλώσει τον τόπο διαμονής του μέχρι την αναχώρησή του από τη χώρα, ανέφερε ότι διέμενε στην Owerri, στην οικία φίλου του. Ερωτηθείς πώς, από το χρονικό σημείο κατά το οποίο διέκοψε την εργασία του (το 2018, κατά δήλωσή του) μέχρι και την αναχώρησή του από τη Νιγηρία στις 13/10/2022, δεν εντοπίστηκε από τις αρχές, απάντησε ότι, μετά την επιστροφή του στην Owerri, υπέβαλε αίτηση για έναρξη σπουδών και παράλληλα εργαζόταν. Πρόσθεσε ότι, λόγω των προβλημάτων που προκαλούσε το πρώην αφεντικό του, είχε αντιληφθεί ότι, με την ολοκλήρωση του διπλώματός του, θα έπρεπε να εγκαταλείψει τη χώρα. Ερωτηθείς εάν, κατά το διάστημα από το 2018 μέχρι το 2022, συνέβη κάποιο περιστατικό εις βάρος του, απάντησε αρνητικά (ερυθρά 26, 7χ-8χ, 25, 1χ-2χ, 4χ, 24, 1χ-2χ, 4χ του διοικητικού φακέλου).
Στη βάση των ανωτέρω ισχυρισμών, ο αρμόδιος λειτουργός σχημάτισε δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς οι οποίοι προκύπτουν από τις δηλώσεις του αιτητή. O πρώτος ισχυρισμός αφορά το ότι ο αιτητής είναι υπήκοος της Νιγηρίας, με τόπο καταγωγής και τελευταίας συνήθους διαμονής την πόλη Owerri της πολιτείας Imo. Ο δεύτερος ισχυρισμός στηρίζεται στα προβλήματα που του δημιουργούσε το πρώην αφεντικό του και ο οποίος απειλούσε τον πατέρα του.
Ο πρώτος ισχυρισμός έγινε αποδεκτός από τους καθ' ων η αίτηση, καθώς κρίθηκε ότι πληρείτο τόσο η εσωτερική όσο και η εξωτερική αξιοπιστία των δηλώσεών του, λαμβανομένου υπόψη και του διαβατηρίου του αιτητή. Ωστόσο, ο δεύτερος ισχυρισμός δεν έτυχε αποδοχής. Σχετικά με το δεύτερο ισχυρισμό, ο αρμόδιος λειτουργός διέκρινε ότι τα όσα δήλωσε ο αιτητής δεν ήταν λεπτομερή και περαιτέρω, υπήρχαν πολλά κενά και αντιφάσεις στο αφήγημά του και έχει πληγεί η αξιοπιστία του σε διάφορα σημεία επ’ αυτού.
Συγκεκριμένα, κατά την εκτίμηση της εσωτερικής αξιοπιστίας, ο αρμόδιος λειτουργός κατέγραψε ότι ο αιτητής, όταν επισημάνθηκε πως τα όσα ανέφερε στην αίτησή του αντίβαιναν στις δηλώσεις του κατά τη συνέντευξη, παραδέχθηκε ότι οι καταγραφές στην αίτηση ήταν αναληθείς. Ειδικότερα, διευκρίνισε ότι δεν υπήρχε θείος, αλλά ότι αναφερόταν στο αφεντικό του, καθώς και ότι ο πατέρας του δεν είχε αποβιώσει. Περαιτέρω, ως προς τις κατ’ ισχυρισμό απειλές από το πρώην αφεντικό του, ο αιτητής προέβη σε δηλώσεις χωρίς επαρκή λεπτομέρεια, αναφέροντας ότι, κατά προσέγγιση το 2016, ο εν λόγω άνδρας τον προσέλαβε για να εργάζεται υπό τις οδηγίες του. Σε συναφείς ερωτήσεις αναφορικά με τα επακόλουθα, απάντησε εκ νέου αορίστως ότι συνήψαν προφορική συμφωνία, ενώ ως προς τα καθήκοντά του περιορίστηκε να δηλώσει γενικά ότι θα εργαζόταν σε κατάστημα, θα καθάριζε, θα τοποθετούσε εμπορεύματα και θα πωλούσε γεννήτριες.
Επιπλέον, ερωτηθείς για την τριετή παραμονή του στην οικία και υπό την υπηρεσία του πρώην αφεντικού του και ειδικότερα για τον λόγο που δεν αποχώρησε νωρίτερα, δεδομένου ότι δεν τοποθετήθηκε στη θέση που του είχε υποσχεθεί και δεν ελάμβανε αμοιβή, απάντησε μη ευλογοφανώς ότι ανέμενε πως θα τοποθετείτο σε θέση σχετική με τις γεννήτριες, πλην όμως στη θέση αυτή τοποθετήθηκε άλλο πρόσωπο και ο ίδιος παρέμεινε στο κατάστημα. Ως προς τα γεγονότα που ακολούθησαν την αποχώρησή του, ανέφερε ότι ο πατέρας του επικοινώνησε με το εν λόγω πρόσωπο ζητώντας την καταβολή των δεδουλευμένων για την τριετή εργασία του, αίτημα το οποίο απορρίφθηκε, ενώ το πρώην αφεντικό του άρχισε να δημιουργεί προβλήματα και να καλεί την αστυνομία με σκοπό τη σύλληψή του. Περαιτέρω, δήλωσε ότι αναζητείτο από τις αρχές, κατόπιν καταγγελίας του πρώην εργοδότη του περί κλοπής χρημάτων, χωρίς ωστόσο να παραθέσει συγκεκριμένα περιστατικά ή πρόσθετες λεπτομέρειες. Τέλος, ερωτηθείς κατά πόσον του συνέβη οτιδήποτε κατά το χρονικό διάστημα από το 2018, όταν και αποχώρησε από την εργασία του, έως το 2022, όταν εγκατέλειψε τη Νιγηρία, απάντησε αρνητικά. Συνεπώς η εσωτερική αξιοπιστία των δηλώσεων του αιτητή δεν τεκμηριώθηκε και διαφαίνεται ότι ο αιτητής έζησε στη χώρα του 4 χρόνια μετά τα περιστατικά που έλαβαν χώρα εναντίον του, χωρίς να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε πρόβλημα.
Κατά την εκτίμηση της εξωτερικής αξιοπιστίας, ο αρμόδιος λειτουργός επισήμανε ότι τα όσα ανέφερε ο αιτητής αποτελούσαν το μοναδικό τεκμήριο προς υποστήριξη του αιτήματός του, και δεν υπήρχαν εύλογοι λόγοι που να δικαιολογούσαν την περαιτέρω ανάλυσή τους μέσω άλλων πηγών πληροφόρησης. Ως εκ τούτου, ο υπό εξέταση ισχυρισμός δεν έγινε αποδεκτός στο σύνολό του.
Υπό το φως του μοναδικού αποδεκτού ισχυρισμού σχετικά με τα προσωπικά στοιχεία του αιτητή, ο αρμόδιος λειτουργός συνήγαγε κατά την αξιολόγηση κινδύνου, αφού παρέθεσε πληροφορίες αναφορικά με την επικρατούσα κατάσταση ασφαλείας στην τόπο καταγωγής και συνήθους διαμονής του, την πολιτεία Imo, και λαμβάνοντας υπόψη το ατομικό του προφίλ, ότι δεν υπήρχαν εύλογοι λόγοι να θεωρείτο ότι συνέτρεχε εύλογη πιθανότητα να αντιμετώπιζε πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης, σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του τη Νιγηρία.
Ακολούθως, κατά τη νομική ανάλυση κρίθηκε πως δεν προέκυπτε βάσιμος φόβος δίωξης βάσει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000 αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης στο πλαίσιο του άρθρου 19 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000. Ειδικότερα, κατά την αξιολόγηση των προϋποθέσεων του άρθρου 19 (2) (α) και (β) του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000 κρίθηκε πως ο αιτητής κατά την επιστροφή του στη Νιγηρία, δεν θα αντιμετώπιζε πραγματικό κίνδυνο θανατικής ποινής ή εκτέλεσης, ούτε μπορούσε να θεωρηθεί ότι θα αντιμετώπιζε πραγματικό κίνδυνο βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας. Κατά την αξιολόγηση των προϋποθέσεων του άρθρου 19 (2) (γ) του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000 ο αρμόδιος λειτουργός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο αιτητής δεν θα αντιμετώπιζε πραγματικό κίνδυνο να υφίστατο σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, αφού η κατάσταση στην πολιτεία Imo της Νιγηρίας, δεν χαρακτηριζόταν από καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης. Το περιεχόμενο της υπό αναφορά Έκθεσης-Εισήγησης, εξέτασε ο αρμόδιος εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών λειτουργός, που εκτελεί καθήκοντα Προϊσταμένου και απέρριψε το αίτημα του αιτητή.
Στα πλαίσια εξέτασης της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, προχωρώ να εξετάσω κατ' ουσίαν το αίτημα του αιτητή λαμβάνοντας υπόψη βεβαίως όλα όσα τέθηκαν ενώπιον μου από τη συνήγορό του, αλλά και από τη συνήγορο που εκπροσωπεί τους καθ' ων η αίτηση. Όσον αφορά τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό ο οποίος έγινε αποδεκτός από την Υπηρεσία Ασύλου και αφορά την ταυτότητα, το προφίλ και τη χώρα καταγωγής του αιτητή, δεν χρειάζεται περαιτέρω σχολιασμό, εφόσον προκύπτει πως ορθά έγινε αποδεκτός.
Αναφορικά με τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, τα προβλήματα που του δημιουργούσε το πρώην αφεντικό του και τις κατ’ ισχυρισμόν απειλές εκ μέρους του, συμφωνώ με τα ευρήματα του αρμόδιου λειτουργού ως προς την αξιοπιστία του εν λόγω ισχυρισμού. Ειδικότερα, από το αφήγημα του αιτητή απουσιάζει η αναγκαία λεπτομέρεια και βιωματικότητα, καθότι δεν παραθέτει ουσιώδεις πληροφορίες αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο τον προσέγγισε το πρώην αφεντικό του, τη μεταξύ τους συμφωνία, τον χρόνο έναρξης της εργασιακής του σχέσης, τα καθήκοντά του κατά τη διάρκεια της απασχόλησής του, καθώς και τις λεπτομέρειες ως προς την κατ’ ισχυρισμόν αναζήτησή του από τις αρχές, κατόπιν καταγγελίας περί κλοπής χρημάτων. Επίσης δεν αναφέρει πως ενώ το περιστατικό έλαβε χώρα του 2018 ο ίδιος διέμεινε στη χώρα του μέχρι το 2022 χωρίς να αντιμετωπίσει οποιοδήποτε πρόβλημα.
Περαιτέρω, το αφήγημά του παρουσιάζει έλλειψη ευλογοφάνειας και εσωτερικές αντιφάσεις. Συγκεκριμένα, δεν είναι λογικά συνεπές το ότι παρέμεινε και εργαζόταν υπό την υπηρεσία του πρώην εργοδότη του για τρία έτη αμισθί, με μόνη προσδοκία ότι θα τοποθετείτο στη θέση που του είχε υποσχεθεί. Επιπλέον, δεν παρίσταται εύλογο το ότι, αντί ο ίδιος να επικοινωνήσει με τον πρώην εργοδότη του για την καταβολή των δεδουλευμένων, το έπραξε ο πατέρας του. Τέλος, στην αίτηση διεθνούς προστασίας ανέφερε ότι εργαζόταν υπό την υπηρεσία του θείου του για επτά έτη και ότι, όταν εκείνος δεν τήρησε τη συμφωνία τους, ο πατέρας του αιτητή τον κάλεσε να προσέλθει σε αστυνομικό τμήμα, πλην όμως αυτός αρνήθηκε και άρχισε να τους απειλεί. Περαιτέρω, ανέφερε ότι, μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο θείος του άρχισε να τον καταδιώκει. Ωστόσο, κατά τη συνέντευξη, αφού πρώτα επιβεβαίωσε ότι οι καταγραφές στην αίτησή του ήταν αναληθείς, δήλωσε ότι δεν υπήρχε θείος, ότι αναφερόταν στο πρώην αφεντικό του, καθώς και ότι ο πατέρας του δεν είχε αποβιώσει. Υπό το φως των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι δεν τεκμηριώνεται η εσωτερική συνοχή και αξιοπιστία του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού.
Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία, θα συμφωνήσω με τους καθ' ων η αίτηση πως ένεκα της προσωπικής φύσης του υπό εξέταση ισχυρισμού αυτός δεν είναι δυνατόν να διασταυρωθεί από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης για τη χώρα καταγωγής του αιτητή. Κατά συνέπεια, με δεδομένο ότι η αιτητής δεν κατάφερε να τεκμηριώσει τον ισχυρισμό του, εφόσον προέβη κατά το αφήγημά του σε γενικές, αόριστες, μη ευλογοφανείς και αντιφατικές αναφορές, ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός.
Όπως προκύπτει από το πιο πάνω ιστορικό ο αιτητής δεν έχει στοιχειοθετήσει οποιοδήποτε λόγο για τον οποίο θα μπορούσε να του δοθεί καθεστώς διεθνούς προστασίας. Το άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000 προβλέπει πως (υπογράμμιση του παρόντος Δικαστηρίου): «Ως πρόσφυγας αναγνωρίζεται το πρόσωπο που, λόγω βάσιμου φόβου καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, είναι εκτός της χώρας της ιθαγενείας του και δεν είναι σε θέση, ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν είναι πρόθυμο, να χρησιμοποιήσει την προστασία της χώρας αυτής [.]».
Είναι ξεκάθαρο τόσο από το άρθρο 3 του Ν.6(Ι)/2000, όσο και από το άρθρο 1 Α της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων, πως για να αναγνωριστεί πρόσωπο ως πρόσφυγας, θα πρέπει να αποδεικνύεται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης, του οποίου τόσο το υποκειμενικό, όσο και το αντικειμενικό στοιχείο, πρέπει να εκτιμηθούν από το αρμόδιο όργανο προτού καταλήξει σε απόφαση (Βλ. σχ. παρ.37 και 38 του Εγχειριδίου για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων, της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών).
Ως νομολογιακά έχει κριθεί, γενικοί και αόριστοι ισχυρισμοί, καθώς και ισχυρισμοί για κίνδυνο ζωής χωρίς στοιχειοθετημένες και τεκμηριωμένες αναφορές, δεν θεμελιώνουν βάσιμο φόβο δίωξης ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης, ώστε να ισοδυναμεί με εκείνη της προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου από τα οποία δεν χωρεί παρέκκλιση και δεν στοιχειοθετεί περιστάσεις, οι οποίες λαμβανομένης υπόψη της εξατομικευμένης κατάστασης του αιτητή να συνιστούν απειλή έτσι ώστε ευλόγως να δύναται να θεωρηθεί ότι ο αιτητής έχει βάσιμο φόβο δίωξης (βλ. απόφασή στην υπόθεση υπ' αριθμόν 121/20, A.S.R. v. Κυπριακή Δημοκρατία, ημερομηνίας 31/7/2020).
Βάσει της ανωτέρω ανάλυσης στο σύνολό της, κρίνω ότι δεν υπάρχει κάποιος βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης του αιτητή σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του. Κατά συνέπεια, προκύπτει πως ορθά αποφασίστηκε από την Υπηρεσία Ασύλου, ότι δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του αιτητή εκείνα τα υποκειμενικά και αντικειμενικά στοιχεία που στοιχειοθετούν δικαιολογημένο φόβο δίωξης σύμφωνα με το άρθρο 3(1) του Περί Προσφύγων Νόμου, Ν. 6 (Ι)/2000.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχω αναλύσει ανωτέρω, ορθά κρίθηκε από τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου ότι δεν στοιχειοθετούνται ούτε οι προϋποθέσεις του άρθρου 19 του Ν. 6(Ι)/2000, για να παρασχεθεί στον αιτητή το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αναφορικά με τον κίνδυνο να υποστεί σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του.
Για τη διαπίστωση αυτού του πραγματικού κινδύνου θα πρέπει να υπάρχουν, όπως ρητά προνοεί το άρθρο 19(1), του Ν. 6(Ι)/2000, «ουσιώδεις λόγοι». Περαιτέρω, σοβαρή βλάβη ή σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη κατά το εδάφιο (2) του άρθρου 19, του Ν. 6 (Ι)/2000 σημαίνει κίνδυνο αντιμετώπισης θανατικής ποινής ή εκτέλεσης βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας ή να υπάρχει σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης (Βλ. Galina Bindioul v. Αναθεωρητική Αρχή Προσφύγων, Υποθ. Αρ. 685/2012, ημερομηνίας 23/04/13 και Mushegh Grigoryan κ.α. v. Κυπριακή Δημοκρατία, Υποθ. Αρ. 851/2012, ημερομηνίας 22/9/2015), ECLI:CY:AD:2015:D619.
Ο αρμόδιος λειτουργός, διεξήγαγε έρευνα για την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο διαμονής του αιτητή, από την οποία προέκυψε ότι δεν υφίστατο εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετώπιζε δίωξη ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης. Ως εκ τούτου, κρίθηκε πως δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για παραχώρηση καθεστώτος συμπληρωματικής προστασίας. Σε κάθε περίπτωση, διεξήγαγα περαιτέρω έρευνα σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του αιτητή, σε πρόσφατες πηγές πληροφόρησης, στα πλαίσια βεβαίως της ex nunc δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου και προς εκπλήρωση της υποχρέωσης του Δικαστηρίου για έλεγχο της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης.
Όσον αφορά τη γενική κατάσταση ασφαλείας στη Νιγηρία, η έκθεση της EUAA για την κατάσταση ασφαλείας στη Νιγηρία αναφέρει ότι η Νιγηρία συνεχίζει να αντιμετωπίζει μια ποικιλία ταυτόχρονων προκλήσεων ασφάλειας[1], καθεμία από τις οποίες είναι πολυδιάστατη και συνιστά σοβαρή απειλή για τη σταθερότητα της χώρας. Οι προκλήσεις αυτές έχουν διατηρήσει τη χώρα σε κατάσταση κρίσης ασφάλειας τα τελευταία είκοσι χρόνια[2]. Η βόρεια Νιγηρία εξακολουθεί να πλήττεται από την ισλαμιστική εξέγερση που διαρκεί εδώ και δεκαπέντε περίπου χρόνια[3]. Ενώ η εξέγερση αυτή, με επικεφαλής τη Boko Haram και συναφείς οργανώσεις της Al-Guida και του Ισλαμικού Κράτους, θεωρούνταν επί μακρόν η σημαντικότερη απειλή για τη σταθερότητα της χώρας, στις αρχές του 2024 η βία που απορρέει από τη ληστρική δράση έχει γίνει πιο θανατηφόρα και διαδεδομένη.
Παράλληλα, εντάσεις μεταξύ κτηνοτρόφων και αγροτών σχετικά με τα μέσα βιοπορισμού[4] παρέμειναν ζήτημα σε ολόκληρη τη βορειοκεντρική ζώνη[5] (γνωστή και ως Μεσαία Ζώνη), καθώς και σε άλλα μέρη της χώρας[6]. Ορισμένες πηγές απέδωσαν τις προκλήσεις αυτές σε εθνο-θρησκευτικές εντάσεις[7] και, κατά διαστήματα, σε εγκληματική δραστηριότητα[8]. Επιπλέον, στη διάρκεια της περιόδου αναφοράς της έκθεσης (1 Ιανουαρίου 2024 - 31 Αυγούστου 2025) συνεχίστηκαν οι αποσχιστικές δραστηριότητες των Biafrans στη νοτιοανατολική ζώνη, η εγκληματικότητα στο Δέλτα του Νίγηρα[9], οι δραστηριότητες βίαιων συμμοριών στη νότια-νοτιοανατολική και νοτιοδυτική ζώνη[10], καθώς και η προεκλογική βία στην πολιτεία Edo[11].Τα πολλαπλά αυτά ζητήματα ασφάλειας έχουν καταπονήσει τις στρατιωτικές και αστυνομικές δυνάμεις της χώρας[12].
Εν προκειμένω, αναφορικά με τον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής του αιτητή, σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα της βάσης δεδομένων ACLED (The Armed Conflict Location & Event Data Project), ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού με έργο τη συλλογή, ανάλυση και χαρτογράφηση δεδομένων σχετικά με τις ημερομηνίες, τους δρώντες, τις τοποθεσίες, τους θανάτους και τους τύπους όλων των καταγεγραμμένων γεγονότων πολιτικής βίας και διαμαρτυρίας σε παγκόσμια κλίμακα, στη διάρκεια ενός έτους (Past year of ACLED Data) και συγκεκριμένα με ημερομηνία καταγραφής το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 23/04/2026), όσον αφορά την πολιτεία Imo της Νιγηρίας, τόπος τελευταίας συνήθους διαμονής του αιτητή, έχουν καταγραφεί 66 περιστατικά πολιτικής βίας ("Political violence", που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), από τα οποία προκλήθηκαν 107 θάνατοι.[13] Σημειώνεται ότι σύμφωνα με εκτιμήσεις για το έτος 2022, ο πληθυσμός της Νιγηρίας ανέρχεται σε 216,783,400 κατοίκους[14], και ο πληθυσμός της πολιτείας Imo ανέρχεται στα 5,459,300 και για το έτος 2025 6,013,800 κάτοικοι.[15]
Αποτιμώντας τα προαναφερόμενα δεδομένα, δεν καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετωπίσει κατά την επιστροφή του κίνδυνο σοβαρής βλάβης, καθότι η συχνότητα περιστατικών ασφαλείας στον τελευταίο τόπο συνήθους διαμονής του αιτητή όπου αναμένεται να επιστρέψει, δεν είναι τέτοιας έντασης ώστε να διατρέχει κίνδυνο εξαιτίας και μόνο της παρουσίας του εκεί να τεθεί σε κίνδυνο η ζωή του. Εξετάζοντας περαιτέρω τις προσωπικές περιστάσεις του αιτητή, παρατηρώ ότι αυτός είναι άνδρας, υγιής, με ικανοποιητικό μορφωτικό επίπεδο, πλήρως ικανός προς εργασία, χωρίς στοιχεία ευαλωτότητας και με υποστηρικτικό/οικογενειακό δίκτυο στη χώρα καταγωγής του αλλά και με προηγούμενη εργασιακή εμπειρία στη χώρα καταγωγής του. Ο αιτητής δεν έχει θέσει οποιαδήποτε ατομικά χαρακτηριστικά στην ενώπιον μου δικαστική διαδικασία, που να υποδηλώνουν ότι μπορεί να έχει τεθεί με οποιονδήποτε τρόπο σε δυσμενή θέση ή σε κίνδυνο δίωξης ή βλάβης.
Επιπρόσθετα, λαμβάνεται υπόψη ότι ο Υπουργός Εσωτερικών στα πλαίσια των εξουσιών του δυνάμει του άρθρου 12 Β τρις του περί Προσφύγων Νόμου (Ν. 6 (Ι)/2000) με την Κ.Δ.Π. 145/2025, καθόρισε τη χώρα καταγωγής του αιτητή ως ασφαλή χώρα ιθαγένειας, εφόσον ικανοποιήθηκε βάσει της νομικής κατάστασης, της εφαρμογής του δικαίου στο πλαίσιο δημοκρατικού συστήματος και των γενικών πολιτικών συνθηκών, ότι στην οριζόμενη χώρα γενικά και μόνιμα δεν υφίστανται πράξεις δίωξης σύμφωνα με το άρθρο 3Γ, ούτε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, ούτε απειλή η οποία προκύπτει από τη χρήση αδιάκριτης βίας σε κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύγκρουσης.
Εκ του περισσού (εφόσον απέσυρε οποιοδήποτε άλλο ισχυρισμό κατά το στάδιο των διευκρινίσεων και προώθησε μόνο την έλλειψη δέουσας έρευνας εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου), θα πρέπει να να αναφερθεί πως η συνήγορος του αιτητή στην Γραπτή Απαντητική της Αγόρευσης αναφέρει πως βάσει του προβλήματος υγείας που αντιμετώπιζε ο αιτητής έπρεπε να παραπεμφθεί σε ειδικό γιατρό. Πρόσθετα, ο αιτητής στη συνέντευξή του αναφέρεται σε κάποιο πρόβλημα υγείας, χωρίς όμως να έχει προσκομίσει οποιαδήποτε πιστοποιητικά και χωρίς να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου λεπτομέρειες που να ήταν αρκετές για να του χορηγηθεί οποιοδήποτε καθεστώς. Ο αιτητής είχε τη δυνατότητα να προσκομίσει οποιοδήποτε στοιχείο επιθυμούσε ενώπιον του Δικαστηρίου και θα εξεταζόταν από το Δικαστήριο ενόψει της δικαιοδοσίας του να προβαίνει σε κατ’ουσίαν έλεγχο. Η γενική και αόριστη αναφορά της συνηγόρου του δεν μπορεί να τεκμηριώσει οποιοδήποτε πρόβλημα λαμβάνοντας βέβαια υπόψη πως η Νιγηρία κρίθηκε ως ασφαλή χώρα ιθαγένειας η οποία περιλαμβάνεται στην ΚΔΠ145/25, όπως έχω αναφέρει ανωτέρω.
Κατά πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, δέουσα έρευνα κρίνεται από το Δικαστήριο ότι έγινε, όταν το αρμόδιο όργανο εξετάζει κάθε σχετικό με την υπόθεση γεγονός (Βλ. Motorways Ltd v. Υπουργού Οικονομικών (1999) 3ΑΑΔ 447). Ορθή και πλήρης έρευνα θεωρείται αυτή που εκτείνεται στη διερεύνηση των ουσιωδών στοιχείων της υπόθεσης (Βλ. Νικολαΐδη v. Μηνά (1994) 3ΑΑΔ 321, Τουσούνα ν. Δημοκρατίας (2013) 3 Α.Α.Δ. 151, Χωματένος ν. Δημοκρατίας κ.α. (2 Α.Α.Δ. 120). Η έκταση της έρευνας εξαρτάται πάντοτε από τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης (Βλ. Δημοκρατία v. Ευαγγέλου κ.α. (2013) 3ΑΑΔ 414) και το αρμόδιο όργανο οφείλει να βρει τον κατάλληλο τρόπο για να εκπληρώσει την υποχρέωσή του για δέουσα έρευνα.
Από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου και το σύνολο το στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου, κρίνω ότι ακολουθήθηκε η ορθή διερευνητική διαδικασία και ορθώς το αίτημα του αιτητή για αναγνώριση καθεστώτος διεθνούς προστασίας έχει απορριφθεί. Οι καθ' ων η αίτηση, στα πλαίσια εξέτασης και αξιολόγησης του αιτήματος του αιτητή, συνεκτίμησαν και αξιολόγησαν όλα τα στοιχεία που είχαν ενώπιον τους προτού καταλήξουν στην προσβαλλόμενη απόφαση και ενόψει των ισχυρισμών που πρόβαλε ο αιτητής, προέβησαν στη δέουσα υπό τις περιστάσεις έρευνα.
Με βάση λοιπόν το σύνολο των στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον μου, καταλήγω ότι η προσφυγή του αιτητή εξετάστηκε με επάρκεια και επιμέλεια και υπήρξε επαρκής αιτιολόγηση της προσβαλλόμενης απόφασης εκ μέρους του αρμόδιου οργάνου. Το περιεχόμενο της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία συμπληρώνεται από την αιτιολογημένη Έκθεση-Εισήγηση του αρμόδιου λειτουργού της Υπηρεσίας Ασύλου, στην οποία εκτίθενται λεπτομερώς οι λόγοι της απόρριψης του αιτήματος, αποκαλύπτει ότι η απόφασή της είναι απόλυτα ορθή και στα πλαίσια της σχετικής νομοθεσίας.
Ως εκ τούτου, η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, με έξοδα €1000 υπέρ των καθ' ων η αίτηση, και εναντίον του αιτητή.
Χ. Μιχαηλίδου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] International Crisis Group, Restoring Nigeria's Leadership for Regional Peace and Security, 11 December 2024, διαθέσιμο στο: https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/2024-12/b203-nigeria-leadership.pdf, σελ. 8; Jones, M., & Kotarska, G., Crime, Terror and Insecurity in Nigeria. (RUSI Whitehall Report). Royal United Services Institute, 2025, διαθέσιμο στο: https://static.rusi.org/crime-terror-and-insecurity-in-nigeria.pdf , σελ. 1
[2] Aboh, A., Nigeria's security problems deepen as Anglophone insurgency in Cameroon spills across border, The Conversation, 28 February 2024, διαθέσιμο στο: https://theconversation.com/nigerias-security-problems-deepen-as-anglophone-insurgency-in-cameroon-spills-across-border-223078
[3] International Crisis Group, Restoring Nigeria's Leadership for Regional Peace and Security, 11 December 2024, διαθέσιμο στο: https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/2024-12/b203-nigeria-leadership.pdf, σελ. 8
[4] HRW, Nigeria: Prioritize Security Amid Rising Violence in Benue State, 18 June 2025, url; Wiehler, C. and Malefakis, M., Time to Make 'Peace' with the Bandits, CSS, April 2024, διαθέσιμο στο: https://css.ethz.ch/content/dam/ethz/special-interest/gess/cis/center-for-securities-studies/pdfs/PP12-1_2024-EN.pdf, σελ. 2
[5] International Crisis Group, Restoring Nigeria's Leadership for Regional Peace and Security, 11 December 2024, διαθέσιμο στο: https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/2024-12/b203-nigeria-leadership.pdf, σελ. 8
[6] Ojewale, O., Violence is endemic in north central Nigeria: what communities are doing to cope, The Conversation, 23 June 2021, διαθέσιμο στο: https://theconversation.com/violence-is-endemic-in-north-central-nigeria-what-communities-are-doing-to-cope-157349,
[7] Conversation (The), Nigeria's growing security crisis: 6 essential reads, 22 April 2025, διαθέσιμο στο: https://theconversation.com/nigerias-growing-security-crisis-6-essential-reads-254639; HumAngle, What Is The Real Cause Of Attacks In Nigeria's Middle Belt?, 4 February 2024, διαθέσιμο στο: https://humanglemedia.com/what-is-the-real-cause-of-attacks-in-nigerias-middle-belt/
[8] Conversation (The), Nigeria's growing security crisis: 6 essential reads, 22 April 2025, διαθέσιμο στο: https://theconversation.com/nigerias-growing-security-crisis-6-essential-reads-254639
[9] International Crisis Group, Restoring Nigeria's Leadership for Regional Peace and Security, 11 December 2024, διαθέσιμο στο: https://www.crisisgroup.org/brf/africa/west-africa/nigeria/b203-restoring-nigerias-leadership-regional-peace-security#:~:text=To%20rejuvenate%20Nigeria's%20diplomacy%20as%20a%20force,Nigerian%20government%20should%20focus%20on%20three%20priorities.
[10] SBM Intelligence, Gangster's Paradise: Nigeria's Restive Youth Gang Crisis, 2020-2025, 1 July 2025, διαθέσιμο στο: https://www.sbmintel.com/wp-content/uploads/2025/06/202507_Gangsters-Paradise.pdf, σελ. 4
[11] PLAC, Nigeria Annual Human Rights Report 2024, 16 December 2024, διαθέσιμο στο: https://placng.org/i/wp-content/uploads/2024/12/Nigeria-Annual-Human-Rights-Report-2024.pdf, σελ. 41
[12] International Crisis Group, Restoring Nigeria's Leadership for Regional Peace and Security, 11 December 2024, διαθέσιμο στο: https://www.crisisgroup.org/sites/default/files/2024-12/b203-nigeria-leadership.pdf, σελ. 8
[13] Πλατφόρμα ACLED Explorer, Country: Nigeria, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη στο: https://acleddata.com/platform/explorer
[14] City Population, Nigeria, διαθέσιμο στο: https://citypopulation.de/en/nigeria/cities/agglos/
[15] City Population, Nigeria – Imo, διαθέσιμο στο: https://www.citypopulation.de/en/nigeria/admin/NGA017__imo/
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο