ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Υπόθεση Αρ.: 3063/2023

24 Απριλίου, 2026

[Ε.ΡΗΓΑ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

Αναφορικά με το άρθρο 146 Συντάγματος

Μεταξύ:

E.Μ.P., 

από Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό

                                                                         Αιτήτρια

-και-

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω

της Υπηρεσίας Ασύλου

 

Δικηγόροι για Αιτήτρια: Τζ. Μπετίτο (κος), για Πιερίδης & Πιερίδης

Δικηγόρος για Καθ' ων η αίτηση: Β. Θωμά (κα), για Ν. Κωνσταντίνου (κος) για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας 

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Ε. ΡΗΓΑ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Με την υπό κρίση προσφυγή, η Αιτήτρια στρέφεται εναντίον της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ημερομηνίας 12.07.2023, με την οποίαν απορρίφθηκε το αίτημά της για άσυλο, καθότι κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 του περί Προσφύγων Νόμου του 2000, Ν. 6(Ι)/2000, ως έχει τροποποιηθεί (στο εξής αναφερόμενος ως «ο περί Προσφύγων Νόμος»).

 

ΓΕΓΟΝΟΤΑ

 

Προτού εξεταστούν οι εκατέρωθεν ισχυρισμοί, επιβάλλεται η σκιαγράφηση των γεγονότων που περιβάλλουν την υπό κρίση υπόθεση, όπως αυτά προκύπτουν από την αίτηση της Αιτήτριας, την ένσταση των Καθ' ων η αίτηση αλλά και από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου που κατατέθηκε στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας και σημειώθηκε ως Τεκμήριο 1 (στο εξής αναφερόμενος ως «ο δ.φ.» ή «ο διοικητικός φάκελος»).

 

Η Αιτήτρια είναι υπήκοος της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (στο εξής αναφερόμενη ως «Λ.Δ.Κ.»), την οποία εγκατέλειψε στις 04.04.2021 και αφίχθηκε παράνομα στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας περιοχές στις 19.04.2021. Αίτηση ασύλου υπέβαλε στις 31.05.2021 και ακολούθως, παρέστη σε  συνέντευξη στις 11.07.2023 με λειτουργό της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής αναφερόμενος ως «Ο Λειτουργός»). Κατόπιν εξέτασης της ουσίας της υπόθεσής της, η αίτηση της απορρίφθηκε στις 12.07.2023. Εναντίον της απόφασης αυτής η Αιτήτρια καταχώρισε την υπό κρίση προσφυγή στο παρόν Δικαστήριο.

 

ΝΟΜΙΚΟΙ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ

 

Η Αιτήτρια, μέσω των συνηγόρων της προέβαλε στα πλαίσια τόσο του εισαγωγικού δικογράφου της διαδικασίας όσο και της γραπτής της αγόρευσης πλείονες λόγους ακυρώσεως, τους οποίους ωστόσο απέσυρε κατά το στάδιο των Διευκρινίσεων και περιορίστηκε μόνο στην προώθηση των λόγων ακυρώσεως περί έλλειψης δέουσας έρευνας, και επαρκούς αιτιολογίας.

 

Από την πλευρά τους οι Καθ' ων η αίτηση υπεραμύνονται της νομιμότητας της επίδικης πράξης, εξετάζοντας και αντικρούοντας έναν έκαστο ισχυρισμό της Αιτήτριας υποβάλλοντας ότι αυτή είναι νόμιμη και ορθή και ότι ελήφθη κατόπιν δέουσας έρευνας και ορθής ενάσκησης των εξουσιών που παρέχει ο Νόμος, αφού λήφθηκαν υπόψη όλα τα σχετικά γεγονότα και περιστατικά της υπόθεσης καθώς και ότι η επίδικη απόφαση είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη κατά τρόπο που καθίσταται εφικτός και ευχερής ο δικαστικός έλεγχος. Ισχυρίζονται περαιτέρω ότι οι ισχυρισμοί της Αιτήτριας δεν αποσείουν το βάρος απόδειξης, το οποίο η ίδια φέρει, τόσο ως προς τους λόγους ακυρώσεως που προωθεί με την προσφυγή, όσο και προς την ύπαρξη βάσιμου φόβου δίωξης βάσει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου ή πραγματικού κινδύνου σοβαρής βλάβης δυνάμει του άρθρου 19 του ίδιου Νόμου. Τέλος, προωθούν πως οι λόγοι ακύρωσης τους οποίους προβάλλει η Αιτήτρια δεν εγείρονται σύμφωνα με τον Κανονισμό 7 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1962  καθώς δεν εκθέτονται τα νομικά σημεία επί των οποίων στηρίζεται, δεν αιτιολογούνται πλήρως και ως εκ τούτου θεωρούνται νομολογιακά εγκαταλειφθέντες και δεν θα πρέπει να τύχουν εξέτασης από το Δικαστήριο. 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΑΤΕΡΩΘΕΝ ΙΣΧΥΡΙΣΜΩΝ

 

Επί του λόγου ακυρώσεως περί αναιτιολόγητης απόφασης

 

Σε ότι αφορά τον ισχυρισμό της Αιτήτριας περί αναιτιολόγητης απόφασης, είναι καταρχήν κρίσιμο και απαραίτητο να καταστεί αντιληπτό ότι η δικαιοδοσία του παρόντος δικαστηρίου διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στο λυσιτελές της προβολής τέτοιων ισχυρισμών. Ειδικότερα, το παρόν Δικαστήριο ως δικαστήριο ουσίας δικάζει την υπόθεση που άγεται ενώπιόν του πλήρως και από τούδε και στο εξής (ex nunc), κατά το νόμο και κατά την ουσία, δεν περιορίζεται μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά προχωρεί παραπέρα και εξετάζει την ουσιαστική ορθότητα της επίδικης πράξεως (στο πλαίσιο πάντα που καθορίζουν οι ισχυρισμοί του εκάστοτε αιτητή). Αυτός είναι και ο λόγος που το Συμβούλιο της Επικρατείας παγίως δέχεται πως είναι αλυσιτελής η προβολή λόγων σε δίκη επί διοικητικής προσφυγής ουσίας που αφορούν στη νομιμότητα ή την επάρκεια της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης πράξεως[1], την πλάνη περί τα πράγματα, την κακή χρήση της διακριτικής ευχέρειας. Συνεπώς, η απλή επίκληση τέτοιων ισχυρισμών δεν επαρκούν από μόνοι τους για να ανατρέψουν την επίδικη απόφαση. Η Αιτήτρια θα πρέπει να προβάλει, στο πλαίσιο της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή της στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Ως εκ τούτου, ο λόγος αυτός απορρίπτεται ως αναιτιολόγητος και αλυσιτελής.

 

Επί του λόγου ακυρώσεως περί έλλειψης δέουσας έρευνας σε συνάρτηση και με την ουσία της υπόθεσης.

 

Αναφορικά με τη θέση της Αιτήτριας περί έλλειψης δέουσας έρευνας επισημαίνεται ότι, το Δικαστήριο στα πλαίσια ελέγχου της προσβαλλόμενης απόφασης εξετάζει κατά πόσον το αρμόδιο όργανο ερεύνησε όλα εκείνα τα στοιχεία που όφειλε να ερευνήσει και να συνεκτιμήσει για να καταλήξει στην απόφασή του σύμφωνα με τις πρόνοιες του Νόμου. Η έρευνα θεωρείται πλήρης όταν το διοικητικό όργανο συλλέξει και εξετάσει όλα τα ουσιώδη στοιχεία μιας υπόθεσης, ώστε να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα. Το είδος και η έκταση της έρευνας εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του αποφασίζοντας οργάνου και διαφέρει κατά περίπτωση[2].

 

Ως εκ τούτου, προσέγγισα το θέμα με βάση τα ενώπιόν μου στοιχεία και το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου εξετάζοντας όλα τα ουσιώδη στοιχεία και πραγματικά περιστατικά που οι Καθ' ων η αίτηση είχαν ενώπιόν τους.

 

Στο πλαίσιο της υποβληθείσας αίτησής της για διεθνή προστασία δήλωσε ότι εγκατέλειψε την χώρα καταγωγής της διότι οι συγγενείς της πάντρεψαν την ίδια και την αδερφή της με δύο ηλικιωμένους άντρες ενάντια στη θέλησή τους. Η Αιτήτρια δήλωσε ότι οι γονείς της έφυγαν στην Goma για επαγγελματικούς λόγους του πατέρα της, ενώ η ίδια και η μικρότερη αδερφή της πήγαν να ζήσουν με τη γιαγιά τους στην Κινσάσα. Πρόσθεσε ότι λίγους μήνες αργότερα οι γονείς της έχασαν τη ζωή τους σε τροχαίο δυστύχημα, ενώ στη συνέχεια η κατάσταση της υγείας της γιαγιάς τους επιδεινώθηκε σημαντικά, χωρίς να υπάρχει η οικονομική δυνατότητα για την απαραίτητη θεραπεία. Ανέφερε επίσης ότι αποφασίστηκε να την παντρέψουν, μαζί με την αδελφή της, με δύο φίλους της θείας τους, ηλικίας 71 και 67 ετών, αντίστοιχα, ενημερώνοντάς τες πως θα έπρεπε να μετακομίσουν και να ζήσουν στα σπίτια των συζύγων τους. Η Αιτήτρια κατέληξε δηλώνοντας ότι η ίδια και η αδελφή της αδυνατούσαν να αποδεχτούν αυτή την εξέλιξη και, για τον λόγο αυτό, διέφυγαν κρυφά από το σπίτι της γιαγιάς τους. Στη συνέχεια κατέφυγαν στην καλύτερη φίλη της μητέρας τους, η οποία τις βοήθησε να εγκαταλείψουν τη χώρα (βλ. ερυθ. 1 και 16 του δ.φ.)

 

Ακολούθως, κατά το κρίσιμο στάδιο της συνέντευξης, η Αιτήτρια επιβεβαίωσε ότι είναι υπήκοος ΛΔΚ, γεννημένη στην Κινσάσα και κάτοικος αυτής έως την αναχώρησή της από τη χώρα καταγωγής. Είναι Χριστιανή Ευαγγελίστρια στο θρήσκευμα και ανήκει στη φυλή Mungala. Ως η ίδια ανέφερε, είναι άγαμη και άτεκνη. Οι γονείς της σκοτώθηκαν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα και η αδερφή της βρίσκεται μαζί με την ίδια στη Δημοκρατία, ενώ πρόσθεσε πως έχει ξαδέρφια στη ΛΔΚ με τα οποία όμως δε βρίσκεται σε επαφή. Ως προς το εκπαιδευτικό της υπόβαθρο δήλωσε πως είναι απόφοιτος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και πως ομιλεί Lingala και ολίγον τη Γαλλική γλώσσα. Αναφορικά με την επαγγελματική της εμπειρία δήλωσε ότι εργαζόταν ως πωλήτρια υφασμάτων μεταξύ των ετών 2017 και 2019 (βλ. ερυθ. 36-35 δ.φ.).

 

Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της, η Αιτήτρια δήλωσε κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης ότι εγκατέλειψε τη ΛΔΚ διότι οι συγγενείς της εξανάγκασαν την ίδια και την αδερφή της σε γάμο με δύο ηλικιωμένους άντρες. Η Αιτήτρια περιέγραψε πως αυτή και η αδερφή της μετοίκησαν με τη γιαγιά τους όταν ο πατέρας τους έπιασε δουλειά σε μια άλλα πόλη, ενώ αργότερα οι γονείς της σκοτώθηκαν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Εξήγησε ότι κατά τη διάρκεια της διαμονής τους εκεί, η θεία τους κάλυπτε τα έξοδά τους. Ανέφερε ότι στις 20 Μαρτίου, οι θείοι και η θεία της την ενημέρωσαν πως την είχαν παντρέψει με έναν άνδρα, από τον οποίο έλαβαν σημαντικό χρηματικό ποσό, επισημαίνοντας ότι αυτό οφειλόταν στο ότι η Αιτήτρια ήταν παρθένα και χριστιανή. Της γνωστοποίησαν επίσης ότι την επόμενη ημέρα θα έπρεπε να μεταβεί στην οικία του συζύγου της και να εγκατασταθεί μαζί του, καθώς ο γάμος είχε ήδη τελεστεί. Δήλωσε ακόμη ότι και η αδελφή της εξαναγκάστηκε σε αντίστοιχο γάμο, παρά τη θέλησή της.

 

Η Αιτήτρια ανέφερε ότι στις 11 το βράδυ της 21ης Μαρτίου, η ίδια και η αδελφή της διέφυγαν και κατέφυγαν στην περιοχή Ngaliema, στην οικία μίας φίλης της μητέρας τους, στην οποία εξήγησαν τα γεγονότα, και εκείνη τις φιλοξένησε. Την επόμενη ημέρα, 22 Μαρτίου, ο θείος και η θεία της μετέβησαν στην εν λόγω οικία και ζήτησαν την επιστροφή της Αιτήτριας, υποστηρίζοντας ότι όφειλε να μεταβεί στον σύζυγό της, ενώ, όπως δήλωσε, συνέχισαν να επισκέπτονται το σπίτι καθημερινά.

 

Περαιτέρω, ανέφερε ότι δύο έως τρεις ημέρες αργότερα πληροφορήθηκαν μέσω τηλεόρασης ότι είχε εκδοθεί ένταλμα σύλληψης εις βάρος τους και ότι αναζητούνταν με σκοπό την επιστροφή τους στις οικίες των συζύγων τους. Υπό τις συνθήκες αυτές, η φίλη της μητέρας τους αποφάσισε να τις βοηθήσει να εγκαταλείψουν τη χώρα, επισημαίνοντας ότι, ακόμη και αν μετακινούνταν σε άλλη περιοχή της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, υπήρχε κίνδυνος εντοπισμού τους μέσω πνευματικών μέσων. Τέλος, η Αιτήτρια κατέληξε ότι η εν λόγω φίλη επικοινώνησε με ταξιδιωτικό πράκτορα και διευθέτησε όλες τις απαραίτητες διαδικασίες για την αναχώρησή τους από τη χώρα καταγωγής (βλ. ερυθ. 34/2Χ και 31/1Χ δ.φ.).

 

Ερωτηθείσα σχετικά με το ενδεχόμενο επιστροφής στη χώρα καταγωγής της, η Αιτήτρια δήλωσε ότι εκτιμά πως θα εξαναγκαστεί να τελέσει γάμο με τον εν λόγω άνδρα και ότι, σε περίπτωση άρνησής της, διατρέχει κίνδυνο θανάτωσης. Πρόσθεσε δε ότι, εάν δεν είχε προκύψει το συγκεκριμένο ζήτημα, δεν θα είχε εγκαταλείψει τη χώρα της (βλ. ερυθ. 33/3Χ δ.φ.). Αναφορικά με τις απειλές που δέχθηκε, ανέφερε ότι τον συντονισμό των ενεργειών είχε η θεία της, με τη συμμετοχή ακόμη δύο θείων, τριών θειών και της γιαγιάς της (βλ. ερυθ. 33/4Χ δ.φ.). Ωστόσο, σε μεταγενέστερη ερώτηση ως προς τον συνολικό αριθμό των θειών της, δήλωσε ότι έχει δύο εν ζωή θείες που διαμένουν στη ΛΔΚ (βλ. ερυθ. 32/1Χ-3Χ δ.φ.).

 

Σε απάντηση διευκρινιστικών ερωτήσεων σχετικά με τον άνδρα με τον οποίο την πάντρεψαν, η Αιτήτρια ανέφερε ότι τον γνώριζε, καθώς επισκεπτόταν κατά διαστήματα τη γιαγιά της, περιγράφοντάς τον ως ηλικιωμένο, ψηλό, μελαμψό και μυώδη (βλ. ερυθ. 32/4Χ-9Χ δ.φ.). Αναφορικά με τη συνάντηση κατά την οποία της ανακοινώθηκε ο γάμος, δήλωσε ότι στις 21 Μαρτίου 2021 και περί ώρα 19:00, η θεία και ο θείος της την ενημέρωσαν ότι είχε ήδη παντρευτεί δύο ημέρες νωρίτερα και ότι όφειλε να μεταβεί στην οικία του συζύγου της. Η ίδια αντέδρασε αρνητικά και ξέσπασε σε κλάματα, ενώ, σύμφωνα με την κατάθεσή της, η γιαγιά της της επισήμανε ότι δεν είχε άλλη επιλογή και ότι έπρεπε να αποδεχτεί την κατάσταση και να μεταβεί την επόμενη ημέρα στον σύζυγό της. Επιπλέον, ανέφερε ότι οι συγγενείς της είχαν λάβει χρηματικό αντάλλαγμα για τον γάμο, χωρίς να της γνωστοποιήσουν το ακριβές ποσό (βλ. ερυθ. 32/10Χ-11Χ δ.φ.).

 

Σε σχέση με τη διαφυγή τους, η Αιτήτρια δήλωσε ότι η ίδια και η αδελφή της αποχώρησαν κρυφά από την οικία της γιαγιάς τους αργά το βράδυ, μεταξύ 22:00 και 23:00, ενώ οι υπόλοιποι κοιμούνταν, κατευθυνόμενες προς την περιοχή Ngaliema (βλ. ερυθ. 32/12Χ δ.φ.). Ερωτηθείσα γιατί δεν ελήφθησαν μέτρα αποτροπής, παρά την άρνησή της να τελέσει τον γάμο, απάντησε ότι οι συγγενείς της θεωρούσαν πως τελικώς θα συμμορφωνόταν, επικαλούμενη και προηγούμενα παρόμοια περιστατικά εντός της οικογένειας (βλ. ερυθ. 31/1Χ-4Χ δ.φ.).

 

Αναφορικά με την επιλογή της συγκεκριμένης φίλης της μητέρας τους, η Αιτήτρια δήλωσε ότι επρόκειτο για πρόσωπο ιδιαίτερα κοντινό στη μητέρα τους, το οποίο είχε αναλάβει και την κηδεία της και φρόντιζε την ίδια και την αδελφή της. Υποστήριξε επίσης ότι οι συγγενείς τους κατάφεραν να τις εντοπίσουν στην οικία αυτή μέσω μυστικιστικών μέσων και ότι, για τον λόγο αυτό, δεν θα μπορούσε να μετεγκατασταθεί με ασφάλεια σε άλλη περιοχή της ΛΔΚ, χωρίς ωστόσο να είναι σε θέση να παράσχει περαιτέρω διευκρινίσεις ως προς τα μέσα αυτά (βλ. ερυθ. 31/5Χ-9Χ δ.φ.).

 

Σχετικά με το αναφερόμενο ένταλμα σύλληψης, η Αιτήτρια δήλωσε ότι δύο έως τρεις ημέρες μετά τη μετεγκατάστασή τους είδαν τηλεοπτική ανακοίνωση με τα ονόματα και τις φωτογραφίες τους, στην οποία αναφερόταν ότι αναζητούνται. Διευκρίνισε, κατόπιν σχετικής ερώτησης, ότι επρόκειτο για ανακοίνωση της οικογένειας και ότι στη χώρα της χρησιμοποιείται η έκφραση «ένταλμα σύλληψης» για τέτοιου είδους περιπτώσεις (βλ. ερυθ. 31 δ.φ.).

 

Ερωτηθείσα εάν εξακολουθεί να αναζητείται από τους συγγενείς της, απάντησε καταφατικά, αναφέροντας ότι, σύμφωνα με τη φίλη της μητέρας της, οι συγγενείς συνεχίζουν να την επισκέπτονται και να την απειλούν προκειμένου να αποκαλύψει την τοποθεσία της ίδιας και της αδελφής της (βλ. ερυθ. 31/10Χ-11Χ δ.φ.).

Περαιτέρω, ο Λειτουργός επισήμανε αντιφάσεις στις δηλώσεις της ως προς τον αριθμό των θειών της, με την Αιτήτρια να καταλήγει ότι έχει τρεις θείες, εκ των οποίων μία είχε τον κεντρικό συντονιστικό ρόλο. Ερωτηθείσα γιατί δεν το ανέφερε εξαρχής, απάντησε ότι στην Αφρική οι οικογένειες είναι εκτεταμένες και ότι δεν κατανόησε την αρχική ερώτηση, προσθέτοντας ότι δεν τις είχε συμπεριλάβει λόγω έλλειψης επικοινωνίας πριν από τα γεγονότα. Διευκρίνισε ωστόσο ότι διατηρούσε επαφή με τη θεία που κάλυπτε τα έξοδά τους όσο βρισκόταν στη ΛΔΚ, αλλά όχι μετά την άφιξή της στη Δημοκρατία (βλ. ερυθ. 30/2Χ-6Χ δ.φ.).

 

Τέλος, σε σχέση με χρονικές ανακολουθίες, η Αιτήτρια διόρθωσε ότι η συνάντηση κατά την οποία της ανακοινώθηκε ο γάμος έλαβε χώρα στις 21.03.2021 και όχι στις 20.03.2021, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ημερομηνία που δεν πρόκειται να λησμονήσει (βλ. ερυθ. 30/7Χ δ.φ.). Ως προς την ώρα διαφυγής, διευκρίνισε ότι αυτή έλαβε χώρα μεταξύ 22:00 και 23:00 (βλ. ερυθ. 30/8Χ δ.φ.).

 

Η αξιολόγηση των ισχυρισμών της Αιτήτριας από τους Καθ' ων η αίτηση

 

Προχωρώντας στην αξιολόγηση που διενεργήθηκε, επί των όσων η Αιτήτρια παρέθεσε κατά τη διάρκεια της συνέντευξής του από τους Καθ' ων η αίτηση, διαφαίνεται ότι ο Λειτουργός εντόπισε και εξέτασε δύο ισχυρισμούς:

 

Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός αφορούσε την ταυτότητα, το προφίλ και τη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας και έγινε αποδεκτός.

 

Ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός αφορούσε τις απειλές τις οποίες ισχυρίστηκε ότι δέχτηκε η Αιτήτρια από συγγενείς της διότι αρνήθηκε να αποδεχτεί τον αναγκαστικό γάμο της. Ο Λειτουργός έκρινε ότι η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να δώσει ικανοποιητικές και επαρκείς πληροφορίες σε θέματα που άπτονται στον πυρήνα του αιτήματός της. Επιπλέον, ο Λειτουργός επεσήμανε πως όταν κλήθηκε να δώσει περισσότερες πληροφορίες για τα σχετικά γεγονότα η Αιτήτρια υπέπεσε σε αντιφάσεις, αλλαγές δεδομένων, ασυνέπειες, έλλειψη ευλογοφάνειας, γενικολογίες, αοριστίες, ασάφειες, υπεκφυγές και έλλειψη πληροφοριών.

Συγκεκριμένα, η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι μια θεία της οργάνωσε τον αναγκαστικό γάμο της, με τη συμμετοχή 2 θείων της, μαζί με 3 άλλες θείες και τη γιαγιά της και πως τα μέλη αυτά της οικογένειας της ζουν ακόμα στο DRC. Ο ισχυρισμός αυτός κρίθηκε αντιφατικός με προηγούμενη δήλωσή της πως στο DRC έχει μόνο ξαδέρφια με τα οποία δεν είναι σε επικοινωνία.

 

Οι σχετικές εξηγήσεις που παρείχε η Αιτήτρια κρίθηκαν ανεπαρκείς, καθότι η ίδια προέβη σε υπεκφυγές και γενικόλογες αναφορές, επικαλούμενη ότι στην Αφρική, μέσω του γάμου, τα άτομα εντάσσονται σε εκτεταμένες οικογένειες. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός της ότι αναφέρθηκε στους συγκεκριμένους συγγενείς μόνο επειδή εμπλέκονταν στα επίδικα γεγονότα, καθώς και ότι δεν διατηρούσε προηγουμένως επαφή μαζί τους, δεν κρίθηκε ευλογοφανής. Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι η Αιτήτρια είχε δηλώσει πως διέμενε στην οικία της γιαγιάς της, με τη θεία της να καλύπτει τα έξοδά της, γεγονός που καθιστά μη πειστικό τον ισχυρισμό περί έλλειψης επαφών. Όταν της δόθηκε η δυνατότητα να άρει την εν λόγω αντίφαση, η Αιτήτρια τροποποίησε τη δήλωσή της, αναφέροντας ότι διατηρούσε επαφή με τους συγγενείς της όσο βρισκόταν στη ΛΔΚ, αλλά όχι μετά την άφιξή της στην Κύπρο.

 

Επιπλέον, η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι η θεία της οργάνωσε τον εξαναγκαστικό της γάμο με τη συμμετοχή ακόμη τριών θειών της, ενώ σε αμέσως επόμενη ερώτηση ανέφερε ότι διαθέτει δύο θείες. Οι εν λόγω ισχυρισμοί κρίθηκαν αντιφατικοί, με τον Λειτουργό να διαπιστώνει ότι η Αιτήτρια δεν παρείχε επαρκείς εξηγήσεις, καθότι μετέβαλε εκ νέου τα λεγόμενά της, υποστηρίζοντας τελικώς ότι έχει τρεις θείες, εκ των οποίων μία είχε τον συντονιστικό ρόλο και άλλες δύο συμμετείχαν. Η αιτιολόγηση που παρείχε, ότι στην Αφρική υπάρχουν εκτεταμένες οικογένειες τόσο από την πατρική όσο και από τη μητρική πλευρά και ότι δεν κατανόησε την ερώτηση, κρίθηκε γενικόλογη.

 

Περαιτέρω, ο Λειτουργός έκρινε ότι η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να περιγράψει με επάρκεια τον άνδρα με τον οποίο φέρεται να την πάντρεψαν, καθώς περιορίστηκε σε γενικές αναφορές περί ύψους, σωματοδομής, ηλικίας και χρώματος δέρματος, χωρίς να παραθέσει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Δεδομένου ότι η ίδια δήλωσε πως τον γνώριζε και τον είχε δει επανειλημμένα, αναμενόταν να είναι σε θέση να ανακαλέσει περισσότερες λεπτομέρειες, χωρίς ωστόσο να αιτιολογήσει επαρκώς την αδυναμία της αυτή.

 

Επιπλέον, επισημάνθηκε αντίφαση ως προς την ημερομηνία κατά την οποία ενημερώθηκε για τον εξαναγκαστικό της γάμο, καθώς αρχικώς ανέφερε την 20ή Μαρτίου και στη συνέχεια την 21η Μαρτίου 2021. Η εξήγηση που παρείχε, περιοριζόμενη στην αναφορά ότι η ορθή ημερομηνία είναι η 21η Μαρτίου και ότι δεν πρόκειται να την ξεχάσει, κρίθηκε ανεπαρκής. Αντίστοιχα, εντοπίστηκε ανακολουθία και ως προς την ώρα διαφυγής της από την οικία της γιαγιάς της, δεδομένου ότι αρχικά ανέφερε τις 23:00 και εν συνεχεία τις 22:00. Η διευκρίνιση ότι επρόκειτο για χρονικό διάστημα μεταξύ 22:00 και 23:00 δεν κρίθηκε επαρκώς τεκμηριωμένη.

 

Περαιτέρω, η δήλωσή της ότι οι συγγενείς της έλαβαν χρηματικό αντάλλαγμα καθώς και «όλα όσα συνήθως λαμβάνονται» σε τέτοιες περιπτώσεις κρίθηκε αόριστη, γενικόλογη και μη επαρκώς συγκεκριμένη.

 

Ο Λειτουργός επεσήμανε επίσης ασυνέπεια ως προς τις συνθήκες διαφυγής της, καθώς η Αιτήτρια δήλωσε αφενός ότι αποχώρησε ήσυχα με την αδελφή της χωρίς να υπάρξει αντίδραση ή λήψη μέτρων από τους συγγενείς της, αφετέρου ότι είχε ήδη εκφράσει την άρνησή της στον εξαναγκαστικό γάμο και τη μετακίνησή της στην οικία του συζύγου της. Κρίθηκε ότι οι δύο αυτοί ισχυρισμοί δεν συνάδουν, δεδομένου ότι θα αναμενόταν η λήψη προληπτικών μέτρων από τους συγγενείς της. Η εξήγηση ότι εκείνοι θεωρούσαν πως τελικώς θα συμμορφωνόταν δεν κρίθηκε επαρκής.

 

Επιπλέον, κρίθηκαν ασαφείς και μη ευλογοφανείς οι ισχυρισμοί της ότι οι συγγενείς της την εντόπισαν στην οικία της φίλης της μητέρας της στην Ngaliema μέσω μυστικιστικών μέσων, καθώς και ότι δεν θα ήταν ασφαλής σε άλλη περιοχή της ΛΔΚ για τον ίδιο λόγο, χωρίς να μπορεί να παράσχει συγκεκριμένες διευκρινίσεις.

 

Τέλος, διαπιστώθηκε ασυνέπεια στις δηλώσεις της σχετικά με τη φίλη της μητέρας της, καθώς αρχικώς ανέφερε ότι η εν λόγω γυναίκα δεν είναι ασφαλής λόγω απειλών και επισκέψεων των συγγενών της, ενώ σε άλλο σημείο δήλωσε ότι εξακολουθεί να διαμένει στην ίδια οικία στην Ngaliema. Ο Λειτουργός επισήμανε ότι θα αναμενόταν ένα πρόσωπο που υφίσταται τέτοιες πιέσεις να μετεγκατασταθεί, ενώ έκρινε ανεπαρκείς τις εξηγήσεις της Αιτήτριας, η οποία περιορίστηκε να αναφέρει ότι η φίλη της μητέρας της δέχεται απειλές προκειμένου να αποκαλύψει την τοποθεσία τους και ότι η ίδια δεν γνωρίζει τους λόγους για τους οποίους δεν έχει μετακινηθεί.

 

Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του ισχυρισμού, ο Λειτουργός τόνισε ότι σύμφωνα με εξωτερικές πηγές πληροφόρησης ο αναγκαστικός γάμος είναι μεν παράνομος, όμως η πρακτική αυτή συνεχίζει να υφίσταται. Επιπλέον, αναφέρθηκε σε άλλες πηγές σύμφωνα με τις οποίες ενήλικες γυναίκες σπανίως εξαναγκάζονται να αποδεχθούν αναγκαστικούς γάμους. Ο λειτουργός κατέληξε τονίζοντας πως με δεδομένο ότι δεν θεμελιώθηκε η εσωτερική αξιοπιστία του ισχυρισμού, αυτός απορρίφθηκε στο σύνολό του.

 

Εν συνεχεία, στο πλαίσιο της αξιολόγησης κινδύνου, ενόψει του ισχυρισμού, ο οποίος έγινε αποδεκτός, ήτοι των προσωπικών στοιχείων της Αιτήτριας, ο Λειτουργός έκρινε, αφού έλαβε υπόψη τις προσωπικές περιστάσεις της Αιτήτριας (υγιής, ενήλικη γυναίκα χωρίς στοιχεία ευαλωτότητας, η οποία έχει ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, εργαζόταν στην Κινσάσα) και την κατάσταση ασφαλείας στη ΛΔΚ, ότι δεν συντρέχει εύλογη πιθανότητα να αντιμετωπίσει δίωξη ή κίνδυνο σοβαρής βλάβης, σε περίπτωση επιστροφής της στην χώρα καταγωγής της και στον τόπο συνήθους διαμονής της στην Κινσάσα.

 

Ακολούθως, κατά τη νομική ανάλυση κρίθηκε πως δεν προκύπτει βάσιμος φόβος δίωξης βάσει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης στο πλαίσιο του άρθρου 19 του Περί Προσφύγων Νόμου. Ειδικότερα, κατά την αξιολόγηση των προϋποθέσεων του άρθρου 19 (2) (α) και (β) του Περί Προσφύγων Νόμου, κρίθηκε πως η Αιτήτρια κατά την επιστροφή της στη ΛΔΚ, δεν θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο θανατικής ποινής ή εκτέλεσης, ούτε μπορεί να θεωρηθεί ότι θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας. Κατά την αξιολόγηση των προϋποθέσεων του άρθρου 19 (2) (γ) του Περί Προσφύγων Νόμου, ο Λειτουργός κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Αιτήτρια δεν θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, εφόσον η χώρα καταγωγής της δεν βρίσκεται σε συνθήκες διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης.

 

Η ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ

 

Αξιολογώντας λοιπόν τα όσα έχουν ανωτέρω αναφερθεί υπό το φως και των νομοθετημένων προνοιών και μελετώντας επισταμένως τόσο την Εισηγητική Έκθεση του Λειτουργού όσο και τους λοιπούς ισχυρισμούς της Αιτήτριας ως αυτοί παρουσιάστηκαν τόσο κατά την διοικητική διαδικασία όσο και κατά την ενώπιόν μου δικαστική διαδικασία, καταλήγω στα εξής:

 

Καταρχάς, παρατηρώ ότι από το αφηγηματικό υπόβαθρο της υπόθεσης προκύπτει ότι η αδελφή της Αιτήτριας συνδέεται άμεσα με τα ίδια πραγματικά περιστατικά, καθόσον προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι αμφότερες αναχώρησαν από τη ΛΔΚ για τον ίδιο λόγο και, σύμφωνα με τις δηλώσεις της ίδιας της Αιτήτριας, διέφυγαν από τη χώρα καταγωγής τους από κοινού. Περαιτέρω, η Αιτήτρια δήλωσε ότι η αδελφή της βρίσκεται στη Δημοκρατία και εργάζεται, χωρίς όμως να διευκρινίζεται εάν η είσοδός τους στη Δημοκρατία έλαβε χώρα από κοινού ή υπό ποιες συνθήκες. Παρά ταύτα, ουδεμία διερεύνηση προκύπτει ότι διενεργήθηκε από τους Καθ’ ων η αίτηση αναφορικά με το κατά πόσο η εν λόγω αδελφή υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας, σε ποιο στάδιο ενδεχομένως αυτή ευρίσκεται ή ποια υπήρξε η έκβασή της. Παράλληλα, ουδείς σχετικός ισχυρισμός προβλήθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ούτε προσκομίστηκε οποιοδήποτε συναφές αποδεικτικό στοιχείο εκ μέρους της Αιτήτριας ή των νομικών της εκπροσώπων, παρά το γεγονός ότι τελούσε υπό νομική συνδρομή. Υπό τα δεδομένα αυτά, το Δικαστήριο κρίνει την υπόθεση επί τη βάσει του υλικού που νομίμως τέθηκε ενώπιόν του, επισημαίνοντας το ως άνω κενό χωρίς τούτο να συνιστά αυτοτελή λόγο απόρριψης, αλλά στοιχείο το οποίο δεν κατέστη δυνατόν να αξιολογηθεί περαιτέρω.

Προχωρώντας τώρα σε αξιολόγηση των όσων τέθηκαν ενώπιόν μου, συμφωνώ και συντάσσομαι με την κρίση των Καθ’ ων η αίτηση ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό, ήτοι την ταυτότητα, το προφίλ και τη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας, τον οποίον και αποδέχομαι.

 

Αναφορικά με τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, ήτοι ότι η Αιτήτρια εξαναγκάστηκε από συγγενικά της πρόσωπα να συνάψει γάμο με ηλικιωμένο άνδρα παρά τη θέλησή της και ότι, συνεπεία της άρνησής της, διέφυγε και έκτοτε τελεί υπό απειλή, κατόπιν προσεκτικής εξέτασης του συνόλου του αποδεικτικού υλικού, διαπιστώνεται ότι το αφήγημά της χαρακτηρίζεται από ουσιώδεις αντιφάσεις, ασυνέπειες, αοριστία και έλλειψη ευλογοφάνειας ως προς τον πυρήνα του ισχυρισμού.

Ειδικότερα, η Αιτήτρια παρουσίασε αντιφατικές δηλώσεις ως προς τη σύνθεση του οικογενειακού της περιβάλλοντος και τον αριθμό των θειών της, αναφέροντας αρχικά συμμετοχή πολλών συγγενών στον φερόμενο εξαναγκασμό και στη συνέχεια περιορίζοντας ή τροποποιώντας τον αριθμό τους. Οι εξηγήσεις που παρείχε προς άρση των αντιφάσεων αυτών, ήτοι γενικές αναφορές περί εκτεταμένων οικογενειών και μη κατανόησης των ερωτήσεων, κρίνονται γενικόλογες και μη επαρκείς.

 

Περαιτέρω, η Αιτήτρια δεν ήταν σε θέση να περιγράψει με συγκεκριμένο και πειστικό τρόπο το πρόσωπο με το οποίο φέρεται να την πάντρεψαν, παρά το γεγονός ότι, κατά δήλωσή της, τον γνώριζε και τον είχε συναντήσει επανειλημμένως. Οι αναφορές της περιορίστηκαν σε γενικά χαρακτηριστικά, χωρίς ουσιώδη εξατομίκευση, γεγονός που αποδυναμώνει την αξιοπιστία της αφήγησης.

 

Επιπλέον, προέκυψαν αντιφάσεις ως προς κρίσιμα χρονικά στοιχεία, όπως η ημερομηνία κατά την οποία ενημερώθηκε για τον γάμο (20 ή 21 Μαρτίου 2021) και η ώρα διαφυγής της (22:00 ή 23:00), οι οποίες δεν αποκαταστάθηκαν με επαρκείς και πειστικές εξηγήσεις. Ομοίως, η περιγραφή των συνθηκών διαφυγής της κρίνεται μη ευλογοφανής, καθότι, ενώ η ίδια ισχυρίστηκε ότι είχε εκφράσει ρητά την άρνησή της στον γάμο, εντούτοις οι συγγενείς της φέρονται να μην έλαβαν κανένα μέτρο αποτροπής της διαφυγής της, γεγονός που δεν συνάδει με την κοινή πείρα και λογική.

Επιπρόσθετα, οι ισχυρισμοί της περί εντοπισμού της από τους συγγενείς της μέσω «μυστικιστικών μέσων» και περί αδυναμίας εσωτερικής μετεγκατάστασης για τον ίδιο λόγο κρίνονται ασαφείς, μη επαληθεύσιμοι και στερούμενοι συγκεκριμενοποίησης.

 

Περαιτέρω, η αναφορά της σε «ένταλμα σύλληψης» αποσαφηνίστηκε εκ των υστέρων ως οικογενειακή ανακοίνωση, γεγονός που καταδεικνύει ασάφεια και σύγχυση ως προς κρίσιμα στοιχεία του ισχυρισμού της. Ομοίως, η δήλωσή της περί καταβολής χρηματικού ανταλλάγματος από τον φερόμενο σύζυγο προς τους συγγενείς της παρέμεινε αόριστη και μη συγκεκριμένη.

 

Υπό το φως των ανωτέρω, και λαμβανομένου υπόψη ότι οι διαπιστωθείσες αντιφάσεις και ασυνέπειες αφορούν τον πυρήνα του ισχυρισμού της και δεν αποκαταστάθηκαν παρά τις δοθείσες ευκαιρίες, συντάσσομαι με την κρίση του Λειτουργού ότι ο εν λόγω ισχυρισμός δεν πληροί το απαιτούμενο αποδεικτικό όριο ως προς την εσωτερική του αξιοπιστία και απορρίπτεται.

 

Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του δεύτερου ισχυρισμού, το Δικαστήριο προσέτρεξε σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης αναφορικά με τον εξαναγκαστικό γάμο, από τις οποίες προέκυψαν τα ακόλουθα:

 

·                Παρότι ο εξαναγκαστικός γάμος απαγορεύεται από τον νόμο^[3], εντούτοις, η πρακτική αυτή εξακολουθεί να υφίσταται στη ΛΔΚ σύμφωνα με την πιο πρόσφατη αξιόπιστη έκθεση του US Department of State του 2024 που αφορά το έτος 2023.^[4] Επιπλέον, η ίδια πηγή αναφέρει ότι «ενώ ο νόμος απαιτεί συναίνεση και απαγορεύει το γάμο αγοριών και κοριτσιών κάτω των 18 ετών, πολλοί γάμοι ανήλικων παιδιών πραγματοποιήθηκαν, εν μέρει λόγω της συνεχιζόμενης κοινωνικής αποδοχής. Το Σύνταγμα ποινικοποιεί τον αναγκαστικό γάμο. Η ποινή διπλασιάζεται όταν το παιδί είναι μικρότερο των 15 ετών. Ωστόσο, η επιβολή της ποινής είναι περιορισμένη. Οι διατάξεις του νόμου δεν διευκρινίζουν ποιος έχει δικαίωμα να αναφέρει τον εξαναγκαστικό γάμο ως έγκλημα ή εάν ο δικαστής έχει την εξουσία να το πράξει.»^[5]

 

·                Παλαιότερη έκθεση του USDOS αναφέρει ότι «Το UNFPA ανέφερε ότι οι γάμοι παιδιών ήταν ευρέως διαδεδομένοι, με περίπου 37% των κοριτσιών που παντρεύτηκαν μέχρι την ηλικία των 18 ετών και το 10% των γυναικών ηλικίας 20-24 ετών είχαν παντρευτεί πριν από την ηλικία των 15 ετών. Οι πληρωμές προίκας ενθάρρυναν σε μεγάλο βαθμό τους γάμους ανηλίκων, καθώς οι γονείς πάντρευαν βίαια κόρες για να εισπράξουν προίκες ή για να χρηματοδοτήσουν προίκες για γιους. Το UNFPA ανέφερε περαιτέρω ότι ορισμένοι γονείς θεώρησαν τον παιδικό γάμο τρόπο για να προστατεύσουν ένα κορίτσι από τη σεξουαλική βία, με το σκεπτικό ότι ο σύζυγός του θα ήταν υπεύθυνος για την ασφάλειά του».^[6]

 

·                Η πιο πρόσφατη έκθεση του USDOS σχετικά με την εμπορία ανθρώπων (Ιούνιος 2024, που καλύπτει Απρίλιο 2023 - Μάρτιο 2024) αναφέρει ότι η εμπορία ανθρώπων στη ΛΔΚ είναι κυρίως εσωτερική και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εμπορία για σεξουαλική εκμετάλλευση. Ειδικότερα, ορισμένοι εγκληματίες εξαναγκάζουν γυναίκες και κορίτσια σε εξαναγκαστικούς γάμους, καθιστώντας τα ευάλωτα στην οικιακή δουλεία ή σε σεξουαλική εμπορία.^[7]

·                Στην ετήσια έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και του INTERSOS του 2021, αναφέρεται ότι στη ΛΔΚ καταγράφηκαν 76 περιπτώσεις αναγκαστικού γάμου χωρίς να γίνεται διάκριση του φύλου. Ακόμη αναφέρεται ότι «σε περιπτώσεις εξαναγκαστικών γάμων γενικά, δράστες είναι τα μέλη της οικογένειας των θυμάτων, και σε περιπτώσεις βιασμού είναι τα μέλη της κοινότητας που θεωρούνται ως δράστες».^[8]

 

·                Σε πρόσφατη απάντηση σε ερώτημα COI (query) της EUAA που δημοσιεύτηκε στις 23 Ιουνίου 2025, αναφέρεται ότι παρόλο που ο νόμος ορίζει ελάχιστη ηλικία γάμου τα 18 έτη, πολλές γυναίκες παντρεύονται νωρίτερα, ενώ η σχετική νομοθεσία δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά από την κυβέρνηση.^[9] Ειδικότερα, η Επιτροπή CEDAW σε καταληκτικές παρατηρήσεις της 27ης Φεβρουαρίου 2025 ανέφερε ότι η εσωτερική εκτόπιση και η έλλειψη πόρων «αυξάνουν σημαντικά» τον κίνδυνο παιδικού γάμου, συμπεριλαμβανομένου του φαινομένου των λεγόμενων «νυφών λιμού» (famine brides), κατά το οποίο οικογένειες κανονίζουν γάμους για κορίτσια από οικονομική απελπισία, σε αντάλλαγμα χρημάτων, τροφίμων ή άλλων αγαθών, πρακτική που επηρεάζει συχνά κορίτσια με αναπηρίες.^[10]

 

·                Σύμφωνα με έκθεση του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (Σεπτέμβριος 2024), η εκτόπιση «λόγω συγκρούσεων και ανασφάλειας» και η ανεπαρκής πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια οδήγησαν σε αύξηση και «κανονικοποίηση» του πρώιμου και αναγκαστικού γάμου.^[11] Αναφέρονται επίσης απαγωγές κοριτσιών για αναγκαστικούς γάμους από διοικητές ένοπλων ομάδων ανταρτών, με το Freedom House να σημειώνει ότι οι καταδίκες για τέτοιου είδους αδικήματα παραμένουν σπάνιες.^[12]

 

·                Πρόσφατα στοιχεία της ActionAid (Μάρτιος 2025) αναφέρουν ότι τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο 2025, οι ομάδες της σε Fizi, Minembwe και Salamabila κατέγραψαν 74 περιπτώσεις σεξουαλικής βίας κατά γυναικών και 34 περιπτώσεις αναγκαστικού ή παιδικού γάμου — περισσότερες από το διπλάσιο των αναγκαστικών γάμων που καταγράφηκαν την ίδια περίοδο του 2024.^[13] Μεταγενέστερη αναφορά της ίδιας οργάνωσης (Μάιος 2025) σημειώνει ότι μόνο στους πρώτους τέσσερις μήνες του 2025, η ActionAid κατέγραψε 58 περιπτώσεις αναγκαστικού ή πρώιμου γάμου, φθάνοντας ήδη το 86% του συνολικού αριθμού 67 που καταγράφηκαν σε ολόκληρο το 2024.^[14]

 

·                Τον Ιούλιο 2024, εμπειρογνώμονες του OHCHR εξέφρασαν ανησυχία για εκτεταμένη εμπορία ανθρώπων, ιδίως για σεξουαλική δουλεία και εκμετάλλευση, καθώς και αυξανόμενους παιδικούς και αναγκαστικούς γάμους που απορρέουν από τη σύγκρουση και τον εκτοπισμό στην ανατολική ΛΔΚ. Αναφέρθηκαν τουλάχιστον 531 θύματα σεξουαλικής βίας που σχετίζεται με τη σύγκρουση κατά την περίοδο Αυγούστου 2023 - Ιουνίου 2024.^[15]

 

·                Ως προς τη δυνατότητα άρνησης αναγκαστικού γάμου, η IRB μετέφερε τη δήλωση της εκτελεστικής γραμματέως της οργάνωσης Αλληλεγγύη Γυναικών Ακτιβιστριών για την Υπεράσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (SOFAD), ΜΚΟ που προάγει τα δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών στη ΛΔ Κονγκό, σύμφωνα με την οποία, χωρίς να δίνονται περαιτέρω λεπτομέρειες, όταν μια γυναίκα αρνείται έναν αναγκαστικό γάμο «υπάρχουν καθιερωμένες κυρώσεις ανάλογα με τους κανόνες κάθε κοινωνίας· η ποινή μπορεί να είναι είτε ηθική είτε σωματική». Η ίδια πηγή παρέθεσε εκπροσώπους των οργανώσεων FAPROS και Γυναικεία Αλληλεγγύη για την Ειρήνη και την Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη (SOFEPADI), οι οποίοι δήλωσαν ότι η άρνηση ενός αναγκαστικού γάμου μπορεί να οδηγήσει σε κατάρες κατά της ίδιας και της οικογένειάς της.^[16] Εκπρόσωπος της SOFEPADI πρόσθεσε ότι άλλες πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν αυθαίρετη κράτηση, αποπομπή ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτοκτονία.^[17]

 

Υπό το φως των ανωτέρω στοιχείων, διαπιστώνεται ότι ο εξαναγκαστικός γάμος, αν και τυπικά απαγορευμένος στη ΛΔΚ, εξακολουθεί να απαντάται στην πράξη, ιδίως σε συνθήκες κοινωνικοοικονομικής ευαλωτότητας, με δράστες συχνά μέλη της οικογένειας και με κίνητρα που συνδέονται με οικονομικά ανταλλάγματα, κοινωνικές αντιλήψεις ή προστατευτικές πρακτικές έναντι αντιλαμβανόμενων κινδύνων. Επιπλέον, προκύπτει ότι η άρνηση τέτοιων γάμων ενδέχεται, σε ορισμένα κοινωνικά πλαίσια, να επιφέρει κυρώσεις κοινωνικής, ηθικής ή και σωματικής φύσεως.

 

Ωστόσο, τα ως άνω στοιχεία έχουν κατ’ εξοχήν γενικό και περιγραφικό χαρακτήρα και δεν αρκούν, αυτά καθαυτά, για να θεμελιώσουν την εξωτερική αξιοπιστία του συγκεκριμένου, εξατομικευμένου ισχυρισμού της Αιτήτριας. Ειδικότερα, οι πηγές αναφέρονται κυρίως σε φαινόμενα παιδικού ή πρώιμου γάμου, σε περιπτώσεις που συνδέονται με ένοπλες συγκρούσεις ή με γεωγραφικές περιοχές της ανατολικής ΛΔΚ, καθώς και σε ευρύτερα κοινωνικά φαινόμενα, χωρίς να τεκμηριώνουν με συγκεκριμένο τρόπο ότι ενήλικες γυναίκες, όπως η Αιτήτρια, υφίστανται κατά τρόπο συνήθη και συστηματικό εξαναγκασμό σε γάμο υπό τις περιστάσεις που η ίδια περιγράφει, και δη στην Κινσάσα.

 

Επιπλέον, μολονότι αναφέρεται περιορισμένη εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, δεν προκύπτει από τα προσκομισθέντα στοιχεία ότι πρόσωπα με το προφίλ της Αιτήτριας στερούνται πλήρως τη δυνατότητα αναζήτησης προστασίας ή αποφυγής του κινδύνου μέσω εναλλακτικών λύσεων, περιλαμβανομένης της εσωτερικής μετεγκατάστασης.

 

Συνεπώς, και λαμβανομένης υπόψη της ήδη διαπιστωθείσας έλλειψης εσωτερικής αξιοπιστίας του ισχυρισμού της Αιτήτριας, τα διαθέσιμα στοιχεία εξωτερικής πληροφόρησης δεν επαρκούν για να άρουν τις αμφιβολίες αυτές ή να ενισχύσουν την αξιοπιστία της συγκεκριμένης αφήγησης.

 

 

Καταλήγω συνεπώς ότι ο δεύτερος αυτός ισχυρισμός της Αιτήτριας δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός και αυτός απορρίπτεται για τους λόγους που έχουν ανωτέρω επεξηγηθεί.

 

Προχωρώντας  τώρα στην αξιολόγηση κινδύνου που διατρέχει η Αιτήτρια στη βάση του πρώτου και μόνου αποδεκτού ουσιώδους ισχυρισμού, ήτοι την ταυτότητα, τη χώρα καταγωγής και τα προσωπικά στοιχεία του προφίλ της Αιτήτριας, το Δικαστήριο προέβη σε έρευνα σχετικά με τις συνθήκες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στη ΛΔΚ. Επισημαίνω στο σημείο αυτό, την παράλειψη που εντοπίζω στην έκθεση του Λειτουργού για προσφυγή σε σχετική  έρευνα για το ζήτημα αυτό, λαμβάνοντας υπόψη το προφίλ της Αιτήτριας. Η παράλειψη αυτή καθιστά επιτυχή τον προβαλλόμενο λόγο ακυρώσεως περί έλλειψης δέουσας υπό τις περιστάσεις έρευνα. Ωστόσο, ως έχω πλειστάκις επισημανθεί, η πάσχουσα νομιμότητα δεν συνεπάγεται και επιτυχία της προσφυγής, λόγω των διευρυμένων εξουσιών του παρόντος Δικαστηρίου, για πλήρη έλεγχο ορθότητας.

 

Από την προαναφερθείσα λοιπόν έρευνα, προκύπτουν τα ακόλουθα:  

 

·                Το Σύνταγμα της ΛΔΚ στο άρθρο 14 ορίζει ότι: «[ανεπίσημη μετάφραση] Οι δημόσιες αρχές πρέπει να διασφαλίζουν την εξάλειψη κάθε μορφής διάκρισης κατά των γυναικών και την προστασία και προώθηση των δικαιωμάτων τους. Λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα σε όλους τους τομείς, ιδίως στον πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα, για να εξασφαλιστεί η πλήρης υλοποίηση και πλήρης συμμετοχή των γυναικών στην ανάπτυξη του έθνους. Πρέπει να λάβουν μέτρα για την καταπολέμηση κάθε μορφής βίας κατά των γυναικών στη δημόσια και ιδιωτική ζωή. Οι γυναίκες έχουν δικαίωμα σε δίκαιη εκπροσώπηση σε εθνικούς, επαρχιακούς και τοπικούς θεσμούς. Το κράτος εγγυάται την εφαρμογή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών σε αυτούς τους θεσμούς».^[18]

 

·                Ωστόσο, η Επιτροπή CEDAW στις καταληκτικές της παρατηρήσεις (Φεβρουάριος 2025) σημείωσε ότι η ΛΔΚ χαρακτηρίζεται από βαθιά ριζωμένους πατριαρχικούς κανόνες, συμπεριλαμβανομένων διακριτικών νόμων και παραδοσιακών εθίμων, που οδηγούν σε «συστηματική ανισότητα φύλου, διακρίσεις κατά και αποκλεισμό γυναικών και κοριτσιών».^[19]

 

·                Πρόσφατες πηγές αναφέρουν ότι παρά τη συνταγματική απαγόρευση των διακρίσεων κατά των γυναικών, αυτές αντιμετώπισαν διακρίσεις σε όλες τις πτυχές της ζωής τους.^[20] Σύμφωνα με την απάντηση σε COI query της EUAA (Ιούνιος 2025), η ΛΔΚ χαρακτηρίζεται από βαθιά ριζωμένους πατριαρχικούς κανόνες, έμφυλα στερεότυπα, και η σεξουαλική και έμφυλη βία (SGBV) αναφέρθηκε ως «διαδεδομένη», «κοινή» και «εκτεταμένη».^[21]

 

·                Η Amnesty International ανέφερε ότι, σύμφωνα τόσο με τοπικές όσο και με διεθνείς οργανώσεις, το 2024 σημειώθηκε «ανησυχητικός αριθμός αναφερθέντων περιστατικών σεξουαλικής βίας», ενώ ο αριθμός των αναφερθέντων περιπτώσεων διπλασιάστηκε το πρώτο τρίμηνο του 2024 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2023.^[22] Η έκθεση Bertelsmann Stiftung για τη ΛΔΚ σημείωσε ότι η χώρα «χαρακτηρίζεται από μια βαθιά ενσωματωμένη πατριαρχική κουλτούρα που περιλαμβάνει νόμους και παραδοσιακά έθιμα που συμβάλλουν στις διακρίσεις κατά των γυναικών». Παρόλο που είναι παράνομο, οι γυναίκες και τα κορίτσια υφίστανται διακρίσεις σε όλα τα επίπεδα και πλήττονται δυσανάλογα από τη φτώχεια.^[23]

 

·                Η ετήσια έκθεση USDOS (2024, αφορά 2023) σημείωσε ότι οι νεαρές ανύπαντρες μητέρες αντιμετώπιζαν συχνά «κοινωνικό στίγμα».^[24] Το Ίδρυμα Bertelsmann ανέφερε επίσης ότι οι γυναίκες, αν και «γίνονταν ολοένα και μεγαλύτεροι πάροχοι για τις οικογένειές τους», συνέχισαν να «υφίστανται βιασμούς και παραβιάσεις των πολιτικών τους δικαιωμάτων».^[25]

 

·                Το HRW στην Παγκόσμια Έκθεσή του 2025 τόνισε ότι πάνω από 100 ένοπλες ομάδες παραμένουν ενεργές στην ανατολική ΛΔΚ, με δυσανάλογες επιπτώσεις στις γυναίκες και τα κορίτσια, ενώ η κυβέρνηση κατέστειλε ανεξάρτητους δημοσιογράφους και ακτιβιστές.^[26] Το Freedom House στην έκθεση Freedom in the World 2025 σημείωσε περαιτέρω επιδείνωση, με τη βαθμολογία να μειώνεται λόγω της κατοχής μεταλλευτικών περιοχών από τη M23 που επιδείνωσε την αναγκαστική εργασία και την παιδική εργασία.^[27]

 

·                Ως προς την πρόσβαση στην εργασία, σύμφωνα με ένα άρθρο που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο 2024, το Radio France Internationale (RFI) ανέφερε ότι στη ΛΔΚ, μια οικογένεια στις τρεις είναι μονογονεϊκή. Σύμφωνα με τα στοιχεία των αρχών του Κονγκό, περίπου το 36% των γυναικών, συμπεριλαμβανομένων των διαζευγμένων γυναικών και των χηρών, μεγαλώνουν μόνες τα παιδιά τους. Στην Κινσάσα, μια μονογονεϊκή οικογένεια συχνά σημαίνει ακραία επισφάλεια, ιδιαίτερα για τις γυναίκες σε άτυπες θέσεις εργασίας.^[28]

 

·                Στην ετήσια έκθεση USDOS (2024, αφορά 2023), αναφέρθηκε ότι οι γυναίκες αντιμετώπιζαν οικονομικές διακρίσεις. Ο νόμος επιτρέπει στις γυναίκες να συμμετέχουν σε οικονομικούς τομείς χωρίς την έγκριση ανδρών συγγενών τους, προβλέπει για τη φροντίδα μητρότητας, απαγορεύει την καταβολή προίκας και καθορίζει πρόστιμα και άλλες κυρώσεις για όσους ασκούν διακριτική μεταχείριση ή βία λόγω φύλου. Η κυβέρνηση δεν εφάρμοσε αποτελεσματικά τον νόμο.^[29]

 

·                Ως προς την πρόσβαση σε κοινωνική ασφάλιση, σύμφωνα με άρθρο των Equal Times, το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο για την κοινωνική ασφάλιση στη ΛΔΚ παρέμεινε «σε μεγάλο βαθμό θεωρητικό», επειδή σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού που εργαζόταν στην άτυπη οικονομία δεν συνεισφέρει στο Εθνικό Ταμείο Κοινωνικής Ασφάλισης (CNSS) και ως εκ τούτου δεν λαμβάνουν καμία υποστήριξη.^[30] Σε πρόσφατη απάντηση COI (Ιανουάριος 2025) αναφέρεται ότι η φτώχεια πλήττει το 74,7% του πληθυσμού, σύμφωνα με το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του ΟΗΕ (Σεπτέμβριος 2024). Η Παγκόσμια Τράπεζα (Οκτώβριος 2024) επισημαίνει ότι «η φτώχεια παραμένει ευρέως διαδεδομένη, με σχετικά υψηλή ανισότητα», ενώ η Amnesty International (Οκτώβριος 2024) αναφέρει ότι η ΛΔΚ είναι μεταξύ των πέντε φτωχότερων κρατών στον κόσμο.^[31]

 

Ως προς τις γυναίκες χωρίς υποστηρικτικό δίκτυο:

 

·                Σε έρευνα της MSF (Ιούνιος 2025) αναφέρεται ότι οι επιπτώσεις της σεξουαλικής βίας για τα θύματα περιλαμβάνουν οικογενειακή και κοινωνική απόρριψη, στίγμα και διαζύγιο.^[32] Το UNFPA σημείωσε ότι ο φόβος αντιποίνων, το κοινωνικό στίγμα, η διακοπή υπηρεσιών προστασίας και η εκτεταμένη ατιμωρησία αποτελούν εμπόδια στην αναφορά περιπτώσεων σεξουαλικής βίας.^[33]

 

·                Εκθεση της ACCORD του Νοεμβρίου 2020 αναφέρει ότι στη ΛΔΚ, μια από τις χώρες με τη χαμηλότερη κατάταξη στον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης, οι γυναίκες είναι σαφώς αντικείμενο διακρίσεων. Μια μόνη γυναίκα χωρίς οικογένεια ή κοινωνικό δίκτυο είναι ακόμη πιο ευάλωτη εάν παραμείνει στερημένη από οικονομικά μέσα.^[34]

 

·                Σε έκθεση της Υπηρεσίας Ασύλου της Δανίας (DIS, Οκτώβριος 2022) αναφέρεται ότι οι ανύπαντρες γυναίκες στην Κινσάσα συχνά βρίσκονται σε πιο ευάλωτη θέση, με πολλές να καταφεύγουν σε συναλλακτικό σεξ για πρόσβαση σε στέγη και εργασία. Η ΛΔΚ είναι πατρογονική κοινωνία, γεγονός που σημαίνει ότι μια γυναίκα ορίζεται πάντα μόνο σε σχέση με έναν άνδρα συγγενή.^[35][36]

 

·                Η ίδια έρευνα του DIS αναφέρει ότι «ένα πρόσωπο χωρίς κοινωνικό δίκτυο στην Kinshasa θα έχει σοβαρές δυσκολίες στην προσαρμογή και ενσωμάτωση, καθώς χωρίς οικογένεια και χωρίς διασυνδέσεις με την Εκκλησία θα είναι κάπως σαν εγκαταλελειμμένος, αφού στη ΛΔΚ, η κρατική κοινωνική συνδρομή δε λειτουργεί δεόντως. Ένα τέτοιο πρόσωπο αντιμετωπίζει προβλήματα εξεύρεσης κατοικίας, εργασίας και μετά οικονομικών πηγών. Επιπλέον ένα τέτοιο πρόσωπο θα έχει προβλήματα με το φαγητό και την πρόσβαση στην υγεία σε περίπτωση ασθένειας. Στη ΛΔΚ η οικογένεια και η εκκλησία αποτελούν ή πρακτικά διαδραματίζουν το ρόλο της ανεπίσημης κοινωνικής ασφάλειας».^[37]

 

·                Το UN Women (Φεβρουάριος 2025) εξέφρασε βαθιά ανησυχία για την αυξανόμενη ευαλωτότητα γυναικών και κοριτσιών στην ανατολική ΛΔΚ, σημειώνοντας ότι η κλιμάκωση της βίας είχε ως αποτέλεσμα μια καταστροφική ανθρωπιστική κρίση που έπληξε δυσανάλογα γυναίκες και κορίτσια, με σημαντικά κενά στην προστασία και τις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες.^[38]

 

·                Αναφορικά με την πρόσβαση σε στέγαση, η κοινωνική στέγαση δεν είναι διαθέσιμη σε γυναίκες που ζουν μόνες τους. Πολλές ανύπαντρες γυναίκες χωρίς δίκτυο υποστήριξης πρέπει να καταφύγουν σε συναλλακτικό σεξ προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση σε καταφύγιο. Οι ανύπαντρες γυναίκες που έχουν υποστεί σεξουαλική εμπορία ή εκμετάλλευση είναι επιρρεπείς στην πορνεία όταν προσπαθούν να βρουν στέγη στην Κινσάσα.^[39][40]

 

·                Η πρόσφατη απάντηση COI query της EUAA (Ιούνιος 2025) επιβεβαιώνει ότι η πρόσβαση σε υπηρεσίες υποστήριξης για τα θύματα έχει επιδεινωθεί σημαντικά λόγω της σύγκρουσης. Τα καταφύγια και οι υπηρεσίες για θύματα εμπορίας, ιδίως εκτός Κινσάσα, παρέμειναν ανεπαρκή.^[41]

 

Ενόψει των όσων παρατέθηκαν ανωτέρω, κρίνω σκόπιμο να εξετάσω αυτοτελώς το ζήτημα της ύπαρξης ή μη υποστηρικτικού δικτύου της Αιτήτριας στη χώρα καταγωγής της. Το εν λόγω στοιχείο συνδέεται άμεσα με την εκτίμηση του κινδύνου σε περίπτωση επιστροφής, ιδίως λαμβανομένου υπόψη ότι πρόκειται για γυναίκα μόνη. Η ύπαρξη συγγενικών ή άλλων κοινωνικών δεσμών, ικανών να της παράσχουν στοιχειώδη στήριξη και προστασία, δύναται να επηρεάσει ουσιωδώς τόσο τη δυνατότητα αποφυγής ενδεχόμενων κινδύνων όσο και την πρακτική εφαρμογή της εσωτερικής μετεγκατάστασης. Αντιστρόφως, η έλλειψη τέτοιου δικτύου ενδέχεται να εντείνει την ευαλωτότητά της.

 

Εξετάζοντας το ζήτημα αυτό υπό το φως των δηλώσεων της Αιτήτριας, διαπιστώνεται ότι το αφήγημά της ως προς την ύπαρξη ή μη υποστηρικτικού δικτύου χαρακτηρίζεται από ασάφεια, αντιφάσεις και έλλειψη συνοχής. Συγκεκριμένα, η ίδια ανέφερε ότι διέμενε στην οικία της γιαγιάς της, με οικονομική στήριξη της θείας της, γεγονός που καταδεικνύει την ύπαρξη ενεργού οικογενειακού πλαισίου. Παράλληλα, δήλωσε ότι διατηρούσε στενή σχέση με φίλη της μητέρας της, η οποία ανέλαβε τη φροντίδα της μετά τον θάνατο των γονέων της και της παρείχε καταφύγιο κατά τη διαφυγή της. Εντούτοις, σε άλλα σημεία της αφήγησής της υποστήριξε ότι δεν διατηρούσε ουσιαστική επαφή με συγγενικά της πρόσωπα ή ότι αυτά συνιστούν αποκλειστικά πηγή απειλής, χωρίς να παρέχει επαρκή εξήγηση ως προς την εν λόγω μεταβολή ή τη φύση των μεταξύ τους σχέσεων.

 

Περαιτέρω, οι ισχυρισμοί της περί αδυναμίας στήριξης από τα ανωτέρω πρόσωπα, και ιδίως από τη φίλη της μητέρας της, δεν κρίνονται επαρκώς τεκμηριωμένοι. Ενώ αρχικώς ανέφερε ότι το εν λόγω πρόσωπο υφίσταται πιέσεις και απειλές από συγγενείς της, εντούτοις δήλωσε ότι εξακολουθεί να διαμένει στην ίδια οικία, χωρίς να παρέχει πειστική εξήγηση για τη μη μετακίνησή του. Επιπλέον, η επίκληση εντοπισμού μέσω «μυστικιστικών μέσων» παραμένει αόριστη και μη επαληθεύσιμη και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως αξιόπιστη βάση κινδύνου.

 

Επιπρόσθετα, λαμβανομένου υπόψη ότι ο ισχυρισμός της Αιτήτριας περί εξαναγκαστικού γάμου δεν έγινε αποδεκτός, δεν δύναται να αποδοθεί στους συγγενείς της, περιλαμβανομένων των θείων και θειών της, ο ρόλος των δραστών ή των φορέων απειλής, όπως η ίδια προέβαλε. Κατά συνέπεια, τα εν λόγω πρόσωπα δεν μπορούν να θεωρηθούν αυτομάτως ως πηγή κινδύνου, αλλά αντιθέτως ενδέχεται να αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου οικογενειακού πλαισίου, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει υποστηρικτικά σε περίπτωση επιστροφής της. Η Αιτήτρια δεν παρείχε επαρκή και πειστικά στοιχεία που να καταδεικνύουν ότι οι συγγενείς της αδυνατούν ή δεν προτίθενται να της παράσχουν οποιαδήποτε μορφή στήριξης ή ότι η επανασύνδεσή της με αυτούς θα ήταν αντικειμενικά αδύνατη ή επικίνδυνη.

 

Ως προκύπτει από τα όσα έχουν παρατεθεί ανωτέρω, οι διεθνείς εκθέσεις επιβεβαιώνουν ότι οι γυναίκες χωρίς υποστηρικτικό δίκτυο στην Κινσάσα αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες, όπως φτώχεια, κοινωνικό στιγματισμό και αυξημένο κίνδυνο εκμετάλλευσης. Ωστόσο, η περίπτωση της Αιτήτριας παρουσιάζει ουσιώδεις διαφοροποιήσεις, οι οποίες δεν επιτρέπουν την υπαγωγή της στις πλέον ευάλωτες κατηγορίες γυναικών που περιγράφονται στις σχετικές πηγές.

 

 

Ειδικότερα, η Αιτήτρια είναι ενήλικη γυναίκα, απόφοιτος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, η οποία, σύμφωνα με τις δηλώσεις της, είχε ήδη προηγούμενη εργασιακή εμπειρία στη χώρα καταγωγής της ως πωλήτρια υφασμάτων. Το στοιχείο αυτό καταδεικνύει ότι διαθέτει βασικές δεξιότητες επαγγελματικής ένταξης και εξοικείωση με την τοπική αγορά εργασίας, γεγονός που διαφοροποιεί την κατάστασή της από πρόσωπα πλήρως εξαρτημένα ή χωρίς προηγούμενη πρόσβαση σε βιοποριστικά μέσα.

 

Περαιτέρω, μολονότι από τις γενικές πληροφορίες προκύπτει ότι οι συνθήκες διαβίωσης για τις γυναίκες στη ΛΔΚ είναι δυσχερείς, ιδίως υπό το πρίσμα της εκτεταμένης φτώχειας και των έμφυλων διακρίσεων, οι δυσκολίες αυτές δεν ισοδυναμούν, άνευ ετέρου, με δίωξη ή σοβαρή βλάβη κατά την έννοια του εφαρμοστέου νομικού πλαισίου. Η ύπαρξη κοινωνικοοικονομικών δυσχερειών ή περιορισμένων ευκαιριών δεν αρκεί αφ’ εαυτής για να στοιχειοθετήσει τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας, ελλείψει συγκεκριμένου και εξατομικευμένου κινδύνου.

 

Επιπλέον, ως προς το υποστηρικτικό δίκτυο, όπως αναλύθηκε ανωτέρω, από τα ίδια τα λεγόμενά της Αιτήτριας προκύπτει η ύπαρξη οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών, περιλαμβανομένων της γιαγιάς, της θείας της και της φίλης της μητέρας της, πρόσωπα τα οποία είχαν ήδη διαδραματίσει υποστηρικτικό ρόλο στη ζωή της. Δεδομένου δε ότι ο ισχυρισμός περί εξαναγκαστικού γάμου απορρίφθηκε, δεν τεκμηριώνεται ότι τα πρόσωπα αυτά συνιστούν πηγή κινδύνου, αλλά αντιθέτως δύνανται να λειτουργήσουν ως δίκτυο στήριξης σε περίπτωση επιστροφής της.

 

Περαιτέρω, η Αιτήτρια δεν είναι ανήλικη ούτε ανήκει σε κατηγορία προσώπων με αυξημένη ευαλωτότητα λόγω ηλικίας ή υγείας. Αντιθέτως, πρόκειται για νεαρή ενήλικη γυναίκα, ικανή προς εργασία, με προηγούμενη εμπειρία διαβίωσης και δραστηριοποίησης στην Κινσάσα. Οι διεθνείς πηγές καταδεικνύουν ότι πρόσωπα με αντίστοιχο προφίλ έχουν, υπό συνήθεις συνθήκες, δυνατότητες ένταξης στην άτυπη ή τυπική οικονομία, έστω και υπό δυσχερείς όρους.

Υπό το φως των ανωτέρω, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις γενικές συνθήκες στη ΛΔΚ όσο και τις εξατομικευμένες περιστάσεις της Αιτήτριας, δεν τεκμηριώνεται ότι η επιστροφή της θα την εκθέσει σε πραγματικό και εξατομικευμένο κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης, πέραν των γενικών δυσχερειών που αντιμετωπίζει ο ευρύτερος πληθυσμός.

 

Συνεπώς, κρίνεται ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις υπαγωγής της Αιτήτριας στο καθεστώς του πρόσφυγα, καθότι δεν διαπιστώνεται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης κατά την έννοια του άρθρου 1Α της Σύμβασης της Γενεύης και του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου. Δεδομένου δε ότι ο βασικός ισχυρισμός στον οποίο εδράζεται ο εκπεφρασμένος φόβος της απορρίφθηκε ως μη αξιόπιστος, ο συναφής φόβος δεν δύναται να θεωρηθεί βάσιμος και δικαιολογημένος.

 

Ως εκ τούτου, απομένει να εξεταστεί το κατά πόσο υπάρχει δυνατότητα υπαγωγής της στο καθεστώς της επικουρικής προστασίας, ή αλλιώς συμπληρωματικής προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 19 του περί Προσφύγων Νόμου. Το άρθρο 19(1) προβλέπει ότι επικουρική προστασία αναγνωρίζεται σε αιτητή, ο οποίος, μολονότι δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 3, αντιμετωπίζει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του.

 

Η έννοια της «σοβαρής βλάβης» περιορίζεται εξαντλητικά στις περιπτώσεις του άρθρου 19(2), ήτοι στη θανατική ποινή ή εκτέλεση, στα βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, και στη σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου λόγω αδιάκριτης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης.

 

Λαμβάνοντας υπόψη τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεσης, δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των περιπτώσεων (α) και (β) του άρθρου 19(2). Συνεπώς, εξετάζεται αποκλειστικά η εφαρμογή της περίπτωσης (γ).

 

Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την εκτίμηση της ύπαρξης αδιάκριτης βίας λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, η ένταση και η διάρκεια της ένοπλης σύρραξης, ο βαθμός οργάνωσης των εμπλεκομένων δυνάμεων, η γεωγραφική έκταση της βίας, καθώς και η ύπαρξη επιθέσεων κατά αμάχων (βλ. απόφαση ΔΕΕ, CF, DN κατά Bundesrepublic Deutschland^[42]). Περαιτέρω, όπως έχει κριθεί στην υπόθεση Meki Elgafaji, Noor Elgafaji v. Staatssecretaris van Justitie^[43] η σοβαρή και προσωπική απειλή κατά την έννοια του άρθρου 15(γ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ προϋποθέτει εξαιρετική κατάσταση, στην οποία το επίπεδο της αδιάκριτης βίας είναι τόσο υψηλό ώστε η απλή παρουσία του αμάχου στην οικεία περιοχή να συνεπάγεται πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης.

 

Στη βάση της νομολογίας αυτής, προς τον σκοπό εξέτασης των προϋποθέσεων που διαλαμβάνει το άρθρο 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, ως αυτός ενσωματώνει το άρθρο 15(γ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ^[44] και λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από την πρωτοβάθμια εξέταση της αίτησης της Αιτήτριας, προχώρησα σε έρευνα σε διεθνείς πηγές πληροφόρησης αναφορικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στον τόπο τελευταίας συνήθους διαμονής της Αιτήτριας, ήτοι την Κινσάσα της ΛΔΚ από την οποία προκύπτουν τα ακόλουθα:

 

• Το War Watch [πρώην Rule of Law in Armed Conflicts project (RULAC)] της Ακαδημίας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης, στην επισκόπησή του για την κατάσταση ασφαλείας στη Λ.Δ.Κ. ανέφερε ότι η χώρα εμπλέκεται σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις στο έδαφός της εναντίον ορισμένων ένοπλων ομάδων καθώς και σε διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις.^[45]
• Στις 2 Φεβρουαρίου του 2026, η κυβέρνηση της Λ.Δ.Κ. και η οργάνωση M23 υπέγραψαν στη Ντόχα τους όρους αναφοράς για την εφαρμογή εκεχειρίας.^[46] Παρά την συμφωνία στη Ντόχα, η κυβέρνηση του Κονγκό και η M23 συνέχισαν να ανταλλάσσουν κατηγορίες για παραβιάσεις.^[47] Στις 2 Φεβρουαρίου, οι αρχές του Κονγκό κατηγόρησαν την M23 ότι εξαπέλυσε επίθεση με drone κατά του αεροδρομίου Κισανγκάνι στη βορειοανατολική Λ.Δ.Κ. το οποίο επαληθεύθηκε την επόμενη ημέρα από την οργάνωση, η οποία ισχυρίστηκε ότι η επίθεση έλαβε χώρα διότι η κυβέρνηση του Κονγκό χρησιμοποιούσε το αεροδρόμιο ως βάση για αεροπορικές επιχειρήσεις κατά των θέσεών της.^[48] Η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ στις 18 Φεβρουαρίου κατόπιν της σύμφωνης γνώμης και των δύο μερών.^[49] Παρά την συμφωνία, αμφότερα μέλη αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση της συμφωνίας∙ στην Ουβίρα, πολίτες αναζήτησαν καταφύγιο σε ένα πρόχειρο στρατόπεδο ώστε να αποφύγουν τις εχθροπραξίες.^[50] Σύμφωνα με ομάδες της κοινωνίας των πολιτών, δυνάμεις Wazalendo που υποστηρίζουν το Κονγκό συγκρούστηκαν με μαχητές Twirwaneho που υποστηρίζονται από το M23 στο ανατολικό τμήμα της χώρας.^[51] Άρθρο τοπικού τύπου, δημοσιευθέν στις 26 Φεβρουαρίου 2026, αναφέρει ότι οι μαχητές της M23 ανακατέλαβαν δύο χωριά στο North Kivu, μία ημέρα αφότου είχαν απωλέσει τον έλεγχό τους.^[52]

 

• Ως αναφέρεται σε μία έκθεση του Centre for Documentation and Research (Cedoca) σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στην Κινσάσα, δημοσιευθείσα τον Οκτώβριο του 2025, που κάνει επίκληση σε έτερες πηγές, τον Ιανουάριο του 2025, μετά την κατάληψη της Goma από την M23, διαδηλωτές επιχείρησαν να επιτεθούν σε αρκετές πρεσβείες στην πρωτεύουσα, μεταξύ άλλων της Γαλλίας, του Βελγίου και των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και σε γραφεία του ΟΗΕ.^[53] Περαιτέρω, ως αναφέρεται στην ίδια έκθεση, το United Nations Joint Human Rights Office (UNJHRO) κατατάσσει την επαρχία της Κινσάσα μεταξύ αυτών που δεν επηρεάζονται από ένοπλες συγκρούσεις.^[54] Σύμφωνα με τα μηνιαία δελτία παρακολούθησης συγκρούσεων του International Crisis Group, δεν διαφαίνεται να έχουν σημειωθεί περιστατικά στην Κινσάσα από τον Ιανουάριο του 2025.^[55]

 

• Οι πιο πρόσφατες εκθέσεις της Human Rights Watch και της Διεθνούς Αμνηστίας δεν κάνουν λόγο για προβλήματα ασφαλείας στην Κινσάσα.^[56] Η έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για τα γεγονότα του 2024 σημειώνει ότι καταγράφηκαν διαδηλώσεις σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων στην πρωτεύουσα Κινσάσα για την ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των M23 και των κυβερνητικών δυνάμεων της Λ.Δ.Κ. και των συμμάχων.^[57]

 

Ωστόσο, για λόγους πληρότητας της έρευνας, παρατίθενται τα πιο πρόσφατα ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα από τη βάση δεδομένων ACLED αναφορικά με τα περιστατικά ασφαλείας που σημειώθηκαν στην Κινσάσα κατά το τελευταίο έτος. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα της βάσης δεδομένων ACLED (The Armed Conflict Location &  Event Data Project), κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 20.03.2026), στην εν λόγω περιοχή, καταγράφηκαν 153 περιστατικά ασφαλείας από τα οποία επήλθαν 53 θάνατοι.^[58] Συγκεκριμένα σε σχέση με τα περιστατικά πολιτικής βίας (“Political violence”, που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), αυτά ανήλθαν σε 54 περιστατικά στην περιοχή Κινσάσα, από τα οποία προκλήθηκαν 50 θάνατοι.^[59] Σημειώνεται πως ο πληθυσμός για την Κινσάσα σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2026 ανέρχεται σε 18,552,800 κατοίκους.^[60]

 

Αποτιμώντας τα προαναφερόμενα δεδομένα, δεν καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα η Αιτήτρια να αντιμετωπίσει, κατά την επιστροφή της στον τόπο συνήθους διαμονής της, κίνδυνο σοβαρής βλάβης, ούτε προκύπτει ότι διατρέχει τέτοιο κίνδυνο εκ μόνου του λόγου της παρουσίας της στην περιοχή. Εξετάζοντας περαιτέρω τις προσωπικές της περιστάσεις, παρατηρώ ότι πρόκειται για ενήλικη γυναίκα, η οποία, κατά τις δηλώσεις της, είναι υγιής, έχει ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και διαθέτει βασικό μορφωτικό επίπεδο. Περαιτέρω, είναι ικανή προς εργασία, έχοντας αποκτήσει επαγγελματική εμπειρία ως πωλήτρια υφασμάτων στη χώρα καταγωγής της. Επιπλέον, από τα ίδια τα λεγόμενά της προκύπτει η ύπαρξη συγγενικών και κοινωνικών δεσμών, οι οποίοι δεν αποδείχθηκε ότι έχουν εκλείψει ή ότι δεν είναι προσβάσιμοι. Δεν προκύπτουν στοιχεία ιδιαίτερης ευαλωτότητας ή άλλα προσωπικά χαρακτηριστικά που να την καθιστούν εκτεθειμένη σε αυξημένο και εξατομικευμένο κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης. Η Αιτήτρια δεν επικαλέστηκε ούτε τεκμηρίωσε ενώπιον του Δικαστηρίου συγκεκριμένα ατομικά στοιχεία που να υποδηλώνουν ότι, σε περίπτωση επιστροφής της, θα περιέλθει σε κατάσταση ουσιωδώς δυσμενέστερη από εκείνη του γενικού πληθυσμού ή ότι θα αντιμετωπίσει προσωπικό και εξατομικευμένο κίνδυνο.

 

ΚΑΤΑΛΗΞΗ

 

Λαμβάνοντας υπόψη τα όσα έχω αναφέρει, είναι η κατάληξή μου ότι ορθώς κρίθηκε και επί της ουσίας ότι η Αιτήτρια δεν κατάφερε να αποδείξει βάσιμο φόβο δίωξης για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων και, περαιτέρω, ορθώς θεωρήθηκε ότι δεν κατάφερε να τεκμηριώσει ότι υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς της, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη, ως αμφότερες αυτές οι έννοιες ορίζονται από την οικεία νομοθεσία (άρθρα 3 και 19 του περί Προσφύγων Νόμου).

    

Συνακόλουθα, η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται, με περιορισμένα έξοδα, ενόψει των πλημμελειών που εντοπίστηκαν, ύψους €500 υπέρ των Καθ' ων η αίτηση, και εναντίον της Αιτήτριας. 

 

Ε. Ρήγα, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.