ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση αρ.4487/23
23 Απρίλιου 2026
[Α. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
Ν. Υ. Ε.
Αιτητής
Και
Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ’ ων η αίτηση
Αιτητής εμφανίζεται αυτοπροσώπως
Κα Ε. Ιωάννου, Δικηγόρος για τους καθ’ ων η αίτηση
Κος Ρ. Ευαγγέλου – μεταφραστής για πιστή μετάφραση από Ελληνικά σε Αγγλικά και αντίστροφα
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Με την προσφυγή ο αιτητής αιτείται επανεξέταση της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου η οποία του κοινοποιήθηκε στις 16/11/23 με επιστολή ίδιας ημερομηνίας, δια της οποίας απορρίφθηκε η επίδικη αίτηση διεθνούς προστασίας.
Ως εκτίθεται στην Ένσταση και προκύπτει από τον Διοικητικό Φάκελο (ΔΦ), ο αιτητής κατάγεται από το Καμερούν, εισήλθε στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές μέσω κατεχομένων στις 06/06/19 και υπέβαλε την εδώ επίδικη αίτηση διεθνούς προστασίας στις 20/06/19 (ερ.1-3, 74).
Στις 25/09/23 πραγματοποιήθηκε συνέντευξη με τον αιτητή, όπου του δόθηκε η ευκαιρία, μέσα από σχετικές ερωτήσεις, μεταξύ άλλων, να εκθέσει τους λόγους στους οποίους στηρίζει το αίτημα του (ερ.27-45). Μετά το πέρας της συνέντευξης ετοιμάστηκε Έκθεση και στις 12/10/23 η επίδικη εδώ αίτηση απορρίφθηκε (ερ.60-74). Ακολούθως ετοιμάστηκε επιστολή ενημέρωσης του αιτητή για την απόφαση της Υπηρεσίας, η οποία του δόθηκε διά χειρός στα αγγλικά στις 16/11/23 (ερ.75).
Η αίτηση αποτελείται από χειρόγραφα συμπληρωμένο Έντυπο αρ.1 επί του οποίου δεν καταγράφονται νομικοί λόγοι και χωρίς έκθεση γεγονότων. Αυτό που αναφέρει ο αιτητής είναι ότι υπέστη κακομεταχείριση, έκανε χειρουργική επέμβαση στη Δημοκρατία (σ.σ. προς αφαίρεση λιπώματος στο μέτωπο) και ότι «δεν [μπορεί] να [έχει] στύσεις […]» και γι’ αυτό «[αποφάσισε] να [αλλάξει] τον σεξουαλικό [του] προσανατολισμό».
Ενόψει της μη συμπερίληψης οιουδήποτε νομικού ισχυρισμού στην παρούσα αίτηση, απομένει η επί της ουσίας εξέταση της. Με βάση λοιπόν τα διαλαμβανόμενα στο αρ.146 (4) (α) του Συντάγματος και αρ.11 (3) (α) του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου του 2018 (73(I)/2018) προχωρώ «σε έλεγχο της νομιμότητας και ορθότητας αυτής, εξετάζοντας πλήρως και από τούδε και στο εξής […] τα γεγονότα και τα νομικά ζητήματα που τη διέπουν» και «την ανάγκη χορήγησης διεθνούς προστασίας» (βλ. Ε.Δ.Δ.Δ.Π. Αρ.107/2023, Q. B. T. v. Δημοκρατίας, ημ.11/02/25).
Στην επίδικη αίτηση διεθνούς προστασίας ο αιτητής καταγράφει ότι έφυγε από τη χώρα του λόγω της «αγγλόφωνης κρίσης (Ambazonia)».
Στην επίδικη συνέντευξη ο αιτητής ανέφερε ότι γεννήθηκε στο Tombel, μετοίκησε στη Douala το 1997 και ακολούθως (λόγω σπουδών) στην Bamenda από το 2009 μέχρι το 2015, όταν ταξίδεψε στα κατεχόμενα και διέμενε εκεί περί τα 5 έτη, είναι κάτοχος πτυχίου πανεπιστημίου στο Banking & Finance, ομιλεί γαλλικά και αγγλικά, οι γονείς του πέθαναν όταν ο ίδιος ήταν σε μικρή ηλικία και δεν γνωρίζει τον λόγο και τον χρόνο που απεβίωσαν, έχει μια αδελφή που διαμένει στη Douala, με την οποία διατηρεί επικοινωνία, είναι άγαμος και άτεκνος και εργαζόταν ως υπάλληλος σε τράπεζα το 2014-2015.
Ερωτώμενος σχετικά ο αιτητής ανέφερε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του για να σπουδάσει και λόγω ψυχολογικού προβλήματος, αναφέροντας ότι έχει πρόβλημα υγείας που τον επηρέασε ψυχολογικά, καθώς – ως εξήγησε - τα παιδικά του χρόνια ήταν πολύ δύσκολα, ειδικότερα την περίοδο που διέμενε στη Douala με τους θείους του, αφού η θεία του τον χτυπούσε, αναφέροντας για χτυπήματα στο κεφάλι και στα γεννητικά όργανα, με αποτέλεσμα να επηρεαστεί η σεξουαλική του ζωή. Παράλληλα πρόσθεσε ότι ο κοινωνικός του κύκλος τον ρωτούσε για ποιο λόγο δεν έχει σχέση με γυναίκες, που ήταν δύσκολο και του προκαλούσε επιπλοκές, ως ανέφερε. Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο επιστροφής του στο Καμερούν ο αιτητής δήλωσε ότι ίσως επανέλθουν οι αυτοκτονικές σκέψεις που είχε.
Ερωτώμενος περαιτέρω επί των ισχυρισμών του ο αιτητής ανέφερε ότι λόγω χτυπήματος στα γεννητικά όργανα δεν μπορεί να αποκτήσει τέκνο, χωρίς εντούτοις να έχει ιατρικό πιστοποιητικό. Για τις αυτοκτονικές σκέψεις ο αιτητής δήλωσε ότι δεν υπάρχουν μετά που έφυγε από το Καμερούν, επισκέφθηκε ψυχολόγο στη Δημοκρατία και πραγματοποίησε 12 επισκέψεις. Αναφορικά με τον σεξουαλικό του προσανατολισμό δήλωσε ότι δεν έχει συνάψει σεξουαλικές σχέσεις με κανένα φύλο και δεν μπορεί να προσδιορίσει ποιο φύλο τον ελκύει. Ερωτηθείς εάν τον ελκύουν οι γυναίκες απάντησε θετικά αλλά εξαιτίας της ανεπάρκειας του δεν τις προσεγγίζει και ανέφερε ότι τον ελκύουν και άνδρες, γεγονός που συνειδητοποίησε στις επισκέψεις του στο ψυχολόγο, γύρω στο έτος 2021-2022, σε ηλικία 33 ετών. Κληθείς να περιγράψει τη στιγμή που συνειδητοποίησε ότι τον ελκύουν άνδρες, ανέφερε ένα περιστατικό στο δημοτικό κολυμβητήριο Λευκωσίας, ένας άνδρας του ζήτησε αναπτήρα και τότε πέρασε από το μυαλό του. Ερωτώμενος σχετικά ανέφερε ότι η ζωή του είναι πιο χαρούμενη από πριν. Ως περαιτέρω ανέφερε δεν είχε ομοφυλοφιλική σχέση και δεν έχει αναφέρει σε κανένα για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό. Γνωρίζει ότι η ομοφυλοφιλία απαγορεύεται στη χώρα του και ότι φυλακίζεσαι και αναφορικά με τη στάση της κοινωνίας δήλωσε ότι δεν το αποδέχονται και μερικές φορές συμπεριφέρονται πιο σκληρά από την κυβέρνηση, σε χτυπούν και ότι μπορεί να σε αναγκάσουν να βρεθείς με γυναίκα. Δήλωσε ότι γνωρίζει μια κοπέλα που ανήκει στη ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα αλλά πλέον διαμένει στο Καναδά. Δεν γνωρίζει ιστοσελίδες ή εφαρμογές της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας αλλά γνωρίζει την οργάνωση «Droit des hommes», η οποία, ως ανέφερε, υπερασπίζεται τα δικαιώματα ομοφυλόφιλων ατόμων. Ερωτώμενος σχετικά ανέφερε ότι δεν εξέφρασε το σεξουαλικό του προσανατολισμό στην Κύπρο διότι δεν είναι έτοιμος, δεν έχει σχέσεις με άτομα του ιδίου φύλου ούτε γνωρίζει κάποια οργάνωση που βοηθά άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας στην Κύπρο.
Αναφορικά με τις σχέσεις του με την θεία του ο αιτητής δήλωσε ότι μετά από οικογενειακή συνάντηση αποφάσισαν όπως ο θείος του αναλάβει τη φροντίδα του αιτητή και έτσι αυτός διέμενε με τον θείο του και τη σύζυγο του από το 1997 έως 2009. Δεν έλαβε ικανοποιητική αγάπη από τον θείο του, ο οποίος – ως ανέφερε - ήταν δάσκαλος, ήρεμος άνθρωπος και ο ίδιος ήταν σαν βοηθός του σπιτιού, αφού έκανε δουλειές στο σπίτι. Όσον αφορά τη θεία του, δήλωσε ότι έχει πολύ κακές αναμνήσεις εξαιτίας του τρόπου συμπεριφορά της, ήταν ο βοηθός της στο σπίτι, ηλικίας τώρα 40 ετών, κανονικού μεγέθους και ψηλή. Κληθείς να περιγράψει τον τρόπο συμπεριφοράς της, δήλωσε ότι τον χτυπούσε πολύ άσχημα, στα μάτια, στο κεφάλι και υπεβλήθη σε εγχείρηση στη Δημοκρατία στο μέτωπο.
Ερωτώμενος σχετικά αναφέρθηκε σε περιστατικό που έγινε το 1999, όταν ο ίδιος ήταν σε ηλικία 11 ετών, αναφέροντας ότι η θεία του τον μισούσε, έκανε ένα λάθος και βρήκε την ευκαιρία να τον χτυπήσει και έκτοτε ο αιτητή αντιμετώπιζε πονοκεφάλους και πόνους και αναφέρθηκε επίσης σε ένα περιστατικό όπου η θεία του ανακάτεψε καυτερή πιπεριά και την έριξε στο σώμα του, δηλώνοντας πως ήταν το τελευταίο που έγινε, περί τις αρχές του 2000. Ερωτώμενος σχετικά ανέφερε ότι η τελευταία φορά που είδε την θεία του ήταν το 2011, όμως, εξαιτίας της κακομεταχείρισης από τη θεία του, είχε ψυχικά προβλήματα.
Ακολούθως ο αιτητής ανέφερε ότι υποβλήθηκε σε εγχείρηση στο μέτωπο στη Κύπρο και προσκόμισε ιατρικά έγγραφα (ερ.22-24). Σύμφωνα με τη διάγνωση του ιατρού πρόκειται για λίπωμα, χωρίς να εντοπίζονται άλλα ευρήματα μετά από μαγνητική τομογραφία που έγινε.
Ερωτώμενος περαιτέρω ο αιτητής δήλωσε ότι το 2015 αποφάσισε να εγκαταλείψει τη χώρα του εξαιτίας του περιβάλλοντος που ζούσε, αφού – ως ανέφερε - την περίοδο που σπούδαζε, περί το 2010-2013, γείτονες και φίλοι του τον κοροϊδεύαν, τον ρωτούσαν για ποιο λόγο δεν έχει κοπέλα, του έλεγαν ότι είναι ομοφυλόφιλος και ότι κάτι συμβαίνει μαζί του. Κληθείς να σχολιάσει ότι στην αίτηση του αναφέρθηκε στην αγγλόφωνη κρίση, ενώ ο ίδιος αποχώρησε από τη χώρα του πριν την έναρξη της κρίσης, ο αιτητής δήλωσε ότι λόγω των ψυχολογικών του θεμάτων δεν ήθελε να παράσχει πληροφορίες σε κανένα.
Ερωτώμενος σχετικά ο αιτητής δήλωσε ότι σε περίπτωση επιστροφής του στο Καμερούν θα μπορούσε να εγκατασταθεί σε άλλη περιοχή, όχι όμως στη Douala, λόγω, ως ανέφερε, της ψυχολογικής επίδρασης. Προτιμά σε αγγλόφωνη περιοχή, δεν πιστεύει ότι μπορεί να εργαστεί στη Douala ή στη Yaounde, διότι δεν έχει τις απαραίτητες διασυνδέσεις και ότι η αδελφή του στη Douala δεν θα μπορέσει να τον βοηθήσει διότι η ίδια προσπαθεί να δημιουργήσει τη ζωή της.
Κατά την εξέταση της επίδικης αίτησης οι καθ’ ων η αίτηση εντόπισαν και αξιολόγησαν τους ακόλουθους ουσιώδεις ισχυρισμούς.
1. Ταυτότητα, προφίλ και τόπος διαμονής του αιτητή
2. Ο αιτητής ελκύεται από άνδρες και γυναίκες
3. Ο αιτητής υπέστη κακομεταχείριση από τη θεία του
4. Ο αιτητής έφυγε από το Καμερούν το 2015 για να συνεχίσει τις σπουδές του
Ο 1ος και 4ος εκ των ως άνω ισχυρισμών έγιναν αποδεκτοί, ο δε 2ος και 3ος απορρίφθηκαν ως αναξιόπιστοι.
Σε σχέση με τον ως άνω 2ο ουσιώδη ισχυρισμό, ως κρίθηκε, ο αιτητής δεν ήταν σε θέση να παρέχει συγκεκριμένες και λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τον σεξουαλικό του προσανατολισμού, πώς ο ίδιος άρχισε να συνειδητοποιεί τον αμφιφυλόφιλο σεξουαλικό του προσανατολισμό, δηλώνοντας πως συνειδητοποίησε ότι ενδιαφέρεται και για άνδρες όταν πήγε στο δημοτικό κολυμβητήριο Λευκωσίας και είδε ένα άνδρα, χωρίς να μπορεί να επεξηγήσει περαιτέρω τις δηλώσεις του. Αόριστες κρίθηκαν και οι δηλώσεις του για το πώς ένοιωθε μετά τη συνειδητοποίηση του σεξουαλικού του προσανατολισμού, όπου ο αιτητής ανέφερε ότι ένιωθε ελεύθερος χωρίς να μπορεί να τεκμηριώσει τις δηλώσεις του, συνυπολογιζομένου του ότι – σύμφωνα με τις δηλώσεις του ιδίου - δεν είχε ομοφυλοφιλική σχέση. Αρνητικά αξιολογήθηκαν και οι δηλώσεις του αιτητή περί του ότι οι φίλοι του τον κορόιδευαν επειδή δεν είχε ποτέ σχέση με γυναίκα και του έλεγαν ότι είναι ομοφυλόφιλος, αφού – ως κρίθηκε – δεν ήταν σε θέση να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την ταυτότητα των εν λόγω ατόμων και ούτε το ακριβές περιεχόμενο της παρενόχλησής τους, καθώς ισχυρίστηκε αόριστα ότι οι φίλοι του τον ρωτούσαν για ποιο λόγο δεν έχει κοπέλα και δεν ανέφερε κανένα περιστατικό εναντίον του λόγω του σεξουαλικού του προσανατολισμού ως αμφιφυλόφιλος. Κατόπιν έρευνας σε διαθέσιμες πηγές εντοπίστηκαν πληροφορίες οι οποίες επιβεβαιώνουν ότι άτομα ΛΟΑΤΚΙ στο Καμερούν υπόκεινται σε πράξεις διώξεως από την κοινωνία και τις Αρχές, όμως, δεδομένης της τρωθείσας εσωτερικής συνοχής των ισχυρισμών του αιτητή, ο 2ος ουσιώδης ισχυρισμός απορρίφθηκε ως αναξιόπιστος.
Σε σχέση με τον ως άνω 3ο ουσιώδη ισχυρισμό κρίθηκε ότι ο αιτητής δεν ήταν σε θέση να παρέχει πληροφορίες σχετικά με τη συμβίωση με τη θεία του και τη μεταχείριση που δεχόταν από αυτή, ενώ δήλωσε ότι διέμενε μαζί της μέχρι το 2009. Ισχυρίστηκε με απροσδιόριστο τρόπο ότι δεν υπήρχε στοργή, χωρίς όμως να μπορεί να τεκμηριώσει περαιτέρω τις δηλώσεις του. Αόριστες και ομοίως γενικόλογες και ασαφείς κρίθηκαν και οι δηλώσεις του σχετικά με τον χαρακτήρα της. Περαιτέρω αξιολογήθηκε αρνητικά το ότι ο αιτητής δεν παρείχε εύλογα αναμενόμενες πληροφορίες σχετικά με την κατ’ ισχυρισμό κακομεταχείρισης του όταν ήταν 11 ετών και τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβη και το ίδιο για το κατ’ ισχυρισμό συμβάν του 2000, όταν η θεία του ανακάτεψε πιπέρι και το έριψε στο σώμα του, χωρίς να μπορεί να παράσχει περαιτέρω πληροφορίες. Εντοπίστηκε δε αντίφαση στο ότι, ενώ ο αιτητής αρχικά ισχυρίστηκε ότι η τελευταία φορά που δέχθηκε επίθεση από τη θεία του ήταν το 2000, ενώ στη συνέχεια δήλωσε ότι η θεία του τον κακομεταχειριζόταν από το 2000 έως 2009, αδυνατώντας να διευκρινίσει την ασυνέπεια στα λεγόμενα του. Σε έρευνα που έγινε σε διαθέσιμες πηγές εντοπίστηκε ότι υπάρχει στο Καμερούν νομοθεσία που απαγορεύει διάφορες μορφές κακοποίησης παιδιών, ωστόσο παρά τις νομικές αυτές διατάξεις, η κακοποίηση των παιδιών παρέμενε πρόβλημα. Παρά τούτο ο εν λόγω ισχυρισμός απορρίφθηκε λόγω των πολλών και καίριων ελλείψεων που εντοπίστηκαν στην εσωτερική συνοχή του.
Στα πλαίσια αξιολόγησης κινδύνου στη βάση των ως άνω αποδεκτών ισχυρισμών οι καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν, κατόπιν ανασκόπησης της γενικής κατάστασης ασφαλείας στον τόπο διαμονής του αιτητή (Bamenda), σε συνάρτηση και με το προφίλ του, ότι δεν υφίσταται κίνδυνος δίωξης ή σοβαρής βλάβης και συνεπώς η αίτηση απορρίφθηκε ως αβάσιμη και εκδόθηκε κατά του απόφαση επιστροφής στη χώρα καταγωγής.
Στα πλαίσια της γραπτής του αγόρευσης όσο και προφορικά στις διευκρινήσεις, ουδέν πρόσθεσε επί των ισχυρισμών του ο αιτητής, επαναλαμβάνοντας κατ’ ουσία τα όσα είχε αναφέρει κατά την επίδικη αίτηση.
Οι καθ' ων η αίτηση αντιτάσσουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι καθ' όλα νόμιμη, ορθή επί της ουσίας αυτής, ελήφθη στα πλαίσια ορθής και επιμελούς διαδικασίας, και, με αναφορές στα ευρήματα αξιοπιστίας του αιτητή και στην τελική τους κατάληξη, αναφέρουν ότι είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη και τα επιμέρους ευρήματα τους είναι ορθά.
Προχωρώ κατ’ αρχή σε αξιολόγηση των ενώπιον μου στοιχείων.
Στο εγχειρίδιο του EASO «Αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων και αξιοπιστίας στο πλαίσιο του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου», Δικαστική ανάλυση, 2018, σελ.98 του εγχειριδίου, αναφέρεται ότι «[…] απαιτείται ισορροπημένη και αντικειμενική αξιολόγηση του αν η αφήγηση του αιτούντος αντικατοπτρίζει την αφήγηση που αναμένεται από ένα πρόσωπο στην κατάσταση του αιτούντος το οποίο αφηγείται μια πραγματική προσωπική εμπειρία.».
Στη σελ.102 του ιδίου εγχειριδίου, αναφέρονται τα εξής:
«[Οι] δείκτες αξιοπιστίας είναι απλοί δείκτες και δεν συνιστούν αυστηρά κριτήρια ή προϋποθέσεις. Παρότι οι τέσσερις δείκτες που προσδιορίστηκαν ανωτέρω (εσωτερική και εξωτερική συνέπεια, επαρκώς λεπτομερείς πληροφορίες και ευλογοφάνεια) αποτυπώνουν τους δείκτες που εφαρμόζουν στην πράξη τα δικαστήρια, κανένας από αυτούς δεν μπορεί να θεωρηθεί καθοριστικός. Η σημασία τους από υπόθεση σε υπόθεση ποικίλλει σημαντικά. Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαία η εξέταση του σωρευτικού τους αντίκτυπου (305). […]
Από την ανωτέρω ανάλυση προκύπτει ότι δεν υπάρχει απλή απάντηση στο ερώτημα που αφορά τον τρόπο αξιολόγησης της αξιοπιστίας σε υποθέσεις διεθνούς προστασίας. Το μόνο που μπορεί να ειπωθεί είναι ότι η αξιολόγηση πρέπει να διενεργείται με βάση το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων, λαμβανομένων υπόψη των αρχών, των μεθόδων και των δεικτών που αναφέρονται στην παρούσα ανάλυση. Οι αρχές, οι μέθοδοι και οι δείκτες αυτοί θα πρέπει να εφαρμόζονται με προσοχή (307), αντικειμενικότητα και αμεροληψία, ώστε να αποφευχθεί τυχόν εσφαλμένη και απλοϊκή απόρριψη, ή αφελής και ανεπιφύλακτη αποδοχή μιας συγκεκριμένης αφήγησης.»
Εν προκειμένω, διερχόμενος με προσοχή το πρακτικό της συνέντευξης αλλά και την επίδικη έκθεση των καθ’ ων η αίτηση, αποδέχομαι – ως ήταν και η κατάληξη των καθ’ ων η αίτηση - ότι οι ελλείψεις εύλογα αναμενόμενων λεπτομερειών επί του συνόλου του αφηγήματος του, τα κενά, η παντελής απουσία βιωματικών στοιχείων και η γενικότητα των αναφορών του καθιστούσε τα λεγόμενα του αιτητή στερούμενα εσωτερικής συνοχής και συνεπώς ορθά απορρίφθηκαν ο 2ος και 3ος ουσιώδεις ισχυρισμοί ως αναξιόπιστοι.
Αναφορικά με τον 2ο ουσιώδη ισχυρισμό σημειώνω τα εξής.
Στο εγχειρίδιο του EASO «Αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων και αξιοπιστίας στο πλαίσιο του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου», Δικαστική ανάλυση, 2018, αναφέρεται σελ.204, τα εξής:
«Όσον αφορά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας, οι αιτήσεις που βασίζονται σε γενετήσιο προσανατολισμό ή ταυτότητα φύλου μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολες στον χειρισμό, επειδή οι λόγοι της αίτησης συνδέονται με ευαίσθητες και προσωπικές πτυχές της ιδιωτικής ζωής. Οι αιτούντες ενδέχεται να νιώθουν στιγματισμένοι, να ντρέπονται και/ή να αρνούνται την πραγματικότητα· ενδέχεται επίσης να έχουν υποστεί απόρριψη και/ή κακομεταχείριση από την οικογένεια και/ή την κοινότητά τους. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να καθιστούν δύσκολη για τους αιτούντες την αποκάλυψη των ουσιωδών πραγματικών περιστατικών με σαφή και συνεκτικό τρόπο και, ως εκ τούτου, τα αποδεικτικά στοιχεία που παρουσιάζουν μπορεί να γνωστοποιούνται με καθυστέρηση, να είναι ελλιπή και να περιέχουν ανακολουθίες.
Ένα από τα μοντέλα που αναφέρονται στη βιβλιογραφία, το μοντέλο DSSH υπ’ αριθ. 2 [Difference, Stigma, Shame, Harm (Διαφορά, Στίγμα, Ντροπή, Βλάβη)], βασίζεται στην αντίληψη ότι υπάρχουν ορισμένα βασικά χαρακτηριστικά ή στοιχεία τα οποία είναι πιθανό να είναι κοινά σε άτομα που αναγνωρίζουν ένα φύλο ή μια σεξουαλική ταυτότητα που δεν συνάδει με τις ετεροκανονικές κοινωνίες στις οποίες ζουν (όπου ο κανόνας είναι η ταύτιση του βιολογικού και του κοινωνικού φύλου και η ετεροφυλοφιλία). Το μοντέλο προτείνει μια διαρθρωμένη μεθοδολογία για την αξιολόγηση αιτήσεων, η οποία βασίζεται στο φύλο και στη σεξουαλική ταυτότητα και εξηγείται, με πρακτικά παραδείγματα, στον δεύτερο τόμο του εγχειριδίου με τίτλο Credibility assessment training manual της Ουγγρικής Επιτροπής του Ελσίνκι.
[…]
Η ύπαρξη ή μη ορισμένων στερεοτυπικών συμπεριφορών ή εμφανίσεων δεν θα πρέπει να αποτελεί βάση για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο αιτών έχει ή δεν έχει ορισμένο γενετήσιο προσανατολισμό και/ή ορισμένη ταυτότητα φύλου. Δεν υπάρχουν καθολικά χαρακτηριστικά ή ιδιότητες που τυποποιούν τα άτομα ΛΟΑΔΜ (λεσβίες, ομοφυλόφιλοι αμφιφυλόφιλα, διεμφυλικά και μεσοφυλικά άτομα), όπως δεν υπάρχουν και για τα ετεροφυλόφιλα άτομα. Οι εμπειρίες της ζωής τους μπορεί να διαφέρουν σημαντικά, ακόμη και αν προέρχονται από την ίδια χώρα.»
Σημειώνω βεβαίως κατ’ αρχή ότι στα πλαίσια της εξέτασης ισχυρισμών που αφορούν σεξουαλικό προσανατολισμό δεν χωρούν τυποποιημένες προσεγγίσεις και η αξιολόγηση αξιοπιστίας δεν μπορεί να βασίζεται σε στερεοτυπικά πρότυπα (βλ. και απόφαση ΔΕΕ, C-148/13-C-150/13, A. B. C., ημ.02/12/14). Περαιτέρω δεν πρέπει να ζητείται από τον αιτητή να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες για σεξουαλικές εμπειρίες ή να προσφέρει σχετικά στοιχεία ή άλλης μορφής μαρτυρία. Αξίζει βεβαίως να σημειωθεί επίσης ότι το μοντέλο DSSH, του οποίου έγινε χρήση στην εξέταση της επίδικης αίτησης, είναι αντικείμενο προβληματισμού [1], ως βασιζόμενο επί στερεοτυπικών αντιλήψεων, και γι’ αυτό θεωρώ ότι η χρήση του θα πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Στην απόφαση Α. Β. C. του ΔΕΕ (ανωτέρω) αναφέρονται τα εξής κατατοπιστικά επί του ζητήματος αξιολόγησης αξιοπιστίας στα πλαίσια υποθέσεων ως η παρούσα.
«61. Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 4, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 2004/83 επιβάλλει στις αρμόδιες αρχές την υποχρέωση να προβαίνουν στην αξιολόγησή τους συνεκτιμώντας την ατομική κατάσταση και τις προσωπικές περιστάσεις του αιτούντος και ότι το άρθρο 13, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, της οδηγίας 2005/85 απαιτεί από τις ίδιες αυτές αρχές να διεξάγουν τη συνέντευξη συνεκτιμώντας τις προσωπικές ή γενικές συνθήκες που περιβάλλουν την αίτηση ασύλου.
62. Μολονότι η υποβολή ερωτήσεων που αφορούν στερεοτυπικές αντιλήψεις ενδέχεται να συνιστά χρήσιμο στοιχείο στη διάθεση των αρμόδιων αρχών προκειμένου να προβούν στη σχετική αξιολόγηση, εντούτοις η εκτίμηση των αιτήσεων για την παροχή του καθεστώτος πρόσφυγα η οποία στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο σε στερεοτυπικές αντιλήψεις συνδεόμενες με τους ομοφυλόφιλους δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των διατάξεων που μνημονεύονται στην προηγούμενη σκέψη, στο μέτρο που δεν παρέχει στις εν λόγω αρχές τη δυνατότητα να λάβουν υπόψη την ατομική κατάσταση του οικείου αιτούντος άσυλο.
63. Επομένως, η αδυναμία ενός αιτούντος άσυλο να απαντήσει σε τέτοιου είδους ερωτήσεις δεν μπορεί να συνιστά αφ’ εαυτής επαρκή λόγο για να συναχθεί η αναξιοπιστία του αιτούντος, στο μέτρο που η προσέγγιση αυτή είναι αντίθετη προς τις απαιτήσεις του άρθρου 4, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 2004/83 καθώς και του άρθρου 13, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, της οδηγίας 2005/85.»
Ενόψει και κατ’ εφαρμογή των ως άνω κατευθυντήριων γραμμών και νομολογίας, είναι κατάληξη μου, σε συμφωνία με τους καθ’ ων η αίτηση, ότι ο αιτητής δεν ήταν σε θέση να παρέχει στα πλαίσια της επίδικης αίτησης – ούτε κατ’ ελάχιστο – εύλογα αναμενόμενες λεπτομέρειες αναφορικά με τη συνειδητοποίηση του σεξουαλικού του προσανατολισμού, τα αισθήματα και βιώματα του στα πλαίσια της πορείας του αυτής και δεν παρέχει καμία συγκεκριμένη λεπτομέρεια για τα βιώματα του στα πλαίσια της πορείας και διεργασιών μέσα από τα οποία συνειδητοποίησε τον σεξουαλικό του προσανατολισμό και των όσων ακολούθησαν. Σημειώνω σχετικά ότι ο αιτητής δεν μπορούσε να αναφέρει την παραμικρή λεπτομέρεια ή βιωματικό στοιχείο για τις σχέσεις του, μια γνωριμία, πως βίωνε ο ίδιος τον σεξουαλικό του προσανατολισμό και, παρότι υποβλήθηκαν πολλές επί τούτου ερωτήσεις, περιορίστηκε σε γενικόλογες, αόριστες και μονολεκτικές αποκρίσεις, χωρίς τελικά να είναι σε θέση να παραθέσει το παραμικρό ψήγμα βιωματικού στοιχείου. Επί όλων των ως άνω σημείων θα ήταν ευλόγως αναμενόμενο να είναι σε θέση ο αιτητής να δώσει περαιτέρω πληροφορίες και εξηγήσεις στις πολλές επ’ αυτού ερωτήσεις που τέθηκαν και να αναφέρει περισσότερα στοιχεία, τα οποία θα έδιναν την αναμενόμενη βιωματική διάσταση στο αφήγημα του. Σημειώνω περαιτέρω ότι δεδομένης – ομοίως – της παντελούς ελλείψεως επαρκών πληροφοριών και βιωματικών στοιχείων αναφορικά με τον ισχυρισμό του περί κακομεταχείρισης του από τη θεία του και των πολλών κενών και αντιφάσεων που επί τούτου εντοπίστηκαν και από τους καθ’ ων η αίτηση, αλλά και λαμβανομένου υπόψη του ότι – σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ιδίου – τα κατ’ ισχυρισμό περιστατικά βίας που υπέστη, σε κάθε περίπτωση, έπαυσαν ήδη από το 2009 και ο αιτητής εξακολούθησε να διαμένει στο Καμερούν μέχρι το 2015, ουδέν περαιτέρω είναι αναγκαίο να ειπωθεί.
Δεδομένων των ως άνω παραπέμπω, αναφορικά με τα επιμέρους σημεία της τρωθείσας εσωτερικής συνοχής των λεγομένων του αιτητή σε σχέση τόσο με τον 2ο όσο και τον 3ο ουσιώδη ισχυρισμό του, στα ερ.66-70, στο περιεχόμενο των οποίων γίνεται αναφορά και πιο πάνω, στα πλαίσια παράθεσης της επίδικης αίτησης, τα οποία δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω και στα οποία δεν έχω τίποτε να προσθέσω και τα οποία υιοθετώ ως έχουν.
Ενόψει των ως άνω είναι κατάληξη μου ότι εν προκειμένω, εκ του αφηγήματος του αιτητή, απουσιάζει κάθε ψήγμα πλήρους, συνεκτικής, ευλογοφανούς παράθεσης σημείων και λεπτομερειών, που θα ήταν απίθανο να προσέξει ή να είναι σε θέση να ανακαλέσει άτομο το οποίο δεν είχε βιώσει την εμπειρία που ο αιτητής παραθέτει, εκ του οποίου θεωρώ ότι διαβρώνεται η εσωτερική συνοχή των λεγομένων του και τα οποία περιέχουν τόσα πολλά κενά, ασάφειες και αοριστίες που μοιάζουν περισσότερο με εκ των υστέρων επινόημα του ιδίου.
Αναφορικά τώρα με την εξωτερική συνοχή των ισχυρισμών του αιτητή σημειώνω ότι τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ αντιμετωπίζουν στο Καμερούν κίνδυνο δίωξης από τις αρχές αλλά και το κοινωνικό σύνολο, κακομεταχείρισης, κοινωνικού αποκλεισμού αλλά και φυλάκισης, ως και οι καθ’ ων η αίτηση εντόπισαν. Σημειώνω μόνο ότι τα ευρήματα των καθ’ ων η αίτηση περί των ως άνω επιβεβαιώνονται και από άλλες πηγές. [2], [3]
Όμως η έλλειψη εσωτερικής συνοχής των ισχυρισμών του αιτητή είναι τέτοια που, στα πλαίσια συνολικής αξιολόγησης και αποτίμησης των στοιχείων που απαρτίζουν την υπόθεση, δεν μπορεί παρά να αποβεί μοιραία για τη γενική και συνολική αξιοπιστία των ισχυρισμών της, καθώς η συμφωνία των ισχυρισμών του με διαθέσιμες πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής δεν αρκεί, τη στιγμή που στερείται εσωτερικής συνοχής, για τους λόγους που λεπτομερώς ανωτέρω εξηγούνται, ενόψει και της συνολικής θεώρησης των δεικτών αξιοπιστίας. Ως στο εγχειρίδιο EASO «Αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων και αξιοπιστίας στο πλαίσιο του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου», σελ.97, αναφέρεται, «[…] είναι αναγκαία η επαγρύπνηση για καταστάσεις στις οποίες ορισμένοι αιτούντες μπορεί να προσαρμόσουν τους ισχυρισμούς τους ώστε να είναι συνεπείς με συναφείς ΠΧΚ, οι οποίες κατά την άποψή τους θα στηρίξουν την αίτησή τους.»
Είναι εκ των ως άνω κατάληξη μου ότι ουδείς εκ των ισχυρισμών του αιτητή μπορεί να γίνει αποδεκτός, καθώς οι πολλές και σε καίρια σημεία ελλείψεις εσωτερικής συνοχής δεν αφήνουν περιθώριο αποδοχής τους.
Απομένει λοιπόν μια αποτίμηση της γενικής κατάστασης ασφαλείας στον τόπο διαμονής του αιτητή (Bamenda/Northwest).
Η Διεθνής Αμνηστία και το Human Rights Watch (HRW) κάνουν λόγο για μη τήρηση και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε εκτεταμένο βαθμό στα πλαίσια της κρίσης στις Αγγλόφωνες επαρχίες και την καταστολή τής δράσης τής Boko Haram στην επαρχία Far North.[4]
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη υπάρχουν « […] αναφορές για βίαιες ενέργειες που καταλήγουν σε καταστροφή νοσοκομείων, σχολείων και ολόκληρων χωριών στις εν λόγω περιοχές τις οποίες έχουν διαπράξει μη κυβερνητικές ένοπλες ομάδες και μέλη των ενόπλων δυνάμεων του κυβερνώντος κόμματος […]»[5], ενώ το HRW και η Διεθνής Αμνηστία επίσης αναφέρουν πως στις ενέργειες αυτές προβαίνουν τόσο κυβερνητικοί και μη κυβερνητικοί δρώντες[6]. Σχετικά με τη γεωγραφική κατανομή των συγκρούσεων αναφέρονται τα εξής: «Στις ΝΔ και ΒΔ επαρχίες, υψηλά επίπεδα ανασφάλειας συνεχίζονταν. Η παρουσία κρατικών σωμάτων ασφαλείας – αστυνομία, χωροφυλακή, στρατός – είναι συγκεντρωμένη κατά μήκος των κύριων οδικών αρτηριών και στις πόλεις, ενώ οι μη κρατικές ένοπλες ομάδες εντοπίζονται κυρίως στις αγροτικές περιοχές.»[7].
Πηγές των Ηνωμένων Εθνών αναφέρουν τα εξής:
«Με την κλιμακούμενη βία ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και τις μη-κρατικές ένοπλες ομάδες στις Νοτιοδυτικές και Βορειοδυτικές περιοχές τού Καμερούν κατά το 2019, ο άμαχος πληθυσμός είναι αντιμέτωπος με σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων […] μαζικό εκτοπισμό, επιθέσεις κατά περιουσιών, κάψιμο σπιτιών και χωριών, διαχωρισμός οικογενειών, απώλεια εγγράφων ταυτοποίησης, αυθαίρετη σύλληψη και κράτηση […] έλλειψη πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες που έχουν επηρεασθεί από την κρίση και σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δολοφονίες, στρατολόγηση παιδιών, απαγωγές, έμφυλη βία, κ.ά. […] Επιθέσεις κατά χωριών, κάψιμο σπιτιών και δολοφονίες έχουν καταγραφεί.».[8]
Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων ACLED, κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες (τελευταία ενημέρωση στις 10/04/26), στη Bamenda, τόπο διαμονής του αιτητή, έχουν καταγραφεί 50 περιστατικά ασφαλείας, με αποτέλεσμα 34 θανάτους, τα οποία κατατάσσονται ως ακολούθως: 3 περιστατικά διαδηλώσεων χωρίς θανάτους, 35 περιστατικά πολιτικής βίας με 34 θανάτους, 31 περιστατικά σύρραξης με 22 θανάτους, 4 περιστατικά καταστολής με 2 θανάτους και 33 περιστατικά τρομοκρατικής ενέργειας με 19 θανάτους. [9] Ο πληθυσμός της Bamenda ανέρχεται περί τις 650,000 κατοίκων. [10]
Δεν παραγνωρίζω ότι στην ευρύτερη περιοχή όπου υπάγεται η πόλη Bamenda, ήτοι τη Βορειοδυτική περιφέρεια του Καμερούν, τα δεδομένα είναι διαφοροποιούνται, καθώς, κατά την ίδια με την ως άνω περίοδο, καταγράφηκαν 575 θάνατοι, ως ακολούθως: 22 περιστατικά διαδηλώσεων χωρίς καταγεγραμμένους θανάτους, 1,923 περιστατικά πολιτικής βίας με 572 θανάτους, 2,362 περιστατικά σύρραξης με 474 θανάτους, 1 περιστατικό φρικαλεότητας που είχε ως αποτέλεσμα 14 θανάτους, 92 περιστατικά καταστολής με 52 καταγεγραμμένους θανάτους και 1,815 περιστατικά τρομοκρατικής ενέργειας με 351 θανάτους[11]. Ο πληθυσμός της Βορειοδυτικής περιοχής ανέρχεται περί τα 2 ½ εκατομμύρια κατοίκων. [12]
Είναι κατάληξη μου εκ των ως άνω ότι, παρότι στην ευρύτερη Βορειοδυτική περιφέρεια καταγράφεται σχετικά υψηλός αριθμός περιστατικών ασφαλείας και απώλειες αμάχων, εντούτοις, δεδομένου ότι τόπος διαμονής του αιτητή είναι η πόλη Bamenda, δεν θεωρώ ότι καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετωπίσει κατά την επιστροφή του κίνδυνο σοβαρής βλάβης καθότι η συχνότητα περιστατικών ασφαλείας και η ένταση τους εκεί, όπου εύλογα αναμένεται να επιστρέψει, δεν είναι σε τέτοιο υψηλό επίπεδο ώστε να προκύπτει «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας» [αρ.19 (2) (γ) τον Νόμου] του αιτητή εκ μόνης της παρουσίας του εκεί, δεδομένης εδώ της απουσίας ιδιαίτερων περιστάσεων που να επιτείνουν τον κίνδυνο γι’ αυτόν, σε σύγκρισή με τον γενικό πληθυσμό, στη βάση της «αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας»[13] (C-901/19, CF and DN, ημ.10/06/21, ΔΕΕ).
Επί των ως άνω συνυπολογίζω ότι ο αιτητής είναι ηλικίας περί των 38 ετών σήμερα, υγιής, χωρίς στοιχεία ευαλωτότητας, με πανεπιστημιακή μόρφωση και εργασιακή εμπειρία και έχει ζήσει ένα μεγάλο μέρος της ζωής του στη Bamenda.
Σε κάθε περίπτωση, διατηρεί τη δυνατότητα να διαμείνει στη Douala, δεδομένου και του ότι ομιλεί τη γαλλική, όπου έχει, ως και στη Bamenda, διαμείνει για αρκετά χρόνια στο παρελθόν και όπου, επιπλέον, διατηρεί οικογενειακό δίκτυο (η αδελφή). Σημειώνω ότι, δεδομένου ότι ο ισχυρισμός του αιτητή περί κακομεταχείρισης του από τη θεία του έχει απορριφθεί, δεν μπορώ να δεχθώ ότι ο αιτητής κωλύεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο από το να εγκατασταθεί κατά την επιστροφή του στη Douala.
Σχετικά με τη κατάσταση ασφαλείας στη Douala εντοπίζω τα εξής.
Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων ACLED, κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες (τελευταία επικαιροποίηση στις 13/02/26), σημειώθηκαν 17 περιστατικά ασφαλείας στην Douala, περιφέρεια Littoral του Καμερούν, τα οποία οδήγησαν σε 30 θανάτους και τα οποία κατατάσσονται ως εξής: 8 περιστατικά διαδηλώσεων (demonstrations) που προκάλεσαν 26 θανάτους, 6 περιστατικά πολιτικής βίας (political violence) που οδήγησαν σε 11 θανάτους και 4 περιστατικά καταστολής (repression), με 10 θανάτους.[14] Για την ίδια με την ως άνω περίοδο, σε ολόκληρη την περιφέρεια Littoral σημειώθηκαν 28 περιστατικά ασφαλείας, τα οποία οδήγησαν σε 31 θανάτους.[15] Ο πληθυσμός της πόλης Douala ανέρχεται περί τα 4 ½ εκατομμύρια κατοίκων. [16]
Έπεται λοιπόν ότι δεν τεκμηριώθηκε εδώ βάσιμος φόβος «καταδίωξης του [αιτητή] για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων» και δεν υφίστανται «ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη», ως αμφότερες οι έννοιες ορίζονται στα αρ.3 και 19 του Νόμου. Δεδομένων των ως άνω διαπιστώσεων μου δεν θεωρώ ότι επιστροφή του αιτητή συνιστά επαναπροώθηση του, κατά παράβαση των αρ.2 και 3 της ΕΣΔΑ.
Ουδέν ετέθη ενώπιον μου στα πλαίσια της παρούσης που να ανατρέπει τα ως άνω.
Η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται με έξοδα €800 υπέρ των καθ' ων η αίτηση και εναντίον του αιτητή.
Α. Χριστοφόρου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] Βλ. Zisakou S (2021) Credibility Assessment in Asylum Claims Based on Sexual Orientation by the Greek Asylum Service: A Deep-Rooted Culture of Disbelief. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fhumd.2021.693308/full
[2] ACCORD - Query response on Cameroon: General situation of homosexual persons, criminalisation of homosexuality – 13/10/21 - https://www.ecoi.net/en/document/2063110.html
[3] Human Rights Watch,’ Cameroon: Wave of Arrests, Abuse Against LGBT People’, 14 Απριλίου 2021, https://www.hrw.org/news/2021/04/14/cameroon-wave-arrests-abuse-against-lgbt-people , ημερ. πρόσβασης 06/02/2025
[4] Amnesty International (AI), Human Rights in Africa: Review of 2019 - Cameroon [AFR 01/1352/2020], 08 April 2020, available at: https://www.ecoi.net/en/document/2028266.html ; Human Rights Watch (HRW), World Report 2021 – Cameroon (Events of 2020), 13 January 2021, available at: https://www.ecoi.net/en/document/2043533.html (accessed on 05/08/2022)
[5] United Nations Economic and Social Council, Concluding observations on the fourth periodic report of Cameroon, E/C.12/CMR/CO/4, para. 4, 25 March 2019, available at: https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=E/C.12/CMR/CO/4&Lang=En
[6] Human Rights Watch (HRW), World Report 2021 – Cameroon (Events of 2020), 13 January 2021, available at: https://www.ecoi.net/en/document/2043533.html; Amnesty International (AI), Human Rights in Africa: Review of 2019 - Cameroon [AFR 01/1352/2020], 08 April 2020, available at: https://www.ecoi.net/en/document/2028266.html (accessed on 11/08/2021)
[6] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA), Cameroon Humanitarian Needs Overview 2020 (revised June 2020), p. 9, June 2020, available at: https://www.ecoi.net/en/file/local/2039302/cmr_hno_2020-revised_25062020_print.pdf
[7] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA), Cameroon Humanitarian Needs Overview 2020 (June 2020), p. 9, June 2020, available at: https://www.ecoi.net/en/file/local/2039302/cmr_hno_2020-revised_25062020_print.pdf (accessed 05/08/2022)
[8] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA), Cameroon Humanitarian Needs Overview 2020 (revised June 2020), pp. 41-42, June 2020, available at:https://www.ecoi.net/en/file/local/2039302/cmr_hno_2020-revised_25062020_print.pdf
[9] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 22/04/2026)
[10] Bamenda Population 2026 διαθέσιμο στο https://worldpopulationreview.com/cities/cameroon/bamenda (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 22/04/2026)
[11] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 22/04/2026)
[12] Cameroon: Regions, Major Cities & Towns - Population Statistics, Maps, Charts, Weather and Web Information διαθέσιμο στο https://www.citypopulation.de/en/cameroon/cities/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 22/04/2026)
[13] Εγχειρίδιο EASO, Άρθρο 15 στοιχείο γ) της οδηγίας για τις ελάχιστες απαιτήσεις ασύλου (2011/95/ΕΕ) Δικαστική ανάλυση, σελ.26-28, διαθέσιμο εδώ: https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/Article-15c-QD_a-judicial-analysis-EL.pdf
[14] Πλατφόρμα ACLED Explorer, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Events / Fatalities, All Events, Past Year, https://acleddata.com/platform/explorer , τελευταία πρόσβαση 24/02/2026.
[15] Πλατφόρμα ACLED Explorer, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Events / Fatalities, All Events, Past Year, https://acleddata.com/platform/explorer , τελευταία πρόσβαση 24/02/2026.
[16] City Population, Cameroon, Littoral, https://www.citypopulation.de/en/cameroon/cities/ , τελευταία πρόσβαση 24/02/2026.
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο