A.R.A. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω της Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση Αρ. 673/2024, 16/4/2026
print
Τίτλος:
A.R.A. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω της Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση Αρ. 673/2024, 16/4/2026

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

                                                                                   Υπόθεση Αρ. 673/2024

16 Απριλίου, 2026

[Ε. ΡΗΓΑ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

         Μεταξύ:

A.R.A.,

από Καμερούν

                                Αιτητής

και

Κυπριακής Δημοκρατίας,

μέσω της Υπηρεσίας Ασύλου

                                                   Καθ' ων η αίτηση

 

Δικηγόροι για Αιτητή: Ι. Γιαννάκη (κος) για Αλτάχερ, Μπενέτης και Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.

Δικηγόροι για Καθ’ ων η αίτηση: Ρ. Προδρόμου (κα) για Λ. Βελίκοβα (κα),  για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Ε. ΡΗΓΑ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Με την υπό κρίση προσφυγή, ο Αιτητής προσβάλλει την απόφαση των Καθ' ων η αίτηση ημερομηνίας 28.12.2023 με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για παραχώρηση ασύλου, καθότι κρίθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 3 και 19 του περί Προσφύγων Νόμου του 2000, Ν. 6(Ι)/2000, ως έχει τροποποιηθεί (στο εξής αναφερόμενος ως «ο περί Προσφύγων Νόμος»).

 

ΓΕΓΟΝΟΤΑ

 

Προτού  εξεταστούν  οι  εκατέρωθεν ισχυρισμοί, επιβάλλεται  η  σκιαγράφηση των γεγονότων που περιβάλλουν την υπό κρίση υπόθεση, όπως αυτά προκύπτουν από την αίτηση του Αιτητή, την ένσταση των Καθ' ων η αίτηση αλλά και από το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου που κατατέθηκε στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας και σημειώθηκε ως Τεκμήριο 1 (στο εξής αναφερόμενος ως «ο δ.φ.» ή «ο διοικητικός φάκελος»):

 

Ο Αιτητής κατάγεται από το Καμερούν το οποίο εγκατέλειψε στις 12.09.2019 και στις 18.03.2020 εισήλθε, χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα, στις ελεγχόμενες από την Κυπριακή Δημοκρατία περιοχές μέσω των μη ελεγχόμενων περιοχών, υποβάλλοντας αίτηση ασύλου στις 07.07.2020. Στις 12.12.2023 πραγματοποιήθηκε συνέντευξη στον Αιτητή από λειτουργό της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής αναφερόμενος ως «ο Λειτουργός») o οποίος υπέβαλε στις 28.12.2023 Εισηγητική Έκθεση προς  τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου εισηγούμενος την απόρριψη της υποβληθείσας αίτησης. Κατόπιν εξέτασης της ουσίας της υπόθεσής του, η αίτηση απορρίφθηκε με απόφαση του ασκούντα καθήκοντα Προϊσταμένου λειτουργού, ημερ. 28.12.2023. Εναντίον της απόφασης αυτής ο Αιτητής καταχώρισε την υπό κρίση προσφυγή στο παρόν Δικαστήριο.

 

ΝΟΜΙΚΟΙ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ

 

Ο Αιτητής, μέσω της συνηγόρου του προέβαλε στα πλαίσια τόσο του εισαγωγικού δικογράφου της διαδικασίας όσο και της γραπτής του αγόρευσης πλείονες λόγους ακυρώσεως, τους οποίους ωστόσο απέσυρε κατά το στάδιο των Διευκρινίσεων και περιορίστηκε μόνο στην προώθηση του λόγου ακυρώσεως περί έλλειψης δέουσας έρευνας.

 

Από την πλευρά τους οι Καθ΄ ων η αίτηση υπεραμύνονται της νομιμότητας της επίδικης πράξης υποβάλλοντας ότι αυτή λήφθηκε κατόπιν ενδελεχούς έρευνας όλων των σχετικών στοιχείων της υπόθεσης, εύλογα και εντός των ορίων της διακριτικής τους ευχέρειας εφαρμόζοντας το Νόμο και ότι αυτή είναι δεόντως αιτιολογημένη.

 

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΑΤΕΡΩΘΕΝ ΙΣΧΥΡΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΛΗΚΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Επί του λόγου ακυρώσεως περί έλλειψης δέουσας έρευνας συναρτώμενου και με την ουσία της υπόθεσης

 

Επισημαίνεται ότι, το Δικαστήριο στα πλαίσια ελέγχου της προσβαλλόμενης απόφασης εξετάζει κατά πόσον το αρμόδιο όργανο ερεύνησε όλα εκείνα τα στοιχεία που όφειλε να ερευνήσει και να συνεκτιμήσει για να καταλήξει στην απόφασή του σύμφωνα με τις πρόνοιες του Νόμου. Η έρευνα θεωρείται πλήρης όταν το διοικητικό όργανο έχει συλλέξει και εξετάσει όλα τα ουσιώδη στοιχεία μιας υπόθεσης, ώστε να καταλήξει σε ασφαλή συμπεράσματα. Το είδος και η έκταση της έρευνας εναπόκειται στην διακριτική ευχέρεια του αποφασίζοντας οργάνου και διαφέρει κατά περίπτωση[1]. 

 

Ως εκ τούτου, προσέγγισα το θέμα με βάση τα ενώπιόν μου στοιχεία και το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου.

 

Παρατηρώ ότι ο Αιτητής, στο πλαίσιο της υποβληθείσας αίτησης του για άσυλο, δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του εξαιτίας της αγγλόφωνη κρίσης. Ειδικότερα, εξήγησε πως εξαιτίας της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ του κυβερνητικού στρατού και των αυτονομιστών μαχητών Ambazonians η χώρα έχει οδηγηθεί σε αστάθεια καθώς σχολεία, νοσοκομεία και επιχειρήσεις είναι κλειστά, και ως αποτέλεσμα η οικονομία της χώρας είναι λιγότερο σταθερή. Ο Αιτητής δήλωσε ότι είναι επίδοξος και επερχόμενος ιατρός μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του και εξήγησε ότι αναγκάστηκε να φύγει από τη χώρα με τη βοήθεια των γονιών του ώστε να συνεχίσει τις σπουδές του στο εξωτερικό και να πραγματοποιήσει τα όνειρά του. Πρόσθεσε ότι έφυγε επίσης για λόγους ασφαλείας καθώς πολλοί νέοι από την περιοχή του, τη Νοτιοδυτική περιφέρεια, έχουν καταλήξει θύματα της σύγκρουσης χάνοντας της ζωή τους από αδέσποτες σφαίρες (βλ. ερυθ. 1 δ.φ.). 

 

Κατά το κρίσιμο στάδιο της συνέντευξής του, ο Αιτητής επιβεβαίωσε ότι είναι υπήκοος Καμερούν, γεννημένος στο χωριό Bachuo-Ntai της επαρχίας Manyu της Νοτιοδυτικής Περιφέρειας και κάτοικος της περιοχής Molyko της Buea κατά την αναχώρησή του από τη χώρα καταγωγής. Συγκεκριμένα, δήλωσε ότι γεννήθηκε και ζούσε στο Bachuo-Ntai έως τον Νοέμβριο του 2016, όταν και μετακόμισε στη Buea για σπουδές. Στη συνέχεια επέστρεψε στο χωριό του το 2017 και τον Νοέμβριο του 2018 μετακόμισε εκ νέου στη Buea όπου και παρέμεινε έως την αναχώρησή του από τη χώρα καταγωγής. Είναι Χριστιανός στο θρήσκευμα, άγαμος και άτεκνος. Δήλωσε ότι οι γονείς του ζουν στη Gabon από το 2020 χωρίς όμως να γνωρίζει που ακριβώς ή την σημερινή τους κατάσταση. Πρόσθεσε πως έχει 5 αδέρφια τα οποία ζουν στο Καμερούν, τα 4 με τη μητρική γιαγιά τους και το ένα με το μητρικό τους θείο. Ως προς το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο δήλωσε πως είναι απόφοιτος δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και πως φοίτησε στο πανεπιστήμιο της Buea νοσηλευτική για ένα έτος το 2016 προτού αναγκαστεί να διακόψει τις σπουδές του λόγω της κρίσης. Πρόσθεσε πως ομιλεί την αγγλική και ολίγον τη γαλλική και την ελληνική. Αναφορικά με την επαγγελματική του εμπειρία δήλωσε ότι εργάστηκε σε ένα πλυντήριο αυτοκινήτων μεταξύ 11/2018 και 09/2019 (βλ. ερυθ. 19-20 δ.φ.).

 

Ο Αιτητής διευκρίνισε ότι έφτασε στις κατεχόμενες περιοχές της Δημοκρατίας με φοιτητική βίζα και πρόθεση να σπουδάσει Τεχνολογία Πληροφορικής και Επικοινωνιών όμως στο πανεπιστήμιο που θα φοιτούσε δεν είχαν τα μαθήματα τα οποία ήθελε και αποφάσισε να μην εγγραφεί Πρόσθεσε ότι έκανε έρευνα και σε άλλα πανεπιστήμια όμως καθώς δεν είχαν τη σχολή που ήθελε να σπουδάσει και ήταν επίσης ακριβά αποφάσισε να έρθει στη Δημοκρατία διότι ήταν δύσκολο για τους γονείς του να τον συντηρούν και έπρεπε να βρει έναν τρόπο να επιβιώσει οικονομικά (βλ. ερυθ. 20 2Χ δ.φ.).

 

Ο Αιτητής δήλωσε ότι οι γονείς του χρηματοδότησαν το ταξίδι του πουλώντας τη φάρμα τους, ενώ πρόσθεσε ότι αποφάσισε να έρθει στην Κύπρο διότι ήταν η μόνη χώρα στην οποία μπορούσε να πάει με τα χρήματα που διέθετε ((βλ. ερυθ. 18 2Χ-3Χ δ.φ.).

 

Αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του, ο Αιτητής κατά το στάδιο της ελεύθερης αφήγησης δήλωσε ότι έφυγε από τη χώρα καταγωγής του εξαιτίας της ανασφάλειας που προκάλεσε η γενική κρίση. Διευκρίνισε ότι δεν συνέβη κάτι προσωπικά στον ίδιο αλλά καθώς λαμβάναν χώρα συγκρούσεις στη χώρα, επιθυμούσε να φύγει ούτως ώστε να είναι ασφαλής. Τέλος πρόσθεσε πως τον σταμάτησαν κάποιες φορές για να του ελέγξουν τα έγγραφα, χωρίς όμως να τον κρατήσουν ποτέ (βλ. ερυθ. 18 6Χ-9Χ δ.φ.).

 

Σε ερώτηση σχετικά με το τι πιστεύει ότι θα του συμβεί σε περίπτωση που επιστρέψει στο Καμερούν, ο Αιτητής δήλωσε πως πιστεύει ότι θα συλληφθεί και η ζωή του θα τεθεί σε κίνδυνο εξαιτίας κάποιων φίλων του οι οποίοι είναι αυτονομιστές μαχητές, καθώς αρνήθηκε να γίνει μέλος τους (βλ. ερ. 17/1Χ δ.φ.). Σε επισήμανση του Λειτουργού ότι σε προηγούμενο στάδιο της συνέντευξης του δήλωσε ότι έφυγε από τη χώρα λόγω της γενικής κρίσης ενώ τώρα δηλώνει κάτι διαφορετικό, ο Αιτητής επανέλαβε πως πιστεύει ότι αν επιστρέψει στο Καμερούν θα συλληφθεί από τις αρχές της χώρας και θα τον σκοτώσουν διότι αρνήθηκε να ενταχθεί στους Ambazonians, ενώ πρόσθεσε ότι στο χωριό του υπάρχουν κατάσκοποι οι οποίοι δίνουν στις αρχές τα ονόματα εκείνων που πιστεύουν ότι είναι μαχητές Ambazonians (βλ. ερυθ. 17 2Χ δ.φ.).

 

Απαντώντας σε ερώτηση του Λειτουργού αναφορικά με το λόγο που αποφάσισε να φύγει από τη χώρα εφόσον ήταν ασφαλής στη Buea και μακριά από το χωριό του, ο Αιτητής δήλωσε αρχικά ότι θα ήταν ύποπτος και στη συνέχεια πρόσθεσε ότι θα μπορούσε να παραμείνει στη Buea όμως αποφάσισε να φύγει και να έρθει στη Δημοκρατία διότι ήταν πιο ασφαλής (βλ. ερυθ. 17 3Χ δ.φ.).  

 

Σε ερώτηση του Λειτουργού αναφορικά με το αν οι αρχές του Καμερούν θα του επέτρεπαν να επιστρέψει εκεί ο Αιτητής αποκρίθηκε καταφατικά (βλ. ερυθ. 17 4Χ δ.φ.).

 

Στη συνέχεια ο Λειτουργός υπενθύμισε στον Αιτητή ότι κατά την αίτηση διεθνούς προστασίας είχε δηλώσει πως έφυγε από το Καμερούν με τη βοήθεια των γονιών του εξαιτίας της γενικής κρίσης στη χώρα προκειμένου να συνεχίσει τις σπουδές του και να εκπληρώσει το όνειρό του να γίνει ιατρός. Επίσης του επεσήμανε πως κατά τη συνέντευξη δήλωσε ότι έφτασε στις κατεχόμενες περιοχές της Δημοκρατίας με σκοπό να σπουδάσει Τεχνολογία Πληροφορικής και Επικοινωνιών και ότι πιστεύει πως αν επιστρέψει στο Καμερούν θα τον συλλάβουν οι αρχές της χώρας και θα σκοτωθεί διότι αρνήθηκε να γίνει μέλος των Ambazonians. Ο Λειτουργός ζήτησε από τον Αιτητή να εξηγήσει τις ασυνέπειες στις δηλώσεις του, με τον Αιτητή να αποκρίνεται ότι ο ταξιδιωτικός πράκτορας ο οποίος τον έστειλε στην Κύπρο έκανε λάθος και αντί να τον εγγράψει σε σχολή ιατρικής τον έγραψε σε σχολή επιχειρηματικότητας και διοίκησης (βλ. ερυθ. 17 6Χ δ.φ.).

 

Η εκτίμηση των Καθ’ ων η αίτηση

 

Προχωρώντας στην αξιολόγηση που διενεργήθηκε, επί των όσων ο Αιτητής παρέθεσε κατά τη διάρκεια της συνέντευξής του από τους Καθ' ων η αίτηση, διαφαίνεται ότι ο Λειτουργός εντόπισε και εξέτασε τρεις ισχυρισμούς:

 

Ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός αφορούσε την ταυτότητα, τη χώρα καταγωγής και τα προσωπικά στοιχεία/προφίλ του Αιτητή ο οποίος και έγινε αποδεκτός. Ως τελευταίος τόπος διαμονής του Αιτητή στη χώρα καταγωγής κρίθηκε η Buea της Νοτιοδυτικής περιφέρειας του Καμερούν.

 

Ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός αφορούσε την αναχώρηση του Αιτητή από το Καμερούν για να συνεχίσει τις σπουδές του. Ο Λειτουργός ανέφερε ότι ο Αιτητής δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα του με σκοπό να σπουδάσει. Πρόσθεσε πως τα όσα ανέφερε ο Αιτητής στη συνέντευξη αποτελούν το μοναδικό τεκμήριο προς υποστήριξη του αιτήματός του, πως δεν υπάρχουν εύλογοι λόγοι που να δικαιολογούν την οποιαδήποτε ανάλυση των εν λόγω δεδομένων μέσω άλλων πηγών πληροφόρησης και κατέληξε κάνοντας δεκτό τον ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή. 

 

Ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός αφορούσε την αναχώρηση του Αιτητή από τη χώρα καταγωγής εξαιτίας της γενικής κατάστασης ανασφάλειας η οποία επικρατεί στις αγγλόφωνες περιοχές. Ο Λειτουργός ανέφερε ότι ο Αιτητής δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα του λόγω της γενικής κατάστασης ανασφάλειας που επικρατούσε στις αγγλόφωνες περιοχές του Καμερούν. Πρόσθεσε πως βάσει πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση που επικρατούσε στην Νοτιοδυτική περιφέρεια, διαπιστώθηκε ότι επικρατεί κατάσταση εσωτερικής ένοπλης σύρραξης και κατέληξε κάνοντας δεκτό τον ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή.

 

Εν συνεχεία, στο πλαίσιο της αξιολόγησης κινδύνου, ενόψει των ισχυρισμών οι οποίοι έγιναν αποδεκτοί, ο Λειτουργός, αφού έλαβε υπόψη τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή και την κατάσταση ασφαλείας στη Νοτιοδυτική περιφέρεια του Καμερούν, έκρινε ότι συντρέχει εύλογη πιθανότητα να αντιμετωπίσει δίωξη ή κίνδυνο σοβαρής βλάβης, σε περίπτωση επιστροφής του στην χώρα καταγωγής του και στον τόπο συνήθους διαμονής του την Buea.

 

Ακολούθως, κατά τη νομική ανάλυση κρίθηκε πως δεν προκύπτει βάσιμος φόβος δίωξης βάσει του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης στο πλαίσιο του άρθρου 19 του Περί Προσφύγων Νόμου. Ειδικότερα, κατά την αξιολόγηση των προϋποθέσεων του άρθρου 19 (2) (α) και (β) του Περί Προσφύγων Νόμου, κρίθηκε πως ο Αιτητής κατά την επιστροφή του στο Καμερούν, δεν θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο θανατικής ποινής ή εκτέλεσης, ούτε μπορεί να θεωρηθεί ότι θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο βασανιστηρίων ή απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας. Κατά την αξιολόγηση των προϋποθέσεων του άρθρου 19 (2) (γ) του Περί Προσφύγων Νόμου, ο Λειτουργός αφού έλαβε υπόψιν του τις προσωπικές περιστάσεις του Αιτητή, ήτοι ότι πρόκειται για ενήλικο άτομο, μορφωμένο με γνώση της αγγλικής γλώσσας, υγιές και χωρίς θέματα ευαλωτότητας, με εργασιακή εμπειρία και υποστηρικτικό οικογενειακό δίκτυο και χωρίς πρότερη δίωξη στο Καμερούν, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Αιτητής δεν θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης.

 

Η εκτίμηση του Δικαστηρίου

 

Αξιολογώντας τα όσα τέθηκαν ενώπιόν μου, συντάσσομαι καταρχάς με τη θέση των Καθ’ ων η Αίτηση ως προς τον πρώτο και δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό, όπως αυτοί έχουν σχηματιστεί και αξιολογηθεί από την Υπηρεσία Ασύλου και δεν εντοπίζω κανένα λόγω διαφοροποίησης από την κρίση αυτή, με την οποία και συμφωνώ.

 

Σχετικά με τον τρίτο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή, ήτοι ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής του εξαιτίας της κατάστασης ανασφάλειας που επικρατεί στις αγγλόφωνες περιοχές του Καμερούν, κρίνω ότι αυτός δύναται να γίνει αποδεκτός ως προς τον γενικό του πυρήνα.

 

Ειδικότερα, από τις δηλώσεις του Αιτητή, αλλά και από διαθέσιμες πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής, στις οποίες παρέπεμψαν και οι Καθ’ ων η αίτηση (βλ. ερ. 40-23 του δ.φ) προκύπτει ότι στη Νοτιοδυτική περιφέρεια του Καμερούν επικρατεί κατάσταση εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, η οποία επηρεάζει τον άμαχο πληθυσμό και δημιουργεί συνθήκες γενικευμένης ανασφάλειας. Υπό το πρίσμα αυτό, κρίνω ότι ο Αιτητής πράγματι επηρεάστηκε από την εν λόγω κατάσταση και ότι η αναχώρησή του συνδέεται, τουλάχιστον εν μέρει, με το ευρύτερο περιβάλλον αστάθειας.

 

Ωστόσο, επισημαίνω ότι ο Αιτητής δεν επικαλέστηκε, κατά τρόπο σαφή και συνεπή, περιστατικά προσωπικής στοχοποίησης ή δίωξης. Αντιθέτως, ο ίδιος ανέφερε ότι δεν του συνέβη οτιδήποτε συγκεκριμένο και ότι ουδέποτε συνελήφθη ή κακοποιήθηκε από τις αρχές ή άλλους δρώντες. Οι μεταγενέστερες αναφορές του περί ενδεχόμενης σύλληψης ή κινδύνου λόγω άρνησης ένταξής του σε αυτονομιστές δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένα και επαρκώς τεκμηριωμένα περιστατικά και δεν κρίνονται επαρκείς για να στοιχειοθετήσουν εξατομικευμένο φόβο δίωξης.

 

Κατά συνέπεια, ενώ ο τρίτος ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός ως προς την ύπαρξη γενικευμένης κατάστασης ανασφάλειας στη χώρα καταγωγής, απορρίπτεται κατά το μέρος που αφορά ισχυρισμούς περί προσωπικής στοχοποίησης, λόγω έλλειψης επαρκούς τεκμηρίωσης και συνοχής.

 

Επισημαίνεται ότι μελετώντας τον διοικητικό φάκελο, παρατηρώ ότι στις 11.12.2023, πριν από την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, ο συνήγορος του Αιτητή απέστειλε επιστολή στην Υπηρεσία Ασύλου με την οποία προσκόμισε επιστολή του δικηγόρου του Αιτητή από τη χώρα καταγωγής συνοδευόμενη από φωτογραφίες.

 

Συγκεκριμένα, προσκομίσθηκαν:

 

1.    Επιστολή ημερομηνίας 06.12.2023 του (κατ’ ισχυρισμόν) δικηγόρου του από το Καμερούν Nganje Allen K Katche στην οποία ανέφερε ότι είναι εξουσιοδοτημένος δικηγόρος του Αιτητή. Στην εν λόγω επιστολή, καταγράφεται ότι ο Αιτητής έφυγε από τη χώρα το 2019 εξαιτίας άμεσης απειλής κατά της ζωής του τόσο από τις κυβερνητικές δυνάμεις όσο και από τους αυτονομιστές μαχητές οι οποίοι τον θέλουν νεκρό διότι τον θεωρούν κατάσκοπο. Η επιστολή αναφέρει επιπλέον ότι ο Αιτητής ήταν θύμα απάνθρωπης μεταχείρισης και βασανιστηρίων από τις κυβερνητικές δυνάμεις και ότι δεχόταν συνεχείς απειλές από τους αυτονομιστές μαχητές. Επιπλέον, η επιστολή αναφέρει πως ο Αιτητής κινδυνεύει να συλληφθεί ως συνεργάτης των αυτονομιστών μαχητών. Η επιστολή αναφέρει επιπλέον ότι η οικογένεια του Αιτητή δεχόταν απειλές τόσο από τις κυβερνητικές δυνάμεις όσο και από τους αυτονομιστές, ενώ ανέφερε μια επίθεση στο Mamfe κατά την οποία ο στρατός δολοφόνησε τη θεία και τον ξάδερφο του Αιτητή και έκαψαν την οικία τους. Πρόσθεσε πως εξαιτίας του εμπρησμού της οικογενειακής οικίας η μητέρα και τα αδέρφια του Αιτητή αναγκάστηκαν να εκτοπιστούν υπό το φόβο του στρατού. Τέλος, ο δικηγόρος του Αιτητή στο Καμερούν αναφέρει ότι υπάρχει ένταλμα σύλληψης για τον Αιτητή το οποίο εξεδόθη στις 10.06.2019 (βλ. ερυθ. 70-72 δ.φ.).

 

2.    Αντίγραφο εντάλματος σύλληψης ημερομηνίας 24.07.2019 σύμφωνα με το οποίο ο Αιτητής κατηγορείται για πράξεις τρομοκρατίας και απόσχισης. Το ένταλμα σύλληψης υπογράφεται από τον Ειρηνοδίκη Guimbang A. Kedi C.

 

3.    Οκτώ (8) αντίγραφα φωτογραφιών τα οποία απεικονίζουν ένα καμένο σπίτι (σε 5 φωτογραφίες), έναν κάλυκα σφαίρας καθώς και μία γυναίκα και έναν άντρα σκοτωμένους, χωρίς περαιτέρω επεξηγήσεις.

Επισημαίνω καταρχάς ότι τα προσκομισθέντα από τον Αιτητή έγγραφα, τα οποία τέθηκαν ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου στις 11.12.2023, ήτοι μία μέρα μέρα πριν από τη συνέντευξή του η οποία έλαβε χώρα στις 12.12.2023, δεν φαίνεται να έτυχαν της δέουσας αξιολόγησης από τους Καθ’ ων η αίτηση. Ειδικότερα, από το περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης δεν προκύπτει ότι η Διοίκηση προέβη σε ουσιαστική εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας της επιστολής του φερόμενου ως δικηγόρου του Αιτητή στο Καμερούν, του προσκομισθέντος εντάλματος σύλληψης, καθώς και των σχετικών φωτογραφιών, ούτε ότι εξέτασε τη συνάφειά τους με τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς. Είναι εμφανές ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στα έγγραφα αυτά ούτε στην εισηγητική έκθεση, αφού στην σελ. 3 αυτής (βλ. ερ. 53 του δ.φ.) καταγράφεται ως το μόνο προσκομισθέν από τον Αιτητή έγγραφο, το πρωτότυπο διαβατήριο του. Τούτο, παρά το γεγονός ότι η επιστολή του δικηγόρου του με τα επισυνημμένα έγγραφα, φέρει σφραγίδα παραλαβής τους, ημερ. 11.12.2023 (βλ. ερ. 76 του δ.φ.) Η παράλειψη αυτή συνιστά πλημμέλεια της διαδικασίας εξέτασης, καθότι η Διοίκηση όφειλε να λάβει υπόψη και να αξιολογήσει το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων που τέθηκαν ενώπιόν της, παρέχοντας επαρκή και ειδική αιτιολογία ως προς το κατά πόσο αυτά ενισχύουν ή αποδυναμώνουν το αφήγημα του Αιτητή.

 

Επισημαίνω συνεπώς έλλειψη δέουσας έρευνας της προσβαλλόμενης απόφασης, με αποτέλεσμα ο σχετικός λόγος ακυρώσεως, έστω και στην γενικότητα με την οποία αυτός προβλήθηκε, να επιτυγχάνει.

 

Ωστόσο, προχωρώντας το Δικαστήριο σε αυτοτελή αξιολόγηση των εν λόγω εγγράφων, διαπιστώνεται ότι το περιεχόμενό αυτών αποκλίνει ουσιωδώς από τα όσα ο ίδιος ο Αιτητής ανέφερε κατά τη συνέντευξή του. Συγκεκριμένα, στην επιστολή του φερόμενου ως δικηγόρου γίνεται λόγος για σοβαρές και εξατομικευμένες μορφές δίωξης, περιλαμβανομένων βασανιστηρίων, απάνθρωπης μεταχείρισης, συνεχών απειλών κατά της ζωής του Αιτητή, καθώς και για ύπαρξη εντάλματος σύλληψης εις βάρος του λόγω κατηγοριών τρομοκρατίας και απόσχισης. Αντίστοιχα, γίνεται αναφορά σε βίαια περιστατικά που φέρονται να επηρέασαν άμεσα την οικογένειά του, όπως η δολοφονία συγγενικών του προσώπων και ο εμπρησμός της οικογενειακής οικίας. Ωστόσο, κανένα από τα ανωτέρω στοιχεία δεν προβλήθηκε από τον ίδιο τον Αιτητή κατά την ελεύθερη αφήγησή του ή κατά την απάντηση σε σχετικές ερωτήσεις, όπου ρητώς ανέφερε ότι δεν υπέστη προσωπικά οποιοδήποτε περιστατικό δίωξης ή κακομεταχείρισης και ότι ουδέποτε συνελήφθη.

 

Η εν λόγω αντίφαση μεταξύ των δηλώσεων του Αιτητή και του περιεχομένου των προσκομισθέντων εγγράφων πλήττει την αξιοπιστία των τελευταίων, καθότι εύλογα αναμένεται ότι περιστατικά τέτοιας σοβαρότητας θα αποτελούσαν κεντρικό στοιχείο της αφήγησής του εφόσον πράγματι είχαν συμβεί. Περαιτέρω, η επιστολή του φερόμενου ως δικηγόρου δεν συνοδεύεται από επαρκή στοιχεία που να επιτρέπουν την επαλήθευση της γνησιότητας ή της προέλευσής της, ενώ το προσκομισθέν ένταλμα σύλληψης δεν δύναται να αξιολογηθεί απομονωμένα χωρίς να συνδέεται με συνεκτικό και αξιόπιστο αφήγημα του ίδιου του Αιτητή. Όσον αφορά δε τις φωτογραφίες, αυτές απεικονίζουν πράγματι σκηνές βίας, πλην όμως δεν συνοδεύονται από οποιαδήποτε ένδειξη που να τεκμηριώνει τη σύνδεσή τους με τον ίδιο τον Αιτητή ή την οικογένειά του.

 

Υπό το φως των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι τα εν λόγω έγγραφα δεν δύνανται να προσδώσουν αξιοπιστία σε ισχυρισμούς περί εξατομικευμένης δίωξης, οι οποίοι δεν προβλήθηκαν κατά τρόπο συνεπή και έγκαιρο από τον ίδιο τον Αιτητή, ούτε να ανατρέψουν τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την αξιολόγηση των δηλώσεών του. Ως εκ τούτου, τα προσκομισθέντα στοιχεία δεν κρίνονται επαρκή για να θεμελιώσουν βάσιμο φόβο δίωξης ή πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του.

 

Έχοντας πλέον αξιολογήσει τα αποδεικτικά στοιχεία που έχω ενώπιόν μου και εξακριβώσει τα πραγματικά περιστατικά που περιβάλλουν την υπό εξέταση υπόθεση, προχωρώ στη νομική αξιολόγηση των προϋποθέσεων χορήγησης διεθνούς προστασίας και κατά πόσο αυτές πληρούνται στην υπό εξέταση υπόθεση, λαμβάνοντας υπόψη τους αποδεκτούς ουσιώδεις ισχυρισμούς.

 

Χρήσιμη είναι η επαναφορά στην μνήμη των προνοιών του άρθρου 3 του περί Προσφύγων Νόμου δυνάμει του οποίου (έμφαση του παρόντος Δικαστηρίου):  

 

«3.1. Ως πρόσφυγας αναγνωρίζεται το πρόσωπο που, λόγω βάσιμου φόβου καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, είναι εκτός της χώρας της ιθαγενείας του και δεν είναι σε θέση, ή, λόγω του φόβου αυτού, δεν είναι πρόθυμο, να χρησιμοποιήσει την προστασία της χώρας αυτής».

 

Υπό το φως των προλεχθέντων και των ισχυρισμών του Αιτητή που έχουν γίνει αποδεκτοί από το παρόν Δικαστήριο, κρίνω ότι δεν δικαιολογείται η υπαγωγή του στο καθεστώς του πρόσφυγα, καθώς δεν διαπιστώνονται δείκτες κινδύνου έναντι της ζωής του, σε περίπτωση επιστροφής του στο Καμερούν, ιδιαιτέρως υπό τον ορισμό και προϋποθέσεις του προφίλ του πρόσφυγα, άρθρο 1Α της Συνθήκης της Γενεύης και άρθρο 3 του περί Προσφύγων Νόμου.

 

Ως εκ τούτου, απομένει να εξεταστεί το κατά πόσο υπάρχει δυνατότητα να υπαχθεί ο Αιτητής στο καθεστώς της επικουρικής προστασίας, ή αλλιώς συμπληρωματικής προστασίας, ως αυτό καθορίζεται στην εθνική μας νομοθεσία. Ειδικότερα, άρθρο 19(1) του περί Προσφύγων Νόμου διαλαμβάνει ότι:

 

 «το καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας, αναγνωρίζεται σε οποιοδήποτε αιτητή, ο οποίος δεν αναγνωρίζεται ως πρόσφυγας ή σε οποιοδήποτε αιτητή του οποίου η αίτηση σαφώς δεν βασίζεται σε οποιουσδήποτε από τους λόγους του εδαφίου (1) του άρθρου 3, αλλά σε σχέση με τον οποίο υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη και δεν είναι σε θέση ή, λόγω του κινδύνου αυτού, δεν είναι πρόθυμος, να θέσει τον εαυτό του υπό την προστασία της χώρας αυτής.»

 

Ο ορισμός της «σοβαρής» ή «σοβαρής και αδικαιολόγητης βλάβη» καλύπτει δυνάμει του άρθρου 19(2) εξαντλητικά, τρεις διαφορετικές καταστάσεις, ήτοι:

 

(α) θανατική ποινή ή εκτέλεση, ή

 

(β) βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτητή στη χώρα καταγωγής του, ή

 

(γ) σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου, λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης.

 

Έχοντας υπόψη τις περιστάσεις που διαλαμβάνονται στην υπό κρίση υπόθεση, ο Αιτητής δεν μπορεί να ενταχθεί στα υπό (α) και (β) ανωτέρω εδάφια. Εξέτασης συνεπώς χρήζει το εδάφιο (γ) του άρθρου 19(2).

 

Ως προς τους παράγοντες που δύνανται να ληφθούν υπόψιν αναφορικά με την αξιολόγηση του συστατικού στοιχείου της αδιάκριτης βίας, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επεσήμανε στην απόφαση του CF, DN κατά  Bundesrepublic Deutschland[2] ότι συνιστούν:

 

«(...) μεταξύ άλλων, η ένταση των ενόπλων συγκρούσεων, το επίπεδο οργάνωσης των εμπλεκομένων ενόπλων δυνάμεων και η διάρκεια της σύρραξης ως στοιχεία λαμβανόμενα υπόψη κατά την εκτίμηση του πραγματικού κινδύνου σοβαρής βλάβης, κατά την έννοια του άρθρου 15, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2011/95 (πρβλ. απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakite, C-285/12, EU:C:2014:39, σκέψη 35), καθώς και άλλα στοιχεία όπως η γεωγραφική έκταση της κατάστασης αδιάκριτης άσκησης βίας, ο πραγματικός προορισμός του αιτούντος σε περίπτωση επιστροφής στην οικεία χώρα ή περιοχή και οι τυχόν εκ προθέσεως επιθέσεις κατά αμάχων εκ μέρους των εμπόλεμων μερών.» 

(βλ. σκέψη 43 της απόφασης)

 

Περαιτέρω, ως προς τον προσδιορισμό του επιπέδου της ασκούμενης αδιάκριτης βίας, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην απόφασή του Sufi and Elmi[3], αξιολόγησε, διευκρινίζοντας ότι δεν κατονομάζονται εξαντλητικά, τη χρήση μεθόδων και τακτικών πολέμου εκ μέρους των εμπόλεμων πλευρών οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο αμάχων θυμάτων ή ευθέως στοχοποιούν αμάχους, εάν η χρήση αυτών είναι διαδεδομένη μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών, και, τελικά, τον αριθμό των αμάχων που έχουν θανατωθεί, τραυματιστεί και εκτοπιστεί ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης.

 

Περαιτέρω, όπως διευκρίνισε το ΔΕΕ στην υπόθεση Meki Elgafaji, Noor Elgafaji v. Staatssecretaris van Justitie[4] (έμφαση και υπογράμμιση του παρόντος Δικαστηρίου):

 

 «33. Αντιθέτως, η κατά το άρθρο 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας βλάβη, καθόσον συνίσταται σε «σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας» του αιτούντος, αναφέρεται σε ένα γενικότερο κίνδυνο βλάβης.

 

34. Συγκεκριμένα, η βλάβη αυτή αφορά, ευρύτερα, «απειλή [.]κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας» αμάχου και όχι συγκεκριμένες πράξεις βίας. Επιπροσθέτως, η απειλή αυτή είναι συμφυής με μια γενική κατάσταση «διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης». Τέλος, η βία από την οποία προέρχεται η εν λόγω απειλή χαρακτηρίζεται ως «αδιακρίτως» ασκούμενη, όρος που σημαίνει ότι μπορεί να επεκταθεί σε άτομα ανεξαρτήτως των προσωπικών περιστάσεών τους.

 

35.  Στο πλαίσιο αυτό, ο όρος «προσωπική» πρέπει να νοείται ως χαρακτηρίζων βλάβη προξενούμενη σε αμάχους, ανεξαρτήτως της ταυτότητάς τους, όταν ο βαθμός της αδιακρίτως ασκούμενης βίας που χαρακτηρίζει την υπό εξέλιξη ένοπλη σύρραξη και λαμβάνεται υπόψη από τις αρμόδιες εθνικές αρχές οι οποίες επιλαμβάνονται των αιτήσεων περί επικουρικής προστασίας ή από τα δικαστήρια κράτους μέλους ενώπιον των οποίων προσβάλλεται απόφαση περί απορρίψεως τέτοιας αιτήσεως είναι τόσο υψηλός, ώστε υπάρχουν ουσιώδεις λόγοι να εκτιμάται ότι ο άμαχος ο οποίος θα επιστρέψει στην οικεία χώρα ή, ενδεχομένως, περιοχή θα αντιμετωπίσει, λόγω της παρουσίας του και μόνον στο έδαφος αυτής της χώρας ή της περιοχής, πραγματικό κίνδυνο να εκτεθεί σε σοβαρή απειλή κατά το άρθρο 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.

 

36.  Η ερμηνεία αυτή, η οποία δύναται να διασφαλίσει ένα αυτοτελές πεδίο εφαρμογής στο άρθρο 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, δεν αναιρείται  από το γράμμα της εικοστής έκτης αιτιολογικής σκέψης, κατά το οποίο «οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται εν γένει ο πληθυσμός ή τμήμα του πληθυσμού μιας χώρας δεν συνιστούν συνήθως, αυτοί καθαυτοί, προσωπική απειλή που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως σοβαρή βλάβη».

 

37.  Συγκεκριμένα, μολονότι η αιτιολογική αυτή σκέψη σημαίνει ότι η απλή αντικειμενική διαπίστωση κινδύνου απορρέοντος από τη γενική κατάσταση μιας χώρας δεν αρκεί, καταρχήν, για να γίνει δεκτό ότι οι προϋποθέσεις του άρθρου 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, συντρέχουν ως προς συγκεκριμένο πρόσωπο, εντούτοις, καθόσον η αιτιολογική αυτή σκέψη χρησιμοποιεί τον όρο «συνήθως», αναγνωρίζει το ενδεχόμενο υπάρξεως μιας εξαιρετικής καταστάσεως, χαρακτηριζομένης από έναν τόσο υψηλό βαθμό κινδύνου, ώστε να υπάρχουν σοβαροί λόγοι να εκτιμάται ότι το πρόσωπο αυτό θα εκτεθεί ατομικώς στον επίμαχο κίνδυνο.

 

38. Ο εξαιρετικός χαρακτήρας της καταστάσεως αυτής επιρρωννύεται, επίσης, από το γεγονός ότι η οικεία προστασία είναι επικουρική, καθώς και από την οικονομία του άρθρου 15 της οδηγίας, καθόσον η βλάβη, της οποίας τον ορισμό δίνει το άρθρο αυτό υπό τα στοιχεία α΄ και β΄, πρέπει να εξατομικεύεται σαφώς. Μολονότι είναι αληθές ότι στοιχεία που αφορούν το σύνολο του πληθυσμού αποτελούν σημαντικό παράγοντα για την εφαρμογή του άρθρου 15, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, υπό την έννοια ότι σε περίπτωση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης ο ενδιαφερόμενος, όπως και άλλα πρόσωπα, εντάσσεται στον κύκλο των δυνητικών θυμάτων μιας αδιακρίτως ασκούμενης βίας, εντούτοις, η ερμηνεία της εν λόγω διατάξεως πρέπει να γίνεται λαμβανομένου υπόψη του συστήματος στο οποίο εντάσσεται, δηλαδή σε σχέση με τις λοιπές δύο περιπτώσεις που προβλέπει το άρθρο 15 και, επομένως, να ερμηνεύεται σε στενή συνάρτηση με την εξατομίκευση αυτή.

 

39.  Συναφώς, πρέπει να διευκρινισθεί ότι όσο περισσότερο ο αιτών είναι σε θέση να αποδείξει ότι θίγεται ειδικώς λόγω των χαρακτηριστικών της καταστάσεώς του, τόσο μικρότερος θα είναι ο βαθμός της αδιακρίτως ασκούμενης βίας που απαιτείται προκειμένου ο αιτών να τύχει της επικουρικής προστασίας.».

 

Στη βάση της ως άνω νομολογίας, προς τον σκοπό εξέτασης των προϋποθέσεων που διαλαμβάνει το άρθρο 19(2)(γ) του περί Προσφύγων Νόμου, ως αυτός ενσωματώνει το άρθρο 15(γ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ[5] και λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από την πρωτοβάθμια εξέταση της αίτησης του Αιτητή, προχώρησα σε έρευνα σε διεθνείς πηγές πληροφόρησης αναφορικά με την τρέχουσα κατάσταση ασφαλείας στον τόπο καταγωγής και συνήθους διαμονής του Αιτητή, ήτοι την πόλη Buea της Νοτιοδυτικής περιφέρειας (southwest) του Καμερούν, από την οποία προέκυψαν τα ακόλουθα:  

 

·         Σύμφωνα με το Protection Monitoring Update για το πρώτο τρίμηνο (Ιανουάριος-Μάρτιος) του 2025 του Global Protection Cluster[6] κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025, «η ασφάλεια και η απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις περιοχές Northwest (NW) και Southwest (SW) διαταράχθηκε από την αυξημένη χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών (IEDs) από Μη Κρατικές Ένοπλες Ομάδες (NSAGs), καθώς και από παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως απαγωγές με σκοπό την καταβολή λύτρων, αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις, και κλοπές ή καταστροφή προσωπικής περιουσίας».[7]

 

·         Σύμφωνα επίσης με το Protection Monitoring Update για το πρώτο τρίμηνο (Ιανουάριος-Μάρτιος) του 2025 «ειδικοί σε θέματα ασφάλειας προβλέπουν ότι, καθώς οι Κυβερνητικές Δυνάμεις Ασφαλείας (GDSF) συνεχίζουν να εκδιώκουν τις Μη Κρατικές Ένοπλες Ομάδες (NSAGs) από τις βάσεις τους σε αγροτικές περιοχές, η εισροή των NSAGs σε αστικές περιοχές, όπως η Buea και η Bamenda, θα οδηγήσει σε μετατόπιση του πεδίου επιχειρήσεων από την ύπαιθρο προς τις πόλεις. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς οι NSAGs μπορούν να διεισδύουν στον άμαχο πληθυσμό και να συνεχίζουν τη δράση τους χωρίς να εντοπίζονται. Οι Δυνάμεις Ασφαλείας (SSF) χρησιμοποιούν αυτό το στοιχείο ως δικαιολογία για τις επιχειρήσεις “έρευνας και αποκλεισμού” (search and condon), κατά τη διάρκεια των οποίων προβαίνουν σε αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις αμάχων».[8]

 

·         Η ίδια πηγή ως προς την τοποθεσία των παραβιάσεων κατέγραψε ότι «ένα συντριπτικό 68,17% των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025 αναφέρθηκε στην περιοχή Mezam της North West (NW) Περιοχής. [9] Το φαινόμενο αυτό αποδόθηκε στην εισροή Μη Κρατικών Ένοπλων Ομάδων (NSAGs) προς αστικές περιοχές στις περιφέρειες North West και South West (NWSW), έπειτα από την εκτόπισή τους από τις αγροτικές περιοχές λόγω επιχειρήσεων των κρατικών δυνάμεων ασφαλείας.[10] Η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στις αγροτικές περιοχές εξακολουθούν να βρίσκονται σε εξέλιξη».[11]

 

·         Έτερη πηγή ωστόσο, με περίοδο αναφοράς τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Μάρτιο του 2025,[12] σημείωσε ότι οι αυτονομιστές είναι πιο δραστήριοι σε αγροτικές, απομακρυσμένες και υπανάπτυκτες περιοχές.[13] Σύμφωνα με την ίδια πηγή παρόλο που η στρατιωτική παρουσία έχει ενισχυθεί στις πόλεις, δεν είναι επαρκής για να αποτρέψει περιστατικά ασφάλειας.[14] Αναφορικά με τη σύγκριση μεταξύ Northwest και Southwest περιοχών, η πηγή κατέγραψε ότι η βία ήταν πιο έντονη στη Northwest περιοχή παρά στη Southwest περιοχή.[15] Συγκρίνοντας πιο συγκεκριμένα τις πόλεις Buea και Bamenda, η πηγή κατέγραψε ότι αν και σοβαρά βίαια περιστατικά είναι σπάνια στη Buea, οι μαζικές συλλήψεις και οι αυθαίρετες κρατήσεις είναι συχνές, ενώ αντιθέτως στη Bamenda, η βία συνεχίζει να μαστίζει την πόλη, με εκρήξεις, επιθέσεις αντιποίνων και απαγωγές να συμβαίνουν τακτικά.[16] Σημείωσε ωστόσο, ως κοινό σημείο ότι η εγκληματικότητα αυξάνεται και στις δύο περιοχές.[17]

 

·         Σχετικά με την διαμορφωθείσα κατάσταση στον απόηχο των πρόσφατων εκλογών, πηγές αναφέρουν ότι η ανακήρυξη του Paul Biya ως νικητή των προεδρικών εκλογών του Οκτωβρίου 2025, ο οποίος διατελεί πρόεδρος τα τελευταία 43 χρόνια στο Καμερούν, προκάλεσε κύμα διαδηλώσεων από την αντιπολίτευση, η οποία θεωρεί ότι το επίσημο εκλογικό αποτέλεσμα ήταν νοθευμένο.[18] Μολονότι οι αγγλόφωνες περιφέρειες παρέμειναν ως επί το πλείστον ήρεμες μετά τις εκλογές, η βία εκτιμάται ότι θα μπορούσε να αναζωπυρωθεί, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψιν ότι έναν μήνα πριν από την ψηφοφορία, πολιτοφυλακές υπέρ της ανεξαρτησίας επιτέθηκαν και σκότωσαν εννέα κυβερνητικούς στρατιώτες.[19] Οι κάτοικοι στις περιοχές Northwest και Southwest εκφράζουν φόβους για περαιτέρω θανατηφόρα βία, δεδομένης της οργής των αυτονομιστών για τα, σύμφωνα με την γνώμη τους, διογκωμένα ποσοστά ψήφων υπέρ του Biya.[20] Παρότι οι αυτονομιστές απείχαν από τις εκλογές, παρουσιάζοντας την αποχή ως στάση αρχής υπέρ της περιφερειακής αυτονομίας των αγγλόφωνων περιοχών, πολλοί εξ αυτών εξέφρασαν ανοιχτά την επιθυμία για νίκη του Tchiroma, θεωρώντας ότι μια επικράτηση της αντιπολίτευσης θα ήταν πιθανότερο να ανοίξει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις με στόχο τη διευθέτηση της πολυετούς εξέγερσης.[21]

 

·         Σύμφωνα με τη Μηνιαία Επισκόπηση του ACLED (Armed Conflict Location and Event Data) για τις εξελίξεις στην Αφρική του μήνα Νοεμβρίου (2025), ξέσπασαν ταραχές στο Καμερούν, οι οποίες σχετίζονται με τις εκλογές του προηγούμενου μήνα.[22] Ειδικότερα ο κύριος υποψήφιος της αντιπολίτευσης, Issa Tchiroma Bakary, ισχυρίστηκε ότι είχε κερδίσει τις προεδρικές εκλογές της 12ης Οκτωβρίου πριν από την επίσημη ανακοίνωση του Constitutional Council.[23] Ωστόσο, η επίσημη ανακοίνωση του Constitutional Council στις 27 Οκτωβρίου δήλωσε νικητή τον εν ενεργεία Πρόεδρο Paul Biya.[24] Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Biya έλαβε 53.6% των ψήφων, έναντι 35.19% του Bakary.[25] Η ανακοίνωση προκάλεσε πολυάριθμες διαδηλώσεις[26]. Η ACLED κατέγραψε τουλάχιστον 48 θανάτους λόγω πυρών και ξυλοδαρμών, καθώς και μαζικές συλλήψεις διαδηλωτών από κρατικές δυνάμεις.[27] Σε μεγάλες πόλεις όπως Douala, Garoua και Maroua, ταραχοποιοί έστησαν οδοφράγματα, έκαψαν κτίρια του κυβερνώντος κόμματος και συγκρούστηκαν με τις δυνάμεις ασφαλείας.[28] Το Human Rights Watch επικαλούμενο πηγές της αντιπολίτευσης, καταγράφει ότι ο απολογισμός των νεκρών ήταν 55 άτομα.[29]

 

·         Σύμφωνα με την πιο επίκαιρη έκθεση του Global Protection Cluster για τις ανάγκες προστασίας στο Καμερούν (Μάρτιος 2025), το περιβάλλον προστασίας παρέμεινε ευμετάβλητο, ασταθές και εχθρικό ως προς την απόλαυση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών, λόγω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης που επηρεάζει πληθυσμούς στις περιοχές Far North, Northwest και Southwest του Καμερούν.[30] Οι επιπτώσεις της σύγκρουσης και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου παρέμειναν αναλλοίωτες κατά τα τελευταία δύο έτη, χωρίς ουσιαστικές βελτιώσεις όσον αφορά την προστασία των αμάχων, την ασφάλεια και την πρόσβαση σε υπηρεσίες.[31] Οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων συνεχίστηκαν, επιτεινόμενες από επανειλημμένες επιθέσεις, απαγωγές, παράνομες συλλήψεις και αυθαίρετες κρατήσεις, κλοπές και την εκ προθέσεως καταστροφή ιδιωτικής περιουσίας.[32] Οι περιορισμοί στην ελευθερία μετακίνησης και τα συχνά lockdown διατάραξαν την καθημερινή ζωή και επηρέασαν σοβαρά τις κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες.[33]

 

·         Σημειώνεται συναφώς ότι κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 06.03.2026) στη Νοτιοδυτική Περιφέρεια του Καμερούν καταγράφηκαν συνολικά 974 περιστατικά ασφαλείας πολιτικής βίας (“Political violence”, η οποία περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες) από τα οποία επήλθε ο θάνατος συνολικά 661 πολιτών.[34] Την ίδια περίοδο, στην πόλη της Buea καταγράφηκαν συνολικά 16 περιστατικά ασφαλείας πολιτικής βίας (“Political violence”, η οποία περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες) από τα οποία επήλθε ο θάνατος συνολικά 6 πολιτών[35]. Επισημαίνεται ότι ο πληθυσμός της Νοτιοδυτικής Περιφέρειας με βάση την εκτίμηση του 2025 υπολογίζεται σε 2,098,500 κατοίκους[36] και ο πληθυσμός της Buea με βάση την καταμέτρηση του 2005 ανέρχεται σε 90,090 κατοίκους[37].

 

Με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, προκύπτει ότι η πόλη Buea της Νοτιοδυτικής Περιφέρειας του Καμερούν, στην οποία ευλόγως αναμένεται να επιστρέψει ο Αιτητής, εντάσσεται σε γεωγραφική περιοχή που επηρεάζεται από τη συνεχιζόμενη ένοπλη σύγκρουση μεταξύ κρατικών δυνάμεων και αυτονομιστικών ομάδων, η οποία συνοδεύεται από σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περιστατικά βίας σε περιφερειακό επίπεδο.

 

Εντούτοις, παρά τη διαπιστωμένη αστάθεια που χαρακτηρίζει τη Νοτιοδυτική Περιφέρεια στο σύνολό της, τα ειδικότερα δεδομένα που αφορούν την ίδια την πόλη Buea δεν καταδεικνύουν επίπεδο αδιάκριτης βίας τέτοιας έντασης που να θεμελιώνει, αφ’ εαυτού, πραγματικό κίνδυνο σοβαρής απειλής για κάθε άμαχο πολίτη. Ειδικότερα, ο αριθμός των καταγεγραμμένων περιστατικών πολιτικής βίας και των συναφών απωλειών, ιδίως όταν συνεκτιμηθεί σε συνάρτηση με το μέγεθος του πληθυσμού της πόλης, δεν επαρκεί για να στοιχειοθετήσει κατάσταση γενικευμένης και αδιάκριτης βίας της απαιτούμενης έντασης, κατά την έννοια του άρθρου 15(γ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ.

 

Εφαρμόζοντας δε την αρχή της «αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας», όπως αυτή έχει διαμορφωθεί στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν διαπιστώνεται στην περίπτωση του Αιτητή η ύπαρξη εξατομικευμένων παραγόντων κινδύνου που να διαφοροποιούν ουσιωδώς τη θέση του από εκείνη του γενικού πληθυσμού. Ο Αιτητής είναι νεαρός ενήλικας, χωρίς προβλήματα υγείας ή άλλα στοιχεία ευαλωτότητας, με εκπαιδευτικό υπόβαθρο και προηγούμενη εργασιακή εμπειρία στη χώρα καταγωγής του, στοιχεία τα οποία συνηγορούν υπέρ της δυνατότητάς του να επανενταχθεί σε αυτήν.

 

Υπό το φως των ανωτέρω, και λαμβανομένης υπόψη της σχετικής νομολογίας, κρίνεται ότι η κατάσταση ασφαλείας στην περιοχή καταγωγής του Αιτητή δεν έχει φθάσει σε τέτοιο επίπεδο ώστε, από μόνη της, να καθιστά την παρουσία του εκεί πηγή σοβαρής και προσωπικής απειλής, ενώ δεν προκύπτει ούτε εξατομικευμένος κίνδυνος που να δικαιολογεί διαφορετικό συμπέρασμα. Συνεπώς, δεν θεμελιώνεται η ύπαρξη ουσιωδών λόγων να πιστεύεται ότι ο Αιτητής θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη σε περίπτωση επιστροφής του στη χώρα καταγωγής του.

 

ΚΑΤΑΛΗΞΗ

 

Λαμβάνοντας υπόψη τα όσα ανωτέρω αναπτύχθηκαν, είναι η κατάληξη μου ότι ορθώς κρίθηκε και επί της ουσίας ότι ο Αιτητής δεν κατάφερε να αποδείξει βάσιμο και δικαιολογημένο φόβο δίωξης για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων, και περαιτέρω, ορθώς θεωρήθηκε ότι δεν κατάφερε να τεκμηριώσει την ύπαρξη ουσιωδών λόγων να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή και αδικαιολόγητη βλάβη, ως αμφότερες οι έννοιες αυτές ορίζονται από την οικεία νομοθεσία (βλ. άρθρα 3 και 19 του περί Προσφύγων Νόμου).

 

Με βάση συνεπώς το σύνολο των στοιχείων ενώπιόν μου, όπως έχω αναλύσει ανωτέρωη προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται.

 

Ενόψει, ωστόσο, της κατάληξής μου αναφορικά με την πάσχουσα νομιμότητα της προσβαλλόμενης απόφασης, λόγω έλλειψης δέουσας έρευνας, θεωρώ ορθό και δίκαιο υπό τις περιστάσεις να μην επιδικάσω έξοδα. Υπό το φως της ανάλυσης της ορθότητας της προσβαλλόμενης απόφασης, ως έχει παρατεθεί ανωτέρω, αυτή επικυρώνεται ως προς την κατάληξή της, ήτοι ότι η αίτηση του Αιτητή για διεθνή προστασία απορρίπτεται χωρίς έξοδα.

 

Ε. Ρήγα, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.

 



[1]  Απόφαση αρ. 128/2008, JAMAL KAROU V Αναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 01.02.2010.

[2] ΔΕΕ, C-901/19, ημερομηνίας 10.06.2021, CF, DN κατά Bundesrepublic Deutschland.

[3] ΕΔΔΑ, απόφαση επί των προσφυγών  8319/07 and 11449/07, ημερομηνίας 28.11.2011

[4] Απόφαση στην υπόθεση C-465/07, Meki Elgafaji, Noor Elgafaji κ. Staatssecretaris van Justitie, ημερ.17.02.2009.

[5] ΟΔΗΓΙΑ 2011/95/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 13ης Δεκεμβρίου 2011 σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απάτριδων ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας (αναδιατύπωση).

[6] To Global Protection Cluster είναι ένα δίκτυο μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ), διεθνών οργανισμών και υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα της προστασίας σε ανθρωπιστικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων ένοπλων συγκρούσεων και φυσικών καταστροφών. https://globalprotectioncluster.org/about (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[7] GPC (Global Protection Cluster), Protection Monitoring Update; January - March 2025, 15/05/ 2025, https://globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2025-05/pm_quarterly_update_jan-mar_2025.pdf, σελ. 1 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[8] GPC (Global Protection Cluster), Protection Monitoring Update; January - March 2025, 15/05/ 2025, https://globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2025-05/pm_quarterly_update_jan-mar_2025.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[9] GPC (Global Protection Cluster), Protection Monitoring Update; January - March 2025, 15/05/ 2025, https://globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2025-05/pm_quarterly_update_jan-mar_2025.pdf, σελ. 5 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[10] GPC (Global Protection Cluster), Protection Monitoring Update; January - March 2025, 15/05/ 2025, https://globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2025-05/pm_quarterly_update_jan-mar_2025.pdf, σελ. 5 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[11] GPC (Global Protection Cluster), Protection Monitoring Update; January - March 2025, 15/05/ 2025, https://globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2025-05/pm_quarterly_update_jan-mar_2025.pdf, σελ. 5 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[12] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire, 11 June 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 7 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[13] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire, 11 June 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[14] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire, 11 June 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[15] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire, 11 June 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[16] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire, 11 June 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[17] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire, 11 June 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[18] International Crisis Group, Defusing Cameroon’s Dangerous Electoral Standoff, 29 October 2025, https://www.crisisgroup.org/africa/cameroon/defusing-cameroons-dangerous-electoral-standoff (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[19] International Crisis Group: Defusing Cameroon’s Dangerous Electoral Standoff, 29 October 2025, https://www.crisisgroup.org/africa/cameroon/defusing-cameroons-dangerous-electoral-standoff (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[20] International Crisis Group: Defusing Cameroon’s Dangerous Electoral Standoff, 29 October 2025, https://www.crisisgroup.org/africa/cameroon/defusing-cameroons-dangerous-electoral-standoff (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[21] International Crisis Group: Defusing Cameroon’s Dangerous Electoral Standoff, 29 October 2025, https://www.crisisgroup.org/africa/cameroon/defusing-cameroons-dangerous-electoral-standoff (ημερομηνία πρόσβασης 23/04/2026)

[22] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[23] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[24] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[25] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[26] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[27] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[28] ACLED Monthly Regional Updates, Africa Overview: November 2025,7 Νοεμβρίου 2025, https://acleddata.com/update/africa-overview-november-2025 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[29] HRW (Human Rights Watch: Cameroon), Killings, Mass Arrests Follow Disputed Elections, 12 November 2025, https://www.hrw.org/news/2025/11/12/cameroon-killings-mass-arrests-follow-disputed-elections (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[30] Global Protection Cluster, Cameroon: Protection Analysis Update - Update on Protection Risks Caused by Protracted Armed Conflicts, and Climatic Hazards, Μάρτιος 2025, https://globalprotectioncluster.org/index.php/publications/2223/reports/protection-analysis-update/cameroon-protection-analysis-update, σελ. 2 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[31] Global Protection Cluster, Cameroon: Protection Analysis Update - Update on Protection Risks Caused by Protracted Armed Conflicts, and Climatic Hazards, Μάρτιος 2025, https://globalprotectioncluster.org/index.php/publications/2223/reports/protection-analysis-update/cameroon-protection-analysis-update, σελ. 2 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[32] Global Protection Cluster, Cameroon: Protection Analysis Update - Update on Protection Risks Caused by Protracted Armed Conflicts, and Climatic Hazards, Μάρτιος 2025, https://globalprotectioncluster.org/index.php/publications/2223/reports/protection-analysis-update/cameroon-protection-analysis-update, σελ. 2 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[33] Global Protection Cluster, Cameroon: Protection Analysis Update - Update on Protection Risks Caused by Protracted Armed Conflicts, and Climatic Hazards, Μάρτιος 2025, https://globalprotectioncluster.org/index.php/publications/2223/reports/protection-analysis-update/cameroon-protection-analysis-update, σελ. 2 (ημερομηνία πρόσβασης 23/03/2026)

[34] Πλατφόρμα ACLED Explorer, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Southwest Region, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 23/03/2026)

[35] Πλατφόρμα ACLED Explorer, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Southwest Region, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 23/03/2026)

[36] City Population, Cameroon: Southwest Region,

https://citypopulation.de/en/cameroon/cities/?admid=6826 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 23/03/2026)

[37]City Population, Cameroon: Buea, https://citypopulation.de/en/cameroon/cities/?cityid=1194    (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 23/03/2026)

 


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο