C. V. N. K. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση αρ.1147/24, 30/9/2026
print
Τίτλος:
C. V. N. K. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου, Υπόθεση αρ.1147/24, 30/9/2026

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 

                                                                                      Υπόθεση αρ.1147/24

 

30 Σεπτεμβρίου 2026

 

[Α. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

 

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

Μεταξύ:

C. V. N. K.

                                                                                                                        Αιτητής

Και

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου

                                                                                                                        Καθ’ ων η αίτηση

 

Κκ Ν. Λοΐζου & Χρ. Χριστούδιας, δικηγόροι για Αιτητή

Κα Ρ. Προδρόμου, Δικηγόρος για τους καθ’ ων η αίτηση

Α Π Ο Φ Α Σ Η

Με την προσφυγή ο αιτητής αιτείται την ακύρωση της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου ημ.12/03/24, που κοινοποιήθηκε αυθημερόν, ως άκυρης, αντισυνταγματικής, παράνομης και στερούμενης έννομου αποτελέσματος.

Ως εκτίθεται στην Ένσταση που καταχωρήθηκε από τους καθ' ων η αίτηση και προκύπτει από το περιεχόμενο του σχετικού Διοικητικού Φάκελου που κατατέθηκε στα πλαίσια των διευκρινήσεων, ο αιτητής κατάγεται από το Καμερούν, εισήλθε στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές μέσω κατεχομένων στις 17/07/19 και υπέβαλε την επίδικη αίτηση διεθνούς προστασίας στις 30/07/19 (ερ.1-3, 40).

Στις 30/11/23 διεξήχθη συνέντευξη με τον αιτητή από την Υπηρεσία προς εξέταση του αιτήματός ασύλου, όπου του δόθηκε η ευκαιρία, μέσα από σχετικές ερωτήσεις, μεταξύ άλλων, να εκθέσει τους λόγους στους οποίους στηρίζει το αίτημα του (ερ.28-40). Μετά το πέρας της συνέντευξης ετοιμάστηκε σχετική Έκθεση- Εισήγηση και στις 10/02/24 η αίτηση διεθνή προστασία απορρίφθηκε (ερ.62-74).

Ακολούθως, ετοιμάστηκε σχετική επιστολή ενημέρωσης του αιτητή για την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου, η οποία του δόθηκε διά χειρός στις 12/03/24 και του μεταφράστηκε στην μητρική του γλώσσα (ερ.75, 2).

Στην επίδικη αίτηση ο αιτητής δεν καταγράφει κανένα ισχυρισμό (ερ.1, σημείο 19).

Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ο αιτητής ανέφερε ότι γεννήθηκε στο Loum, διέμενε με τη θεία του για 10 χρόνια στο Bangou, ακολούθως διέμενε με ξαδέλφια του στη Yaounde μέχρι το 2017, όταν και επανήλθε στο Loum, όπου και διέμεινε μέχρι που έφυγε από τη χώρα καταγωγής του. Ο αιτητής είναι άγαμος, έχει μια κόρη 8 ετών (κατά τη συνέντευξη), η οποία μένει με την μητέρα της (με την οποία δεν διατηρεί επικοινωνία ο αιτητής από το 2019) στη Yaounde, δεν έχει αδέλφια (ο αιτητής), η μητέρα του τον εγκατέλειψε όταν είχε γεννηθεί, τον ανέθρεψε η θεία του, η οποία απεβίωσε το 2015 και ο πατέρας του αιτητή εξαφανίστηκε και ο ίδιος δεν γνωρίζει κάτι γι’ αυτόν (πέραν του ότι, ως του ειπώθηκε από τη θεία του, αυτός απεβίωσε). Ο αιτητής ολοκλήρωσε μόνο την πρωτοβάθμια εκπαίδευση λόγω οικονομικών προβλημάτων, μιλά γαλλικά και διατηρούσε δική του επιχείρηση όπου πωλούσε φρούτα.

Ερωτώμενος σχετικά ο αιτητής ισχυρίστηκε ότι έφυγε από το Καμερούν επειδή δεν ήθελε πλέον να ζει εκεί, καθώς ήταν εντελώς μόνος και εγκαταλελειμμένος, δεν γνωρίζει αν η μητέρα του είναι ζωντανή, αφού – ως ανέφερε - δεν την έχει δει ποτέ, οι γονείς του τον άφησαν γιατί ήταν άρρωστος, τον θεωρούσαν «καταραμένο» εξαιτίας προβλήματος που έχει στο πόδι και στο στήθος, λέγοντάς του πως μέσα του υπάρχουν «δαίμονες». Ακόμα, οι συγγενείς του δεν τον αποδέχονταν, δεν του μιλούσαν ούτε τον καλούσαν οπουδήποτε, επειδή κανείς δεν τον ήθελε ούτε στο χωριό. Είπε δε ότι όπου κι αν πήγαινε οι άνθρωποι τον έβριζαν, του έλεγαν ότι μυρίζει άσχημα, ότι είναι άρρωστος και ότι πρέπει να φύγει να ζήσει μόνος του στο δάσος. Ως ανέφερε, έτσι γεννήθηκε και λόγω της κατάστασής του αναγκάστηκε να ζει απομονωμένος, χωρίς ποτέ να βγαίνει έξω τη νύχτα ή να τρώει σε δημόσιους χώρους, γιατί οι άνθρωποι τον απέφευγαν όταν τον έβλεπαν.

Περαιτέρω ο αιτητής ανέφερε ότι στο σημείο που πουλούσε φρούτα, κάποιοι αγγλόφωνοι ερχόντουσαν τη νύχτα και έκρυβαν παράνομα πράγματα, όπως όπλα, κάποιες φορές έρχονταν να τα πάρουν πίσω, ενώ άλλες φορές έσπαγαν το μαγαζί του, λέγοντάς του ότι δεν επιτρεπόταν να δουλεύει τις Δευτέρες. Ο αιτητής δήλωσε ότι ήταν πολύ φοβισμένος, επειδή αν κάποιος έβρισκε τα όπλα εκεί, θα τον κατηγορούσαν παρόλο που δεν είχε καμία σχέση με αυτά. Ερωτηθείς αν υπήρχε κάποιος άλλος λόγος για τον οποίο έφυγε από το Καμερούν, απάντησε αρνητικά. Αναφορικά με το τι είναι αυτό που φοβάται σε περίπτωση επιστροφής του, ανέφερε ότι φοβάται πως θα μείνει ξανά μόνος, κανείς δεν θα τον θέλει, δεν θα μπορέσει να λάβει ιατρική φροντίδα, ενώ πρόσθεσε ότι δεν θέλει να επιστρέψει στη χώρα επειδή υπάρχουν πολλά προβλήματα μεταξύ αγγλόφωνων και γαλλόφωνων.

Σε ερωτήσεις σχετικά με την υγεία του, ο αιτητής ανέφερε ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας από τη γέννησή του, κυρίως με το πόδι και το στήθος του. Ως δήλωσε, το πρόβλημα στο πόδι του ξεκίνησε ως φλεγμονή που έμοιαζε με έγκαυμα, το δέρμα άρχισε να ξεφλουδίζει, να πονά και να βγάζει υγρά. Επισκέφθηκε νοσοκομείο όπου του έγινε θεραπεία, ωστόσο έξι μήνες αργότερα η κατάσταση επιδεινώθηκε. Οι γιατροί του είπαν ότι είναι ασθένεια των φλεβών (κιρσώδη νόσο) που εμποδίζει την κυκλοφορία του αίματος και τον ενημέρωσαν ότι χρειάζεται χειρουργική επέμβαση. Όπως είπε, δεν είχε τα οικονομικά μέσα να πληρώσει την επέμβαση και του εξήγησαν πως με αρκετά χρήματα θα μπορούσε να έρθει ειδικός γιατρός από την Ευρώπη. Ανέφερε ότι αρχικά η θεία του τον πήγε σε παραδοσιακούς γιατρούς, οι οποίοι προσπάθησαν να τον θεραπεύσουν με βότανα, χωρίς αποτέλεσμα. Έπειτα επισκέφθηκαν νοσοκομείο για λεπρούς στη Douala, όπου καθάρισαν το τραύμα, του έβαλαν επίδεσμο και του επιβεβαίωσαν τη διάγνωση της φλεβικής νόσου. Η θεραπεία έγινε το 2016, όμως η κατάσταση του ποδιού του παραμένει προβληματική. Είπε ότι πλήρωνε καθημερινά 500 φράγκα για τη νοσηλεία του, αλλά όταν δεν είχε χρήματα τον έδιωχναν από το νοσοκομείο. Επίσης, του είχαν δοθεί αντιβιοτικά, τα οποία προσέφεραν προσωρινή μόνο βελτίωση.

Σε ό,τι αφορά το πρόβλημα στο στήθος, ο αιτητής δήλωσε ότι γεννήθηκε με πρήξιμο στην περιοχή αυτή και ότι, σύμφωνα με τη θεία του, οι γιατροί ανησυχούσαν ήδη από τότε που ήταν βρέφος. Μεγαλώνοντας το πρήξιμο μειώθηκε αλλά συνέχισε να έχει δυσκολία στην αναπνοή, ειδικά όταν αγχωνόταν ή νεύριαζε. Ανέφερε ότι δεν έλαβε ιατρική φροντίδα για το στήθος στο Καμερούν, πέρα από ακτινογραφίες που έκανε στην Κύπρο το 2019, χωρίς όμως να λάβει περαιτέρω ενημέρωση από τους γιατρούς. Στη Δημοκρατία επισκέφθηκε γιατρό τον πρώτο μήνα της άφιξής του, όπου του τοποθέτησαν επίδεσμο, του χορήγησαν αντιβιοτικά και βελτιώθηκε η κυκλοφορία του αίματος. Ωστόσο, όπως είπε, από το 2022 το πρόβλημα επανεμφανίστηκε. Τέλος, ανέφερε ότι το 2019 διαγνώστηκε με σύφιλη, για την οποία υποβλήθηκε σε θεραπεία με τρεις ενέσεις και αντιβιοτικά για μερικούς μήνες, οι κοινωνικές υπηρεσίες τον παρέπεμψαν σε νοσοκομείο και του χορηγήθηκαν επιπλέον φάρμακα, το δε 2021 ενημερώθηκε ότι είχε θεραπευθεί πλήρως, και το 2022 η ίδια γιατρός επιβεβαίωσε μέσω επανεξετάσεων ότι η νόσος είχε εξαλειφθεί.

Ακολούθως, αναφορικά με τα προβλήματα που είχε με τους αγγλόφωνους, ο αιτητής προέβαλε ότι νοίκιαζε μικρό χώρο δίπλα στην κεντρική αγορά, όπου πουλούσε φρούτα και πίσω από το σημείο κάποιοι αγγλόφωνοι ένοπλοι συνήθιζαν να κρύβουν όπλα και μαχαίρια. Όπως ανέφερε, το παρατήρησε για πρώτη φορά το 2018, όταν άκουγε άνδρες να μιλούν τη διάλεκτο pidgin και να κινούνται τη νύχτα κοντά στο σημείο. Οι άνδρες αυτοί φορούσαν μαύρα ρούχα, μαύρες μάσκες και ήταν οπλισμένοι και όταν αντιλήφθηκαν ότι τους κατάλαβε, του είπαν να εγκαταλείψει το σημείο. Ο αιτητής δήλωσε ότι φοβόταν να τους αντιμετωπίσει ή να το αναφέρει στις Αρχές, καθώς όλοι οι πωλητές της περιοχής γνώριζαν την κατάσταση αλλά κανείς δεν τολμούσε να μιλήσει. Ανέφερε ότι οι άνδρες αυτοί έρχονταν τη νύχτα, έκρυβαν τα όπλα πίσω από τα μαγαζιά και το πρωί όλα έδειχναν φυσιολογικά. Κάποιες φορές, όπως είπε, έσπαγαν καταστήματα, ανάμεσά τους και το δικό του. Ο ίδιος διευκρίνισε ότι δεν είχε καμία ανάμειξη με τη δραστηριότητά τους και δήλωσε ότι απλώς φοβόταν και κοιμόταν μέσα στο κατάστημά του και μπορούσε να ακούει τις κινήσεις τους τη νύχτα.

Αναφορικά με το τι φοβάται ότι θα του συμβεί σε περίπτωση επιστροφής στο Καμερούν, ο αιτητής ισχυρίστηκε ότι δεν θα έχει πρόσβαση σε ιατρική περίθαλψη, καθώς, όπως είπε, δεν υπάρχουν ειδικοί γιατροί στη χώρα και στο παρελθόν οι θεραπείες που έλαβε δεν τον βοήθησαν και γι’ αυτό πιστεύει ότι η κατάστασή του θα επιδεινωθεί, αφού δεν θα μπορεί να ακολουθήσει κατάλληλη αγωγή. Δήλωσε επίσης ότι δεν θα έχει στέγη, καθώς δεν διαθέτει συγγενείς ή υποστήριξη και στο παρελθόν αναγκαζόταν να κοιμάται μέσα στο κατάστημά του. Επιπλέον, ανέφερε ότι δεν θα μπορέσει να εργαστεί, διότι, όπως είπε, το κράτος δεν παρέχει υποστήριξη και επικρατεί ανασφάλεια.

 

Οι καθ’ ων η αίτηση, εξετάζοντας τα λεγόμενα του αιτητή στην αίτηση και τη συνέντευξη, κατέταξαν αυτούς στους ακόλουθους ουσιώδεις ισχυρισμούς.

1.    Ταυτότητα, χώρα καταγωγής, προφίλ και τόπος διαμονής του αιτητή

2.    Ο αιτητής έφυγε τη χώρα καταγωγής του λόγω της κατάστασης της υγείας του

3.    Ο αιτητής έφυγε από τη χώρα καταγωγής του λόγω του ότι οπλισμένοι αγγλόφωνοι έκρυβαν όπλα πίσω από το κατάστημα του

Οι καθ’ ων η αίτηση αποδέχθηκαν άπαντες εκ των ως άνω ισχυρισμών, αφού ως κρίθηκε διατηρούσαν τόσο εσωτερική όσο και εξωτερική συνοχή.

Κατά την αξιολόγηση κινδύνου, κατόπιν ανασκόπησης της κατάστασης ασφαλείας στον τόπο διαμονής (Loum, Littoral Region) και λαμβανομένου υπόψη του προφίλ του αιτητή, οι καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν ότι δεν υφίσταται εύλογη πιθανότητα να εκτεθεί σε κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης κατά την επιστροφή του στη χώρα. Συγκεκριμένα, ως κρίθηκε, αναφορικά με το πρόβλημα υγείας του αιτητή, ήταν κατάληξη των καθ’ ων η αίτηση, με αναφορά και σε σχετικές πληροφορίες που εντοπίστηκαν (ΠΧΚ), ότι, πέραν του ότι αυτός έλαβε στη Δημοκρατία κατάλληλη ιατροφαρμακευτική φροντίδα, δεν αναμένεται αυτός να στερηθεί ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στο Καμερούν, σε περίπτωση που προκύψει κάποιο πρόβλημα υγείας. Σε σχέση με τον αποδεκτό ισχυρισμό περί του ότι αγγλόφωνοι έκρυβαν όπλα πίσω από το κατάστημα του, ως κρίθηκε, εκ των όσων ανέφερε ο αιτητής δεν προκύπτει κάποια προσωπική στοχοποίηση, επίθεση ή άλλη εμπλοκή του, σχετικές δε ΠΧΚ στις οποίες ανέτρεξαν δεν δεικνύουν υψηλό βαθμό ανασφάλειας στον τόπο που αυτός διέμενε.

Συνεπεία των ως άνω η επίδικη αίτηση απορρίφθηκε ως αβάσιμη και εκδόθηκε απόφαση επιστροφής του αιτητή στη χώρα καταγωγής του.

Κατά τις διευκρινήσεις ο συνήγορος του αιτητή απέσυρε ρητά τους λοιπούς νομικούς ισχυρισμούς, προωθώντας τελικά μόνο τον ισχυρισμό περί μη δέουσας έρευνας κατά την επίδικη διαδικασία.

Οι καθ' ων η αίτηση αντέταξαν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι καθ' όλα νόμιμη, λήφθηκαν υπόψη και αξιολογήθηκαν άπαντες οι ισχυρισμοί της αιτητή, είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη και ορθή επί της ουσίας αυτής, ζητώντας γι’ αυτό απόρριψη της προσφυγής.

Δεδομένου ότι οι ως άνω μόνοι προωθούμενοι από τον αιτητή ισχυρισμοί συμπλέκονται άρρηκτα με την επί της ουσίας ορθότητα της επίδικης απόφασης, προχωρώ λοιπών με επί της ουσίας εξέταση της, εξ υπαρχής και επί όλων των ενώπιον μου στοιχείων, η οποία τελείται σε κάθε περίπτωση (βλ. και Ε.Δ.Δ.Δ.Π. Αρ.107/2023, Q. B. T. v. Κυπριακής Δημοκρατίας, ημ.11/02/25).

Ενόψει των ως άνω, διερχόμενος των ενώπιον μου στοιχείων είναι κατάληξη μου εδώ ότι συμφωνώ με άπαντα τα επιμέρους ευρήματα και τελική κατάληξη των καθ’ ων η αίτηση, τόσο σε σχέση με την αξιοπιστία των λεγομένων του αιτητή όσο και με το ότι εξ όσων ο αιτητής ανέφερε, λαμβανομένων υπόψη και σχετικά διαθέσιμων πληροφοριών (ΠΧΚ), δεν προκύπτουν ανάγκες παροχής διεθνούς προστασίας, ως θα εξηγήσω πιο κάτω.

Σημειώνω βεβαίως ότι δεν θα πρέπει να αμφισβητείται ότι στις αγγλόφωνες περιοχές του Καμερούν λαμβάνει χώρα αδιάκριτη βία και τελείται σωρεία παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από αμφότερες τις αντιμαχόμενες πλευρές, ήτοι τόσο των αποσχιστών όσο και των κυβερνητικών δυνάμεων, εναντίον του τοπικού αγγλόφωνου πληθυσμού.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη υπάρχουν « […] αναφορές για βίαιες ενέργειες που καταλήγουν σε καταστροφή νοσοκομείων, σχολείων και ολόκληρων χωριών στις εν λόγω περιοχές τις οποίες έχουν διαπράξει μη κυβερνητικές ένοπλες ομάδες και μέλη των ενόπλων δυνάμεων του κυβερνώντος κόμματος […]»[1],  ενώ το HRW και η Διεθνής Αμνηστία επίσης αναφέρουν πως στις ενέργειες αυτές προβαίνουν τόσο κυβερνητικοί και μη κυβερνητικοί δρώντες[2].  Σχετικά με τη γεωγραφική κατανομή των συγκρούσεων αναφέρονται τα εξής: «Στις ΝΔ και ΒΔ επαρχίες, υψηλά επίπεδα ανασφάλειας συνεχίζονταν. Η παρουσία κρατικών σωμάτων ασφαλείας – αστυνομία, χωροφυλακή, στρατός – είναι συγκεντρωμένη κατά μήκος των κύριων οδικών αρτηριών και στις πόλεις, ενώ οι μη κρατικές ένοπλες ομάδες εντοπίζονται κυρίως στις αγροτικές περιοχές.»[3].

Πηγές των Ηνωμένων Εθνών αναφέρουν τα εξής:

«Με την κλιμακούμενη βία ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και τις μη-κρατικές ένοπλες ομάδες στις Νοτιοδυτικές και Βορειοδυτικές περιοχές τού Καμερούν κατά το 2019, ο άμαχος πληθυσμός είναι αντιμέτωπος με σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων […] μαζικό εκτοπισμό, επιθέσεις κατά περιουσιών, κάψιμο σπιτιών και χωριών, διαχωρισμός οικογενειών, απώλεια εγγράφων ταυτοποίησης, αυθαίρετη σύλληψη και κράτηση […] έλλειψη πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες που έχουν επηρεασθεί από την κρίση και σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δολοφονίες, στρατολόγηση παιδιών, απαγωγές, έμφυλη βία, κ.ά. […] Επιθέσεις κατά χωριών, κάψιμο σπιτιών και δολοφονίες έχουν καταγραφεί.».[4]

Σύμφωνα με έκθεση της 1ης Μαρτίου του 2023 της R2P Monitor, «περισσότεροι από 6.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί ως αποτέλεσμα της κρίσης από το 2016. Οι δυνάμεις ασφαλείας διέπραξαν εξωδικαστικές δολοφονίες και εκτεταμένη σεξουαλική βία και βία λόγω φύλου, έκαψαν αγγλόφωνα χωριά και υπέβαλαν σε αυθαίρετη κράτηση, βασανιστήρια και κακομεταχείριση άτομα που θεωρούνταν ύποπτα ως αυτονομιστές. Οι ένοπλοι αυτονομιστές γίνονται επίσης ολοένα και πιο βίαιοι, σκοτώνοντας, απαγάγοντας και τρομοκρατώντας πληθυσμούς ενώ διεκδικούν σταθερά τον έλεγχο σε μεγάλα τμήματα των αγγλόφωνων περιοχών. Από τις αρχές του 2022 η κυβέρνηση αύξησε τις επιχειρήσεις της κατά των ένοπλων αυτονομιστικών προπύργιων. Οι αγγλόφωνοι αυτονομιστές απάντησαν εντείνοντας τις επιθέσεις εναντίον των κυβερνητικών δυνάμεων ασφαλείας, χρησιμοποιώντας περισσότερα φονικά όπλα και αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς IED. Οι αυτονομιστές έχουν απαγορεύσει την κυβερνητική εκπαίδευση και συχνά επιτίθενται, απειλούν και απαγάγουν μαθητές και καθηγητές, και επιπλέον καίνε, καταστρέφουν και λεηλατούν σχολεία. Αυτές οι επιθέσεις, καθώς και τα αυστηρά lockdown που επιβλήθηκαν από ένοπλους αυτονομιστές, έχουν στερήσει την εκπαίδευσή τους από τα παιδιά. Σύμφωνα με τον OCHA, μόνο το 46 τοις εκατό των σχολείων λειτουργούν και το 54 τοις εκατό των μαθητών πραγματοποίησαν εγγραφή για το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023. Περισσότεροι από 2 εκατομμύρια άνθρωποι πλήττονται στις βορειοδυτικές και νοτιοδυτικές περιοχές και χρειάζονται ανθρωπιστική βοήθεια. Η OCHA εκτιμά, όπως αναφέρει η ίδια ως άνω έκθεση, ότι τουλάχιστον 628.000 άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά λόγω βίας στις δύο περιοχές, ενώ περισσότεροι από 87.000 έχουν καταφύγει στη Νιγηρία». [5]

Σύμφωνα με το Protection Monitoring Update για το πρώτο τρίμηνο (Ιανουάριος-Μάρτιος) του 2025 του Global Protection Cluster [6], κατά το πρώτο τρίμηνο του 2025, «η ασφάλεια και η απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις περιοχές Northwest (NW) και Southwest (SW) διαταράχθηκε από την αυξημένη χρήση αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών (IEDs) από Μη Κρατικές Ένοπλες Ομάδες (NSAGs), καθώς και από παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως απαγωγές με σκοπό την καταβολή λύτρων, αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις, και κλοπές ή καταστροφή περιουσίας».[7]

Τον Οκτώβριο 2025 το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για Συντονισμό Ανθρωπιστικών Υποθέσεων κατέγραψε για την περίοδο 01/09/25 – 30/09/25 ότι το περιβάλλον ασφάλειας στις Βορειοδυτικές και Νοτιοδυτικές περιοχές παρέμεινε τεταμένο.[8]

Το 2025 το Καμερούν συνέχισε να επηρεάζεται από τη σύγκρουση στη λεκάνη της λίμνης Chad στην περιοχή Far North, την Αγγλόφωνη εσωτερική κρίση στην περιοχή Northwest και Southwest και την προσφυγική κρίση στην γειτονική Κεντροαφρικανική Δημοκρατία.[9]

Ειδικώς σε σχέση με τον τόπο διαμονής του αιτητή, όσο και τη Yaounde, όπου ο αιτητής διέμενε για αρκετά χρόνια (ερ.37), καταγράφονται τα εξής.

Σύμφωνα με την πλατφόρμα Explorer του ACLED (The Armed Conflict Location & Event Data Project), κατά το τελευταίο έτος (ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης 25/09/26) στην Κεντρική περιφέρεια του Καμερούν (όπου βρίσκεται η Yaounde) σημειώθηκαν 5 γεγονότα «πολιτικής βίας», με τουλάχιστον[10] 1 συνδεόμενη απώλεια[11], στη δε Yaoundé έλαβαν χώρα συνολικά 3 γεγονότα «πολιτικής βίας» τα οποία συνετέλεσαν σε τουλάχιστον[12] 1 συνδεόμενη απώλεια.[13]

Περαιτέρω, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, στην περιφέρεια Littoral του Καμερούν (Littoral Region), όπου βρίσκεται η πόλη Loum, σημειώθηκαν 15 γεγονότα «πολιτικής βίας», με τουλάχιστον[14] 21 συνδεόμενες απώλειες.[15]  Ως προς την πόλη Loum της Littoral Region ειδικότερα δεν καταγράφεται να σημειώθηκαν περιστατικά πολιτικής βίας.[16]

Σημειώνεται πως ο πληθυσμός της Κεντρικής Περιφέρειας (Centre Region) ανέρχεται περί τα 5,2 εκατομμύρια κατοίκων,[17] ενώ ο πληθυσμός της Περιφέρειας Littoral (Littoral Region) περί τα 4 εκατομμύρια κατοίκων.[18] Εξάλλου, ο πληθυσμός της πόλης Yaoundé εκτιμάται περί τα 3,6 εκατομμύρια κατοίκων,[19] ενώ αντίστοιχα ο πληθυσμός της πόλης Loum εκτιμάται περί τις 55.000.[20]

Είναι κατάληξη μου εκ των ως άνω ότι δεν καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετωπίσει κατά την επιστροφή του κίνδυνο σοβαρής βλάβης καθότι η συχνότητα περιστατικών ασφαλείας και η ένταση στον τόπο διαμονής του δεν είναι του επιπέδου που απαιτείται προκειμένου να αποδοθεί συμπληρωματική προστασία, δεδομένου ότι δεν θεωρώ πως υφίστανται εν προκειμένω ιδιαίτερες περιστάσεις που θα μπορούσαν να επιτείνουν τον κίνδυνο για τον αιτητή, σε σύγκρισή με τον γενικό πληθυσμό της περιοχής, στη βάση της «αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας» [21] (C-901/19, CF and DN, ημ.10/06/21, ΔΕΕ).

Σημειώνω ότι ο αιτητής είναι περί των 50 ετών σήμερα, υγιής, με προηγούμενη εργασιακή εμπειρία και χωρίς προσωπική στοχοποίηση του στο παρελθόν. Έχοντας λοιπόν υπόψη ότι στον τόπο διαμονής του αιτητή τα περιστατικά ασφαλείας είναι σε εξαιρετικά χαμηλό επίπεδο, τα όσα δε αναφέρονται από τις ως άνω ΠΧΚ σχετικά με τη λεγόμενη αγγλόφωνη κρίση δεν αφορούν ούτε τον τόπο διαμονής του αλλά ούτε και την ευρύτερη περιοχή μέσα στην οποία αυτός βρίσκεται, δεν μπορεί να λεχθεί ότι ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις για την παροχή συμπληρωματικής προστασίας στη βάση αυτή. Ας σημειωθεί δε ότι ο αιτητής διατηρεί τη δυνατότητα, αν το επιθυμεί, να μετοικήσει στην πόλη Yaounde, όπου διέμενε επί σειρά ετών, όπου η κατάσταση ασφαλείας είναι ακόμη καλύτερη.

Ως σημειωθεί ότι, δεδομένου του ότι σε κανένα σημείο των λεγομένων του ο αιτητής δεν ανέφερε ισχυρισμό περί προσωπικής στοχοποίησης του ή και πράξη δίωξης η οποία να συνδέεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο με ένα από τους λόγους δίωξης (βλ. αρ.3 – 3Δ Νόμου), ουδέν χρήζει να λεχθεί σχετικώς, δεδομένων και των όσων αναφέρω αμέσως πιο πάνω αναφορικά με τη γενικότερη κατάσταση ασφαλείας στον τόπο διαμονής του (Loum).

Σχετικά με τους λόγους υγείας που επικαλείται ο αιτητής σημειώνω τα εξής.

Σχετικά με την εξέταση λόγων υγείας στα πλαίσια της συμπληρωματικής προστασίας, στο εγχειρίδιο «Προϋποθέσεις χορήγησης διεθνούς προστασίας (οδηγία 2011/95/ΕΕ) – Δικαστική Ανάλυση», του EASO, σελ.120, αναφέρονται τα εξής:

«[Σ]την απόφαση που εξέδωσε στην υπόθεση M’Bodj, το ΔΕΕ διέκρινε την ερμηνεία του από την ερμηνεία του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ από το ΕΔΔΑ βάσει της ελαφρώς διαφορετικής διατύπωσης του άρθρου 15 στοιχείο β) της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) και του πλαισίου στο οποίο τυγχάνει να εφαρμόζεται το άρθρο 15 στοιχείο β). Σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις, το ΕΔΔΑ εφάρμοσε το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ για να απαγορεύσει την απομάκρυνση υπηκόου τρίτης χώρας που έπασχε από σοβαρή ασθένεια σε χώρα στην οποία δεν υπήρχε διαθέσιμη κατάλληλη ιατρική περίθαλψη (708). Το ΔΕΕ αρνήθηκε να ερμηνεύσει το άρθρο 15 στοιχείο β) με τον ίδιο τρόπο. Το ΔΕΕ επι­σήμανε ότι το γράμμα του άρθρου 15 στοιχείο β) της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) διαφέρει από εκείνο του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ στο μέτρο που εφαρμόζεται σε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτούντος «στη χώρα καταγωγής». […] Επιπλέον, το ΔΕΕ επισήμανε ότι ορισμένα στοιχεία του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 15 στοιχείο β) της ΟΕΑΑ (αναδι­ατύπωση), καθώς και η ratio της συγκεκριμένης οδηγίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ερμηνεία της συγκεκριμένης διάταξης. Συγκεκριμένα, το άρθρο 6 της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) απαριθμεί τους φορείς σοβαρής βλάβης, γεγονός που επιβεβαιώνει την άποψη ότι οι βλάβες αυτές πρέπει να απορρέουν από συμπεριφορά τρίτου και δεν μπορούν, κατά συνέπεια, να αποτελούν απλώς και μόνο συνέπεια των γενικών ανεπαρκειών του συστήματος υγείας της χώρας καταγωγής. Ομοίως, κατά την αιτιολογική σκέψη 26 της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση), οι κίνδυνοι στους οποίους εκτίθεται εν γένει ο πληθυσμός ή τμήμα του πληθυσμού μιας χώρας δεν συνιστούν συνήθως, αυτοί καθαυτοί, προσωπική απειλή που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως σοβαρή βλάβη.»

Περαιτέρω, στην σελ.123 του ιδίου εγχειριδίου αναφέρονται τα εξής:

«Η εφαρμογή του άρθρου 15 στοιχείο β) προϋποθέτει ένα στοιχείο ηθελημένης κακομεταχείρισης. Παρά την παραπομπή του ΔΕΕ στη νομολογία του ΕΔΔΑ σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ και στην υπο­χρέωση εφαρμογής της ΟΕΑΑ (αναδιατύπωση) κατά τρόπο που συνάδει με το άρθρο 19 παράγραφος 2 του Χάρτη της ΕΕ (μη επαναπροώθηση, σε περίπτωση σοβαρού κινδύνου απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρι­σης ή τιμωρίας) (731), το ΔΕΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διαφορετική διατύπωση του άρθρου 15 στοιχείο β) και διακρίνει μεταξύ του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 3, ως απαγόρευσης επιστροφής προσώπου, και της θεμελίωσης αίτησης επικουρικής προστασίας […]»

Εκ των ως άνω προκύπτει ότι, χωρίς να συνυπάρχει το απαραίτητο «στοιχείο ηθελημένης κακομεταχείρισης», δεν δύναται, χωρίς να καταδειχθεί σχετικός φορέας δίωξης ή σοβαρής βλάβης εκ του οποίου ο αιτητής κινδυνεύει να υποστεί την προβλεπόμενη στο αρ.19 (2) (β) του Νόμου βλάβη, να αποδοθεί καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας στη βάση και μόνο λόγων υγείας (βλ. απόφαση ΔΕΕ, C-542/13, M’Bodj, ημ.18/12/14).

Εδώ ελλείπει το απαιτούμενο «στοιχείο ηθελημένης κακομεταχείρισης» και - κατ’ επέκταση - ο απαιτούμενος φορέας σοβαρής βλάβης στη βάση των όσων αναφέρει ο αιτητής και κατ’ επέκταση δεν προκύπτει λόγος χορήγησης διεθνούς προστασίας στη βάση αυτή.

Στη βάση τώρα της αρχής της μη επαναπροώθησης (αρ.3 ΕΣΔΑ), ως και στο πιο πάνω απόσπασμα εξηγείται, μόνο «σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις, το ΕΔΔΑ εφάρμοσε το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ για να απαγορεύσει την απομάκρυνση υπηκόου τρίτης χώρας που έπασχε από σοβαρή ασθένεια σε χώρα στην οποία δεν υπήρχε διαθέσιμη κατάλληλη ιατρική περίθαλψη».

Στη σχετική αυθεντία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ), Paposhvili v. Belgium, app. No.41738/10, Grand Chamber, ημ.13/12/16, λέχθηκαν τα εξής:

«181. The Court concludes from this recapitulation of the case-law that the application of Article 3 of the Convention only in cases where the person facing expulsion is close to death, which has been its practice since the judgment in N. v. the United Kingdom, has deprived aliens who are seriously ill, but whose condition is less critical, of the benefit of that provision. As a corollary to this, the case-law subsequent to N. v. the United Kingdom has not provided more detailed guidance regarding the “very exceptional cases” referred to in N. v. the United Kingdom, other than the case contemplated in D. v. the United Kingdom.

[…]

183. The Court considers that the “other very exceptional cases” within the meaning of the judgment in N. v. the United Kingdom (§ 43) which may raise an issue under Article 3 should be understood to refer to situations involving the removal of a seriously ill person in which substantial grounds have been shown for believing that he or she, although not at imminent risk of dying, would face a real risk, on account of the absence of appropriate treatment in the receiving country or the lack of access to such treatment, of being exposed to a serious, rapid and irreversible decline in his or her state of health resulting in intense suffering or to a significant reduction in life expectancy. The Court points out that these situations correspond to a high threshold for the application of Article 3 of the Convention in cases concerning the removal of aliens suffering from serious illness.

[…]

188. As the Court has observed above (see paragraph 173), what is in issue here is the negative obligation not to expose persons to a risk of ill-treatment proscribed by Article 3. It follows that the impact of removal on the person concerned must be assessed by comparing his or her state of health prior to removal and how it would evolve after transfer to the receiving State. »

Εκ των ανωτέρω καθίσταται σαφές ότι σε περιπτώσεις που υπάρχουν ισχυρισμοί σχετικοί με την υγεία ενός αιτητή, μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις, όπου δεικνύεται, με το βάρος για την απόδειξη συνδρομής τους, ότι συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις (exceptional circumstances) να είναι στον αιτητή, μπορεί να παρασχεθεί προστασία στη βάση του αρ.3 της ΕΣΔΑ, όπου ικανοποιείται το Δικαστήριο ότι ο αιτητής πάσχει από ασθένεια, για την οποία δεν υπάρχει διαθέσιμη και προσβάσιμη απ’ αυτόν θεραπεία στη χώρα καταγωγής και εξαιτίας της έλλειψης αυτής ο αιτητής απειλείται με θάνατο ή ραγδαία, σοβαρή και ανεπανόρθωτη επιδείνωση της υγείας του, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα έντονη οδύνη ή σημαντική μείωση του προσδόκιμου ζωής του.

Ουδέν αναφέρθηκε εν προκειμένω από τον αιτητή που να πληροί τα ως άνω κριτήρια της οικείας νομολογίας και να καθιστά τυχόν επιστροφή του ως κατά παράβαση της αρχής της μη επαναπροώθησης. Δεν προκύπτει λοιπόν εδώ ανάγκη προστασίας, ούτε σ’ αυτή τη βάση.

Σε σχέση τώρα με τα όσα ανέφερε ο αιτητής σε σχέση με τις συνθήκες επιστροφής αυτού στο Καμερούν, σε συνάρτηση με το αρ.3 της ΕΣΔΑ σημειώνω τα εξής.

Η έκταση και εύρος προστασίας που παρέχεται από την αρχή της μη επαναπροώθησης, ως κατοχυρώνεται στο αρ.3 της ΕΣΔΑ, έχει πολλάκις απασχολήσει τη νομολογία του ΕΔΑΔ, που στην M.S.S. v Belgium & Greece, app. No.30696/09, ημ.21/01/11, παρ.263, συνδέει την παράβαση του αρ.3 με την εκεί διαπιστούμενη παντελή απουσία προοπτικών βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης του αιτητή, καταλήγοντας στα εξής:

«In the light of the above and in view of the obligations incumbent on the Greek authorities under the Reception Directive (see paragraph 84 above), the Court considers that the Greek authorities have not had due regard to the applicant’s vulnerability as an asylum-seeker and must be held responsible, because of their inaction, for the situation in which he has found himself for several months, living on the street, with no resources or access to sanitary facilities, and without any means of providing for his essential needs. The Court considers that the applicant has been the victim of humiliating treatment showing a lack of respect for his dignity and that this situation has, without doubt, aroused in him feelings of fear, anguish or inferiority capable of inducing desperation. It considers that such living conditions, combined with the prolonged uncertainty in which he has remained and the total lack of any prospects of his situation improving, have attained the level of severity required to fall within the scope of Article 3 of the Convention. »

Επανερχόμενος επί των ενώπιον μου στοιχείων και του προφίλ του αιτητή (το οποίο και καταγράφεται πιο πάνω) προκύπτει ότι δεν αναμένεται ευλόγως αυτός να στερηθεί των αναγκαίων χρειωδών και ούτε αναμένεται να παραμείνει χωρίς πιθανότητες βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης του στο άμεσα προβλέψιμο μέλλον, ως στην ως άνω αυθεντία του ΕΔΑΔ περιγράφονται, δεδομένης της εργασιακής εμπειρίας που διαθέτει, του ότι έζησε επί σειρά ετών στο Loum, αλλά και του ότι η κατάσταση ασφαλείας εκεί, ως και πιο πάνω εξηγώ, δεν εμπνέει εύλογη ανησυχία ως προς την ασφάλεια του.

Έπεται λοιπόν ότι δεν τεκμηριώθηκε εδώ βάσιμος φόβος «καταδίωξης του [αιτητή] για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων» και δεν υφίστανται «ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη», ως αμφότερες οι έννοιες ορίζονται στα αρ.3 και 19 του περί Προσφύγων Νόμου. Περαιτέρω ουδέν εντοπίζω στη βάση του οποίου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι επιστροφή του αιτητή στο Καμερούν θα συνιστούσε επαναπροώθηση (βλ. αρ.3 ΕΣΔΑ).

Ουδέν ετέθη ενώπιον μου στα πλαίσια της παρούσης που να ανατρέπει τα ως άνω.

Η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται με έξοδα €1000 υπέρ των καθ' ων η αίτηση και εναντίον του αιτητή.

 

Α. Χριστοφόρου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.



[1] United Nations Economic and Social Council, Concluding observations on the fourth periodic report of Cameroon, E/C.12/CMR/CO/4, para. 4, 25 March 2019, available at: https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=E/C.12/CMR/CO/4&Lang=En

[2] Human Rights Watch (HRW), World Report 2021 – Cameroon (Events of 2020), 13 January 2021, available at:  https://www.ecoi.net/en/document/2043533.html; Amnesty International (AI), Human Rights in Africa: Review of 2019 - Cameroon [AFR 01/1352/2020], 08 April 2020, available at: https://www.ecoi.net/en/document/2028266.html (accessed on 11/08/2021)

[2] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA), Cameroon Humanitarian Needs Overview 2020 (revised June 2020), p. 9, June 2020, available at:  https://www.ecoi.net/en/file/local/2039302/cmr_hno_2020-revised_25062020_print.pdf

[3] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA), Cameroon Humanitarian Needs Overview 2020 (June 2020), p. 9, June 2020, available at:  https://www.ecoi.net/en/file/local/2039302/cmr_hno_2020-revised_25062020_print.pdf (accessed 05/08/2022)

[4] United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UN OCHA), Cameroon Humanitarian Needs Overview 2020 (revised June 2020), pp. 41-42, June 2020, available at:https://www.ecoi.net/en/file/local/2039302/cmr_hno_2020-revised_25062020_print.pdf

[5] Global Centre for the Responsibility to Protect (Author), published by ReliefWeb: R2P Monitor, Issue 64, 1 March 2023, 2 March 2023, σελ. 4,  https://reliefweb.int/attachments/4df72bc8-c5c2-4e1b-a2db-95e32a179862/R2P-Monitor-March-2023.pdf (ημ. 22/04/2024).

[6] To Global Protection Cluster είναι ένα δίκτυο μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ), διεθνών οργανισμών και υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), οι οποίοι δραστηριοποιούνται στον τομέα της προστασίας σε ανθρωπιστικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων ένοπλων συγκρούσεων και φυσικών καταστροφών. https://globalprotectioncluster.org/about (ημερομηνία πρόσβασης 23/04/2025)

[7] GPC (Global Protection Cluster), Protection Monitoring Update; January - March 2025, 15/05/ 2025, https://globalprotectioncluster.org/sites/default/files/2025-05/pm_quarterly_update_jan-mar_2025.pdf, σελ. 1 (πρόσβαση 23/04/2025)

[8] UN OCHA, Cameroon: North-West and South-West Situation Report No.81, 30 Οκτωβρίου 2025, https://www.unocha.org/attachments/d724d669-0a06-4f11-be6d-5f359fe13fac/SITREP%20NWSW_September%202025_Final.pdf, σελ. 2, (ημερομηνία πρόσβασης 23/04/2026)

[9] European Commission, Cameroon, last updated 25 April 2025, https://civil-protection-humanitarian-aid.ec.europa.eu/where/africa/cameroon_en (ημερομηνία πρόσβασης 23/04/2026)

[10] Για τη χρήση του όρου «τουλάχιστον» βλ. το ACLED, Press Toolkit, n.d., https://acleddata.com/system/files/2025-12/ACLED-Press-Toolkit.pdf

[11] ACLED, Explorer Platform, ημερομηνία τελευταίας επικαιροποίησης 25.09.2026, εξειδίκευση με χρήση των εξής φίλτρων Events/Political Violence/ Past year/Cameroon & Fatalities/Political Violence/Past Year/Cameroon, διαθέσιμο κατόπιν εγγραφής: https://acleddata.com/platform/explorer [ημερομηνία πρόσβασης 30.09.2026]

[12] Για τη χρήση του όρου «τουλάχιστον» βλ. το ACLED, Press Toolkit, n.d., https://acleddata.com/system/files/2025-12/ACLED-Press-Toolkit.pdf

[13] ACLED, Explorer Platform, ημερομηνία τελευταίας επικαιροποίησης 25.09.2026, εξειδίκευση με χρήση των εξής φίλτρων Events/Political Violence/ Past year/Cameroon & Fatalities/Political Violence/Past Year/Cameroon/ Zoom in Yaoundé, διαθέσιμο κατόπιν εγγραφής: https://acleddata.com/platform/explorer [ημερομηνία πρόσβασης 30.09.2026]

[14] Για τη χρήση του όρου «τουλάχιστον» βλ. το ACLED, Press Toolkit, n.d., https://acleddata.com/system/files/2025-12/ACLED-Press-Toolkit.pdf

[15] ACLED, Explorer Platform, ημερομηνία τελευταίας επικαιροποίησης 25.09.2026, εξειδίκευση με χρήση των εξής φίλτρων Events/Political Violence/ Past year/Cameroon & Fatalities/Political Violence/Past Year/Cameroon, διαθέσιμο κατόπιν εγγραφής: https://acleddata.com/platform/explorer [ημερομηνία πρόσβασης 30.09.2026]

[16] ACLED, Explorer Platform, ημερομηνία τελευταίας επικαιροποίησης 25.09.2026, εξειδίκευση με χρήση των εξής φίλτρων Events/Political Violence/ Past year/Cameroon & Fatalities/Political Violence/Past Year/Cameroon/ Zoom in Loum, διαθέσιμο κατόπιν εγγραφής: https://acleddata.com/platform/explorer [ημερομηνία πρόσβασης 30.09.2026]

[17] Institut National de la Statistique du Cameroun, https://ins-cameroun.cm/en/statistique/2024-statistical-yearbook-of-the-central-region/ [ημερομηνία πρόσβασης, 30.09.2026]

[18] Institut National de la Statistique du Cameroun, https://ins-cameroun.cm/wp-content/uploads/2025/07/Annuaire-statistique-du-Littoral-ed_2024_VF-1-1.pdf σελ. 35 [ημερομηνία πρόσβασης, 30.09.2026]

[19] World Population Review, Cameroon, Cities, Yaounde, διαθέσιμος σε: https://worldpopulationreview.com/cities/cameroon/yaounde ημερομηνία πρόσβασης 30.09.2026]

[20] World Population Review, Cameroon, Cities, Loum, διαθέσιμος σε: https://worldpopulationreview.com/cities/cameroon/loum  [ημερομηνία πρόσβασης 30.09.2026]

[21] Εγχειρίδιο EASO, Άρθρο 15 στοιχείο γ) της οδηγίας για τις ελάχιστες απαιτήσεις ασύλου (2011/95/ΕΕ) Δικαστική ανάλυση, σελ.26-28, διαθέσιμο εδώ: https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/Article-15c-QD_a-judicial-analysis-EL.pdf


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο