ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

 

Αρ. Υπόθεσης: 4209/24

 

22 Οκτωβρίου, 2026

 

[Μ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, Δ ΔΔΔΠ]

 

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

 

Μεταξύ:

M.B.M.

Αιτητής

και

 

ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ μέσω Υπηρεσίας Ασύλου

Καθ' ων η Αίτηση

 

Ρ. Μάρκου (κα) για Στ. Κλεάνθους (κα), Δικηγόρος για τον Αιτητή

Ρ. Προδρόμου (κα) για Α. Χατζηιωσήφ (κα), Δικηγόρος για τους Καθ' ων η Αίτηση

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

Μ. Παπαντωνίου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π: Με την παρούσα προσφυγή ο Αιτητής προσβάλλει την απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου ημερομηνίας 11/09/2024, σύμφωνα με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για διεθνή προστασία ως άκυρη, αντισυνταγματική, παράνομη και στερημένη οποιουδήποτε νόμιμου αποτελέσματος.  Επίσης αιτείται απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία να αναγνωρίζεται ο Αιτητής ως δικαιούχος συμπληρωματικής προστασίας.

 

Τα γεγονότα της υπόθεσης εκτίθενται στην ένσταση που έχει καταχωρηθεί από τους Καθ’ ων η Αίτηση, ενώ έχει κατατεθεί και ο σχετικός διοικητικός φάκελος.

 

Οι κύριοι νομικοί ισχυρισμοί που προωθούνται με την γραπτή του αγόρευση, αφορούν στην (α) λήψη της προσβαλλόμενης απόφασης κατά κατάχρηση εξουσίας, (β) έλλειψη δέουσας και/ή επαρκούς αιτιολογίας της προσβαλλομένης, (γ) μη διεξαγωγή δέουσας έρευνας ως προς τα πραγματικά περιστατικά και τα στοιχεία του φακέλου, με αποτέλεσμα την ανεπιτυχή εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων σχετικά με την συνδρομή προϋποθέσεων χορήγησης καθεστώτος διεθνούς προστασίας και (δ) έκδοση της προσβαλλομένης υπό πλάνη περί τα πράγματα. Κατά τις διευκρινήσεις, η συνήγορος του Αιτητή ανέφερε ότι προωθεί μόνο το λόγο ακυρώσεως που άπτεται της έλλειψης δέουσας έρευνας πριν την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης.

 

Οι Καθ’ ων η Αίτηση μέσω της γραπτής τους αγόρευσης υποστηρίζουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι καθόλα νόμιμη και ορθή, προϊόν δέουσας έρευνας, επαρκούς αιτιολογίας και ορθής ενάσκησης των εξουσιών που παρέχει ο νόμος σε αυτούς. Αντικρούουν δε τους λόγους ακύρωσης που εκτέθηκαν από την συνήγορο του Αιτητή, υποστηρίζοντας πως ο Αιτητής δεν κατάφερε να αποσείσει το βάρος απόδειξης των προβαλλόμενων λόγων ακύρωσης και πως, περαιτέρω, οι λόγοι ακυρώσεως δεν εγείρονται σύμφωνα με το άρθρο 7 του Διαδικαστικού Κανονισμού του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1962. Προσθέτουν πως ο Αιτητής δεν κατόρθωσε να στοιχειοθετήσει βάσιμο φόβο δίωξης συναρτώμενο με έναν από τους λόγους που παραθέτει το άρθρο 3 (1) του Περί Προσφύγων Νόμου, ούτε να θεμελιώσει την εσωτερική αξιοπιστία των ισχυρισμών του. Καταληκτικά εισηγούνται την απόρριψη των νομικών ισχυρισμών του Αιτητή ως ανυπόστατων και/ή νόμω και ουσία αβάσιμων.

 

Έχω μελετήσει το περιεχόμενο των αγορεύσεων των δύο μερών καθώς και το περιεχόμενο του διοικητικού φακέλου από το οποίο προκύπτει ότι ο Αιτητής είναι ενήλικας, πολίτης Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό γεννηθείς στις 24/10/1980, ο οποίος στις 21/01/2022 υπέβαλε αίτημα διεθνούς προστασίας στην Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία καταχωρίστηκε την 24/01/2022 από το Κέντρο Πρώτης Υποδοχής Πουρνάρα.

 

Ο πυρήνας των ισχυρισμών του Αιτητή αφορά τα απειλητικά περιστατικά που βίωσε με αφορμή την οικογενειακή περιουσία του πατέρα της μητέρας του, την οποία κληρονόμησε ο ίδιος μετά τον θάνατο της μητέρας του. Όπως εξήγησε κατά τις διευκρινιστικές ερωτήσεις του λειτουργού, η κληρονομιά αποτελούνταν από μία μεγάλη έκταση γης, την οποία ο παππούς του χρησιμοποιούσε για αγροτικές καλλιέργειες και για την εκτροφή ζώων. Όταν ο παππούς του αρνήθηκε τις προσφορές ενός ισχυρού πολιτικού προσώπου προκειμένου να του πωλήσει την γη, άρχισε να δέχεται απειλές. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Αιτητή, τόσο ο θάνατος του παππού του το 2019 όσο και ο μετέπειτα θάνατος της μητέρας του το 2021, συνδέονται με την άρνησή τους να μεταβιβάσουν την γη.

 

Στη συνέχεια, ως κληρονόμος της περιουσίας, ισχυρίστηκε ότι άρχισε να δέχεται τηλεφωνικές απειλές και ο ίδιος, μάλιστα βρήκε το σπίτι του λεηλατημένο και το γραφείο του κατεστραμμένο, ενώ περαιτέρω ανέφερε περιστατικό κατά το οποίο αντιλήφθηκε ότι ένα όχημα τον παρακολουθούσε, γεγονότα που θεώρησε πως αποσκοπούσαν στην αναζήτηση των τίτλων ιδιοκτησίας από τους δράστες. Όταν, τον Νοέμβριο του 2021 αντιλήφθηκε πως εισέβαλαν στην οικία του αστυνομικοί, εξήλθε χωρίς να τον αντιληφθούν από το παράθυρο και αποφάσισε να εγκαταλείψει την χώρα καταγωγής του. Αναφορικά με τον μελλοντικό φόβο δίωξης, ο Αιτητής δήλωσε πως η ζωή του θα τεθεί σε κίνδυνο από τον γερουσιαστή που διεκδικεί να ιδιοποιηθεί την γη που ο Αιτητής έχει κληρονομήσει.

 

Ακολούθως, ο λειτουργός σχημάτισε δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς κατά την εισηγητική του έκθεση που βρίσκεται κατατεθειμένη ως ερυθρά 97-110. Ο μεν πρώτος αφορούσε τα προσωπικά στοιχεία του Αιτητή, ο οποίος έγινε αποδεκτός. Ο δεύτερος αφορούσε τον ισχυρισμό του Αιτητή ότι δέχθηκε απειλές, επιθέσεις και υπέστη παρακολούθηση εξαιτίας της επιδίωξης ενός πολιτικού προσώπου να ιδιοποιηθεί την έκταση που ανήκε στην οικογένεια του Αιτητή. Ο εν λόγω ισχυρισμός κρίθηκε ως στερούμενος επαρκών πληροφοριών και εξειδίκευσης, καθώς και ως χαρακτηριζόμενος από αντιφάσεις, και ως εκ τούτου απορρίφθηκε από τον λειτουργό.

 

Ο λειτουργός σημείωσε πως κατά την αφήγησή του ο Αιτητής δεν κατόρθωσε να συνδέσει αιτιωδώς τον θάνατο του παππού του και της μητέρας του με τον ισχυριζόμενο λόγο δίωξης από τον γερουσιαστή, ενώ επιπλέον δεν στοιχειοθέτησε με ακρίβεια και λεπτομέρεια τις σχετικές περιγραφές σχετικά με τις περιστάσεις των θανάτων τους. Περαιτέρω, διαπιστώθηκε πως η δήλωσή του πως τα αδέρφια της μητέρας του δεν τον απείλησαν ποτέ ευθέως, αλλά απλώς συνεργάζονταν με τον γερουσιαστή, τελούσε σε αντίφαση εν σχέσει με τον ισχυρισμό του Αιτητή κατά την αρχική υποβολή της αίτησής του, κατά την οποία είχε καταγράψει ότι οι συγγενείς της μητέρας του τον απειλούσαν για να αποκτήσουν τους κληροδοτηθέντες από την μητέρα του τίτλους ιδιοκτησίας. Ως προς τα έγγραφα ιδιοκτησίας, ο λειτουργός διαπίστωσε εξίσου έλλειψη εξειδίκευσης και συνοχής στις απαντήσεις του Αιτητή, ενώ τέλος, έκρινε πως οι επιθέσεις που δέχθηκε δεν στοιχειοθετήθηκαν με λεπτομέρεια και με συνεκτικό τρόπο και ουδόλως θεμελιώθηκε η σύνδεσή τους με την διεκδίκηση της περιουσίας του από τον πολιτικό.

 

Περαιτέρω, οι Καθ’  ων η Αίτηση προέβησαν σε αξιολόγηση κινδύνου και νομική ανάλυση της αίτησης του Αιτητή, απορρίπτοντας αυτή εν τέλει, καθότι κρίθηκε πως ο Αιτητής δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις υπαγωγής σε καθεστώς πρόσφυγα ούτε σε καθεστώς συμπληρωματικής προστασίας.

 

Στο σημείο αυτό, κρίνω σκόπιμο όπως αναφερθώ στα κατωτέρω αναφορικά με το εφαρμοστέο επί της παρούσης νομικό πλαίσιο:

 

Η επίδικη αίτηση διεθνούς προστασίας κατατέθηκε πριν από τις 12 Ιουνίου 2026. Ως εκ τούτου, δυνάμει του άρθρου 79(3) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, η διαδικασία εξέτασης της αίτησης και της παρούσας προσφυγής εξακολουθεί να διέπεται από την Οδηγία 2013/32/ΕΕ και συνεπώς, τις αντίστοιχες διατάξεις των περί Προσφύγων Νόμων 2000-2025, όπως ίσχυε μέχρι την έναρξη εφαρμογής του Ν. 115(Ι)/2026. Σχετική ερμηνεία δόθηκε από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην πρόσφατη απόφασή του C-198/25, ημερομηνίας 4 Ιουνίου 2026 επί προδικαστικής παραπομπής (ECLI:EU:C:2026:447, σκ. 21-22 της απόφασης).

 

Ως προς τις ουσιαστικές προϋποθέσεις αναγνώρισης του καθεστώτος πρόσφυγα ή επικουρικής προστασίας εφαρμόζεται, κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας απόφασης, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347, σε εφαρμογή από την 1η Ιουλίου 2026 δυνάμει του άρθρου 42 αυτού. Δυνάμει του άρθρο 41 αυτού, η Οδηγία 2011/95/ΕΕ καταργείται από την ίδια ημερομηνία και οι παραπομπές σε αυτήν, νοούνται ως παραπομπές στον Κανονισμό. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο διενεργεί την απαιτούμενη από το άρθρο 46(3) της Οδηγίας 2013/32/ΕΕ πλήρη και ex nunc εξέταση των πραγματικών και νομικών ζητημάτων, εφαρμόζοντας τα ουσιαστικά κριτήρια του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.

 

Κατά συνέπεια, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι έγινε δέουσα έρευνα πριν τη λήψη της επίδικης απόφασης, η αιτιολόγηση της οποίας συμπληρώνεται από τα στοιχεία του διοικητικού φακέλου ως ανωτέρω αναλύεται (βλ. άρθρο 29 του Ν.158(Ι)/1999, Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου κ.α. ν. Δημοκρατίας (1990) 3 Α.Α.Δ. 1171 και Διογένους ν. Δημοκρατίας (1999) 4 Α.Α.Δ. 371 και Στέφανος Φράγκου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (1998) 3 Α.Α.Δ. 270). Είναι δε πάγια νομολογημένο ότι η έρευνα είναι επαρκής εφόσον εκτείνεται στη διερεύνηση κάθε γεγονότος που σχετίζεται με το θέμα που εξετάζεται (βλ. Motorways Ltd v. Δημοκρατίας Α.Ε. 2371, ημερομηνίας 25/6/99). Εξουσιοδοτημένος από τον Υπουργό Εσωτερικών λειτουργός, μετά από μελέτη της εισηγητικής έκθεσης, ενέκρινε την εισήγηση του αρμόδιου λειτουργού και ορθά και νόμιμα απορρίφθηκε το αίτημα του Αιτητή. Η έρευνα που είχε προηγηθεί ήταν επαρκής και είχαν συλλεγεί και διερευνηθεί όλα τα ουσιώδη στοιχεία σε συνάρτηση πάντα με τους ισχυρισμούς που είχε προβάλει ο Αιτητής, όπως αναλύεται ανωτέρω.

 

Πέραν των ανωτέρω, κατά τη διάρκεια της εκδίκασης της παρούσας υπόθεσης, ο Αιτητής δεν προσκόμισε επιπρόσθετη μαρτυρία ώστε να ανατρέψει το εύρημα αναξιοπιστίας των Καθ’ ων η Αίτηση και ούτε ανέφερε ενώπιον μου οποιονδήποτε λόγο που να καταδεικνύει ότι έχει γνήσιο αίτημα διεθνούς προστασίας ή ότι η επίδικη απόφαση λήφθηκε παράνομα και/ή λανθασμένα. Τονίζω δε, ότι το βάρος απόδειξης του αιτήματός του βαραίνει αρχικά τον ίδιο τον Αιτητή (βλ. άρθρο 18(5) του περί Προσφύγων Νόμου ως ίσχυε κατά τον επίδικο χρόνο).  Ως εκ τούτου, απορρίπτω τον λόγο ακυρώσεως που έχει προβληθεί από τη συνήγορο του Αιτητή.

 

Στη βάση της ανωτέρω ανάλυσης, καταλήγω στο ότι δεν πληρούνται στο πρόσωπο του Αιτητή οι προϋποθέσεις που θέτουν τα άρθρα 9 και 10 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 και το αντίστοιχο Άρθρο 1(Α) της Σύμβασης της Γενεύης για το Καθεστώς των Προσφύγων, για την υπαγωγή του σε προσφυγικό καθεστώς.

 

Κατά τα παραπάνω, δεν μπορεί να παραχωρηθεί στον Αιτητή ούτε καθεστώς επικουρικής προστασίας επί τη βάσει των άρθρων 15(α) και (β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, καθώς δεν έχει στοιχειοθετηθεί πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης υπό τις εκεί προβλεπόμενες μορφές.

 

Προκειμένου δε να διαπιστωθεί εάν συντρέχουν ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, σε περίπτωση επιστροφής στη χώρα καταγωγής του, ο Αιτητής θα αντιμετωπίσει σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής του ακεραιότητας λόγω αδιάκριτης άσκησης βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, ως οι διατάξεις του άρθρου 15(γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, το Δικαστήριο ανέτρεξε σε επικαιροποιημένες πηγές πληροφόρησης για τη χώρα του Αιτητή, προς εξέταση της κατάστασης που επικρατεί σε αυτήν και συγκεκριμένα στην πρωτεύουσα Kinshasa, η οποία, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, θεωρείται ο τόπος καταγωγής και συνήθους διαμονής του Αιτητή.

 

Το War Watch [πρώην Rule of Law in Armed Conflicts project (RULAC)] της Ακαδημίας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης, στην επισκόπησή του για την κατάσταση ασφαλείας στη ΛΔΚ ανέφερε ότι η χώρα εμπλέκεται σε αρκετές μη διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις στο έδαφός της εναντίον ορισμένων ένοπλων ομάδων καθώς και σε διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις.^[1]

 

Στις 2 Φεβρουαρίου του 2026, η κυβέρνηση της ΛΔΚ και η οργάνωση M23 υπέγραψαν στη Ντόχα τους όρους αναφοράς για την εφαρμογή εκεχειρίας.^[2] Παρά την συμφωνία στη Ντόχα, η κυβέρνηση του Κονγκό και η M23 συνέχισαν να ανταλλάσσουν κατηγορίες για παραβιάσεις.^[3] Η εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ στις 18 Φεβρουαρίου κατόπιν της σύμφωνης γνώμης και των δύο μερών.^[4] Παρά την συμφωνία, αμφότερα μέλη αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση της συμφωνίας∙ στην Ουβίρα, πολίτες αναζήτησαν καταφύγιο σε ένα πρόχειρο στρατόπεδο ώστε να αποφύγουν τις εχθροπραξίες.^[5] Σύμφωνα με ομάδες της κοινωνίας των πολιτών, δυνάμεις Wazalendo που υποστηρίζουν το Κονγκό συγκρούστηκαν με μαχητές Twirwaneho που υποστηρίζονται από το M23 στο ανατολικό τμήμα της χώρας.^[6] Άρθρο τοπικού τύπου, δημοσιευθέν στις 26 Φεβρουαρίου 2026, αναφέρει ότι οι μαχητές της M23 ανακατέλαβαν δύο χωριά στο North Kivu, μία ημέρα αφότου είχαν απωλέσει τον έλεγχό τους.^[7]

 

Άρθρο που δημοσιεύθηκε από το πρακτορείο Al Jazeera τον Απρίλιο 2026 αναφέρει ότι αμφότερα τα μέρη συμφώνησαν να διευκολύνουν την παράδοση της ανθρωπιστικής βοήθειας και να απελευθερώσουν κρατούμενους, δεσμεύτηκαν επίσης να μην στοχεύουν αμάχους και να διευκολύνουν την παροχή ιατρικής περίθαλψης στους τραυματίες και τους ασθενείς.^[8]

 

Ως αναφέρεται σε έκθεση του Centre for Documentation and Research (Cedoca) σχετικά με την κατάσταση ασφαλείας στην Κινσάσα, δημοσιευθείσα τον Οκτώβριο του 2025, που κάνει επίκληση σε έτερες πηγές, τον Ιανουάριο του 2025, μετά την κατάληψη της Goma από την M23, διαδηλωτές επιχείρησαν να επιτεθούν σε αρκετές πρεσβείες στην πρωτεύουσα, μεταξύ άλλων της Γαλλίας, του Βελγίου και των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και σε γραφεία του ΟΗΕ.^[9] Περαιτέρω, ως αναφέρεται στην ίδια έκθεση, το United Nations Joint Human Rights Office (UNJHRO) κατατάσσει την επαρχία της Κινσάσα μεταξύ αυτών που δεν επηρεάζονται από ένοπλες συγκρούσεις.^[10] Σύμφωνα με τα μηνιαία δελτία παρακολούθησης συγκρούσεων του International Crisis Group, δεν διαφαίνεται να έχουν σημειωθεί περιστατικά στην Κινσάσα από τον Ιανουάριο του 2025.^[11]

 

Η πλέον πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας που αφορά στα γεγονότα του 2024 αναφέρει ότι στην Κινσάσα, όπως και σε όλη την επικράτεια της χώρας, έλαβαν χώρα διαδηλώσεις σε σχέση με τις ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ των Μ23 και των κυβερνητικών δυνάμεων.^[12]

 

Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων ACLED, όσον αφορά στην διοικητική περιφέρεια της Kinshasa της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 08/05/2026), καταγράφηκαν 157 περιστατικά ασφαλείας, από τα οποία προκλήθηκαν 51 ανθρώπινες απώλειες.^[13] Σημειώνεται δε πως ο πληθυσμός της επαρχίας Kinshasa για το έτος 2020 εκτιμήθηκε στους 14,565,700 κατοίκους^[14] και για το 2026 εκτιμάται στους 18,552,800 κατοίκους.^[15]

 

Κατά συνέπεια, η Kinshasa που συνιστά τον τόπο καταγωγής και συνήθους διαμονής του Αιτητή, δεν φαίνεται να πλήττεται σε τέτοιο βαθμό από συγκρούσεις και περιστατικά βίας, τα οποία να ανάγονται σε τόσο υψηλό επίπεδο, ώστε να θεωρούνται ότι πληρούν το όριο του άρθρου 15(γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Σημειώνεται εν προκειμένω πως, η νομολογία του ΔΕΕ με την οποία έχει ερμηνευθεί η αντίστοιχη διάταξη 15(γ) της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ, παραμένει συναφής και καθοδηγητική, δεδομένου ότι οι εν λόγω διατάξεις ταυτίζονται ως προς τη δομή και το ουσιαστικό τους περιεχόμενο και η διάταξη του Κανονισμού αποτελεί αναδιατύπωση της αντίστοιχης διάταξης της Οδηγίας.^[16]

 

Επομένως, στη βάση των όσων αναλύθηκαν ανωτέρω, κρίνω πως ο Αιτητής δεν κατάφερε να αποδείξει ότι πάσχει η ορθότητα και νομιμότητα της επίδικης απόφασης και ότι στο πρόσωπό του πληρούνται οι προϋποθέσεις για την υπαγωγή του στο καθεστώς του πρόσφυγα ή της παραχώρησης συμπληρωματικής προστασίας, σύμφωνα με τις πρόνοιες του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 και της Σύμβασης της Γενεύης του 1951.

 

 

 

Ως εκ τούτου, η προσφυγή αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Επιδικάζονται €800 έξοδα εναντίον του Αιτητή και υπέρ των Καθ’ ων η Αίτηση. Η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται. 

 

 

                                                      Μ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.