A. D. N κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ.: 6/23 και 2097/24, 30/10/2026
print
Τίτλος:
A. D. N κ.α. ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου, Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ.: 6/23 και 2097/24, 30/10/2026

 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ


Συνεκδικαζόμενες Υποθέσεις Αρ.: 6/23 και 2097/24

 

30 Οκτωβρίου, 2026

 

[Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]

 

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

 

Μεταξύ:

1.     A. D. N

2.     M.N. (ανήλικο τέκνο)

 

Αιτητών

και

 

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου

 

Καθ' ων η αίτηση

(Προσφυγή αρ. 6/23)

 

Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος

 

Μεταξύ:

 

 

Y.T.E.

Αιτητού

 

 

και

 

Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ασύλου

 

Καθ' ων η αίτηση

(Προσφυγή αρ. 2097/24)

 

 

 .........

 

 

 

 

Κ. Κουπαρή (κα), Δικηγόρος για τους Αιτητές

 

Α. Κίτσιου (κα), Δικηγόρος της Δημοκρατίας, για τους Καθ' ων η αίτηση

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.: Η Αιτήτρια 1 και η ανήλικη κόρη αμφότερων των Αιτητών 1 και 3 (στο εξής: Αιτήτρια 2),  αιτούνται με την υπ’ αριθμόν 6/23 προσφυγή την έκδοση απόφασης από το παρόν Δικαστήριο με την οποία να κηρύσσεται άκυρη η απόφαση των Καθ’ ων η αίτηση, ημερομηνίας 14.10.2022, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά τους για παροχή καθεστώτος διεθνούς προστασίας. Εναλλακτικά, αιτούνται τη χορήγηση σε αυτές καθεστώτος διεθνούς προστασίας.

Ο Αιτητής 3 με την υπ’ αριθμόν 2097/24 προσφυγή αιτείται την έκδοση απόφασης από το παρόν Δικαστήριο με την οποία να κηρύσσεται άκυρη και στερούμενη κάθε έννομου αποτελέσματος η απόφαση των Καθ’ ων η αίτηση, ημερομηνίας 20.5.2024, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά του για παραχώρηση διεθνούς προστασίας και/ή εκδόθηκε απόφαση επιστροφής. Εναλλακτικά, αιτείται τη χορήγηση σε αυτόν καθεστώτος διεθνούς προστασίας.

Γεγονότα

1.             Τα γεγονότα της υπόθεσης των Αιτητριών 1 και 2 έχουν ως ακολούθως: Η Αιτήτρια 1 κατάγεται από τη Δημοκρατία του Καμερούν (στο εξής: Καμερούν). Στις 16.9.2019, υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 28.7.2022 διεξήχθη προσωπική συνέντευξη της Αιτήτριας 1 από λειτουργό. Η Αιτήτρια 2 αποτελεί την ανήλικη κόρη των Αιτητών 1 και 3, γεννηθείσα τον Ιούνιο του 2021. Σε συνέχεια της διεξαχθείσας συνέντευξης, στις 19.9.2022 ο λειτουργός υπέβαλε Έκθεση/Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο για απόρριψη της αίτησης ασύλου των Αιτητριών και επιστροφής τους πίσω στη χώρα καταγωγής τους. Στις 14.10.2022, η Εισήγηση εγκρίθηκε από τον Προϊστάμενο. Η απορριπτική απόφαση επί της αρχικής αίτησης διεθνούς προστασίας κοινοποιήθηκε στην Αιτήτρια 1 στις 21.12.2022 και αποτελεί αντικείμενο της συνεκδικασθείσας στην παρούσα, υπ’ αριθμόν 6/23, προσφυγής.

 

2.             Τα γεγονότα της υπόθεσης του Αιτητή 3 έχουν ως ακολούθως: Ο Αιτητής 3 κατάγεται επίσης από το Καμερούν και στις 18.9.2019 υπέβαλε αίτηση διεθνούς προστασίας. Στις 19.12.2023 και 15.1.2024 διεξήχθησαν συνεντεύξεις του Αιτητή 3 από λειτουργό, ο οποίος υπέβαλε Έκθεση/Εισήγηση προς τον Προϊστάμενο της Υπηρεσίας Ασύλου (στο εξής: Προϊστάμενος) για απόρριψη της αίτησης ασύλου του Αιτητή 3 και για επιστροφή του στη χώρα καταγωγής του. Στις 20.5.2024, η Εισήγηση εγκρίθηκε από τον Προϊστάμενο. Η απορριπτική απόφαση επί της αρχικής αίτησης διεθνούς προστασίας κοινοποιήθηκε στον Αιτητή 3 στις 31.5.2024 και αποτελεί αντικείμενο της συνεκδικασθείσας στην παρούσα, υπ’ αριθμόν 2097/24, προσφυγής.

 

3.             Στις 20.2.2026, το παρόν Δικαστήριο, κατόπιν σχετικής αίτησης ημερομηνίας 15.1.2026, εξέδωσε διάταγμα συνεκδίκασης των ανωτέρω προσφυγών.

 

 

Νομικοί Ισχυρισμοί

 

4.             Κατόπιν της έκδοσης διατάγματος συνεκδίκασης των προσφυγών, οι Αιτητές, διά της κοινής γραπτής αγόρευσης της συνηγόρου τους, επικεντρώθηκαν ιδίως στην έλλειψη δέουσας έρευνας και στην πλημμελή αξιολόγηση των προσωπικών και οικογενειακών τους περιστάσεων. Ειδικότερα, υποστήριξαν ότι οι Καθ’ ων η αίτηση παρέλειψαν να αναγνωρίσουν και να αξιολογήσουν δεόντως την ευαλωτότητα της Αιτήτριας 1 και της ανήλικης Αιτήτριας 2, υπό το πρίσμα των άρθρων 9 και 15 των περί Προσφύγων Νόμοι του 2000 έως 2020 (οι οποίοι ίσχυαν κατά την έκδοση της επίδικης πράξης), καθώς και να τους παράσχουν τις προβλεπόμενες ειδικές διαδικαστικές εγγυήσεις. Προέβαλαν, συναφώς, ότι δεν συνεκτιμήθηκε η ιδιότητα της Αιτήτριας 1 ως μητέρας ανήλικου τέκνου ήδη κατά τον χρόνο διεξαγωγής της προσωπικής της συνέντευξης, ούτε η ιδιαίτερη ψυχιατρική της κατάσταση, η οποία, κατά τη θέση τους, επηρέαζε και την αξιολόγηση της αξιοπιστίας των ισχυρισμών της.

5.             Περαιτέρω, οι Αιτητές υποστήριξαν ότι η ευαλωτότητα της ανήλικης Αιτήτριας 2 δεν αξιολογήθηκε αυτοτελώς, παρά τα επικαλούμενα προβλήματα ψυχικής υγείας της και την ανάγκη πρόσβασής της σε κατάλληλες θεραπευτικές παρεμβάσεις. Κατά τη θέση τους, οι Καθ’ ων η αίτηση παρέλειψαν να εξετάσουν ουσιαστικά το βέλτιστο συμφέρον του ανήλικου τέκνου, τη δυνατότητα πρόσβασης της Αιτήτριας 1 και της ανήλικης Αιτήτριας 2 στην απαιτούμενη θεραπευτική φροντίδα στη χώρα καταγωγής, καθώς και την τρέχουσα οικογενειακή κατάσταση των Αιτητών. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην ανάγκη συνεκτίμησης της οικογένειας ως ενιαίου συνόλου, τόσο κατά την αξιολόγηση των προσωπικών περιστάσεων των μελών της όσο και κατά την εξέταση της δυνατότητας επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής. Συναφώς, προβλήθηκε ότι δεν αξιολογήθηκαν επαρκώς ούτε τα προβλήματα υγείας του Αιτητή ούτε η δυνατότητα εύλογης και ασφαλούς εσωτερικής μετεγκατάστασης.

 

6.             Κατά την ακροαματική διαδικασία της 16.10.2026, η συνήγορος των Αιτητών περιόρισε ρητώς τους προωθούμενους λόγους προσφυγής αποκλειστικά στην έλλειψη δέουσας έρευνας και στην πλημμελή αξιολόγηση των ισχυρισμών και των ιδιαίτερων προσωπικών και οικογενειακών περιστάσεων των Αιτητών. Στο πλαίσιο αυτό, η επιχειρηματολογία τους επικεντρώνεται, πρωτίστως, στην προβαλλόμενη παράλειψη των Καθ’ ων η αίτηση να αναγνωρίσουν και να συνεκτιμήσουν την ιδιαίτερη ευαλωτότητα της Αιτήτριας 1 και της ανήλικης Αιτήτριας 2, τις ανάγκες ψυχικής υγείας και θεραπευτικής φροντίδας τους, καθώς και το βέλτιστο συμφέρον του ανήλικου τέκνου. Περαιτέρω, προβάλλεται ότι δεν αξιολογήθηκε επαρκώς το οικογενειακό υπόβαθρο των Αιτητών, συμπεριλαμβανομένης της υφιστάμενης οικογενειακής τους σύνθεσης, των ιδιαίτερων αναγκών των μελών της οικογένειας και των συνεπειών ενδεχόμενης επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής. Κατά συνέπεια, οι λοιποί αυτοτελείς λόγοι ακύρωσης που είχαν αρχικώς προβληθεί δεν προωθήθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία.

 

7.             Από την πλευρά τους, οι Καθ’ ων η αίτηση υπεραμύνονται της νομιμότητας των προσβαλλόμενων αποφάσεων, υποστηρίζοντας ότι αυτές αποτελούν προϊόν δέουσας έρευνας και ορθής αξιολόγησης του συνόλου των στοιχείων των υποθέσεων των Αιτητών και ότι είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένες. Εμμένουν στην κρίση τους περί μη θεμελίωσης της αξιοπιστίας των Αιτητών ως προς τους ουσιώδεις ισχυρισμούς που συγκροτούν τον πυρήνα των αιτημάτων τους για διεθνή προστασία, καθώς και στη θέση ότι οι εξατομικευμένες προσωπικές και οικογενειακές τους περιστάσεις, συνεκτιμώμενες με την επικρατούσα κατάσταση ασφάλειας στην περιοχή της χώρας καταγωγής τους, στην οποία ευλόγως αναμένεται να επιστρέψουν, δεν δικαιολογούν την υπαγωγή τους σε καθεστώς διεθνούς προστασίας.

 

Το νομικό πλαίσιο

 

1.             Η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Απριλίου 1954 [Recueil des traités des Nations unies, τόμος 189, σ. 150, αριθ. 2545 (1954)], όπως συμπληρώθηκε με το Πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων, το οποίο συνήφθη στη Νέα Υόρκη στις 31 Ιανουαρίου 1967 και τέθηκε σε ισχύ στις 4 Οκτωβρίου 1967 (στο εξής: Σύμβαση της Γενεύης), ορίζει, στο άρθρο 1, τμήμα Α, σημείο 2, πρώτο εδάφιο, ότι ο όρος «πρόσφυγας» εφαρμόζεται επί παντός προσώπου το οποίο, «συνεπεία δικαιολογημένου φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητος, κοινωνικής τάξεως ή πολιτικών πεποιθήσεων, ευρίσκεται εκτός της χώρας της οποίας έχει την ιθαγένεια και δεν δύναται ή, λόγω του φόβου τούτου, δεν επιθυμεί να απολαύη της προστασίας της χώρας ταύτης».

 

2.             Ο Κανονισμός 2 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Διαδικαστικών Κανονισμών του 2019, ως έχουν τροποποιηθεί μέχρι και τον περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας (Τροποποιητικό) (Αρ. 1) Διαδικαστικό Κανονισμό του 2026, έχει ως ακολούθως:

«Ο Διαδικαστικός Κανονισμός του Ανωτάτου Συνταγματικού Δικαστηρίου 1962, και οι περί της Λειτουργίας του Διοικητικού Δικαστηρίου Διαδικαστικοί Κανονισμοί (Αρ.1) Διαδικαστικοί Κανονισμοί του 2015, τυγχάνουν εφαρμογής σε όλες τις προσφυγές που καταχωρούνται στο Διοικητικό Δικαστήριο Διεθνούς Προστασίας από 18.6.2019, με τις αναγκαίες τροποποιήσεις που αναφέρονται στη συνέχεια και κατ’ ανάλογη εφαρμογή των δικονομικών κανόνων και πρακτικής που ακολουθούνται και εφαρμόζονται στις ενώπιον του Διοικητικού Δικαστηρίου προσφυγές εκτός αν ήθελε άλλως ορίσει το Δικαστήριο.».

3.             Το άρθρο 11 των περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμων του 2018 έως 2026 (στο εξής: o περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμος) καθορίζει τη δικαιοδοσία του παρόντος Δικαστηρίου.

 

4.             Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των ανιθαγενών ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (στο εξής: Κανονισμός αναγνώρισης/Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1347), δυνάμει του άρθρου 42 αυτού, εφαρμόζεται από την 12η Ιουνίου 2026.

 

5.             Το άρθρο 3 στοιχείο 5) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 ορίζει τον όρο «πρόσφυγας».

 

6.             Ο όρος «πρόσφυγας» ορίζεται και στο ερμηνευτικό άρθρο 2 του περί Προσφύγων Νόμου του 2026 (στο εξής: o περί Προσφύγων Νόμος).

 

7.             Το καθεστώς του πρόσφυγα χορηγείται σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.

 

8.             Το άρθρο 3 στοιχείο 6) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 ορίζει τον όρο «πρόσωπο που δικαιούται επικουρική προστασία».

 

9.             Το καθεστώς επικουρικής προστασίας χορηγείται σε υπηκόους τρίτων χωρών ή σε ανιθαγενείς που πληρούν τις οικείες προϋποθέσεις σύμφωνα με τα κεφάλαια ΙΙ και V του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.

 

10.          Αντιστοίχως, οι εφαρμοστικές του ενωσιακού νομοθετικού πλαισίου διατάξεις του περί Προσφύγων Νόμου, ορίζουν τα εξής:

 

11.          Το άρθρο 51 του περί Προσφύγων Νόμου προβλέπει ότι:

«51. Ο Προϊστάμενος με απόφασή του χορηγεί το καθεστώς πρόσφυγα σε αιτητή, εάν κατά τη διοικητική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του έχει αποδειχθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στις διατάξεις των Κεφαλαίων ΙΙ και ΙΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347».

12.          Το άρθρο 53 του περί Προσφύγων Νόμου ορίζει ότι:

 «53. Ο Προϊστάμενος, με απόφασή του, χορηγεί το καθεστώς επικουρικής προστασίας σε αιτητή εάν, κατά τη διοικητική διαδικασία εξέτασης της αίτησής του, έχει αποδείξει ότι πληροί τις προϋποθέσεις των Κεφαλαίων ΙΙ και V του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347».

13.          Το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, το οποίο τιτλοφορείται «Υποβολή πληροφοριών και αξιολόγηση γεγονότων και περιστάσεων» προβλέπει τα εξής:

«1.   Οι αιτούντες υποβάλλουν όλα τα στοιχεία που διαθέτουν και τα οποία τεκμηριώνουν την αίτηση διεθνούς προστασίας. Για τον σκοπό αυτό, οι αιτούντες συνεργάζονται πλήρως με την αποφαινόμενη αρχή και με άλλες αρμόδιες αρχές και παραμένουν παρόντες και διαθέσιμοι στο έδαφος του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση της αίτησής τους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, μεταξύ άλλων κατά την αξιολόγηση των σχετικών στοιχείων της αίτησης.[…]».

14.          Επισημαίνεται συναφώς ότι, ως προς τις ουσιαστικές προϋποθέσεις αναγνώρισης της ιδιότητας του πρόσφυγα και χορήγησης καθεστώτος επικουρικής προστασίας, το νέο ενωσιακό κανονιστικό πλαίσιο δεν επέφερε ουσιώδεις μεταβολές σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ και των αντίστοιχων εθνικών εναρμονιστικών ρυθμίσεων, αλλά διατήρησε, κατ’ ουσίαν, τα ίδια κριτήρια υπαγωγής στα δύο καθεστώτα διεθνούς προστασίας.

 

Κατάληξη

15.          Ως προς τους εγειρόμενους λόγους προσφυγής, επισημαίνεται εκ προοιμίου ότι το παρόν Δικαστήριο, ως δικαστήριο ουσίας, δικάζει την ενώπιόν του προσφυγή αξιολογώντας εξ υπαρχής την αίτηση του εκάστοτε αιτητή για διεθνή προστασία, τόσο κατά το νόμο όσο και κατ’ ουσίαν. Δεν περιορίζεται, συνεπώς, μόνο στην εξέταση της διαδικασίας και των στοιχείων κρίσης της διοικητικής αρχής που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη, αλλά εξετάζει την ουσιαστική ορθότητά της de novo και ex nunc. [Βλ. Aπόφαση του ΔΕΕ της 3ης Απριλίου 2025, C‑283/24 [Barouk], B. F. κατά Κυπριακής Δημοκρατίας, ECLI:EU:C:2025:236, απόφαση του ΔΕΕ ημερομηνίας 29 Ιουλίου 2019, Torubarov, C-556/17, EU:C:2019:626, σκέψεις 50 έως 53 (σύμφωνα με την οποία το δικαστήριο πραγματοποιεί «πλήρη και ex nunc εξέταση τόσο των πραγματικών όσο και των νομικών ζητημάτων, ιδίως, κατά περίπτωση, εξέταση των αναγκών διεθνούς προστασίας) Έφεση κατά Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Aρ. 107/2023, Δημοκρατία ν. Q.B.T., απόφαση ημερ. 11.2.2025, Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 17/2021 Janelidze ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 21.9.2021· Έφεση κατά Απόφασης Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Αρ. 35/2023 Lubangamu ν. Δημοκρατίας, απόφαση ημερ. 5.12.2024]. Ο εκάστοτε αιτητής αναμένεται να προβάλει, στο πλαίσιο της διοικητικής ή και της παρούσας δικαστικής διαδικασίας, τέτοιους συγκεκριμένους και ειδικούς ισχυρισμούς, οι οποίοι εν δυνάμει θα δικαιολογούσαν την υπαγωγή του στο καθεστώς διεθνούς προστασίας. Η πιο πάνω ανάλυση λόγω της έκτασης της δικαιοδοσίας του παρόντος Δικαστηρίου καθιστά αλυσιτελή την προβολή υποπεριπτώσεων λόγων προσφυγής π.χ. έλλειψη δέουσας έρευνας και αιτιολογίας, πλάνη, ορισμένες διαδικαστικές πλημμέλειες κατά την έκδοση της επίδικης πράξης. Εν προκειμένω, οι Αιτητές εκπροσωπούμενοι και δια συνηγόρου, έχουν την ευκαιρία να εκθέσουν τους ισχυρισμούς του και να λάβουν όλα τα δέοντα δικονομικά μέσα προς τεκμηρίωσή τους [Βλ. «Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου», Επαμεινώνδας Π. Σπηλιωτόπουλος, 14ης Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 260, υποσημ. 72, «Εισηγήσεις Διοικητικού Δικονομικού Δικαίου, Χαράλαμπος Χρυσανθάκης, 2η Έκδοση, Νομική Βιβλιοθήκη, σελ. 247 και Π.Δ. Δαγτόγλου, (Διοικητικό Δικονομικό Δίκαιο), σελ. 552]. Ως αλυσιτελής χαρακτηρίζεται ο λόγος προσφυγής, ο οποίος ακόμα και αν γίνει δεκτός δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξης [Βλ. Η προβολή ισχυρισμών στις διοικητικές διαφορές ουσίας, Α. Αθ. Αρχοντάκη, Νομική Βιβλιοθήκη, σ. 100].

 

16.          Συναφές εν προκειμένω είναι και το άρθρο 4 παράγραφος 1 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Από τις εν λόγω διατάξεις απορρέει καταρχάς η υποχρέωση του Αιτητή να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια προς τεκμηρίωση της αίτησης ασύλου του. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου [Βλ. ενδεικτικώς, Υπόθ. Αρ. 1721/2011, Ηοοman & Mahiab Khanbabaie v. Aναθεωρητικής Αρχής Προσφύγων, ημερ. 30.6.2016, ECLI:CY:AD:2016:D320] αποτελεί υποχρέωση του Αιτητή ασύλου να επικαλεστεί έστω και χωρίς να προσκομίσει τυπικά αποδεικτικά στοιχεία, συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά που του προκαλούν κατά τρόπο αντικειμενικώς αιτιολογημένο, φόβο δίωξης στη χώρα του για κάποιον από τους λόγους που αναφέρονται στην εν λόγω διάταξη. Εν συνεχεία ωστόσο, λόγω ακριβώς της δυσχέρειας του Αιτητή ασύλου να τεκμηριώσει με συγκεκριμένα στοιχεία την αίτησή του, γεννάται υποχρέωση της διοίκησης να συνδράμει τον Αιτητή σε αυτήν την προσπάθεια προβολής και τεκμηρίωσης των ισχυρισμών του [βλ. Εγχειρίδιο για τις Διαδικασίες και τα Κριτήρια Καθορισμού του Καθεστώτος των Προσφύγων της Υπάτης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών παρ. 195 επ., Βλ. επίσης αναφορικά με την ενεργό συνεργασία Απόφαση του ΔΕΕ της 22ας Νοεμβρίου 2012, Υπόθεση C‑277/11, M. M., ECLI: EU:C:2012:744, σκέψεις 63 έως 68).

 

17.          Η ανωτέρω προσέγγιση δεν μεταβάλλεται υπό το νέο κανονιστικό πλαίσιο. Ειδικότερα, το άρθρο 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 εξακολουθεί να κατοχυρώνει την αρχή της κοινής υποχρέωσης συνεργασίας κατά την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας, προβλέποντας αφενός την υποχρέωση του αιτητή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό όλα τα στοιχεία και τις πληροφορίες που διαθέτει προς θεμελίωση της αίτησής του και, αφετέρου, την αντίστοιχη υποχρέωση των αρμόδιων αρχών να συνεργάζονται ενεργά με τον αιτητή για τη συλλογή και αξιολόγηση των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών. Η ρύθμιση αυτή αποτελεί ουσιαστικά συνέχεια του προϊσχύσαντος άρθρου 4 της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ, όπως αυτό είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο μέσω του άρθρου 16 των περί Προσφύγων Νόμων του 2000 έως 2025 (έως την αντικατάστασή του από τον περί Προσφύγων Νόμο του 2026), χωρίς να επιφέρει ουσιώδη διαφοροποίηση ως προς την κατανομή του βάρους συνεργασίας και απόδειξης κατά την εξέταση της αίτησης.

 

8.             Προχωρώντας στην εξέταση της ουσίας των ισχυρισμών των Αιτητών, επισημαίνονται τα εξής:

 

9.             Η Αιτήτρια 1, κατά την καταγραφή της αίτησής της, υποστήριξε ότι καταζητείται από τις αρχές και τον περίγυρό της διότι είναι αμφιφυλόφιλη και κινδυνεύει να φυλακιστεί ή να σκοτωθεί. Εξαιτίας της αμφιφυλοφιλίας, η οικογένειά της ήθελε να την οδηγήσει ενώπιον ατόμου που θα εξόρκιζε τους δαίμονες (ερ. 1, 11 του Δ.Φ.).

 

 

10.          Κατά το κρίσιμο στάδιο της προσωπικής της συνέντευξης και ως προς τα προσωπικά της στοιχεία, η Αιτήτρια δήλωσε ότι είναι υπήκοος Καμερούν, γεννηθείσα στη Yaoundé. Σε ηλικία 11 ετών μετέβη στην ανατολική Messamena και διέμεινε επί 2 έτη προτού επιστρέψει στη Yaoundé όπου παρέμεινε 12 έτη. Κατόπιν, μετέβη στη Douala, όπου διέμεινε 2 έτη και εν συνέχεια μετοίκησε στο χωριό Dibonbari όπου παρέμεινε για μικρό χρονικό διάστημα. Τους τελευταίους έξι μήνες προτού εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής διαβιούσε στη Douala και στο χωριό Dibonbari (ερ. 52 του Δ.Φ.). Ως προς το εκπαιδευτικό της υπόβαθρο, δήλωσε ότι φοίτησε έως την έκτη βαθμίδα σε ίδρυμα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (ερ. 54 του Δ.Φ.). Σε σχέση με το επαγγελματικό της προφίλ, ανέφερε ότι εργαζόταν ως φροντίστρια ηλικιωμένων (ερ. 53 του Δ.Φ.). Ως προς την οικογενειακή της κατάσταση, δήλωσε ότι είναι άγαμη και έχει δύο τέκνα, έναν υιό στην χώρα καταγωγής και μία κόρη, γεννηθείσα στην Δημοκρατία, την Αιτήτρια 2 (ερ. 53 του Δ.Φ.). Δεν διατηρεί επικοινωνία με τον εκάστοτε πατέρα των δύο τέκνων της και είχε συνάψει σύντομη σχέση με τον πατέρα της κόρης της, ο οποίος είναι όμοιας καταγωγής (ερ. 53, 52 του Δ.Φ.). Οι γονείς της διαμένουν στο χωριό Dibonbari της επαρχίας Littoral και έχει 7 αδελφές και 3 αδελφούς που διαβιούν στο Καμερούν, διατηρεί δε αραιή επικοινωνία με την οικογένειά της (ερ. 52 του Δ.Φ.). Ως προς το θρήσκευμά της, είναι χριστιανή προτεστάντης (ερ. 56 του Δ.Φ). Ομιλεί γαλλικά και λίγα αγγλικά (ερ. 53 του Δ.Φ.).

 

11.          Αναφορικά με το ταξίδι της προς την Δημοκρατία ανέφερε ότι διέφυγε, με την συνδρομή του θείου της, από τη Douala και κατέφθασε στις μη ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση περιοχές της Δημοκρατίας περιοχές, μέσω Κωνσταντινούπολης, όπου παρέμεινε επί 10 ημέρες (ερ. 51 του Δ.Φ.).

 

12.          Αναφορικά με τους κατ’ ιδίαν λόγους που την ώθησαν να εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής, η Αιτήτρια  1 υποστήριξε ότι έφυγε εξαιτίας του σεξουαλικού της προσανατολισμού, ότι καταζητείται από τις αστυνομικές αρχές και πέραν αυτού, τόσο ο περίγυρός όσο και η οικογένειά της δεν την αποδέχονται (ερ. 51 του Δ.Φ.). Σε σχέση με τις συνέπειες σε περίπτωση επιστροφής, δήλωσε ότι θα θανατωθεί ή φυλακιστεί (ερ. 51 του Δ.Φ.).

 

13.          Εν συνεχεία, υποβλήθηκαν διευκρινιστικής φύσεως ερωτήματα στην Αιτήτρια προκειμένου να αποσαφηνίσει τα κρίσιμα γεγονότα της αφήγησής της. Ειδικότερα, κλήθηκε να περιγράψει τον σεξουαλικό της προσανατολισμό, στο οποίο η Αιτήτρια 1 απάντησε ότι είναι αμφιφυλόφιλη, και την διαδικασία συνειδητοποίησης αυτού. Ακολούθως, η Αιτήτρια 1 ερωτήθηκε εάν είχε στο παρελθόν συνάψει σχέσεις με άτομα του ίδιου φύλου, στο οποίο απάντησε καταφατικά και κλήθηκε να παραθέσει τον χρόνο που σύναψε σχέση για πρώτη φορά με γυναίκα (για τα ανωτέρω βλ. ερ. 50 του Δ.Φ.). Τέθηκαν περαιτέρω ερωτήματα στην Αιτήτρια σχετικά με το κατά πόσο άλλαξε η ζωή της μετά τη συνειδητοποίηση του προσανατολισμού της και σε σχέση με προγενέστερες σχέσεις που είχε συνάψει με άνδρες (ερ. 50, 49 του Δ.Φ.). Η Αιτήτρια 1 ανέφερε πως ενόσω διαβιούσε στα ανατολικά της χώρας υπέστη κακοποίηση από τον ξάδελφό της το οποίο την κατέστησε επιφυλακτική προς τους άνδρες, ωστόσο, έπεισε τον εαυτό της να προσπαθήσει εκ νέου να συμμορφωθεί με τις επιταγές της θρησκείας και της κοινωνίας που προκρίνουν το ετεροφυλόφιλο πρότυπο σχέσεων (ερ. 49 του Δ.Φ.). Η Αιτήτρια 1 δήλωσε ότι άλλοτε αυτοπροσδιορίζεται ως λεσβία διότι αισθάνεται μεγαλύτερη άνεση με τις γυναίκες και άλλοτε ως αμφιφυλόφιλη αφού συνάπτει σχέσεις και με άνδρες (ερ. 49 του Δ.Φ.).

 

14.          Ερωτήθηκε εάν η οικογένειά της έχει επίγνωση του προσανατολισμού της, στο οποίο αποκρίθηκε καταφατικά, και κλήθηκε να περιγράψει τις συνθήκες υπό τις οποίες εκείνη το πληροφορήθηκε, στο οποίο αποκρίθηκε ότι το συνειδητοποίησε όταν η ίδια συνελήφθη τον Μάιο 2019 (ερ. 49, 48 του Δ.Φ.). Ερωτηθείσα σχετικά, η Αιτήτρια εξήγησε ότι συγγενικά πρόσωπα της πρώην συντρόφου της τις συνέλαβαν επ’ αυτοφώρω στην οικία που διέμενε εκείνη (η πρώην σύντροφος) και τις υπέβαλαν σε κτυπήματα με αποτέλεσμα η Αιτήτρια να απωλέσει τις αισθήσεις της. Ακολούθως, συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στο αστυνομικό τμήμα όπου επίσης δέχθηκαν σωματική κακοποίηση (ερ. 48, 47 του Δ.Φ.). Απευθύνθηκαν περαιτέρω ερωτήσεις στην Αιτήτρια 1 σχετικά με τον χρόνο κράτησής της και την διαδικασία αποφυλάκισής της (ερ. 47, 46 του Δ.Φ.).

 

15.          Έπειτα, της τέθηκαν ερωτήματα σχετικά με την κοινωνική αντιμετώπιση των ομοφυλόφιλων/αμφιφυλόφιλων ατόμων στη χώρα της, τα συναισθήματά της ενόσω διαβιούσε εκεί και τον λόγο που, ως δήλωσε σε προγενέστερη ερώτηση, δεν εξέφραζε ανοικτά την σεξουαλικότητά της και τον τρόπο με τον οποίο την απέκρυπτε (ερ. 45, 44 του Δ.Φ.).

 

16.          Αναφορικά με την ομοφυλόφιλη κοινότητα στη χώρα καταγωγής, η Αιτήτρια 1 ανέφερε ότι γνωρίζει ομοφυλόφιλα άτομα, εντούτοις, δεν γνωρίζει άτομα που ανήκουν στην ΛΟΑΤΚΙ κοινότητα. Ερωτήθηκε σχετικά με την σημασία του ακρωνυμίου ΛΟΑΤΚΙ και εάν έχει επίγνωση ιστοσελίδων ή εφαρμογών μέσω των οποίων άτομα όμοιου προσανατολισμού μπορούν να συνδιαλλαγούν καθώς και σε σχέση με την επιβαλλόμενη ποινή για την ομοφυλοφιλία (για τα ανωτέρω βλ. ερ. 43 του Δ.Φ.). Έπειτα, κλήθηκε να περιγράψει τα συναισθήματα που βίωνε ως αμφιφυλόφιλο άτομο σε μία μη ανεκτική κοινωνία (ερ. 42 του Δ.Φ.). Ο λειτουργός ζήτησε από την Αιτήτρια να παραθέσει λεπτομέρειες για τις ρομαντικές σχέσεις που είχε συνάψει με άτομα του ίδιου φύλου και να περιγράψει τις δραστηριότητες στις οποίες επιδίδονταν (ερ. 41-38 του Δ.Φ.). Η Αιτήτρια εξήγησε πως η οικογένεια της τελευταίας κοπέλας της τήν κατήγγειλε στις αρχές και προσκόμισε επ’ αυτού σχετικό έγγραφο (ερ. 38-37 του Δ.Φ.).

 

17.          Κατά την διοικητική διαδικασία, προς επίρρωση των ισχυρισμών της, η Αιτήτρια 1 προσκόμισε την πρωτότυπη πολιτική της ταυτότητα, εκδοθείσα από τις αρμόδιες εθνικές αρχές (ερ. 9 του Δ.Φ.), αντίγραφο του πρωτότυπου πιστοποιητικού γεννήσεως της ανήλικης κόρης της, εκδοθέν στις 6.7.2021 από τις αρχές της Δημοκρατίας (ερ. 33 του Δ.Φ.) και έγγραφο καταζητούμενου προσώπου, εκδοθέν στις 10.6.2019 από τις αρχές της χώρας καταγωγής (ερ. 35 του Δ.Φ.).

 

18.          Αξιολογώντας τις ανωτέρω δηλώσεις της Αιτήτριας 1, οι Καθ' ων η αίτηση σχημάτισαν δύο ουσιώδεις ισχυρισμούς, ο μεν πρώτος ως προς τη ταυτότητα, το προφίλ και τη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας 1 και ο δεύτερος, ότι εγκατέλειψε το Καμερούν λόγω του σεξουαλικού της προσανατολισμού.

 

19.          Ο πρώτος ισχυρισμός της Αιτήτριας 1 ως προς τον τόπο καταγωγής της και τα προσωπικά της στοιχεία έγινε αποδεκτός, καθώς οι πληροφορίες που έδωσε η Αιτήτρια 1 κρίθηκαν συνεκτικές, ενώ ήταν σε θέση να δώσει επαρκείς πληροφορίες, οι οποίες επιβεβαίωναν την εθνικότητα και τον τόπο καταγωγής της.

 

20.          Ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός της Αιτήτριας 1 απορρίφθηκε από τους Καθ’ ων η αίτηση, κατόπιν εφαρμογής του μεθοδολογικού μοντέλου DSSH (Difference, Shame, Stigma and Harm – Διαφορετικότητα, Ντροπή, Στίγμα και Βλάβη), καθώς κρίθηκε ότι δεν πληρούνταν στο σύνολό τους τα επιμέρους κριτήριά του.

 

21.          Ειδικότερα, ως προς το στοιχείο της διαφορετικότητας, οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι η Αιτήτρια 1 δεν ήταν σε θέση να περιγράψει με επαρκή σαφήνεια και λεπτομέρεια τον τρόπο με τον οποίο αντιλήφθηκε τον σεξουαλικό της προσανατολισμό, ενώ εντοπίστηκαν ασυνέπειες στον αυτοπροσδιορισμό της, καθότι άλλοτε δήλωνε ομοφυλόφιλη και άλλοτε αμφιφυλόφιλη.

 

22.          Ως προς τα στοιχεία της ντροπής και του στίγματος, οι δηλώσεις της Αιτήτριας 1 αξιολογήθηκαν ως γενικόλογες, ασαφείς και στερούμενες βιωματικών λεπτομερειών, ιδίως αναφορικά με τις προσωπικές της σχέσεις και τις συνθήκες αποκάλυψης του σεξουαλικού της προσανατολισμού στην οικογένειά της. Περαιτέρω, εντοπίστηκαν αντιφάσεις σχετικά με τη διατήρηση παράλληλων σχέσεων με άνδρες κατά τις περιόδους που ισχυρίστηκε ότι διατηρούσε σχέσεις με γυναίκες, λαμβανομένης υπόψη και της γέννησης των τέκνων της το 2012 και το 2021. Επιπλέον, κρίθηκε ότι δεν παρείχε επαρκείς πληροφορίες για την κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ στο Καμερούν, τις συνθήκες διαβίωσης των μελών της και τους τρόπους επικοινωνίας μεταξύ τους. Οι αναφορές της στις προσωπικές της σχέσεις κατά την παραμονή της στη Δημοκρατία, καθώς και στη διαδικασία αυτοαποδοχής και αυτοπροσδιορισμού του σεξουαλικού της προσανατολισμού, αξιολογήθηκαν επίσης ως ασαφείς και μη συνεκτικές.

 

23.          Ως προς το στοιχείο της βλάβης, οι Καθ’ ων η αίτηση εντόπισαν ασάφειες και αντιφάσεις σχετικά με τις συνθήκες αποκάλυψης της ομόφυλης σχέσης της Αιτήτριας 1, τη σύλληψη της ίδιας και της συντρόφου της και τα γεγονότα που ακολούθησαν. Η Αιτήτρια 1 ισχυρίστηκε ότι αμφότερες συνελήφθησαν και κρατήθηκαν επί τρεις ημέρες σε αστυνομικό τμήμα, όπου υπέστησαν σωματική κακοποίηση, προκειμένου να ομολογήσουν ότι είναι ομοφυλόφιλες, ενώ η ίδια αποφυλακίστηκε κατόπιν καταβολής χρηματικού ποσού από τους γονείς της και έκτοτε δεν συνάντησε ξανά τη σύντροφό της. Οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι η αφήγησή της δεν παρουσίαζε την απαιτούμενη σαφήνεια και συνοχή.

 

24.          Τέλος, μολονότι οι Καθ’ ων η αίτηση αναγνώρισαν, βάσει εξωτερικών πηγών πληροφόρησης, ότι οι ομόφυλες σεξουαλικές πράξεις ποινικοποιούνται στο Καμερούν και ότι τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα αντιμετωπίζουν διακρίσεις, κοινωνικό στιγματισμό και περιστατικά βίας, κατέληξαν στην απόρριψη του σχετικού ισχυρισμού λόγω μη θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας της Αιτήτριας 1.

 

25.          Στη βάση του μοναδικού αποδεκτού ισχυρισμού των Αιτητριών, ήτοι την ταυτότητα, τα στοιχεία του προσωπικού τους προφίλ και τη χώρα καταγωγής, και κατόπιν έρευνας που πραγματοποιήθηκε για την κατάσταση ασφαλείας στην χώρα καταγωγής και ειδικότερα στον τόπο συνήθους διαμονής της Αιτήτριας 1, ήτοι τη Douala, περιοχή Littoral, κρίθηκε ότι δεν ανακύπτουν λόγοι εκ των οποίων θα μπορούσε να πιθανολογηθεί ευλόγως ότι κατά την επιστροφή της ιδίας και του ανήλικου τέκνου της στη χώρα καταγωγής και ειδικότερα στη Douala, περιοχή Littoral, αυτές θα αντιμετωπίσουν οποιονδήποτε κίνδυνο. 

 

26.          Κατά τη νομική ανάλυση, οι Καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν ότι δεν προκύπτει δικαιολογημένος φόβος δίωξης της Αιτήτριας 1 και του ανήλικου τέκνου της Αιτήτριας 2 δυνάμει του άρθρου 3 των περί Προσφύγων Νόμου 2000 έως 2020, αλλά ούτε και πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης αυτών δυνάμει του άρθρου 19 (1) και (2) του ίδιου Νόμου.

 

27.          Προσθέτουν, τέλος, οι Καθ’ ων η αίτηση ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις οι οποίες να συνηγορούν υπέρ του ότι σε περίπτωση επιστροφής τους στο Καμερούν, η Αιτήτρια και το ανήλικο τέκνο θα υποβληθούν σε βασανιστήρια και/ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία κατά παράβαση του άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΣΔΑ) και/ή της αρχής της μη επαναπροώθησης.

 

28.          Κατά την ακροαματική διαδικασία της 16.9.2024, η συνήγορος της Αιτήτριας 1 υποστήριξε ότι η τελευταία είχε αναγνωριστεί ως θύμα εμπορίας προσώπων από το Γραφείο Καταπολέμησης Εμπορίας Προσώπων, χωρίς, ωστόσο, να προσκομίσει σχετικό αποδεικτικό έγγραφο. Ωστόσο, ο εν λόγω ισχυρισμός αποσύρθηκε μεταγενέστερα, κατά τη δικάσιμο της 16.10.2026. Περαιτέρω, η συνήγορος επεσήμανε ότι η ανήλικη θυγατέρα της Αιτήτριας 1, ήτοι η Αιτήτρια 2, αντιμετωπίζει νευροαναπτυξιακές δυσκολίες. Προς τεκμηρίωση των ανωτέρω προσκομίστηκε ως Τεκμήριο 2 ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 19.7.2024, εκδοθείσα από παιδοψυχίατρο του Κέντρου Νευροαναπτυξιακών Δυσκολιών, σύμφωνα με την οποία η Αιτήτρια 2 έχει διαγνωστεί με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, παρουσιάζει νευροαναπτυξιακή καθυστέρηση, λαμβάνει θεραπευτικές παρεμβάσεις και παρακολουθείται από κλινικό ψυχολόγο.

 

29.          Κατά την ίδια δικάσιμο, υποβλήθηκαν στην Αιτήτρια 1 διευκρινιστικές ερωτήσεις αναφορικά με το έγγραφο αναζήτησής της από τις αρχές της χώρας καταγωγής της, το οποίο είχε προσκομίσει κατά τη διοικητική διαδικασία (ερυθρό 35 του διοικητικού φακέλου). Η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι η φωτογραφία που εμφανίζεται στο εν λόγω έγγραφο είχε ληφθεί κατά τη διάρκεια συνάντησής της με φίλες της και ότι η οικογένεια της πρώην συντρόφου της, η οποία είχε προβεί σε καταγγελία εναντίον της, παρέδωσε τη φωτογραφία στις αστυνομικές αρχές. Αναφορικά με τον τρόπο περιέλευσης του εγγράφου στην κατοχή της, δήλωσε ότι το ένταλμα είχε αποσταλεί στην οικογένειά της, ενώ ο θείος της μετέβη στον αστυνομικό σταθμό και το παρέλαβε, με τη συνδρομή γνωστής του αστυνομικού. Ακολούθως, της το απέστειλε μέσω τηλεφώνου. Διευκρίνισε ότι δεν διατηρεί πλέον στην κατοχή της την κινητή τηλεφωνική συσκευή, καθότι, κατά τους ισχυρισμούς της, κατά την παραμονή της στις μη ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση περιοχές της Δημοκρατίας, τρίτα πρόσωπα της αφαίρεσαν τα προσωπικά της αντικείμενα. Πρόσθεσε ότι, μετά την άφιξή της στη Δημοκρατία, επικοινώνησε με δικηγόρο στο Καμερούν, προκειμένου να εξασφαλίσει αποδεικτικά έγγραφα αναφορικά με τη σύλληψή της και την καταγγελία εναντίον της, τα οποία επισύναψε στην ένορκη δήλωσή της. Περαιτέρω, δήλωσε ότι δεν διατηρεί επικοινωνία με την οικογένειά της, λόγω της αντίθεσής της στον σεξουαλικό της προσανατολισμό. Ερωτηθείσα σχετικά με τον ανήλικο υιό της, ο οποίος παραμένει στο Καμερούν, ανέφερε ότι διαμένει στη Yaoundé με εξαδέλφη της και ότι διατηρεί επικοινωνία μαζί τους.

 

30.           Στις 4.10.2024, σε συνέχεια της προηγούμενης ακροαματικής διαδικασίας και κατόπιν σχετικής άδειας του Δικαστηρίου, η Αιτήτρια 1 προσκόμισε, μέσω ένορκης δήλωσης ημερομηνίας 30.9.2024, ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 23.9.2024 από τη Διεύθυνση Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας. Σύμφωνα με την εν λόγω βεβαίωση, η Αιτήτρια 1 παρουσιάζει ιστορικό κατάχρησης αλκοόλ, μετατραυματικού στρες και καταθλιπτικού τύπου συμπτωματολογία στο πλαίσιο διαταραχής μετατραυματικού στρες (PTSD), για την αντιμετώπιση των οποίων λαμβάνει σχετική φαρμακευτική αγωγή.

 

31.          Κατά την ακροαματική διαδικασία της 4.8.2025, κατόπιν επανανοίγματος της υπόθεσης, το Δικαστήριο προχώρησε στην υποβολή πρόσθετων διευκρινιστικών ερωτήσεων προς την Αιτήτρια 1. Αναφορικά με τις συνθήκες διαμονής της πριν από την αναχώρησή της από τη χώρα καταγωγής, η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι, μετά τη φερόμενη σύλληψή της τον Μάιο του 2019, μετέβη στο χωριό Souza, όπου παρέμεινε με τους γονείς της μέχρι τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Ακολούθως, εγκαταστάθηκε για χρονικό διάστημα περίπου ενάμιση μηνός στην οικία του θείου της, ο οποίος είναι εξάδελφος του πατέρα της, στην Douala, προκειμένου να κρυφτεί, καθότι, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, καταζητείτο από τις αρχές. Πριν από το περιστατικό του Μαΐου 2019, διέμενε στην Douala με την αδελφή της και τον ανήλικο υιό της. Διευκρίνισε ότι ο υιός της, ηλικίας πλέον περίπου δώδεκα ετών, διαμένει με εξαδέλφη της στο Καμερούν, ενώ δεν διατηρεί επικοινωνία με τον πατέρα του, με τον οποίο είχε συνάψει σχέση διάρκειας περίπου πέντε έως έξι μηνών και ο οποίος έχει αναγνωρίσει το τέκνο.

 

32.          Αναφορικά με την ανήλικη θυγατέρα της, γεννηθείσα στη Δημοκρατία στις 25.6.2021, η Αιτήτρια 1 δήλωσε ότι διαμένει με τον πατέρα της, επίσης υπήκοο Καμερούν και αιτητή διεθνούς προστασίας, ο οποίος αποτελεί τον Αιτητή 3 στην παρούσα συνεκδικαζόμενη διαδικασία και έχει λάβει απορριπτική πρωτοβάθμια απόφαση. Σύμφωνα με τις δηλώσεις της, ο πατέρας ασκεί κατά το τελευταίο περίπου έτος την καθημερινή φροντίδα της ανήλικης, ενώ η ίδια επικοινωνεί τηλεφωνικώς μαζί τους και επισκέπτεται την κόρη της περίπου δύο φορές εβδομαδιαίως. Ανέφερε ότι διατηρούν καλές σχέσεις και ότι συνεισφέρει οικονομικά στην ανατροφή της θυγατέρας της, στον βαθμό που της το επιτρέπουν οι οικονομικές της δυνατότητες. Πρόσθεσε ότι ο πατέρας της ανήλικης δεν εργάζεται, καθότι έχει αναλάβει τη φροντίδα της, ενώ η τελευταία παρακολουθεί θεραπευτικό πρόγραμμα δύο έως τρεις φορές εβδομαδιαίως. Όταν επισημάνθηκε στην Αιτήτρια ότι, σύμφωνα με το προσκομισθέν πιστοποιητικό γέννησης, η ανήλικη είναι αγνώστου πατρός, η ίδια δήλωσε ότι έχει κινηθεί διαδικασία αναγνώρισης της πατρότητας και ότι αναμένεται η διενέργεια σχετικού ελέγχου.

 

33.          Ως προς την προσωπική της κατάσταση, η Αιτήτρια 1 δήλωσε ότι πάσχει από διαταραχή μετατραυματικού στρες, λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή και παρακολουθείται από ψυχολόγο και ψυχίατρο, ενώ, αναφορικά με το ιστορικό κατάχρησης αλκοόλ, ανέφερε ότι βρίσκεται υπό θεραπεία. Πρόσθεσε ότι λάμβανε φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του στρες ήδη κατά την παραμονή της στο Καμερούν, πριν από τη φερόμενη σύλληψή της το 2019, την οποία προμηθευόταν από ιατρό ή φαρμακεία, καλύπτοντας μέρος του σχετικού κόστους. Περαιτέρω, δήλωσε ότι, λόγω της κατάστασης της υγείας της, δεν δύναται να εργάζεται συστηματικά, πλην όμως απασχολείται περιστασιακά σε εργασίες καθαριότητας μέσω εταιρείας. Ανέφερε ότι οι γονείς της είναι συνταξιούχοι και ότι δεν διατηρεί επικοινωνία με την οικογένειά της ούτε με τον θείο της, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε μέσω της εξαδέλφης της. Τέλος, δήλωσε ότι κατά τον χρόνο εκείνο διατηρούσε σχέση διάρκειας περίπου ενός έτους με γυναίκα ονόματι Nadia, υπήκοο Καμερούν και αιτήτρια διεθνούς προστασίας, διαμένουσα στην επαρχία Πάφου, της οποίας δεν γνώριζε το επίθετο.

 

34.          Αναφορικά με την ουσία του αιτήματός της για διεθνή προστασία, η Αιτήτρια 1 επανέλαβε ότι εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής της λόγω του σεξουαλικού της προσανατολισμού, καθότι καταζητείτο από τις αστυνομικές αρχές και φοβόταν για τη ζωή της και του υιού της. Πρόσθεσε ότι η οικογένειά της αντιτίθεται στον σεξουαλικό της προσανατολισμό και την αντιμετωπίζει ως «δαίμονα». Ερωτηθείσα σχετικά με τον αυτοπροσδιορισμό της, δήλωσε ότι θεωρεί τον εαυτό της ομοφυλόφιλη, πλην όμως αυτοπροσδιορίζεται και ως αμφιφυλόφιλη λόγω του γεγονότος ότι έχει αποκτήσει δύο τέκνα. Αναφορικά με το περιστατικό που, κατά τους ισχυρισμούς της, προκάλεσε την αναζήτησή της από την αστυνομία, ανέφερε ότι, στις αρχές Μαΐου 2019, βρισκόταν με την τότε σύντροφό της, Merline, στην οικία της θείας της τελευταίας, όταν η θεία, συνοδευόμενη από συγγενικά και άλλα πρόσωπα, τις εντόπισε σε προσωπικές στιγμές. Ακολούθως, σύμφωνα με την αφήγησή της, τα παρευρισκόμενα πρόσωπα άρχισαν να τις κτυπούν και να τις τραβούν από τα μαλλιά, ενώ η ίδια, κατά την προσπάθειά της να ενδυθεί, υπέστη περαιτέρω κτυπήματα και απώλεσε τις αισθήσεις της. Όταν ανέκτησε τις αισθήσεις της, είχαν καταφθάσει οι αστυνομικές αρχές, οι οποίες προχώρησαν στη σύλληψή τους. Διευκρίνισε ότι η θεία της Merline είχε προηγουμένως αντιληφθεί τη φύση της σχέσης τους, τις είχε εντοπίσει σε τρυφερές στιγμές και της είχε απαγορεύσει να επισκέπτεται εκ νέου την οικία της. Παρά την απαγόρευση αυτή, η Αιτήτρια συνέχισε να επισκέπτεται την οικία όταν θεωρούσε ότι η θεία απουσίαζε.

 

35.          Αναφορικά με τη σύλληψη και κράτησή της, η Αιτήτρια 1 ισχυρίστηκε ότι μεταφέρθηκε στον αστυνομικό σταθμό Ndongbon, όπου κρατήθηκε επί τρεις ημέρες σε χωριστό κελί από τη Merline. Κατά τη διάρκεια της κράτησής της, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της, υπέστη καθημερινή σωματική κακοποίηση και στέρηση τροφής, ενώ οι αστυνομικοί την πίεζαν να παραδεχθεί ότι είναι ομοφυλόφιλη. Την τρίτη ημέρα αφέθηκε ελεύθερη, κατόπιν καταβολής χρηματικού ποσού από τον πατέρα της, ο οποίος, σύμφωνα με την ίδια, διατηρούσε γνωριμία με αστυνομικό και διαβεβαίωσε τις αρχές ότι θα επιβλέπει τη συμπεριφορά της, ώστε να μην επαναληφθούν παρόμοια περιστατικά. Η Αιτήτρια διευκρίνισε ότι συνελήφθη μετά την 1η Μαΐου και αποφυλακίστηκε ημέρα Σάββατο. Μετά την αποφυλάκισή της, μετέβη με τον πατέρα της στο χωριό Souza, όπου παρέμεινε μέχρι τον Αύγουστο του 2019. Όπως ισχυρίστηκε, κατά το διάστημα αυτό η οικογένειά της επιχείρησε να την υποβάλει σε θρησκευτικού χαρακτήρα «θεραπείες», με τη συμμετοχή ιερέα και προσώπου το οποίο η ίδια χαρακτήρισε ως «τσαρλατάνο», προκειμένου να μεταβάλει τον σεξουαλικό της προσανατολισμό,

 

36.          Περαιτέρω, η Αιτήτρια ανέφερε ότι περί τον Ιούνιο του 2019 μετέβη στην Douala για αγορές και επιχείρησε να επικοινωνήσει με τη Merline, χωρίς αποτέλεσμα. Όταν ο πατέρας της πληροφορήθηκε την προσπάθεια αυτή, αντέδρασε έντονα και την ενημέρωσε για την έκδοση εντάλματος αναζήτησης εναντίον της. Αναφορικά με τον τρόπο περιέλευσης του εντάλματος στην κατοχή της, η Αιτήτρια δήλωσε ότι ο θείος της το παρέλαβε από αστυνομικό σταθμό, αφού προηγουμένως είχε ενημερωθεί από τον πατέρα της, και της το παρέδωσε κατά την ημέρα αναχώρησής της από το Καμερούν, τον Σεπτέμβριο του 2019. Όταν της επισημάνθηκε ότι, κατά την προηγούμενη ακροαματική διαδικασία, είχε δηλώσει ότι ο θείος της της το απέστειλε μέσω τηλεφώνου, διευκρίνισε ότι της το παρέδωσε τόσο προσωπικά όσο και ηλεκτρονικά. Ως προς τα πρόσθετα έγγραφα που επισύναψε στην ένορκη δήλωσή της, ισχυρίστηκε ότι, μετά την καταχώριση της παρούσας προσφυγής, επικοινώνησε με δικηγόρο στο Καμερούν, ο οποίος μετέβη στην αστυνομία και τα εξασφάλισε.

 

37.          Ερωτηθείσα σχετικά με την έκδοση κλήσης εναντίον της μόλις δεκαοκτώ ημέρες μετά την αποφυλάκισή της, η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι αυτό οφειλόταν στην προσπάθειά της να έλθει εκ νέου σε επικοινωνία με τη Merline. Όταν της επισημάνθηκε ότι, σύμφωνα με προηγούμενες δηλώσεις της, είχε μεταβεί στην Douala τον Ιούνιο, η ίδια δεν κατόρθωσε να αποσαφηνίσει τη σχετική χρονική ακολουθία. Περαιτέρω, ερωτηθείσα γιατί στο προσκομισθέν έγγραφο αναζήτησης (ερυθρό 35) καταγράφεται ως αιτία αναζήτησής της η αμφιφυλοφιλία και όχι η ομοφυλοφιλία, δεδομένου ότι το καταγγελλόμενο περιστατικό αφορούσε σχέση με γυναίκα, δήλωσε ότι δεν γνωρίζει. Αναφορικά με τις προσκομισθείσες κλήσεις, ερωτηθείσα γιατί αυτές δεν της επιδόθηκαν κατά το χρονικό διάστημα που διέμενε με τους γονείς της στο χωριό, εξήγησε ότι κατά τη σύλληψή της είχε δηλώσει ως διεύθυνση κατοικίας την οικία της αδελφής της στην Douala. Όταν ερωτήθηκε γιατί δεν ενημερώθηκε από την αδελφή της, απάντησε ότι τα μέλη της οικογένειάς της είχαν διακόψει την επικοινωνία μαζί της.

 

38.          Ως προς τις απειλές από την οικογένεια της Merline, η Αιτήτρια ισχυρίστηκε ότι λάμβανε μηνύματα μέσω τηλεφώνου, με τα οποία την προειδοποιούσαν ότι, εάν εξακολουθούσε να αναζητεί την πρώην σύντροφό της, θα προέβαιναν σε ενέργειες εναντίον της, αξιοποιώντας, όπως υποστήριζαν, την επιρροή τους προκειμένου να επιτύχουν τη φυλάκισή της. Ερωτηθείσα γιατί θεωρεί ότι οι αρχές του Καμερούν εξακολουθούν να την αναζητούν αρκετά έτη μετά την αναχώρησή της, επικαλέστηκε τις εκκρεμείς καταγγελίες και τις απειλές της οικογένειας της Merline.

 

39.          Κατά την ακροαματική διαδικασία της 10.10.2025, το Δικαστήριο προχώρησε στην εξέταση της παιδοψυχιάτρου που παρακολουθεί την Αιτήτρια 2. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, η ανήλικη έχει διαγνωστεί με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, παρουσιάζει σημαντικά ελλείμματα λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας και χρήζει σημαντικής υποστήριξης. Ειδικότερα, η ιατρός ανέφερε ότι η ανήλικη λαμβάνει εργοθεραπεία και λογοθεραπεία σε εβδομαδιαία βάση, ενώ παράλληλα η οικογένεια υποστηρίζεται από το Κέντρο Οικογενειακής Παρέμβασης «Ακτίδα». Τόνισε ότι η συνέπεια και η συνέχεια των θεραπευτικών παρεμβάσεων, καθώς και η υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον, είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την ανάπτυξη της ανήλικης. Περαιτέρω, αναφέρθηκε στη σημασία της σχέσης του τέκνου με αμφότερους τους γονείς και εξέφρασε την άποψη ότι ο αποχωρισμός μητέρας και τέκνου δεν ενδείκνυται, εκτός εάν συντρέχουν ιδιαίτερα σοβαροί λόγοι. Αναφορικά με το ενδεχόμενο επιστροφής της ανήλικης στο Καμερούν μαζί με τους γονείς της, η ιατρός διευκρίνισε ότι δεν γνωρίζει τις συνθήκες και τις διαθέσιμες υπηρεσίες στη συγκεκριμένη χώρα, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι καθοριστική σημασία έχει η δυνατότητα διατήρησης της αναγκαίας θεραπευτικής και οικογενειακής υποστήριξης.

 

40.          Κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου  συνέχιση της ακροαματικής διαδικασίας, η Αιτήτρια 1 δήλωσε, εξάλλου, ότι κατά τους τελευταίους δύο μήνες διατηρούσε σχέση με γυναίκα ονόματι Amelia, η οποία συνήθιζε να αναλαμβάνει την επίβλεψη της ανήλικης θυγατέρας της. Η συνήγορος της Αιτήτριας 1 διευκρίνισε ότι η εν λόγω γυναίκα ήταν διαφορετικό πρόσωπο από εκείνο του οποίου την παρουσία είχε προηγουμένως ζητήσει το Δικαστήριο. Ακολούθως, η Amelia προσήλθε ενώπιον του Δικαστηρίου και απάντησε σε ερωτήσεις αναφορικά με τον σεξουαλικό της προσανατολισμό, δηλώνοντας ότι αυτοπροσδιορίζεται ως αμφιφυλόφιλη, καθώς και σχετικά με τη φύση της σχέσης της με την Αιτήτρια 1. Περαιτέρω, η συνήγορος της Αιτήτριας 1 κατέθεσε ως Τεκμήριο 4 ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 4.9.2025, εκδοθείσα από παιδοψυχίατρο του Κέντρου Νευροαναπτυξιακών Δυσκολιών, αναφορικά με την κατάσταση υγείας της ανήλικης Αιτήτριας 2, και ως Τεκμήριο 5 επικαιροποιημένη ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 3.10.2025, εκδοθείσα από ψυχίατρο της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ), αναφορικά με την κατάσταση της ψυχικής υγείας της Αιτήτριας 1.

 

41.          Προχωρώντας σε de novo και ex nunc εξέταση του συνόλου των ενώπιόν μου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, επισημαίνεται καταρχάς, ως προς τον προσδιορισμό των ουσιωδών ισχυρισμών της Αιτήτριας 1, ότι δεν θα εξεταστεί ως αυτοτελής ουσιώδης ισχυρισμός η αναφορά της περί σεξουαλικής εκμετάλλευσης και εμπορίας προσώπων στις μη ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση περιοχές της Δημοκρατίας, καθότι ο σχετικός ισχυρισμός αποσύρθηκε ρητώς κατά την ακροαματική διαδικασία της 16.10.2026. Περαιτέρω, λαμβανομένων υπόψη των πρόσθετων στοιχείων και διευκρινίσεων που προέκυψαν κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, κρίνεται αναγκαία η συμπλήρωση των ουσιωδών ισχυρισμών που είχαν αρχικώς προσδιοριστεί στην εισηγητική έκθεση, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης και εξατομικευμένη αξιολόγηση του συνόλου των κρίσιμων περιστάσεων της υπόθεσης. Το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τους προβληθέντες ισχυρισμούς στην βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας.[1]

 

 

42.          Ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό συντάσσομαι καταρχήν με τα εύρημα των Καθ' ων η αίτηση περί αξιοπιστίας του για τους λόγους που εμπεριστατωμένα καταγράφονται στην έκθεση, η οποία αποτέλεσε την αιτιολογική βάση της επίδικης απόφασης. Ωστόσο τα νεά δεδομένα απαιτούν επικαιροποίηση της οικογενειακής κατάστασης των Αιτητριών καθώς επίσης και των δεδομένων που αφορούν στην κατάσταση της υγείας τους.

 

43.          Ειδικότερα, ως προς την ανήλικη Αιτήτρια 2, η οποία γεννήθηκε στην Κυπριακή Δημοκρατίας το 2021, από τα μεταγενέστερα στοιχεία του φακέλου, προκύπτει ότι ο Αιτητής 3 αναγνωρίστηκε ως πατέρας της (τροποποίηση πιστοποιητικού γέννησης κατόπιν και διενέργειας τεστ πατρότητας) και ότι η οικογενειακή και φροντιστική κατάστασή της έχει μεταβληθεί, καθώς ο πατέρας ανέλαβε κατά το μεγαλύτερο μέρος την φροντίδα και την επιμέλειά της, δεδομένων των προβλημάτων υγείας που αντιμετωπίζει η μητέρα της. Το γεγονός ότι κατά τη διοικητική συνέντευξη η μητέρα δεν δήλωσε επικοινωνία ή οικονομική συνδρομή από τον πατέρα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την αξιολόγηση της μεταγενέστερης πραγματικής κατάστασης.

 

44.          Περαιτέρω, ως προς την επικαιροποιημένη κατάσταση υγείας των Αιτητριών 1 και 2, λαμβάνονται υπόψη τα νεότερα ιατρικά δεδομένα που προσκομίστηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Ειδικότερα, σύμφωνα με την ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 3.10.2025, η οποία εκδόθηκε από ψυχίατρο της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας (ΟΚΥπΥ), η Αιτήτρια 1 παρουσιάζει διαταραχή χρήσης αλκοόλ (ICD-10 F10) σε έδαφος διαταραχής μετατραυματικού στρες (ICD-10 F43.1), με επαναλαμβανόμενες αναβιώσεις ψυχοτραυματικών γεγονότων υπό τη μορφή παρεμβαλλόμενων αναμνήσεων (flashbacks), υπερεγρήγορση και καταθλιπτική διάθεση, για την αντιμετώπιση των οποίων λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή.

 

45.          Αντίστοιχα, σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 4.9.2025, εκδοθείσα από παιδοψυχίατρο του Κέντρου Νευροαναπτυξιακών Δυσκολιών, η ανήλικη Αιτήτρια 2 έχει διαγνωστεί με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ICD-10 F84.0) και παρουσιάζει σημαντικά ελλείμματα στη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία, στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στη συμμετοχή σε φανταστικό παιχνίδι, καθώς και στερεοτυπίες, δυσχέρειες αισθητηριακής επεξεργασίας και επαναληπτικά πρότυπα συμπεριφοράς. Η ανήλικη έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα λογοθεραπείας και εργοθεραπείας, ενώ, σύμφωνα και με την ένορκη μαρτυρία της παιδοψυχιάτρου κατά τη δικάσιμο της 10.10.2025, χρήζει σημαντικής και συστηματικής θεραπευτικής και οικογενειακής υποστήριξης, λαμβάνοντας παράλληλα υποστήριξη μέσω του προγράμματος «Ακτίδα». Πρόκειται για συγκεκριμένα, μεταγενέστερα και ιατρικώς τεκμηριωμένα στοιχεία, τα οποία δεν είχαν τεθεί υπόψη των Καθ' ων η αίτηση κατά την αρχική διοικητική αξιολόγηση. Κατά την ακροαματική διαδικασία της 10.10.2025, το Δικαστήριο προχώρησε στην εξέταση της παιδοψυχιάτρου που παρακολουθεί την Αιτήτρια 2. Σύμφωνα με τη μαρτυρία της, η ανήλικη έχει διαγνωστεί με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, παρουσιάζει σημαντικά ελλείμματα λεκτικής και μη λεκτικής επικοινωνίας και χρήζει σημαντικής υποστήριξης. Ειδικότερα, η ιατρός ανέφερε ότι η ανήλικη λαμβάνει εργοθεραπεία και λογοθεραπεία σε εβδομαδιαία βάση, ενώ παράλληλα η οικογένεια υποστηρίζεται από το Κέντρο Οικογενειακής Παρέμβασης «Ακτίδα». Τόνισε ότι η συνέπεια και η συνέχεια των θεραπευτικών παρεμβάσεων, καθώς και η υποστήριξη από το οικογενειακό περιβάλλον, είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την ανάπτυξη της ανήλικης. Περαιτέρω, αναφέρθηκε στη σημασία της σχέσης του τέκνου με αμφότερους τους γονείς και εξέφρασε την άποψη ότι ο αποχωρισμός μητέρας και τέκνου δεν ενδείκνυται, εκτός εάν συντρέχουν ιδιαίτερα σοβαροί λόγοι. Αναφορικά με το ενδεχόμενο επιστροφής της ανήλικης στο Καμερούν μαζί με τους γονείς της, η ιατρός διευκρίνισε ότι δεν γνωρίζει τις συνθήκες και τις διαθέσιμες υπηρεσίες στη συγκεκριμένη χώρα, επισημαίνοντας, ωστόσο, ότι καθοριστική σημασία έχει η δυνατότητα διατήρησης της αναγκαίας θεραπευτικής και οικογενειακής υποστήριξης.

 

46.          Συνεπώς, ο πρώτος ουσιώδης ισχυρισμός, αναφορικά με την προσωπική ταυτότητα και το προφίλ των Αιτητριών, γίνεται αποδεκτός, με την ανωτέρω συμπλήρωση ως προς την επικαιροποιημένη κατάσταση των οικογενειακών δεδομένων και της υγείας τους.

 

47.          Ως προς τον δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό περί του σεξουαλικού προσανατολισμού της Αιτήτριας το Δικαστήριο κρίνει ότι θα έπρεπε να σχηματιστούν συναφώς δύο επιμέρους ισχυρισμοί ως εξής: Ως δεύτερος αναφορικά με τον ισχυριζόμενο σεξουαλικό της προσανατολισμό ως αμφιφιλόφυλη και ως τρίτος νεοσχηματισθείς ισχυρισμός, η φερόμενη δίωξή της από τις αρχές της χώρας της και συγγενικά πρόσωπα της τέως συντρόφου της.

 

48.          Ως προς τον ισχυρισμό της Αιτήτριας ότι είναι αμφιφυλόφιλη (δεύτερος νεοσχηματισθείς ισχυρισμός) και σχετικά με μοντέλο ανάλυσης που χρησιμοποιήσαν οι Καθ' ων η αίτηση (Difference, Stigma, Shame, Harm (DSSH) model), σημειώνεται ο σκεπτικισμός γύρω από τη χρήση του, καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να δημιουργηθούν στερεότυπα και να καταλήξει η αξιολόγηση αξιοπιστίας της Αιτήτριας σε ένα κατάλογο τυποποιημένων στοιχείων που ένας αιτών θα πρέπει ή όχι να πληροί, εις βάρος της εξατομικευμένης εξέτασης.[2] Χωρίς το εν λόγω μοντέλο να αποκλείεται ως καθοδηγητική μέθοδος για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας της Αιτήτριας, εν προκειμένω, το παρόν Δικαστήριο αξιολογεί τον εν λόγω ισχυρισμό στη βάση των κοινώς αποδεκτών δεικτών αξιοπιστίας, χωρίς να γίνεται ειδική αναφορά στο εν λόγω μοντέλο. Ειδικότερα, Όπως προκύπτει από τη νομολογία του ΔΕΕ στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-148/13 έως C-150/13, A, B και C, η αξιολόγηση των δηλώσεων ενός αιτούντος σχετικά με τον σεξουαλικό του προσανατολισμό δεν επιτρέπεται να στηρίζεται αποκλειστικά σε στερεοτυπικές αντιλήψεις. Αντίστοιχα, η χρήση του μοντέλου Difference, Stigma, Shame, Harm (DSSH) δεν μπορεί να συνεπάγεται την απαίτηση να έχει βιώσει ή περιγράψει η Αιτήτρια μια προκαθορισμένη ακολουθία συναισθημάτων, εσωτερικών συγκρούσεων ή εμπειριών αυτογνωσίας. Προς τούτο επισημαίνονται τα κάτωθι. Αρχικώς, παρατηρώ πως κατά την συνέντευξή της Αιτήτριας υπεβλήθη σε πλήθος ερωτήσεων ανοικτού τύπου, αλλά και σε μεγάλο αριθμό διευκρινιστικών και κλειστού τύπου ερωτήσεων, ώστε να μπορέσει η ίδια να αναπτύξει με επαρκή λεπτομέρεια, τόσο τις εμπειρίες και τα βιώματά της, όσο και τις σκέψεις και τα συναισθήματά της και να αποσαφηνίσει τους ισχυρισμούς της περαιτέρω. Επίσης, ορθώς δεν τέθηκαν ερωτήσεις παρεμβατικές στην ιδιωτική ζωή της Αιτήτριας (βλ. σχετικά την απόφαση του ΔΕΕ της 2ας Δεκεμβρίου 2014, C-148/13 έως C-150/13, A, B, C, A B and C, ECLI:EU:C:2014:2406). Επισημαίνεται εξάλλου πως δεν αναμένεται από όλα τα ΛΟΑΤΚI άτομα να βιώσουν με τον ίδιο τρόπο την σεξουαλικότητα  τους, η αντίδραση απέναντι στην διαφορετικότητα εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως τα προσωπικά βιώματα, την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και το πολιτισμικό πλαίσιο της χώρας διαμονής. Τα συναισθήματα που αναπτύσσονται κατά την διαδικασία της συνειδητοποίησης της σεξουαλικότητας είναι υποκειμενικά και προσωπικά. Μπορεί να υπάρχουν κάποια κοινά συναισθήματα και εμπειρίες (π.χ απόρριψης, ντροπής) μεταξύ των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι αποδυναμώνεται η αξιοπιστία ενός ισχυρισμού περί σεξουαλικού προσανατολισμού όταν ένα άτομο έτυχε θετικών εμπειριών ή ευτυχία σχετικά με τη σεξουαλικότητά του στην χώρα καταγωγής του.[3]

 

49.          Ως προς την εσωτερική αξιοπιστία του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού, αναφορικά με τον ισχυριζόμενο αμφιφυλοφιλικό προσανατολισμό της Αιτήτριας 1, το Δικαστήριο προχωρεί σε συνολική και εξατομικευμένη αξιολόγηση των δηλώσεών της, τόσο κατά τη διοικητική συνέντευξη όσο και κατά την ενώπιόν του ακροαματική διαδικασία, λαμβάνοντας υπόψη τις προσωπικές της περιστάσεις και τα νεότερα αποδεικτικά δεδομένα.

 

50.          Καταρχάς, επισημαίνεται ότι η Αιτήτρια αναφέρθηκε σε σχέσεις με γυναίκες στη χώρα καταγωγής της, και συγκεκριμένα με την Dorin, τη Sophie και τη Merline, ενώ κατά τη δικαστική διαδικασία επικαλέστηκε μεταγενέστερες σχέσεις με γυναίκες στη Δημοκρατία. Εντούτοις, παρά την αναφορά της σε συγκεκριμένα πρόσωπα και χρονικές περιόδους, η αφήγησή της παρέμεινε περιορισμένη ως προς την ουσιαστική ανάπτυξη των σχέσεων αυτών, τις περιστάσεις δημιουργίας και εξέλιξής τους και τις προσωπικές εμπειρίες που η ίδια συνέδεσε με αυτές.

 

51.          Ειδικότερα, αναφορικά με τη σχέση της με την Dorin, την οποία χαρακτήρισε ως ιδιαίτερα σημαντική, η Αιτήτρια περιορίστηκε κυρίως σε αναφορές περί του χρόνου που περνούσαν μαζί και των αισθημάτων ελευθερίας και προσωπικής αποδοχής που βίωνε. Παρά τη σημασία που η ίδια απέδωσε στη συγκεκριμένη σχέση, δεν ανέπτυξε επαρκώς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ούτε συγκεκριμένες περιστάσεις που να επιτρέπουν την πληρέστερη κατανόηση της προσωπικής σημασίας της. Αντίστοιχα, οι αναφορές της στις λοιπές σχέσεις της με γυναίκες παρέμειναν σε σημαντικό βαθμό γενικές, ενώ η περιγραφή της σχέσης της με τη Merline επικεντρώθηκε κυρίως στα περιστατικά της φερόμενης αποκάλυψης και δίωξής τους

 

52.          Περαιτέρω, παρατηρείται ότι η Αιτήτρια, κατά τη δικαστική διαδικασία, δήλωσε ότι θεωρεί τον εαυτό της ομοφυλόφιλη, πλην όμως αυτοπροσδιορίζεται και ως αμφιφυλόφιλη επειδή έχει αποκτήσει δύο τέκνα. Επίσης, κατά την ανάπτυξη των προσωπικών της βιωμάτων αναφέρθηκε σε αρνητικά συναισθήματα και αποστροφή προς τους άνδρες, κατόπιν παρελθούσας εμπειρίας σεξουαλικής παρενόχλησης σε νεαρή ηλικία, ενώ, συγχρόνως, από τις δηλώσεις της προκύπτει ότι διατήρησε ερωτικές σχέσεις με άνδρες, από τις οποίες απέκτησε δύο τέκνα με διαφορετικούς πατέρες.

 

53.          Το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι η διατήρηση ερωτικών σχέσεων με άνδρες, η εκούσια συμμετοχή σε τέτοιες σχέσεις ή η απόκτηση τέκνων δεν αποτελούν, αφ' εαυτών, στοιχεία ασύμβατα με τον αμφιφυλοφιλικό προσανατολισμό και δεν μπορούν να θεμελιώσουν δυσμενή κρίση αξιοπιστίας. Ούτε η εναλλαγή των χαρακτηρισμών «ομοφυλόφιλη» και «αμφιφυλόφιλη» αρκεί αυτοτελώς για την απόρριψη του ισχυρισμού της.

 

54.          Ωστόσο, η ιδιαίτερη σημασία των ανωτέρω δηλώσεων έγκειται στο ότι η Αιτήτρια δεν αποσαφήνισε επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο η ίδια αντιλαμβανόταν και περιέγραφε τον σεξουαλικό της προσανατολισμό, ιδίως σε συνάρτηση με τις διαφοροποιημένες αναφορές της ως προς τα συναισθήματά της απέναντι στους άνδρες και τις σχέσεις που διατηρούσε μαζί τους. Η διαπίστωση αυτή δεν προϋποθέτει ότι η Αιτήτρια όφειλε να παρουσιάσει συγκεκριμένη διαδικασία αυτογνωσίας ή να εξηγήσει τον σεξουαλικό της προσανατολισμό με προκαθορισμένο τρόπο. Αφορά, αντιθέτως, την περιορισμένη συγκεκριμενοποίηση των προσωπικών περιστάσεων και εμπειριών στις οποίες η ίδια επέλεξε να αναφερθεί.

 

55.          Πρόσθετο στοιχείο προς αξιολόγηση συνιστούν οι δηλώσεις της Αιτήτριας κατά τη δικαστική διαδικασία αναφορικά με τη μεταγενέστερη σχέση της με γυναίκα ονόματι Amelia. Η Αιτήτρια δήλωσε ότι διατηρούσε σχέση μαζί της κατά τους τελευταίους δύο μήνες και ότι η τελευταία συνήθιζε να αναλαμβάνει την επίβλεψη της ανήλικης θυγατέρας της. Η Amelia προσήλθε ενώπιον του Δικαστηρίου και απάντησε σε ερωτήσεις αναφορικά με τη σχέση της με την Αιτήτρια, καθώς και τον σεξουαλικό της προσανατολισμό, δηλώνοντας ότι αυτοπροσδιορίζεται ως αμφιφυλόφιλη. Γενικότερα, παρατηρείται ότι η Αιτήτρια υπήρξε λακωνική, γενικόλογη και συγκεχυμένη ως προς τα συναισθήματα και τις σκέψεις της σε σχέση με τη σεξουαλικότητά της (Ερ. 49-2χ του δ.φ.).

 

56.          Ωστόσο, από τις σχετικές δηλώσεις, όπως αυτές καταγράφηκαν κατά τη δικαστική διαδικασία, δεν προέκυψε επαρκής ανάπτυξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της επικαλούμενης σχέσης, των περιστάσεων δημιουργίας της, της εξέλιξής της και των προσωπικών εμπειριών που τη συνόδευαν. Η αναφορά στο γεγονός ότι η Amelia αναλάμβανε την επίβλεψη της ανήλικης θυγατέρας της Αιτήτριας αποτελεί συγκεκριμένο στοιχείο της μεταξύ τους συναναστροφής, δεν αρκεί όμως, χωρίς περαιτέρω συγκεκριμενοποίηση, για να αποσαφηνίσει τη φύση της επικαλούμενης ερωτικής σχέσης. Αντίστοιχα, το γεγονός ότι η Amelia αυτοπροσδιορίστηκε ως αμφιφυλόφιλη και έχει αποκτήσει τέκνο δεν αποδυναμώνει τον ισχυρισμό περί της σχέσης της με την Αιτήτρια, πλην όμως δεν συνιστά, αυτοτελώς, επιβεβαίωσή του. Ούτε ωστόσο και η τελευταία προσέθεσε οποιαδήποτε βιωματικής φύσεως λεπτομέρεια και πτυχή της φερόμενης σχέσης τους.

 

57.          Συνεκτιμάται, περαιτέρω, ότι κατά την προηγούμενη δικαστική διαδικασία η Αιτήτρια είχε αναφερθεί σε σχέση με άλλη γυναίκα, ονόματι Nadia, η οποία διέμενε στην επαρχία Πάφου. Η μεταγενέστερη αναφορά στην Amelia δεν συνιστά αφ' εαυτής αντίφαση, δεδομένου ότι πρόκειται για διαφορετικές χρονικές περιόδους και, σύμφωνα με τις δηλώσεις της Αιτήτριας, για διαφορετικά πρόσωπα. Εντούτοις, η περιορισμένη ανάπτυξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των επικαλούμενων σχέσεων συνεκτιμάται στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης.

 

58.          Κατά την αποτίμηση των ανωτέρω, το Δικαστήριο λαμβάνει ιδιαιτέρως υπόψη την ψυχιατρική κατάσταση της Αιτήτριας, όπως αυτή προκύπτει από την επικαιροποιημένη ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 3.10.2025. Ειδικότερα, η διαγνωσθείσα διαταραχή μετατραυματικού στρες, οι επαναλαμβανόμενες αναβιώσεις ψυχοτραυματικών γεγονότων, η υπερεγρήγορση και η καταθλιπτική συμπτωματολογία αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της προσωπικής της κατάστασης, τα οποία πρέπει να συνεκτιμηθούν κατά την αξιολόγηση της δυνατότητάς της να ανακαλεί, να οργανώνει και να εκθέτει τα προσωπικά της βιώματα.

 

59.          Πλην όμως, από τα προσκομισθέντα ιατρικά δεδομένα δεν προκύπτει ειδική διαπίστωση περί διαταραχής της μνήμης ή συγκεκριμένης αδυναμίας ανάκλησης των επίμαχων προσωπικών εμπειριών, η οποία να παρέχει άμεση ιατρική εξήγηση για τις διαπιστωθείσες ελλείψεις συγκεκριμενοποίησης. Η απουσία τέτοιας διαπίστωσης δεν αποκλείει την ενδεχόμενη επίδραση του ψυχικού τραύματος στην αφήγησή της. Συνεκτιμάται, ωστόσο, ότι η Αιτήτρια, τόσο κατά τη διοικητική συνέντευξη όσο και κατά τη δικαστική διαδικασία, ήταν σε θέση να προσδιορίσει πρόσωπα, περιστατικά και χρονικές περιόδους και να απαντήσει σε σειρά διευκρινιστικών ερωτήσεων, χωρίς να προκύπτει γενικευμένη αδυναμία κατανόησης ή ανάκλησης των γεγονότων.

 

60.          Υπό το φως του συνόλου των ανωτέρω, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, παρά την παροχή επαρκών ευκαιριών στην Αιτήτρια να αναπτύξει και να αποσαφηνίσει τους ισχυρισμούς της, οι δηλώσεις της ως προς τον επικαλούμενο σεξουαλικό της προσανατολισμό εξακολουθούν να παρουσιάζουν ουσιώδεις ελλείψεις συγκεκριμενοποίησης, ιδίως ως προς το προσωπικό περιεχόμενο και την εξέλιξη των σχέσεων που η ίδια επικαλέστηκε. Οι ελλείψεις αυτές δεν στηρίζονται στην απουσία συγκεκριμένων συναισθηματικών αντιδράσεων, στην περιορισμένη γνώση της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ, στη διατήρηση σχέσεων με άνδρες ή στην απόκτηση τέκνων, αλλά στην εκτιμώμενη ανεπαρκή ανάπτυξη των εξατομικευμένων περιστάσεων της προσωπικής της αφήγησης.

 

61.          Κατά συνέπεια, κατόπιν συνολικής και εξατομικευμένης συνεκτίμησης των δηλώσεων της Αιτήτριας, των πρόσθετων στοιχείων που προέκυψαν κατά τη δικαστική διαδικασία και της ιδιαίτερης ψυχιατρικής της κατάστασης, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός δεν χαρακτηρίζεται από επαρκή εσωτερική αξιοπιστία. Η κρίση αυτή αφορά αποκλειστικά τον εξεταζόμενο ισχυρισμό και δεν προδικάζει την αυτοτελή αξιολόγηση των περιστατικών φερόμενης δίωξης, τα οποία εξετάζονται στο πλαίσιο του τρίτου ουσιώδους ισχυρισμού.

 

62.          Ως προς την εξωτερική αξιοπιστία του υπό εξέταση ισχυρισμού, σύμφωνα με πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, η ομόφυλη σεξουαλική δραστηριότητα απαγορεύεται βάσει του άρθρου 347 – 1 του ποινικού κώδικα του 2016.[4] Η διάταξη αυτή προβλέπει μέγιστη ποινή φυλάκισης έως πέντε έτη και χρηματικό πρόστιμο.[5] Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες ποινικοποιούνται βάσει του νόμου αυτού.[6] Ενώ ο πρώτος ποινικός κώδικας του Καμερούν, του 1965, δεν ποινικοποιούσε την ομόφυλη σεξουαλική δραστηριότητα, μια τροποποίηση που εισήχθη το 1972 πρόσθεσε το αδίκημα της «ομοφυλοφιλίας», το οποίο έχει διατηρηθεί έως σήμερα.[7] Υπάρχουν σημαντικά στοιχεία ότι ο νόμος αυτός εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια, με τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα να υπόκεινται συχνά σε συλλήψεις.[8]

 

63.          Η ύπαρξη περιστατικών επιθέσεων κατά ατόμων ΛΟΑΤΚΙ επιβεβαιώνεται και από την 2023 έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, δημοσιευθείσα τον Απρίλιο 2024.[9] Η έκθεση αναφέρει ότι οι κρατικές αρχές είτε δεν παρενέβησαν είτε παρενέβησαν ελάχιστα για να προστατεύσουν τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ ή να κυνηγήσουν τους δράστες.[10] Ανέκδοτες αναφορές έδειξαν ότι ορισμένα μέλη της κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ ήταν επιζώντες «διορθωτικού βιασμού», αναγκαστικού γάμου και αναγκαστικών εγκυμοσύνων, με σκοπό να εξαναγκαστούν να αλλάξουν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου τους.[11] Μέλη των οικογενειών ατόμων ΛΟΑΤΚΙ φέρονται επίσης να επιστράτευσαν παραδοσιακούς θεραπευτές και ψυχολόγους για να εξαναγκάσουν τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ να εγκαταλείψουν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό.[12]

 

64.          Σύμφωνα με την οργάνωση Advocates for Human Rights, τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.[13]

 

65.          Η πλέον πρόσφατη έκθεση του Ελβετικού Κρατικού Γραφείου Μετανάστευσης, δημοσιευθείσα τον Μάρτιο 2024 που αφορά στις σεξουαλικές και έμφυλες μειονότητες, επικαλούμενη τρίτες πηγές με τις οποίες διεξήγαγε τηλεφωνικές συνεντεύξεις, αναφέρει ότι άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας μπορεί να δεχθούν άσχημα σχόλια ή κακή μεταχείριση ανάλογα με την εμφάνιση ή τον λόγο επίσκεψης σε νοσοκομείο ενώ οι γυναίκες δυσκολεύονται να αποκαλύψουν τις σεξουαλικές τους σχέσεις στους γιατρούς.[14] Στο Καμερούν οι περισσότεροι ψυχολόγοι είναι ομοφοβικοί.[15]  Σημειώνεται ότι υφίστανται οργανώσεις οι οποίες μπορούν να εξασφαλίσουν την παρακολούθηση θεραπείας κατά του ιού HIV, νομική υποστήριξη ή παροχή έκτακτης στέγασης σε άτομα ΛΟΑΤΚΙ.[16] Τέτοιες υπηρεσίες εξαρτώνται από συνεισφορές διαφόρων δωρητών, όπως το Παγκόσμιο Ταμείο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι κυβερνήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών (USAID) και της Γερμανίας (GIZ).[17]

 

66.          Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη έκθεση της CEDOCA, της μονάδας έρευνας πληροφοριών χώρας καταγωγής της Υπηρεσίας του Γενικού Επιτρόπου για τους Πρόσφυγες και τους Ανιθαγενείς του Βελγίου, η οποία δημοσιεύθηκε τον Μάιο 2026, οι υπηρεσίες επιβολής του νόμου παραβιάζουν συχνά τις δικονομικές εγγυήσεις κατά τη διάρκεια της αστυνομικής κράτησης και υποβάλλουν τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα σε κακομεταχείριση και καταχρηστικές πρακτικές με σκοπό να διαπιστώσουν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό.[18] Οι καταχρήσεις αυτές συνοδεύονται συχνά από εκβιασμούς και παράνομες απαιτήσεις χρημάτων, καθώς τα άτομα που πλήττονται προσπαθούν να αποφύγουν τη σύλληψη, την αυθαίρετη κράτηση και τον στιγματισμό.[19] Επιπλέον, ο φόβος αντιποίνων και ο κοινωνικός στιγματισμός αποθαρρύνουν τα θύματα από το να καταγγείλουν τις κακοποιήσεις, με αποτέλεσμα οι περιορισμένες καταγγελίες που υποβάλλονται σπάνια καταλήγουν στη διενέργεια ουσιαστικών ερευνών ή στην άσκηση αποτελεσματικών δικαστικών διαδικασιών.[20] Περαιτέρω, τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα υφίστανται, τόσο από κρατικούς όσο και μη κρατικούς φορείς, «συστηματικά ένα ευρύ φάσμα μορφών βίας, όπως προσβολές, δυσφήμηση, στιγματισμό, δημόσια αποκάλυψη του σεξουαλικού προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου τους χωρίς τη συγκατάθεσή τους, καθώς και σωματική, ψυχολογική, σεξουαλική και οικονομική κακοποίηση.»[21] Πολλά ΛΟΑΤΚΙ άτομα στερούνται ή αντιμετωπίζουν εμπόδια στην άσκηση του δικαιώματός τους στην ελευθερία της θρησκείας, στην οικογενειακή ζωή, στην εκπαίδευση, στην υγειονομική περίθαλψη και στη στέγαση, λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού ή της ταυτότητας φύλου τους.[22]

 

67.          Όπως αναφέρει το Erasing 76 Crimes, ένας ειδησεογραφικός ιστότοπος που επικεντρώνεται στις συνέπειες των νόμων κατά των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων καθώς και στις προσπάθειες για την κατάργησή τους[23], μετά τις προεδρικές εκλογές του Οκτωβρίου 2025, δεκάδες ΛΟΑΤΚΙ άτομα συνελήφθησαν στον δρόμο, σε δημόσιους χώρους ή ακόμα και στις οικίες τους με αόριστες αιτιολογίες, όπως «διατάραξη της δημόσιας τάξης», «ύποπτη συμπεριφορά» ή «μη συμμόρφωση με τον ενδυματολογικό κώδικα» και κρατήθηκαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς πρόσβαση σε δικηγόρο ή ενημέρωση για τις κατηγορίες εις βάρος τους.[24]

 

68.          Σύμφωνα με έτερο δημοσίευμα του Erasing 76 Crimes του Σεπτεμβρίου 2026, τον Αύγουστο, τουλάχιστον 68 άτομα που ήταν ή θεωρήθηκαν ομοφυλόφιλα συνελήφθησαν στις συνοικίες Makepe και Bonamoussadi της Douala, με την κατηγορία της ομοφυλοφιλίας με την δικαιολογία ότι ομοφυλόφιλα άτομα βρίσκονταν σε ένα τοπικό μπαρ το οποίο διέθετε δωμάτια τα οποία χρησιμοποιούνταν για σεξουαλικές συνευρέσεις.[25]

 

69.          Από τη συνεκτίμηση των ανωτέρω πληροφοριών χώρας καταγωγής προκύπτει ότι τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ στο Καμερούν αντιμετωπίζουν σοβαρό κοινωνικό στιγματισμό, διακρίσεις και κίνδυνο κακομεταχείρισης, τόσο από κρατικούς όσο και από μη κρατικούς φορείς, ενώ η ομόφυλη σεξουαλική δραστηριότητα εξακολουθεί να ποινικοποιείται και καταγράφονται περιστατικά συλλήψεων και αυθαίρετης κράτησης. Ως εκ τούτου, οι εξωτερικές πηγές επιβεβαιώνουν τη γενικότερη κατάσταση που επικρατεί στη χώρα καταγωγής αναφορικά με τη μεταχείριση των ατόμων ΛΟΑΤΚΙ και τη δυνητική έκθεσή τους σε διωκτικές πρακτικές. Εντούτοις, οι πληροφορίες αυτές, μολονότι συναφείς με τον υπό εξέταση ισχυρισμό, δεν επαρκούν αφ’ εαυτών για να τεκμηριώσουν τον επικαλούμενο σεξουαλικό προσανατολισμό της Αιτήτριας 1, ούτε αίρουν τις ουσιώδεις ελλείψεις εσωτερικής αξιοπιστίας που διαπιστώθηκαν κατόπιν της εξατομικευμένης αξιολόγησης των δηλώσεών της και του συνόλου των προσκομισθέντων αποδεικτικών στοιχείων. Συνεπώς, παρά τη συμβατότητα του γενικότερου πλαισίου που περιγράφεται στις εξωτερικές πηγές με τις συνθήκες που επικαλείται η Αιτήτρια, ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός, περί του αμφιφυλοφιλικού της προσανατολισμού, δεν κρίνεται επαρκώς αξιόπιστος και, ως εκ τούτου, δεν γίνεται αποδεκτός.

 

70.          Ως προς τον ισχυρισμό περί δίωξής της από τις αρχές της χώρας της και συγγενικά πρόσωπα της τέως συντρόφου της (τρίτος νεοσχηματισθείς ισχυρισμός)  επισημαίνονται τα ακόλουθα: Καταρχάς, η αναφορά της Αιτήτριας, όπου εντοπίστηκε η ίδια με την τέως σύντροφο της Merline, από τη θεία της και άλλα άτομα κρίνεται καταρχήν συνεκτική. Ωστόσο, οι αναφορές της περί απειλών από την οικογένεια της τέως συντρόφου της είναι γενικές και αόριστες. Κατά την διάρκεια της συνέντευξης της ισχυρίστηκε ότι η οικογένεια της Merline, προέβη σε καταγγελία εναντίον της, όταν η αυτή προσπάθησε να επανασυνδεθεί μαζί της μετά την αποφυλάκιση της, προσκομίζοντας το έγγραφο αναζήτησης της από τις αρχές (βλ.ερ. 38-37, 35 του δ.φ.). Δεν προέβη σε καμία άλλη αναφορά περί αναζήτησης της από την οικογένεια της Merline. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, ισχυρίστηκε ότι λάμβανε απειλές από την οικογένεια της τέως συντρόφου της, μέσω του τηλεφώνου της. Αντίστοιχα ασαφείς παραμένουν οι αναφορές της αναφορικά με το ένταλμα αναζήτησης – ερ 35 του δ.φ. – που προσκόμισε προκειμένου να αποδείξει την υποβολή καταγγελίας από την οικογένεια της τέως συντρόφου της. Σε κανένα στάδιο της διαδικασίας δεν εξηγείται με τρόπο σαφή πώς περιήλθε το εν λόγω έγγραφο στην κατοχή της, ενώ παράλληλα προβαίνει σε αντιφατικές αναφορές. Αρχικά δήλωσε ότι ο θείος της το απέστειλε μέσω τηλεφώνου κατά τη ακροαματική διαδικασία ημερ. 4.08.2025, ισχυρίστηκε ότι της το έδωσε στο χέρι την ημέρα αποχώρησης της από τη χώρα καταγωγής της. Η Αιτήτρια, επί της ένορκης της δήλωσης ημερ. 30.11.2023, προσκόμισε ως Τεκμήριο 5, βεβαίωση του δικηγόρου της στο Καμερούν, ότι στις 02.05.2019 καταχωρίστηκε καταγγελία εναντίον της Αιτήτριας από “N. Ν. Μ.V. R.” για το αδίκημα της ομοφυλοφιλίας. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με τις δηλώσεις της Αιτήτριας, καθόλη τη διάρκεια τόσο της διοικητικής διαδικασίας όσο και της παρούσας διαδικασίας, η οικογένεια της Merline προχώρησε σε καταγγελία εναντίον της, και σύμφωνα με τις δηλώσεις της το επίθετο της Merline είναι “M[..]u” (βλ.ερ. 48-3χ του δ.φ.). Ως εκ τούτου, η πληροφορία που προσκομίζεται μέσω του Τεκμηρίου 5, ουδεμία σχέση έχει με τις δηλώσεις της Αιτήτριας.

 

71.          Περαιτέρω, διαπιστώνεται μεταβολή στις αναφορές της Αιτήτριας αναφορικά με τον τρόπο με τον οποίο έγινε αντιληπτή η ερωτική τους σχέση από τη θεία της Merline. Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης της, ισχυρίστηκε ότι συναντιόταν με την Merline στην οικία της θείας της και ότι η θεία την συμπαθούσε (βλ.ερ. 39) και όταν άρχισε να υποψιάζεται για τη σχέση τους, τις παγίδευσε περιγράφοντας το περιστατικό του Μαΐου 2019. Ωστόσο, κατά την ακροαματική διαδικασία ημερ. 4.8.2025, ισχυρίστηκε ότι η θεία της Merline, τις εντόπισε σε τρυφερές στιγμές, πριν από το περιστατικού του Μαΐου, θύμωσε και της είπε να μην ξαναπάει στην οικία της.  Επιφανειακές και ασαφείς κρίνονται οι δηλώσεις της ως προς τη φυλάκιση της, τις συνθήκες κράτησης και απελευθέρωσης της. Η Αιτήτρια αναφέρθηκε σε καταβολή εγγυητικής από τον πατέρα της προκειμένου να αφεθεί ελεύθερη, εντούτοις οι μετέπειτα δηλώσεις της αναφορικά με τα περιστατικά που ακολούθησαν της εν λόγω διευθέτησης, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο διέφυγε από τη χώρα, είναι πάλι επιφανειακές και ασαφείς. Ειδικότερα, περιέγραψε ότι κατά την προσπάθειά της να ταξιδέψει, ενώ είχε ήδη εκδοθεί ένταλμα αναζήτησης, κατά τους ισχυρισμούς τηw, κατάφερε να εξέλθει της χώρας αφού χρημάτισε τις αρχές του αεροδρομίου (βλ.ερ. 37 του δ.φ.).

 

72.          Αναφορικά με τα έγγραφα τα οποία προσκόμισε, σημειώνεται ότι το έγγραφο με τίτλο «Avis de rechercher», το οποίο βρίσκεται καταχωρισμένο ως ερυθρό 35 του διοικητικού φακέλου, φέρει ημερομηνία 10.06.2019, ήτοι προγενέστερη της εξόδου της Αιτήτριας από τη χώρα. Επί του εγγράφου, επιπλέον, παρατηρείται αναφορά στη Interpol, ενός μη κυβερνητικού διακρατικού οργανισμού, γεγονός που πλήττει την γνησιότητα του εν λόγω εγγράφου, καθότι το έγκλημα για το οποίο κατηγορείται- ως ισχυρίζεται η Αιτήτρια – είναι της ομοφυλοφιλίας. Δεν παροράται, ωστόσο, ότι επί του εγγράφου γίνεται αναφορά περί αμφιφυλοφίλιας, ενώ σύμφωνα με το πυρήνα του αιτήματος της Αιτήτριας, η ίδια και η τέως σύντροφος της συνελήφθησαν για πράξη ομοφυλοφιλίας. Κληθείσα να διευκρινίσει τη συγκεκριμένη αναφορά, κατά την ακροαματική διαδικασία, η Αιτήτρια δήλωσε ότι δεν γνωρίζει. Σε έρευνα του Δικαστηρίου σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης αναφορικά με τα εντάλματα έρευνας, σε σχετικό COI Querry του EASO του 2018[26],  αναφέρονται τα εξής:

«Το Μέρος II του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του Καμερούν, με τίτλο «Δικαστικές διαδικασίες», περιέχει διατάξεις σχετικά με τους διαφορετικούς τύπους εγγράφων που συνιστούν «δικαστικές διαδικασίες». Το άρθρο 11 έχει ως εξής:

«(1) Η δικαστική διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει ένα έγγραφο με το οποίο ένας δικαστής ή ένα δικαστήριο διατάσσει είτε: - την εμφάνιση ή την προσκόμιση ενός ατόμου ενώπιόν τους· ή - την κράτηση υπόπτου, κατηγορουμένου ή μάρτυρα που είναι ύποπτος για παρακώληση της αναζήτησης αποδεικτικών στοιχείων· ή - την φυλάκιση ενός καταδικασθέντος· ή - την έρευνα αντικειμένων που είτε χρησιμοποιήθηκαν είτε προμηθεύτηκαν για τη διάπραξη αδικήματος.

(2) Τα ακόλουθα αποτελούν δικαστικές διαδικασίες: κλήτευση, ένταλμα εκ της έδρας, ένταλμα κράτησης, [.], ένταλμα έρευνας, ένταλμα σύλληψης και φυλάκιση».

Σύμφωνα με το αρ. 12 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας στο οποίο παραπέμπει το αρ. 18, οι εκδούσες αρχές των ενταλμάτων σύλληψης είναι οι εξής:

Αρ. 12 «(1) (α) Ο Πολιτειακός Σύμβουλος (State Counsel) μπορεί να εκδίδει κλήσεις, εντάλματα σύλληψης, εντάλματα έρευνας ή εντάλματα παραγωγής, (.) (2) Ο Ανακριτής (Examining Magistrate) μπορεί να εκδώσει κλήτευση, κλητήριο θέσπισμα, ένταλμα έρευνας, ένταλμα σύλληψης, προσωρινό ένταλμα κράτησης και ένταλμα εξαγωγής.(3) Το πρωτόδικο δικαστήριο μπορεί να εκδώσει κλήτευση, κλητήριο θέσπισμα, ένταλμα έρευνας, ένταλμα σύλληψης, προσωρινό ένταλμα κράτησης, ένταλμα φυλάκισης και ένταλμα εξαγωγής.».

 

73.          Σε έτερη πηγή αναφορικά αναφορικά με τα εντάλματα έρευνας στη χώρα καταγωγής, παρατίθενται οι κάτωθι πληροφορίες.

 

74.          Το Άρθρο 11, ορίζει τα εξής σχετικά με τους διάφορους τύπους εγγράφων που αποτελούν «διαδικασίες δικαστηρίου»: (1) Διαδικασία δικαστηρίου είναι ένα έγγραφο μέσω του οποίου ένας δικαστής ή ένα δικαστήριο διατάζει είτε: την εμφάνιση ή προσέλευση ενός προσώπου ενώπιον του· ή την κράτηση ενός υπόπτου, κατηγορούμενου, ή μάρτυρα που εμποδίζει την αναζήτηση αποδεικτικών στοιχείων· ή τη φυλάκιση ενός καταδικασμένου· ή την έρευνα για αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν ή αποκτήθηκαν από την τέλεση ενός εγκλήματος. (2) Τα ακόλουθα θεωρούνται διαδικασίες δικαστηρίου: κλήση, ένταλμα βίαιης προσαγωγής, ένταλμα προσωρινής κράτησης, ένταλμα προσκόμισης, ένταλμα έρευνας, ένταλμα σύλληψης και ένταλμα φυλάκισης.[27]

 

75.          Σε σχέση με τις αρμόδιες αρχές για την έκδοση των ανωτέρω εγγράφων, το Άρθρο 12 αναφέρει: (1) (α) Ο Εισαγγελέας δύναται να εκδώσει: κλητεύσεις, εντάλματα σύλληψης, εντάλματα έρευνας, εντάλματα προσκόμισης […] (2) Ο Ανακριτής μπορεί να εκδώσει: κλητεύσεις, εντάλματα βίαιης προσαγωγής, εντάλματα έρευνας, εντάλματα προσωρινής κράτησης, εντάλματα προσκόμισης. (3) Το δικαστήριο της κύριας δίκης μπορεί να εκδώσει: κλητεύσεις, εντάλματα βίαιης προσαγωγής, εντάλματα έρευνας, εντάλματα προσωρινής κράτησης, εντάλματα φυλάκισης, εντάλματα προσκόμισης.[28]

 

76.          Σύμφωνα με το Άρθρο 18, το οποίο αφορά το ένταλμα σύλληψης: (1) Το ένταλμα σύλληψης αποτελεί διαταγή που δίνεται σε αστυνομικό της δικαστικής αστυνομίας, ώστε να συλλάβει έναν κατηγορούμενο ή καταδικασμένο και να τον οδηγήσει ενώπιον μιας από τις δικαστικές αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 12. (2) Εάν ο κατηγορούμενος ή καταδικασμένος διαφεύγει, ο Ανακριτής ή το δικαστήριο της κύριας δίκης μπορεί να εκδώσει ένταλμα σύλληψης εάν το αδίκημα τιμωρείται με στέρηση της ελευθερίας ή αφορά ποινή φυλάκισης. (3) Εάν ο κατηγορούμενος ή καταδικασμένος διαμένει εκτός της εθνικής επικράτειας και δεν εμφανιστεί μετά από σχετική κλήτευση, ο Ανακριτής ή το δικαστήριο μπορεί, για σκοπούς έκδοσης (extradition), να εκδώσει ένταλμα σύλληψης, εφόσον το αδίκημα επισύρει ποινή στέρησης της ελευθερίας τουλάχιστον έξι (6) μηνών ή εφόσον έχει ήδη καταδικαστεί σε ποινή ανάλογης διάρκειας.[29]

 

77.          Με βάση το Άρθρο 20: (1) Εάν το πρόσωπο κατά του οποίου έχει εκδοθεί ένταλμα σύλληψης δεν εντοπιστεί μετά από επιμελή αναζήτηση, αντίγραφο του εντάλματος θα αφεθεί στην τελευταία γνωστή κατοικία του ή στον αρχηγό του χωριού ή της συνοικίας. (2) Θα συνταχθεί γραπτή αναφορά για τις ενέργειες που έγιναν προς εκτέλεση του εντάλματος και θα διαβιβαστεί στην αρχή που το εξέδωσε. (3) Ο δικαστικός αστυνομικός υπεύθυνος για την εκτέλεση του εντάλματος πρέπει να φροντίσει η αναφορά του να υπογραφεί και να σφραγιστεί από μία από τις διοικητικές αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 14(6), και να αφήσει ένα αντίγραφό της στην ίδια αρχή.[30]

 

78.          Η COI Query έκθεση της EUAA που καλύπτει το διάστημα από Ιανουάριο 2023 έως 18 Ιουλίου 2025 και ολοκληρώθηκε στις 18 Ιουλίου 2025 αναφέρει ότι οι πληροφορίες σχετικά με τα τυπικά χαρακτηριστικά και τη μορφή, συμπεριλαμβανομένης της εμφάνισης, της διάταξης και του περιεχομένου των ενταλμάτων σύλληψης και των σημειωμάτων αναζήτησης, ήταν περιορισμένες στις πηγές που συμβουλεύτηκε η EUAA εντός του χρονικού πλαισίου αυτής της έρευνας, ωστόσο, παρατίθενται σχετικώς τα ακόλουθα.[31]

 

79.          Το Άρθρο 26 της Ποινικής Δικονομίας του Καμερούν αναφέρει τα εξής σχετικά με τα στοιχεία που πρέπει να περιλαμβάνονται στα εντάλματα: «Με εξαίρεση το ένταλμα προσκόμισης, όλα τα εντάλματα ή οι κλητεύσεις πρέπει να αναφέρουν το πλήρες όνομα, την ημερομηνία και τον τόπο γέννησης, την οικογενειακή κατάσταση, το επάγγελμα και τη διεύθυνση του προσώπου που κατονομάζεται σε αυτά. Πρέπει να φέρουν ημερομηνία, σφραγίδα και υπογραφή του δικαστή που τα εκδίδει ή του προέδρου του δικαστηρίου της κύριας δίκης.»[32] 

 

80.          Σύμφωνα με την COI Query έκθεση της EUAA, δεν κατέστη δυνατός ο εντοπισμός επίσημων παραδειγμάτων ενταλμάτων σύλληψης και ανακοινώσεων καταζητούμενων μεταξύ των πηγών που εξέτασε η EUAA εντός των χρονικών περιορισμών.[33] Μη επαληθευμένες εικόνες ανακοινώσεων καταζητούμενων που εκδόθηκαν στο Καμερούν εντοπίστηκαν να δημοσιεύονται σε άρθρα μίας τοπικής εφημερίδας ονόματι Actu Cameroun.[34] Ως αρχή έκδοσης των ανακοινώσεων καταζητούμενων, τα εν λόγω άρθρα αναφέρουν την αστυνομία σε περίπτωση διακεκριμένης κλοπής και τη χωροφυλακή σε περίπτωση τελωνειακής απάτης.[35] Στη δεύτερη περίπτωση, η ανακοίνωση καταζητούμενου φέρει τον τίτλο «Message Radio-Porté».[36]

81.          Αναφορικά με τα έγγραφα τα οποία προσκόμισε επί της ένορκης της δήλωσης ημερ. 30.11.2023, σημειώνεται ότι μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 3 έγγραφα με τίτλο "Convocation" (κλήση προς εμφάνιση), τα οποία φέρουν ημερομηνίες 22.05.2019, 27.05.2019 και 03.06.2019. Τα εν λόγω έγγραφα φαίνεται να έχουν εκδοθεί βάσει των άρθρων 79, 82 έως 92 και 103 έως 115 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και φέρουν σφραγίδα και υπογραφή από αξιωματικό δεύτερης τάξης (Commissaire de Police 2 Grade). Δεν κατέστη δυνατή η εξαγωγή περαιτέρω ευρημάτων λόγω της θολότητας των εγγράφων, καθότι πρόκειται για αντίγραφα των πρωτότυπων. Κατά πάγια νομολογημένη αρχή ο δικαστής δεν υποχρεούται να αποφασίζει επί τεχνικών θεμάτων, όπως εν προκειμένω η γνησιότητα ενός εγγράφου, αλλά ούτε έχει τη δυνατότητα προς τούτο αφού δεν έχει την απαιτούμενη τεχνογνωσία για να προβεί σε ένα τέτοιο εγχείρημα (βλ. Αναθεωρητική Έφεση Αρ. 3866, Λάμπρου Λάμπρος v. Κυπριακής Δημοκρατίας και Άλλου, (2009) 3 Α.Α.Δ. 79). Το παρόν Δικαστήριο συναξιολογεί καταρχάς το εν λόγω έγγραφο ακόμα και στις περιπτώσεις όπου δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί η γνησιότητά του (Βλ. Απόφαση του ΔΕΕ της 10.6.2021, την υπόθεση C 921/19, LH κατά Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, ECLI:EU:C:2021:478, σκέψεις 44 και 66). Στο πλαίσιο της αξιολόγησης της αυθεντικότητας ενός εγγράφου μπορεί βεβαίως να ληφθούν υπόψη και τυχόν εξόφθαλμες ενδείξεις μεταποίησης του εγγράφου τις οποίες είναι εύκολο να διακρίνει το Δικαστήριο ακόμα και χωρίς την επέμβαση ενός εμπειρογνώμονα.[37] Εν προκειμένω, αυτά τα προσκομισθέντα, έγγραφα είναι εκ της φύσεως τους χαμηλής αποδεικτικής αξίας καθώς δεν προέρχεται από ανεξάρτητη και αμερόληπτη πηγή. Περαιτέρω, δεν προκύπτει από τα εν λόγω έγγραφα ο λόγος κλήσης της Αιτήτριας.

82.          Σε έρευνα του Δικαστηρίου σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με τη μορφή και το περιεχόμενο του ανωτέρω εγγράφου (Convocation), προέκυψαν τα κάτωθι: Τα άρθρα του Καμερουνέζικου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας στη βάση των οποίων εκδόθηκε το έγγραφο με τίτλο "Convocation" έχουν το εξής περιεχόμενο: Το άρθρο 79 και τα άρθρα 82-92 αφορούν την δικαστική αστυνομία (police judiciaire), ενώ οι διατάξεις των άρθρων 103-115 αφορούν τις διαδικασίες που ακολουθούνται επί αυτόφωρων εγκλημάτων.[38]

83.          Σε COI Query Response του 2013 σχετικά με τις «κλήσεις για εμφάνιση»(notices to appear/convocations) στο Καμερούν, το Συμβούλιο Μετανάστευσης και Προσφύγων του Καναδά (IRB) επικαλείται αλληλογραφία με δικηγόρο της χώρας καθώς και με την Εκτελεστική Διευθύντρια της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης ‘Νέα Ανθρώπινα Δικαιώματα’ (Nouveaux droits de l'homme – NDH), παρατίθενται τα κάτωθι:

«Ο  επικεφαλής δικηγόρος ενός δικηγορικού γραφείου, το οποίο ειδικεύεται μεταξύ άλλων στο ποινικό δίκαιο και διαθέτει γραφεία στην Yaoundé,  Douala και N'knonsamba, δήλωσε ότι «οι κλητεύσεις [...] εκδίδονται στα αστυνομικά τμήματα και, σε ανώτερο επίπεδο, στις επαρχιακές διευθύνσεις της εθνικής αστυνομίας». Ο ανωτέρω δικηγόρος δήλωσε ότι η κλήτευση προς εμφάνιση περιλαμβάνει αποδεικτικό παραλαβής, το οποίο αποσπάται και παραδίδεται στον παραλήπτη. Ο τελευταίος οφείλει να το υπογράψει και να το επιστρέψει στον ανακριτικό υπάλληλο της δικαστικής αστυνομίας. Ωστόσο, η Εκτελεστική Διευθύντρια της ΜΚΟ επισήμανε ότι, αν και ορισμένοι φορείς χρησιμοποιούν κλητεύσεις με απoδεικτικό παραλαβής, η πρακτική αυτή δεν είναι καθολική και δεν προβλέπεται ρητά στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας του Καμερούν (Code de procédure pénale).[…] Ο δικηγόρος και η Εκτελεστική Διευθύντρια δήλωσαν ότι όλες οι κλητεύσεις προς εμφάνιση πρέπει να υπογράφονται από ανακριτικό υπάλληλο της δικαστικής αστυνομίας. Η Εκτελεστική Διευθύντρια προσέθεσε ότι η υπογραφή συνοδεύεται επίσης από την επίσημη σφραγίδα της αστυνομίας και τη σφραγίδα του ονόματος του υπογράφοντος».[39]

84.          Ως προς τη μορφή και το περιεχόμενο των κλητεύσεων/ειδοποιήσεων προς εμφάνιση, ο δικηγόρος δήλωσε ότι το περιεχόμενο των κλητεύσεων «είναι εναρμονισμένο σε όλη την επικράτεια». Η εκτελεστική διευθύντρια δήλωσε, επίσης, ότι «τα έντυπα κλητεύσεως  περιλαμβάνουν γενικά τις ίδιες πληροφορίες». Ωστόσο, προσέθεσε ότι «η μορφή τους και, συχνά, ακόμη και η ποιότητά τους εξαρτάται από τις υπηρεσίες που τα εκδίδουν». Ως προς τη γλώσσα, ο ανωτέρω δικηγόρος δήλωσε ότι οι κλητεύσεις/ειδοποιήσεις εμφάνισης συντάσσονται στα γαλλικά και στα αγγλικά, λαμβάνοντας υπόψη τις δύο επίσημες γλώσσες του Καμερούν. Η εκτελεστική διευθύντρια δήλωσε: «Ο συνταγματικός κανόνας ορίζει ότι, όπως κάθε επίσημη νομοθεσία, [...]οι ειδοποιήσεις εμφάνισης (notices to appear/convocations) πρέπει να είναι δίγλωσσες. Έτσι, σε μια αγγλόφωνη περιοχή, ξεκινούν στα αγγλικά και ακολουθούν τα γαλλικά, και σε γαλλόφωνες περιοχές, τα αγγλικά ακολουθούν τα γαλλικά. Ωστόσο, ορισμένες μονάδες αποκλίνουν από αυτόν τον κανόνα διγλωσσίας».[40]

85.          Σύμφωνα με έκθεση του Σεπτεμβρίου του 2022 του γερμανικού Γραφείου AA - Federal Foreign Office, δεν υπάρχει κεντρικό μητρώο για εντάλματα σύλληψης στο Καμερούν. Οι άνθρωποι που βρίσκονται στο στόχαστρο τοπικών αρχών μπορούν να διαφύγουν μετακομίζοντας στην πρωτεύουσα ή σε απομακρυσμένα μέρη του Καμερούν. Οι αρχές ασφαλείας μπορούν να αναζητήσουν άτομα σε εθνικό επίπεδο, αλλά αυτό συνήθως δεν συμβαίνει.[41]

86.          Υπό το φως των ανωτέρω, παρατηρείται καταρχάς ότι τα φερόμενα ως έγγραφα κλήτευσης, τα οποία προσκομίσθηκαν από την Αιτήτρια, δεν είναι συμβατό, ως προς τη μορφή τους, με τον ισχυρισμό περί δίγλωσσης διατύπωσης του περιεχομένου τους. Περαιτέρω, διαφαίνεται ότι τα εν λόγω έγγραφα δεν επιδόθηκαν στην Αιτήτρια ή σε οποιοδήποτε άλλο συγγενικό πρόσωπο της Αιτήτριας. Επί των εγγράφων αναγράφεται η πόλη Douala, ως τόπος έκδοσης τους, και σύμφωνα με τις δηλώσεις της, ως δηλωμένη διεύθυνση τόπου διαμονής της ήταν η οικία της αδελφής της στη Douala. Επιπλέον, δεν διαφαίνεται ο συγκεκριμένος λόγος για τον οποίο καλείται η Αιτήτρια και οι ημερομηνίες έκδοσης τους, παρουσιάζουν ασυνέπεια με επιμέρους δηλώσεις της. Λόγω των ανωτέρω ελλείψεων, τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία αξιολογείται ως μειωμένης αποδεικτικής αξίας και δεν δύναται να στηρίξει αυτοτελώς θεμελίωση της εξωτερικής αξιοπιστίας της Αιτήτριας, ιδίως υπό το φως και των ευρημάτων που καταδεικνύουν ελλείμματα στην εσωτερική της αξιοπιστία.

87.          Ομοίως δυσανάγνωστο είναι και το έγγραφο που προσκομίστηκε από την Αιτήτρια και αφορά απόδειξη πληρωμής της εγγύησης από τους γονείς της για αποφυλάκισης της (βλ.Τεκμ. 1 επί της Ένορκης δήλωσης ημερ. 30.11.2023). Πέραν του προβλήματος αναγνωσιμότητας, επισημαίνεται ότι το εν λόγω έγγραφο φέρει δυσανάγνωστες ημερομηνίες, ήτοι 17.χχ.2019, χωρίς να καθίσταται δυνατός ο προσδιορισμός του μήνα, και παράλληλα φέρει ανάποδη σφραγίδα που προκύπτει να φέρει ημερομηνία  χ3 Μαΐου 2019, που δεν μπορεί να διαπιστωθεί με ασφάλεια. Επιπλέον, δεν καθίσταται δυνατή η επιβεβαίωση της αυθεντικότητας του εν λόγω εγγράφου, ενώ το περιεχόμενό του, λόγω ασαφειών και δυσανάγνωστων σημείων, δεν επιβεβαιώνει οποιοδήποτε ουσιώδες στοιχείο του ισχυρισμού της Αιτήτριας περί σύλληψης και αποφυλάκισης της. Ενόψει των ανωτέρω, το προσκομισθέν έγγραφο δεν συνδράμει στη θεμελίωση της εξωτερικής αξιοπιστίας της Αιτήτριας  1 και ο υπό εξέταση ισχυρισμός απορρίπτεται στο σύνολό τους.

88.          Σημειώνεται, περαιτέρω, ότι ούτε η Αιτήτρια 1, υπό την ιδιότητά της ως μητέρας της ανήλικης Αιτήτριας 2, ούτε η συνήγορος που εκπροσωπεί την τελευταία προέβαλαν οποιονδήποτε πρόσθετο, αυτοτελή ουσιώδη ισχυρισμό περί κινδύνου δίωξης ή σοβαρής βλάβης που να αφορά ειδικώς την Αιτήτρια 2. Οι σχετικές αναφορές περιορίστηκαν στην ιδιαίτερη προσωπική της κατάσταση, ιδίως στα διαγνωσθέντα προβλήματα υγείας, στις αυξημένες ανάγκες θεραπευτικής και οικογενειακής υποστήριξής της, καθώς και στην ανάγκη συνεκτίμησης του βέλτιστου συμφέροντός της. Τα εν λόγω δεδομένα εξετάζονται στη συνέχεια κατά την αξιολόγηση του κινδύνου που τυχόν αντιμετωπίζει η ανήλικη στη βάση των ενώπιον του Δικαστηρίου δεδομένων.

 

89.          Στη συνέχεια, το Δικαστήριο προχωρεί στην εξέταση και αξιολόγηση των δηλώσεων του Αιτητή 3, όπως αυτές διατυπώθηκαν τόσο κατά τη διοικητική διαδικασία όσο και κατά την ενώπιόν του ακροαματική διαδικασία.

 

90.          Ο Αιτητής, κατά την καταγραφή της αίτησής του, υποστήριξε ότι είχε, από κοινού με άλλα μέλη του κόμματος Movement for the Renaissance of Cameroon (MRC), διοργανώσει και συμμετάσχει σε διαδήλωση που πραγματοποιήθηκε την 1.6.2019 με αφορμή τη σύλληψη του Καθηγητού Maurice Kamto έπειτα από την αμφισβήτηση των προεδρικών εκλογικών αποτελεσμάτων. Κατά την διάρκεια της διαδήλωσης, της οποίας βασικό αίτημα ήταν η αποφυλάκιση του εν λόγω άνδρα, πολλά άτομα συνελήφθησαν. Ο Αιτητής κατόρθωσε, κατά τη δήλωσή του, να αποδράσει (ερ. 1, 27 του Δ.Φ.).

 

91.          Κατά το κρίσιμο στάδιο της προσωπικής του συνέντευξης, ως προς την κατάσταση της υγείας του, ο Αιτητής, ανέφερε ότι αντιμετωπίζει εντερικές διαταραχές που του προκαλούν πόνο (ερ. 47, 79 του Δ.Φ.). Σε επισήμανση του λειτουργού ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου του είναι φορέας του ιού της ηπατίτιδας Β, ο Αιτητής απάντησε πως δεν γνωρίζει εάν αυτό αληθεύει και δεν είχε διαγνωσθεί στο παρελθόν, προ της άφιξής του στη Δημοκρατία,  με τον ιό (ερ. 79 του Δ.Φ.). Αναφορικά με τα προσωπικά του στοιχεία, ο Αιτητής δήλωσε ότι είναι υπήκοος του Καμερούν, γεννηθείς στο χωριό Mbouroukou της περιοχής Littoral. Διέμεινε περαιτέρω στις περιοχές Melong, Nkongsamba, Yaoundé και τέλος, στη Douala. Ο Αιτητής δήλωσε ότι βρισκόταν στη Douala για σπουδές και μετακινούνταν μεταξύ αυτής και της Yaoundé  όπου βρισκόταν η κατοικία του (ερ. 77 του Δ.Φ.). Σε σχέση με το εκπαιδευτικό του υπόβαθρο, δήλωσε ότι ολοκλήρωσε σπουδές οικονομικής επιστήμης στη Yaoundé και σπουδές διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού καθώς και τεχνικές σπουδές, αποκτώντας ανώτερο τεχνικό δίπλωμα (Brevet de Technicien Supérieur) στη Douala (ερ. 77 του Δ.Φ.). Όσον αφορά το επαγγελματικό του προφίλ, δήλωσε ότι είχε ολοκληρώσει πρακτική άσκηση στην εταιρία επικοινωνιών Next Tell Cameroon στη Yaoundé καθώς και πρακτική άσκηση ως φοιτητής σε τραπεζικό ίδρυμα επί δύο έτη (ερ. 77 του Δ.Φ.). Η μητέρα του διαβιεί στη Γερμανία και είναι νυμφευμένη με άλλον άνδρα και ο πατέρας του κατοικεί στη Douala εντούτοις δεν διατηρεί επαφές με εκείνον (ερ. 77, 76 του Δ.Φ.). Έχει αδέλφια από την πατρική του ρίζα, τα οποία ωστόσο δεν γνώρισε ποτέ (ερ. 76 του Δ.Φ.). Διατηρεί επικοινωνία με τον θείο και τη γιαγιά του στη χώρα καταγωγής (ερ. 75 του Δ.Φ.). Ανήκει στην εθνοτική ομάδα Mbo και ομιλεί γαλλικά και ολίγα αγγλικά, γερμανικά και ελληνικά (ερ. 72 του Δ.Φ.).

 

92.          Αναφορικά με το ταξίδι του προς την Δημοκρατία ανέφερε ότι έφθασε στις μη ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές μέσω Τσαντ και Τουρκίας, κάνοντας χρήση του διαβατηρίου του και άδειας εισόδου για σκοπούς φοίτησης και ακολούθως, διήλθε παρατύπως στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές (ερ. 76, 75 του Δ.Φ.).

 

93.          Αναφορικά με τους κατ’ ιδίαν λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε τη χώρα καταγωγής, ο Αιτητής υποστήριξε ότι ενόσω φοιτούσε στη Yaoundé εντάχθηκε στο κόμμα MRC με του οποίου την ιδεολογία ταυτιζόταν. Στις εθνικές εκλογές που διεξήχθησαν το 2018, αρχηγός, κατόπιν νοθευμένης, κατά τον ίδιο, εκλογικής διαδικασίας, αναδείχθηκε ο τρέχων πρόεδρος Paul Biya, εν αντιθέσει με τον πρόεδρο του MRC που είχε, πραγματικά, εκλεγεί. Τότε, ο τελευταίος αυτοανακηρύχθηκε αρχηγός με αποτέλεσμα να συλληφθεί. Οι νεαροί αρχηγοί του κόμματος αποφάσισαν να διοργανώσουν διαδηλώσεις προς διαμαρτυρία, με την πρώτη να λαμβάνει χώρα τον Φεβρουάριο 2019. Η διαδήλωση κατεστάλη από τις αστυνομικές αρχές με τη χρήση βίας. Τον Ιούνιο, αφού δεν είχε επέλθει κάποια αλλαγή, διοργανώθηκαν εν νέου διαδηλώσεις σε πολλές πόλεις της χώρας. Ο ίδιος, διαμένων στη Douala τον χρόνο εκείνο, συμμετείχε σε διαδήλωση στην εν λόγω πόλη. Κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης, άλλοι συμμετέχοντες τραυματίσθηκαν και διακομίσθηκαν στο νοσοκομείο La Cantine και άλλοι συνελήφθησαν. Ο Αιτητής 3 από κοινού με άλλα άτομα προσέγγισαν το νοσοκομείο ώστε να επισκεφθούν τους τραυματίες, εντούτοις, ανακόπηκαν από τις αρχές στην είσοδο με αποτέλεσμα να ξεσπάσει διαμάχη μεταξύ της νεολαίας και των αρχών. Κατόπιν ολίγων ημερών, ενημερώθηκε από τον θείο του ότι είχε εκδοθεί από την αστυνομία ένταλμα σε βάρος του στη Yaoundé όπου βρισκόταν η κατοικία του. Με προτροπή του θείου του, μετοίκησε από τη Douala στη Nkongsamba όπου διέμενε η γιαγιά του και ακολούθως διέφυγε από τη χώρα προς το Τσαντ όταν ο θείος του τον ενημέρωσε πως ορισμένοι αρχηγοί της διαδήλωσης καταζητούντο (ερ. 74 του Δ.Φ.).

 

94.          Ερωτηθείς τι ακολούθησε της πορείας, ο Αιτητής 3 ανέφερε ότι, ενώ κατευθύνονταν προς τις φυλακές, ανακόπηκαν από την αστυνομία στην περιοχή Akwa, όπου ξέσπασε διαμάχη (ερ. 74, 63, 62 του Δ.Φ.).

 

95.          Ακολούθως, του υποβλήθηκαν διευκρινιστικές ερωτήσεις αναφορικά με τον χρόνο, τα κίνητρα και τη διαδικασία ένταξής του στο κόμμα MRC, την ιδεολογία και τις μεταρρυθμιστικές του θέσεις, τη σημασία των αρχικών του, τον χρόνο ίδρυσής του, την ηγεσία του και τις συνθήκες σύλληψης και αποφυλάκισης του αρχηγού του. Ερωτήθηκε επίσης εάν είχε αντιμετωπίσει προβλήματα λόγω της εθνοτικής του καταγωγής. Ανέφερε ότι, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα των εθνικών εκλογών, νικητής αναδείχθηκε ο Paul Biya του κόμματος CPDM (RDPC) (ερ. 73–71 του Δ.Φ.).

 

96.          Περαιτέρω, εξετάστηκε ως προς την προσωπική του δραστηριοποίηση στο MRC μετά την ένταξή του στα τέλη του 2015 ή στις αρχές του 2016, τα καθήκοντά του και τον τρόπο ανάθεσής τους, καθώς και τις εκλογές που προηγήθηκαν των εθνικών εκλογών του 2018. Δήλωσε ότι συμμετείχε σε όλες τις διαδηλώσεις που διοργανώθηκαν, συγκεκριμένα τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο του 2019. Κατά τη διαδήλωση του Φεβρουαρίου στη Yaoundé είχε αναλάβει την κινητοποίηση πολιτών και τη συγκέντρωση υποστηρικτών από διάφορες περιοχές της χώρας. Την περίοδο εκείνη φοιτούσε στη Douala, αλλά διέμενε κυρίως στη Yaoundé, όπου βρισκόταν η οικογενειακή του κατοικία (ερ. 71–67 του Δ.Φ.).

 

97.          Σε σχέση με τη διαδήλωση του Φεβρουαρίου 2019, ερωτήθηκε για τον σκοπό διοργάνωσής της, την ανάθεση και άσκηση των καθηκόντων του, τη συμμετοχή του και τον τρόπο καταστολής της από τις αρχές. Ως προς τυχόν προσωπικά προβλήματα που αντιμετώπισε, ανέφερε ότι υπήρχε εκτεταμένη στρατιωτική παρουσία και ότι ο συνήθης χώρος συγκέντρωσής τους είχε σφραγιστεί και τελούσε υπό αστυνομική επιτήρηση (ερ. 67–66 του Δ.Φ.).

 

98.          Αναφορικά με τη διαδήλωση του Ιουνίου 2019, κλήθηκε επίσης να εξηγήσει τη διαφοροποίηση μεταξύ της δήλωσής του ότι ο Maurice Kamto συνελήφθη περί τον Οκτώβριο–Νοέμβριο 2018 και των πληροφοριών περί σύλληψής του τον Ιανουάριο 2019. Ισχυρίστηκε ότι, μετά την πορεία του Ιουνίου, ο θείος του τον ενημέρωσε ότι είχε κληθεί να παρουσιαστεί ενώπιον των αρχών, πλην όμως δεν προσήλθε, φοβούμενος τη σύλληψή του. Κατά τους ισχυρισμούς του, ένταλμα σύλληψης παραδόθηκε τρεις φορές στην κατοικία του θείου του στη Yaoundé, όπου διέμενε και ο ίδιος, ενώ πληροφορήθηκε ότι καταζητείτο, μεταξύ άλλων, μέσω δημοσιεύματος στον Τύπο. Ο θείος του τον προέτρεψε να εγκαταλείψει τη Douala. Περαιτέρω, ερωτήθηκε για τον χρόνο αναχώρησής του από τη χώρα, τα προσκομισθέντα έγγραφα και τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι αναζητείται προσωπικά από τις αρχές (ερ. 66–64 του Δ.Φ.).

 

99.          Ως προς τις συνέπειες ενδεχόμενης επιστροφής του, υποστήριξε ότι θα φυλακιστεί με κατηγορίες διατάραξης της δημόσιας τάξης, τρομοκρατίας και υποστήριξης αποσχιστών, οι οποίες, κατά τους ισχυρισμούς του, αναγράφονται στο ένταλμα. Κλήθηκε επίσης να διευκρινίσει εάν η αναζήτησή του συνδέεται με τη συμμετοχή του στο MRC ή ειδικότερα στη διαδήλωση της Douala, καθώς και πώς οι αρχές πληροφορήθηκαν τη συμμετοχή του σε αυτή (ερ. 64–62 του Δ.Φ.)

 

100.        Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του, ο Αιτητής προσκόμισε κατά τη διοικητική διαδικασία αντίγραφο κάρτας μέλους του MRC (ερ. 11 του Δ.Φ.), απόδειξη παραλαβής της ημερομηνίας 19.5.2018 (ερ. 12), ένταλμα αναζήτησης (avis de recherche) ημερομηνίας 2.6.2019 (ερ. 13), φύλλο της εφημερίδας L’ Independent ημερομηνίας 4.6.2019 (ερ. 14), προσωρινό έγγραφο ταυτοποίησης εκδοθέν από τις αρχές του Καμερούν (ερ. 15), ιατρικά έγγραφα (ερ. 51–55), αντίγραφο ένορκης βεβαίωσης στο όνομα Mbita Blaise από το Avocates au Barreau du Cameroun, ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου (ερ. 57), και αντίγραφα κλητεύσεων (convocations) (ερ. 58–60 του Δ.Φ.)

 

101.        Αξιολογώντας το αίτημα διεθνούς προστασίας του Αιτητή 3, οι Καθ’ ων η αίτηση σχημάτισαν τρεις ουσιώδεις ισχυρισμούς. Ο πρώτος, ως προς την ταυτότητα, το προφίλ και τη χώρα καταγωγής του Αιτητή 3. Ο δεύτερος, ότι ο Αιτητής 3 αποτελεί μέλος του MRC. Ο τρίτος, ότι ο Αιτητής 3, όντας μέλος του MRC, συμμετείχε σε διαδηλώσεις κατά της εν ενεργεία κυβέρνησης, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα να κατηγορηθεί για διατάραξη της δημοσίας τάξης και καταστροφή της δημόσιας περιουσίας.

 

102.        Ο πρώτος ισχυρισμός έγινε αποδεκτός καθώς στοιχειοθετήθηκε τόσο η εσωτερική όσο και η εξωτερική αξιοπιστία του σε συνάρτηση με πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με την χώρα καταγωγής και το προσκομισθέν από τον Αιτητή αντίγραφο ταυτοποιητικού εγγράφου αυτού.

 

103.        Αντίθετα, ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός του Αιτητή 3 έτυχε απόρριψης λόγω ανεπάρκειας λεπτομερειών και ακρίβειας. Ειδικότερα, κρίθηκε ότι ο Αιτητής δεν ήταν σε θέση να παραθέσει ακριβείς πληροφορίες αναφορικά με τα κίνητρα ένταξης στο κόμμα MRC καθώς και σε σχέση με την ιδεολογία που πρέσβευε το κόμμα. Ομοίως ασαφείς υπήρξαν οι δηλώσεις του σε ό,τι αφορά τις δραστηριότητες του ιδίου, αρκούμενος μονάχα στην δήλωση ότι ήταν επιφορτισμένος με την οργάνωση συναντήσεων, τη διανομή φυλλαδίων και την κινητοποίηση νεαρών ατόμων προς ένταξη στο κόμμα.

 

104.        Κατά την αξιολόγηση της εξωτερικής αξιοπιστίας των δηλώσεων του Αιτητή, παρατέθηκαν πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης σχετικά με το κόμμα MRC και συνεκτιμώντας ότι τα προσκομισθέντα από τον Αιτητή έγγραφα που αφορούν στην ένταξη του στο κόμμα πρόκειται για αντίγραφα των οποίων η αποδεικτική αξία είναι περιορισμένη, κατέληξε στην απόρριψη του ισχυρισμού στο σύνολό του λόγω μη θεμελίωσης της εσωτερικής αξιοπιστίας αυτού.

 

105.        Ομοίως, ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός του Αιτητή έτυχε απόρριψης διότι κρίθηκε ότι δεν προβλήθηκε με την απαραίτητη ακρίβεια και λεπτομέρεια. Συγκεκριμένα, ως ασαφείς και γενικόλογες αξιολογήθηκαν οι δηλώσεις του Αιτητή ως προς τα γεγονότα που ακολούθησαν όταν οι αστυνομικές αρχές κατέστειλαν την πρώτη διαδήλωση του Φεβρουαρίου 2019 καθώς και τα όσα ανέφερε σχετικά με την κατ’ ισχυρισμόν συμμετοχή του στην ακόλουθη διαδήλωση, αφού, αρχικά, αρκέστηκε στην αναφορά μονάχα των κινήτρων για τη διαδήλωση γενικότερα και σε μεταγενέστερο στάδιο, κληθείς να παράσχει πλείονες πληροφορίες, υποστήριξε μονάχα ότι είχε διαμείνει το προηγούμενο βράδυ στην οικία της συντρόφου του και ότι οι αστυνομικές αρχές διέλυσαν την πορεία με την ρίψη δακρυγόνων, την χρήση εκτοξευτήρων νερού και κατόπιν ορυμαγδών.

 

106.        Κατά την αξιολόγηση της εξωτερικής αξιοπιστίας του Αιτητή, επιβεβαιώθηκε μέσω πληροφοριών από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, ότι τον Φεβρουάριο και Ιούνιο 2019 πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την σύλληψη πολλών συμμετεχόντων. Σε σχέση με την προσκομισθείσα ένορκη δήλωση του δικηγόρου Mbita Blaise, ημερομηνίας 28.12.2023, ο οποίος φέρεται να εκπροσωπεί άτομο με όμοια με τον Αιτητή προσωπικά στοιχεία, κατέγραψε ότι αναφέρεται μεν στην ύπαρξη κατηγορίας που έχει αποδοθεί εις βάρος του ατόμου αυτού, εντούτοις, δεν αναφέρεται στο ιστορικό της καταγγελίας, πρόκειται για αντίγραφο και εκδόθηκε τρία και πλέον έτη κατόπιν των περιστατικών, και ως εκ τούτου, η αποδεικτική αξία του εγγράφου είναι περιορισμένη. Ως προς τα προσκομισθέντα έγγραφα κλητεύσεων (convocations), οι Καθ’ ων η αίτηση έκριναν ότι στερούνται συνοχής και καθότι πρόκεται για αντίγραφα, ενέχουν περιορισμένη αποδεικτική αξία. Ομοίως, η βαρύτητα του εντάλματος αναζήτησης, ημερομηνίας 2.6.2019, ως αντιγράφου, αξιολογήθηκε είναι περιορισμένη. Πέραν αυτών, πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης στις οποίες παρέπεμψαν   καταδεικνύουν σύμφωνα με τους Καθ’ ων η αίτηση την αδυναμία επαλήθευσης των χαρακτηριστικών αυτών των εγγράφων. Όσον αφορά το προσκομισθέν αντίγραφο αποκόμματος εφημερίδας, δεν κατέστη εφικτός ο εντοπισμός του μέσω διαδικτυακής έρευνας και παρέπεμψε περαιτέρω σε πληροφορίες από εξωτερικές πηγές πληροφόρησης, οι οποίες αναδεικνύουν την ύπαρξη του φαινομένου παραποίησης δημοσιευμάτων έναντι αμοιβής. Εν τέλει ο υπό εξέταση ισχυρισμός απορίφθηκε στο σύνολό του.  

 

107.        Στη βάση του μοναδικού αποδεκτού ισχυρισμού του Αιτητή, ήτοι την ταυτότητα, τα στοιχεία του προσωπικού του προφίλ και τη χώρα καταγωγής, και κατόπιν έρευνας που πραγματοποιήθηκε για τη δυνατότητα πρόσβασης σε υγειονομική περίθαλψη στη Douala, την μεταχείριση ατόμων ανηκόντων στην εθνοτική ομάδα Mbo και των ατόμων χριστιανικής πίστης από κρατικούς ή μη φορείς και την κατάσταση ασφαλείας στη χώρα καταγωγής και στον τόπο συνήθους διαμονής του Αιτητή, ήτοι τη Douala, κρίθηκε ότι δεν ανακύπτουν λόγοι εκ των οποίων θα μπορούσε να πιθανολογηθεί ευλόγως ότι κατά την επιστροφή του στη χώρα καταγωγής και ειδικότερα στη Douala, περιοχή Littoral, ο Αιτητής θα αντιμετωπίσει οποιονδήποτε κίνδυνο. Ως εκ τούτου, η αίτησή του για διεθνή προστασία απορρίφθηκε.  

 

108.        Κατά τη δικαστική διαδικασία, ο Αιτητής 3 κλήθηκε να απαντήσει σε σειρά διευκρινιστικών ερωτήσεων. Στο πλαίσιο αυτών δήλωσε ότι γνωρίστηκε με την Αιτήτρια περί το 2020 και σύναψε με εκείνη ανεπίσημη, σύντομη, σχέση. Ο ίδιος έχει λάβει απορριπτική πρωτοβάθμια απόφαση επί της αίτησης διεθνούς προστασίας. Κατάγεται από τη Yaoundé και έφυγε από τη χώρα εξαιτίας ενός πολιτικού προβλήματος. Σε σχέση με το πιστοποιητικό γεννήσεως του ανήλικου τέκνου, δήλωσε πως δεν αναγράφεται ως πατέρας διότι δεν είχε τον χρόνο εκείνο επίγνωση της γέννησης και ενημερώθηκε επί αυτού από το Γραφείο Κοινωνικής Ευημερίας (στο εξής: YKE). Έχει υπό την φροντίδα του την ανήλικη κόρη το τελευταίο ενάμιση έτος και η Αιτήτρια την επισκέπτεται εβδομαδιαίως. Ερωτηθείς για τον λόγο που οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας του ανέθεσαν την φροντίδα της Αιτήτριας 2 εφόσον δεν έχει αναγνωριστεί επισήμως ως πατέρας, απάντησε ότι οι η Αιτήτρια τον είχε υποδείξει ως πατέρα στις αρμόδιες αρχές και πως σε αντίθετη περίπτωση, την μέριμνα θα αναλάμβανε τρίτη οικογένεια.

 

109.        Κατά την ακροαματική διαδικασία της 12.1.2026, η συνήγορος της Αιτήτριας 1 προέβαλε ότι ο Αιτητής 3 προχώρησε σε αναγνώριση του ανήλικου τέκνου υπό τη μορφή ενόρκου δηλώσεως και προσκόμισε, επί αυτού, ως Τεκμήριο 6, επικαιροποιημένο πιστοποιητικό γέννησης στο οποίο αναγράφεται ο Αιτητής ως πατέρας.

 

110.        Κατά την ακροαματική διαδικασία της 16.10.2026, σε διευκρινιστικές ερωτήσεις του Δικαστηρίου, ο Αιτητής υποστήριξε, σχετικά με τον τόπο καταγωγής του, ότι κατάγεται από το Καμερούν και ότι διέμενε στην πόλη Yaoundé. Ανέφερε ότι αφίχθηκε στην Κυπριακή Δημοκρατία το 2020 και ότι σήμερα εργάζεται σε αποθήκη, στο τμήμα προετοιμασίας παραγγελιών που προορίζονται για τα εστιατόρια McDonald's.

 

111.        Σε ερωτήσεις αναφορικά με τη σχέση του με την Αιτήτρια, ο Αιτητής ανέφερε ότι γνωρίστηκαν στην Δημοκρατία το 2020. Διευκρίνισε ότι δεν διατηρούσαν σταθερή συντροφική σχέση, αλλά είχαν μία σύντομη, περιστασιακή σχέση, η οποία διήρκεσε λιγότερο από έναν μήνα. Εξήγησε ότι η σχέση δεν εξελίχθηκε, καθώς η Αιτήτρια δεν επιθυμούσε να συνεχιστεί, χωρίς ο ίδιος να γνωρίζει τότε τους λόγους. Επιπλέον, ανέφερε ότι χρειάστηκε να μεταβεί στην Πάφο για εργασία και ότι, κατά το διάστημα εκείνο, η Αιτήτρια δεν επικοινωνούσε μαζί του. Ως εκ τούτου, θεώρησε ότι δεν υπήρχε λόγος να επιμείνει στη συνέχιση της σχέσης.

 

112.        Αναφορικά με την πατρότητα του ανήλικου τέκνου, ανέφερε ότι πληροφορήθηκε για πρώτη φορά την ύπαρξή του όταν αυτό ήταν ηλικίας περίπου τριών έως τεσσάρων ετών. Διευκρίνισε ότι δεν ενημερώθηκε από την ίδια την Αιτήτρια, αλλά από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας. Ερωτηθείς για την αντίδρασή του, δήλωσε ότι αρχικά αιφνιδιάστηκε. Ανέφερε ότι η κοινωνική λειτουργός που είχε την ευθύνη της παρακολούθησης του παιδιού ζήτησε να τον συναντήσει. Ο ίδιος συζήτησε το ζήτημα με τη μητέρα του, η οποία τον συμβούλευσε να προχωρήσει στη διακρίβωση της πατρότητας μέσω εξέτασης DNA.

 

113.        Κατά την ακροαματική διαδικασία έγινε αναφορά στην προσκόμιση αποτελέσματος εξέτασης DNA και επικαιροποιημένου πιστοποιητικού γέννησης του ανήλικου τέκνου.

 

114.        Ερωτηθείς γιατί θεωρούσε ότι η Αιτήτρια δεν επιθυμούσε να διατηρήσει σχέση μαζί του, ο Αιτητής ανέφερε ότι αρχικά δεν γνώριζε τον λόγο. Ακολούθως, πληροφορήθηκε, μέσω κοινών γνωστών τους, ότι η Αιτήτρια έλκεται τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες. Διευκρίνισε ότι οι σχετικές πληροφορίες περιήλθαν σε γνώση του μέσω προσώπων του κοινού κοινωνικού τους περιβάλλοντος. Ερωτηθείς κατά πόσον γνώριζε εάν η Αιτήτρια είχε διατηρήσει σχέσεις με άλλους άνδρες ή γυναίκες, ανέφερε ότι δεν είχε επιδιώξει να διερευνήσει την προσωπική της ζωή, δεδομένου ότι δεν διατηρούσαν πλέον συντροφική σχέση. Ωστόσο, ανέφερε ότι είχε συζητήσει το συγκεκριμένο ζήτημα με την Αιτήτρια, ιδίως στο πλαίσιο της μεταξύ τους επικοινωνίας για τη φροντίδα του παιδιού. Κατά τους ισχυρισμούς του, περίπου ένα έως δύο έτη προηγουμένως, η Αιτήτρια διατηρούσε σχέση με γυναίκα. Ανέφερε, επίσης, ότι η Αιτήτρια είχε διαμείνει τόσο στη Yaoundé όσο και στη Douala, γεγονός που γνώριζε από μεταξύ τους συζητήσεις.

 

115.        Ο Αιτητής ανέφερε ότι, παρά το γεγονός ότι δεν διατηρεί συντροφική σχέση με την Αιτήτρια, οι δύο γονείς εξακολουθούν να επικοινωνούν και να συνεργάζονται για τη φροντίδα του ανήλικου τέκνου τους. Ειδικότερα, δήλωσε ότι ο ίδιος αναλαμβάνει κατά κύριο λόγο τη φροντίδα του παιδιού κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, ενώ η μητέρα του το φροντίζει κατά τα Σαββατοκύριακα. Ερωτηθείς γιατί το παιδί διαμένει περισσότερο μαζί του, ανέφερε ότι, σύμφωνα με ενημέρωση που έλαβε από την αρμόδια κοινωνική λειτουργό, η Αιτήτρια αντιμετωπίζει προβλήματα με την κατανάλωση αλκοόλ, καθώς και προβλήματα ψυχολογικής φύσεως. Ο Αιτητής ανέφερε ότι το ανήλικο τέκνο, ηλικίας περίπου πέντε ετών, έχει διαγνωστεί με αυτισμό. Διευκρίνισε ότι πρόκειται για κορίτσι, το οποίο μπορεί να περπατά και να κινείται αυτοτελώς, πλην όμως παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες στην ομιλία και στην έκφραση των αναγκών του. Αναφορικά με τη θεραπευτική υποστήριξη του παιδιού, ανέφερε ότι στο παρελθόν παρακολουθούσε λογοθεραπεία δύο φορές την εβδομάδα, η οποία διακόπηκε, ενώ το παιδί βρίσκεται επί του παρόντος σε κατάλογο αναμονής για την επανέναρξή της. Περαιτέρω, ανέφερε ότι συνεχίζει να παρακολουθεί εργοθεραπεία μία φορά την εβδομάδα στο European University. Σε σχέση με τη σχολική φοίτηση, αναφέρθηκε ότι το παιδί φοιτά σε νηπιαγωγείο στη Λακατάμια και ότι, λόγω των ιδιαίτερων αναγκών του, του παρέχεται υποστήριξη από βοηθό. Αναφέρθηκε, επίσης, ότι ο Αιτητής παραλαμβάνει το παιδί περί τη 13:00 και αναλαμβάνει τη φροντίδα του μέχρι την επιστροφή του από την εργασία.

 

116.        Κατά την ακροαματική διαδικασία αναφέρθηκε ότι αμφότεροι οι γονείς διαμένουν στη Λευκωσία.

 

117.        Ερωτηθείς σχετικά με τα μέλη της οικογένειάς του που εξακολουθούν να διαμένουν στο Καμερούν, ο Αιτητής ανέφερε ότι η γιαγιά του κατοικεί σε χωριό, ενώ η μητέρα του διαμένει στη Γερμανία. Διευκρίνισε ότι τα δύο αυτά πρόσωπα ήταν εκείνα που τον ανέθρεψαν. Αναφορικά με τον πατέρα του, ανέφερε ότι δεν διατηρούν επικοινωνία, καθώς ο τελευταίος έχει δημιουργήσει νέα οικογένεια, με σύζυγο και άλλα παιδιά. Εξήγησε ότι η σύζυγος του πατέρα του είχε δημιουργήσει προβλήματα στις μεταξύ τους σχέσεις. Κατά τη διαμονή του στο Καμερούν, συναντούσε περιστασιακά τον πατέρα του, κυρίως τυχαία. Ανέφερε ότι ο πατέρας του διέμενε παλαιότερα στη Yaoundé και ότι πλέον βρίσκεται στη Douala. Ο Αιτητής επιβεβαίωσε ότι διαθέτει και άλλους συγγενείς ή γνωστούς στο Καμερούν, με τους οποίους, ωστόσο, δεν διατηρεί συχνή επικοινωνία, επικαλούμενος τις επαγγελματικές του υποχρεώσεις και την ευθύνη φροντίδας του παιδιού.

 

118.        Ερωτηθείς για τους λόγους για τους οποίους εγκατέλειψε το Καμερούν, ο Αιτητής ανέφερε ότι αντιμετώπισε προβλήματα λόγω της συμμετοχής του σε πολιτικό κίνημα το οποίο αντιτασσόταν στην υφιστάμενη εξουσία. Προσδιόρισε το εν λόγω κίνημα ως το Κίνημα για την Αναγέννηση του Καμερούν (Mouvement pour la Renaissance du Cameroun – MRC). Ανέφερε ότι συμμετείχε στο κίνημα από το 2017 και ότι η δραστηριότητά του συνίστατο κυρίως στη συμμετοχή σε συναντήσεις και δημόσιες συγκεντρώσεις στην πόλη. Σε ερώτηση σχετικά με τη θέση ή τον ρόλο του, ανέφερε ότι δραστηριοποιούνταν στον τομέα της επικοινωνίας, διευκρινίζοντας ότι είχε την ικανότητα να απευθύνεται δημόσια σε συγκεντρωμένο κοινό και να εκφράζει τις θέσεις του κινήματος.

 

119.        Κληθείς να περιγράψει το κίνημα, ανέφερε ότι αποτελεί κίνημα νέων Καμερουνέζων, οι οποίοι επιδιώκουν την αλλαγή του επί μακρόν κυβερνώντος καθεστώτος. Κατά την περιγραφή του, τα μέλη του κινήματος θεωρούν ότι η υφιστάμενη πολιτική ηγεσία βρίσκεται στην εξουσία για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν είναι πλέον σε θέση να ανταποκριθεί στις ανάγκες της χώρας. Επιδιώκουν, συνεπώς, την πολιτική αλλαγή και τη δυνατότητα των πολιτών να καθορίζουν οι ίδιοι το μέλλον τους.

 

120.        Ο Αιτητής ανέφερε ότι, λόγω της συμμετοχής του στο ανωτέρω κίνημα, συνελήφθη δύο φορές από τις αρχές του Καμερούν, το 2018 και το 2019, πριν από την αναχώρησή του από τη χώρα. Εξήγησε ότι οι αρχές θεωρούσαν τα μέλη του κινήματος πρόσωπα που προκαλούσαν προβλήματα στη χώρα. Ερωτηθείς για τις συνθήκες των συλλήψεών του, ανέφερε ότι κατά την πρώτη σύλληψη βρισκόταν στον χώρο εργασίας του, ενώ κατά τη δεύτερη βρισκόταν στο σχολείο. Όταν του υποδείχθηκε ότι, σύμφωνα με την προηγούμενη συνέντευξή του, είχε αναφέρει ότι κατά τη δεύτερη σύλληψη βρισκόταν σε νοσοκομείο, ο Αιτητής δεν αναγνώρισε ότι είχε προβεί σε τέτοια δήλωση.

 

121.        Περαιτέρω, του υποδείχθηκε ότι κατά την προηγούμενη συνέντευξή του είχε αναφέρει ότι η αστυνομία τον σταμάτησε κατά τη διάρκεια διαδήλωσης. Ο Αιτητής διευκρίνισε ότι δεν είχε δηλώσει ότι συνελήφθη κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης. Ερωτηθείς πώς οι αρχές γνώριζαν πού βρισκόταν, ανέφερε ότι πιθανόν είχαν λάβει σχετικές πληροφορίες, δεδομένου ότι οι συναντήσεις του κινήματος ήταν δημόσιες και όχι μυστικές. Σε ερώτηση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αφέθηκε ελεύθερος μετά τις συλλήψεις, ο Αιτητής ανέφερε ότι αυτό κατέστη δυνατό μέσω γνωριμιών συγγενικού του προσώπου. Ειδικότερα, δήλωσε ότι θείος του διατηρούσε γνωριμίες με πρόσωπα στην αστυνομία και προέβη στις αναγκαίες ενέργειες για την απελευθέρωσή του.

 

122.        Διευκρίνισε ότι η τελευταία απελευθέρωσή του έλαβε χώρα μερικούς μήνες πριν από την αναχώρησή του από το Καμερούν. Ερωτηθείς κατά πόσον αντιμετώπισε οποιοδήποτε άλλο περιστατικό κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μέχρι την αναχώρησή του, απάντησε αρνητικά, εξηγώντας ότι παρέμεινε κρυμμένος προκειμένου να προετοιμάσει τη φυγή του.

 

123.        Αναφορικά με άλλα μέλη του κινήματος, ανέφερε ότι δεν γνωρίζει πολλά πρόσωπα που εξακολουθούν να βρίσκονται στη χώρα, πλην όμως γνωρίζει ότι ορισμένα μέλη παραμένουν φυλακισμένα. Δήλωσε ότι αποφεύγει να διατηρεί επικοινωνία με τον θείο του και με άλλα πρόσωπα που συνδέονται με τα γεγονότα, προκειμένου να μη γίνει γνωστός ο τόπος διαμονής του.

 

124.        Ερωτηθείς εάν συνέχισε να συμμετέχει σε δραστηριότητες του κινήματος μετά την άφιξή του στην Κύπρο, ο Αιτητής ανέφερε ότι δεν υπάρχει οργανωμένη δομή του κινήματος στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς τα μέλη του βρίσκονται διασκορπισμένα.

 

125.        Ανέφερε ότι πραγματοποιήθηκαν ορισμένες διαμαρτυρίες ή πορείες, μέσω των οποίων επιδιώχθηκε να καταστεί γνωστή η παρουσία και η πολιτική τους θέση, πλην όμως οι ενέργειες αυτές δεν είχαν ουσιαστική επιρροή.  Ερωτηθείς κατά πόσον επιθυμεί να συνεχίσει την πολιτική του δραστηριοποίηση, δήλωσε ότι, λόγω των υποχρεώσεών του απέναντι στο ανήλικο τέκνο του, προτεραιότητά του κατά το παρόν στάδιο αποτελεί η φροντίδα του παιδιού, ενώ η ενδεχόμενη μελλοντική πολιτική του δραστηριοποίηση θα εξαρτηθεί από τις περιστάσεις.

 

126.        Κατά την ακροαματική διαδικασία έγινε αναφορά στο γεγονός ότι ο Αιτητής πάσχει από ηπατίτιδα και αναφέρθηκε ότι έχει προσκομιστεί σχετικό ιατρικό έγγραφο και ότι λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή.

 

127.        Προχωρώντας σε de novo και ex nunc εξέταση του συνόλου των ενώπιόν μου δεδομένων, όπως υπαγορεύουν τα εδάφια (3) και (4) του άρθρου 11 του περί της Ίδρυσης και Λειτουργίας Διοικητικού Δικαστηρίου Διεθνούς Προστασίας Νόμου, επισημαίνεται καταρχάς, ότι το Δικαστήριο συντάσσεται με τη διάκριση των ουσιωδών ισχυρισμών του Αιτητή όπως αυτοί απομονώθηκαν από τους Καθ’ ων η αίτηση.

 

128.        Ως προς τον πρώτο ουσιώδη ισχυρισμό, ο οποίος αφορά στην ταυτότητα, το προσωπικό προφίλ και τη χώρα καταγωγής του Αιτητή 3, τα ευρήματα των Καθ’ ων η αίτηση γίνονται αποδεκτά, καθότι ο Αιτητής υπήρξε σαφής και συνεπής ως προς τα προσωπικά του στοιχεία, τα οποία επιβεβαιώνονται και από τις εξωτερικές πηγές πληροφόρησης που περιλαμβάνονται στον διοικητικό φάκελο. Αποδεκτό γίνεται μεταξύ άλλων ότι ο Αιτητής είναι φορέας Ηπατίτιδας Β. Περαιτέρω, βάσει των επικαιροποιημένων στοιχείων που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την παρούσα διαδικασία, γίνεται δεκτό ότι ο Αιτητής 3 είναι ο πατέρας της ανήλικης Αιτήτριας 2, η οποία γεννήθηκε στη Δημοκρατία το έτος 2021, σύμφωνα και με τις ανωτέρω διαπιστώσεις αναφορικά με την οικογενειακή κατάσταση της τελευταίας.

 

129.        Ως προς το δεύτερο ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή 3, την  φερόμενη ιδιότητά του του Αιτητή ως μέλους του Mouvement pour la Renaissance du Cameroun (MRC) κατά την εξέταση της εσωτερικής αξιοπιστίας του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τις δηλώσεις του Αιτητή αναφορικά με την ένταξή του στο πολιτικό κόμμα MRC, τους λόγους που τον οδήγησαν στην επιλογή του συγκεκριμένου κόμματος, τις γνώσεις του σχετικά με τις πολιτικές του θέσεις και τις δραστηριότητες στις οποίες ισχυρίζεται ότι συμμετείχε.

 

130.        Ο Αιτητής ανέφερε ότι εντάχθηκε στο MRC περί τα τέλη του 2015 ή τις αρχές του 2016, επικαλούμενος ως κίνητρο την επιθυμία του για πολιτική αλλαγή στο Καμερούν. Ειδικότερα, υποστήριξε ότι το MRC αποτελούσε καλύτερη επιλογή για τους νέους, ότι προωθούσε την ουσιαστική λειτουργία της αντιπολίτευσης και ότι ο ηγέτης του, Maurice Kamto, υποστήριζε την ενότητα των διαφορετικών εθνοτικών ομάδων της χώρας. Παρά τη γενικότητα ορισμένων απαντήσεών του, οι αναφορές αυτές παρουσιάζουν βασική συνοχή ως προς τον πολιτικό προσανατολισμό που ο ίδιος αποδίδει στο κόμμα.

 

131.        Ερωτηθείς αναφορικά με τις δραστηριότητές του, ο Αιτητής δήλωσε ότι, από το 2018 περίπου, συμμετείχε σε συναντήσεις, στην προετοιμασία προεκλογικών εκστρατειών, στη διανομή ενημερωτικού υλικού και στην προσέλκυση νέων μελών. Περαιτέρω, υποστήριξε ότι είχε αναλάβει καθήκοντα στην τοπική οργάνωση Biyem-Assi της Yaoundé και ότι, στο πλαίσιο αυτό, είχε την ευθύνη κινητοποίησης προσώπων για συμμετοχή σε πολιτικές δραστηριότητες.

 

132.        Εντούτοις, παρά τις επανειλημμένες διευκρινιστικές ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν, ο Αιτητής δεν ανέπτυξε με επαρκή συγκεκριμενοποίηση το περιεχόμενο των επικαλούμενων οργανωτικών του καθηκόντων. Οι αναφορές του στην προετοιμασία συναντήσεων, στη διανομή φυλλαδίων και στην προσέλκυση νέων μελών παρέμειναν κατά κύριο λόγο γενικές, χωρίς ουσιαστική εξειδίκευση του τρόπου οργάνωσης των δραστηριοτήτων αυτών, της κατανομής αρμοδιοτήτων ή της προσωπικής ευθύνης που φέρεται να αναλάμβανε.

 

133.        Το Δικαστήριο λαμβάνει επίσης υπόψη ότι ο Αιτητής, ερωτηθείς πώς ήταν δυνατό να κατέχει υπεύθυνη θέση στην τοπική οργάνωση Biyem-Assi ενώ σπούδαζε στη Douala, διευκρίνισε ότι μετέβαινε στη Douala για τις σπουδές του περίπου τρεις ημέρες εβδομαδιαίως και ότι κατά τον υπόλοιπο χρόνο διέμενε στη Yaoundé. Η εξήγηση αυτή δεν είναι αφ' εαυτής ασύμβατη με τη δυνατότητα συμμετοχής του σε κομματικές δραστηριότητες στη Yaoundé. Δεν αρκεί, όμως, για να τεκμηριώσει την ειδικότερη οργανωτική θέση που επικαλείται.

 

134.        Επισημαίνεται ότι η αξιολόγηση της ιδιότητας του απλού μέλους πολιτικού κόμματος δεν μπορεί να ταυτίζεται με την αξιολόγηση της ιδιότητας ενός οργανωτικού στελέχους. Η συμμετοχή σε πολιτικό κόμμα δεν προϋποθέτει κατ' ανάγκην εξειδικευμένες γνώσεις του καταστατικού, λεπτομερή κατανόηση του πολιτικού του προγράμματος ή ανάληψη συγκεκριμένων οργανωτικών καθηκόντων. Αντιθέτως, η επίκληση υπεύθυνης θέσης δικαιολογεί την αναζήτηση μεγαλύτερης συγκεκριμενοποίησης αναφορικά με τις αρμοδιότητες και τις δραστηριότητες του ενδιαφερομένου.

 

135.        Υπό το πρίσμα αυτό, οι γενικόλογες αναφορές του Αιτητή αποδυναμώνουν κυρίως τον ισχυρισμό περί κατοχής υπεύθυνης θέσης στην τοπική οργάνωση Biyem-Assi, χωρίς να αναιρούν κατ' ανάγκην τον βασικό ισχυρισμό περί ένταξης και συμμετοχής του στο MRC. Η αφήγησή του περιλαμβάνει έναν κατά βάση σταθερό χρονικό προσδιορισμό της ένταξής του, αναφορά στους λόγους επιλογής του κόμματος και περιγραφή δραστηριοτήτων που, ως προς το είδος τους, συνάδουν με τη συνήθη συμμετοχή απλού μέλους πολιτικής οργάνωσης.

 

136.        Συνεπώς, το Δικαστήριο κρίνει ότι οι δηλώσεις του Αιτητή παρουσιάζουν επαρκή εσωτερική συνοχή ως προς τον πυρήνα του ισχυρισμού ότι υπήρξε απλό μέλος του MRC. Αντιθέτως, η εσωτερική αξιοπιστία του ειδικότερου ισχυρισμού περί ανάληψης υπεύθυνης οργανωτικής θέσης δεν έχει τεκμηριωθεί στον ίδιο βαθμό, λόγω της περιορισμένης συγκεκριμενοποίησης των επικαλούμενων καθηκόντων του.

 

137.        Προχωρώντας στην εξέταση της εξωτερικής πτυχής του εν λόγω ισχυρισμού, το Δικαστήριο εξετάζει καταρχάς τα έγγραφα που προσκόμισε ο Αιτητής προς υποστήριξη της επικαλούμενης κομματικής του ιδιότητας και, ακολούθως, τις διαθέσιμες πληροφορίες από ανεξάρτητες πηγές πληροφόρησης σχετικά με το MRC, τη λειτουργία του και τη μεταχείριση των μελών και υποστηρικτών του.

 

138.        Προς τεκμηρίωση της ιδιότητάς του ως μέλους του MRC, ο Αιτητής προσκόμισε αντίγραφο κάρτας μέλους του κόμματος (ερυθρό 11 του διοικητικού φακέλου), καθώς και αντίγραφο απόδειξης έκδοσης κάρτας μέλους, ημερομηνίας 19.5.2018 (ερυθρό 12). Τα έγγραφα αυτά αποτελούν τα πλέον άμεσα συναφή αποδεικτικά στοιχεία αναφορικά με τον εξεταζόμενο ουσιώδη ισχυρισμό, καθότι αφορούν ειδικώς την επικαλούμενη κομματική του ιδιότητα. Στη σημείο αυτό επισημαίνεται η διάσταση της ημερομηνίας έκδοσης της κάρτας μέλους με την επικαλούμενη χρονολογία ένταξης στον εν λόγω κίνημα. Η διάσταση αυτή δεν κρίνεται ουσιώδης υπό τις περιστάσεις, καθώς η ημερομηνίας επίσημης ένταξής του στο κόμμα δεν αποκλείει να συμμετείχε σε αυτό προηγουμένως.

 

139.        Ο Αιτητής διευκρίνισε κατά τη συνέντευξή του ότι δεν κατείχε τα πρωτότυπα έγγραφα, αλλά ότι τα είχε λάβει μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Ειδικότερα, ως προς την κάρτα μέλους, ανέφερε ότι ζήτησε από τον θείο του να τη φωτογραφίσει και να του την αποστείλει. Η αξιολόγηση των προσκομισθέντων από τον Αιτητή εγγράφων γίνεται υπό τις ίδιες αρχές που καταγράφονται ανωτέρω, αναφορικά με τα έγγραφα που προσκόμισε η Αιτήτρια 1.

 

140.        Εν προκειμένω, το γεγονός ότι τα δύο έγγραφα προσκομίσθηκαν σε αντίγραφα περιορίζει τη δυνατότητα ελέγχου των φυσικών χαρακτηριστικών τους, δεν τα καθιστά όμως αυτομάτως στερούμενα αποδεικτικής αξίας. Περαιτέρω, η προέλευσή τους από το ίδιο το πολιτικό κόμμα, εφόσον πράγματι έχουν εκδοθεί από αυτό, δεν συνιστά αφ' εαυτής λόγο απόρριψής τους, δεδομένου ότι πρόκειται για έγγραφα τα οποία, κατά τη φύση τους, εκδίδονται από τον οικείο φορέα. Η αποδεικτική τους βαρύτητα αξιολογείται σε συνάρτηση με το περιεχόμενο, τη συνάφεια και τη συνοχή τους με τις δηλώσεις του Αιτητή και τις λοιπές διαθέσιμες πληροφορίες.

 

141.        Ως εκ τούτου, η κάρτα μέλους και η σχετική απόδειξη παρέχουν υποστηρικτικά στοιχεία για την επικαλούμενη ιδιότητα του Αιτητή ως μέλους του MRC, χωρίς να αποτελούν, από μόνες τους, αδιάσειστη απόδειξη της ιδιότητας αυτής. Εξάλλου, από τα συγκεκριμένα έγγραφα, όπως παρουσιάζονται στον διοικητικό φάκελο, δεν τεκμηριώνεται αυτοτελώς η ανάληψη συγκεκριμένης υπεύθυνης θέσης στην τοπική οργάνωση Biyem-Assi.

 

142.        Ως προς τη γενικότερη φύση και δράση του εν λόγω κινήματος, σύμφωνα με COI Query της EUAA του Ιανουαρίου 2024 αναφορικά με το MRC και με περίοδο αναφοράς από τον Σεπτέμβριο 2018 έως τον Δεκέμβριο 2023, το Cameroon Renaissance Movement (MRC), ή στα γαλλικά Mouvement pour la Renaissance du Cameroun, είναι ένα κόμμα της αντιπολίτευσης στο Καμερούν, το οποίο ιδρύθηκε το 2012 από τον Maurice Kamto.[42]

 

143.        Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 του Καταστατικού και τους Γενικούς Κανονισμούς του MRC «[μ]ετά την εγγραφή, χορηγείται κάρτα μέλους στο νέο μέλος».[43] Τα δεδομένα, μηχανογραφημένα ή καταχωρισμένα χειρόγραφα, πρέπει να περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πληροφορίες: ονοματεπώνυμο, ημερομηνία εγγραφής ως μέλους, μονάδα υπαγωγής του μέλους, καθώς και υποπεριφερειακή, περιφερειακή και τοπική ομοσπονδία, και τηλεφωνικό αριθμό του μέλους.[44]

 

144.        Όπως αναφέρεται στην προαναφερθείσα COI Query έκθεση της EUAA η οποία επικαλείται τρίτες πηγές, το 2018, ο Kamto υποστήριξε ότι είχε κερδίσει τις προεδρικές εκλογές, παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τα επίσημα αποτελέσματα, έλαβε το 14% των ψήφων, έναντι 71% του τότε προέδρου, Paul Biya, από το κυβερνών Cameroon People’s Democratic Movement (CPDM).[45] Ο Kamto αμφισβήτησε το εκλογικό αποτέλεσμα, το οποίο όμως επιβεβαιώθηκε αργότερα από το Συνταγματικό Δικαστήριο, και ο Biya επανεξελέγη Πρόεδρος του Καμερούν για έβδομη θητεία.[46]

 

145.        Περαιτέρω, σε έκθεση του OFPRA αναφορικά με τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου 2019, κατόπιν έκκλησης του Maurice Kamto, στα τέλη του Ιανουαρίου, καταγράφεται ότι το MRC διοργάνωσε αρκετές μη εγκεκριμένες διαδηλώσεις σε διάφορες πόλεις της χώρας, μεταξύ των οποίων η Douala, η Yaoundé, η Dschang, η Bafoussam και η Bafang, καθώς και στο εξωτερικό.[47] Η επέμβαση της αστυνομίας είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό επτά ατόμων και τη σύλληψη περισσότερων από εκατό διαδηλωτών.[48] Παράλληλα, η αστυνομία συνέλαβε στελέχη και ακτιβιστές του MRC, συμπεριλαμβανομένου του ηγέτη του, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, οι οποίοι στη συνέχεια τέθηκαν υπό κράτηση για αρκετούς μήνες.[49] Ο Kamto αποφυλακίσθηκε εννέα μήνες αργότερα.[50] Τον Φεβρουάριο 2019, το MRC είχε προγραμματίσει περαιτέρω διαδηλώσεις στην Yaoundé τις οποίες ακύρωσε μετά την απαγόρευση των διαδηλώσεων από την κυβέρνηση.[51] Δημοσίευμα της Human Rights Watch του Ιουνίου 2019 αναφέρει ότι τουλάχιστον 350 μέλη και υποστηρικτές του κυριότερου κόμματος της αντιπολίτευσης στο Καμερούν, μεταξύ των οποίων και ο αντιπρόεδρός του, συνελήφθησαν σε ολόκληρη τη χώρα, αφού επιχείρησαν να πραγματοποιήσουν διαδηλώσεις.[52] Σύμφωνα με δημοσίευμα του Civicus Monitor που παραπέμπει σε τρίτες πηγές, το κόμμα ανακοίνωσε ότι θα πραγματοποιούσε εκ νέου διαδηλώσεις στις 8 Ιουνίου 2019, ωστόσο η διαδήλωση αποτράπηκε, καθώς ισχυρές δυνάμεις ασφαλείας αναπτύχθηκαν προληπτικά στη Yaoundé.[53]

 

146.        Τον Σεπτέμβριο 2020, συνελήφθησαν υποστηρικτές του MRC που σχεδίαζαν να διαδηλώσουν κατά του προέδρου Biya.[54] Οι διαδηλώσεις «διαλύθηκαν βίαια» και, σύμφωνα με το MRC, συνελήφθησαν πάνω από 500 άτομα, ενώ οι αρχές υποστήριξαν ότι συνελήφθησαν 294 άτομα, όπως ανέφερε η Civicus Monitor.[55] Μετά τις διαδηλώσεις, ο Kamto τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό,[56] όπου παρέμεινε για 78 ημέρες.[57]

 

147.        Η πλέον πρόσφατη έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας, η οποία δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο 2026 και αφορά στα γεγονότα του 2025 καταγράφει πως 11 από τα 500 άτομα που συνελήφθησαν αυθαίρετα το 2020 επειδή συμμετείχαν σε ειρηνικές διαδηλώσεις που διοργάνωσε το αντιπολιτευόμενο κόμμα MRC παρέμεναν υπό κράτηση.[58] Τον Αύγουστο, περισσότερα από 50 άτομα, μεταξύ των οποίων υποστηρικτές του ηγέτη του MRC, συνελήφθησαν έξω από το Συνταγματικό Συμβούλιο στην πρωτεύουσα Yaoundé, όπου εξετάζονταν προσφυγές σχετικά με την επικύρωση των υποψηφιοτήτων για τις προεδρικές εκλογές.[59] Αφέθηκαν ελεύθεροι αρκετές εβδομάδες αργότερα, αλλά αντιμετώπιζαν κατηγορίες για διατάραξη της δημόσιας τάξης, παράνομη συγκέντρωση, εξέγερση και υποκίνηση σε εξέγερση.[60]

 

148.        Ο Kamto παραιτήθηκε τον Ιούλιο 2025 από ηγέτης του MRC[61]επειδή ο εκλογικός κώδικας του Καμερούν απαγορεύει σε κόμματα χωρίς αιρετούς αξιωματούχους να υποστηρίζουν έναν υποψήφιο και επεδίωξε να είναι υποψήφιος του MANIDEM (Mouvement africain pour la nouvelle indépendance et la démocratie) για τις εκλογές [2025].[62] Ωστόσο, η εκλογική επιτροπή του Καμερούν εξέδωσε απόφαση αποκλεισμού του Morris Kamto από τις εκλογές.[63]

 

149.        Από τις ανωτέρω πληροφορίες προκύπτει ότι το MRC αποτελεί υπαρκτό και οργανωμένο πολιτικό κόμμα της αντιπολίτευσης του Καμερούν, με θεσμοθετημένη διαδικασία εγγραφής μελών και έκδοσης σχετικής κάρτας. Οι πληροφορίες αυτές παρουσιάζουν συνάφεια με τον ισχυρισμό του Αιτητή, καθώς και με τη φύση των εγγράφων που προσκόμισε. Ειδικότερα, η πρόβλεψη στο καταστατικό του κόμματος περί χορήγησης κάρτας μέλους μετά την εγγραφή συνιστά στοιχείο εξωτερικής συμβατότητας με την προσκομισθείσα κάρτα και τη σχετική απόδειξη.

 

150.        Περαιτέρω, οι πληροφορίες σχετικά με την πολιτική δραστηριότητα του MRC, τις κινητοποιήσεις του και τις συλλήψεις μελών και υποστηρικτών του επιβεβαιώνουν το γενικό πολιτικό πλαίσιο εντός του οποίου ο Αιτητής τοποθετεί τη δραστηριότητά του. Δεν αποδεικνύουν, ωστόσο, αφ' εαυτών ούτε την προσωπική του συμμετοχή στις συγκεκριμένες διαδηλώσεις ούτε ότι κατείχε οργανωτική θέση ή ότι αποτέλεσε προσωπικό στόχο των αρχών. Τα ζητήματα αυτά συνδέονται με τον τρίτο ουσιώδη ισχυρισμό και χρήζουν χωριστής αξιολόγησης.

 

151.        Συνεκτιμώντας τις δηλώσεις του Αιτητή, την προσκομισθείσα κάρτα μέλους και τη σχετική απόδειξη, καθώς και τις διαθέσιμες εξωτερικές πληροφορίες για την ύπαρξη, την οργάνωση και τη διαδικασία εγγραφής μελών του MRC, το Δικαστήριο κρίνει ότι υφίστανται επαρκή στοιχεία προς αποδοχή του βασικού ισχυρισμού περί ιδιότητας του Αιτητή ως απλού μέλους του συγκεκριμένου πολιτικού κόμματος. Αντιθέτως, η επικαλούμενη ιδιότητά του ως υπευθύνου της τοπικής οργάνωσης Biyem-Assi δεν προκύπτει με την απαιτούμενη επάρκεια από τις δηλώσεις και τα αποδεικτικά στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου.

 

152.        Υπό το φως της συνολικής αξιολόγησης της εσωτερικής και εξωτερικής αξιοπιστίας, ο δεύτερος ουσιώδης ισχυρισμός γίνεται αποδεκτός κατά το μέρος που αφορά την ιδιότητα του Αιτητή ως απλού μέλους του MRC. Δεν γίνεται, ωστόσο, αποδεκτός κατά το ειδικότερο μέρος που αφορά την επικαλούμενη κατοχή υπεύθυνης οργανωτικής θέσης στην περιοχή Biyem-Assi της Yaoundé. Η διαπίστωση αυτή δεν προδικάζει την αξιολόγηση της επικαλούμενης συμμετοχής του στις διαδηλώσεις του 2019, των εγγράφων περί αναζήτησής του από τις αρχές ή του ισχυριζόμενου κινδύνου δίωξης σε περίπτωση επιστροφής του στο Καμερούν.

 

153.        Ως προς τον τρίτου ουσιώδη ισχυρισμό του Αιτητή περί της συμμετοχής του σε διαδηλώσεις του MRC και επικαλούμενη αναζήτηση από τις αρχές, το Δικαστήριο εξετάζει τους ισχυρισμούς του Αιτητή περί συμμετοχής του σε διαδηλώσεις του κόμματος MRC, κατά τους μήνες Φεβρουάριο και Ιούνιο 2019, καθώς και περί της συνακόλουθης στοχοποίησης, αναζήτησης και δίωξής του από τις αρχές του Καμερούν. Για τον σκοπό αυτό συνεκτιμώνται οι δηλώσεις του κατά τη διοικητική συνέντευξη, οι διευκρινίσεις που παρασχέθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία και τα έγγραφα που προσκομίστηκαν προς υποστήριξη της αφήγησής του.

 

154.        Κατά τη διοικητική συνέντευξη, ο Αιτητής ισχυρίστηκε ότι συμμετείχε σε δύο διαδηλώσεις του MRC, η πρώτη εκ των οποίων πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο 2019 στη Yaoundé και η δεύτερη τον Ιούνιο 2019 στη Douala. Αναφορικά με την πρώτη διαδήλωση, ανέφερε ότι αυτή διοργανώθηκε με σκοπό την απελευθέρωση του ηγέτη του κόμματος, Maurice Kamto, και ότι ο ίδιος είχε αναλάβει να κινητοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερα πρόσωπα από την περιοχή Biyem-Assi της Yaoundé.

 

155.        Ερωτηθείς σχετικά με την ανάθεση και την εκτέλεση της συγκεκριμένης αρμοδιότητας, ο Αιτητής περιορίστηκε να αναφέρει ότι επιδίωκε την προσέλευση προσώπων από την περιοχή του και ότι για την κινητοποίηση των πολιτών χρησιμοποιούνταν ανακοινώσεις μέσω ραδιοφώνου και τηλεόρασης. Δεν προσδιόρισε, ωστόσο, με επαρκή σαφήνεια από ποιο πρόσωπο ή όργανο του κόμματος του ανατέθηκε η εν λόγω ευθύνη, με ποιον τρόπο ο ίδιος οργάνωσε την κινητοποίηση, ποιες συγκεκριμένες ενέργειες πραγματοποίησε και ποια ήταν η έκταση της προσωπικής του συμβολής. Οι σχετικές αναφορές του παρέμειναν γενικές, παρά τη σημασία που απέδωσε ο ίδιος στον οργανωτικό του ρόλο.

 

156.        Ως προς τη διαδήλωση του Φεβρουαρίου 2019, ο Αιτητής ανέφερε ότι αναχώρησε το πρωί από την οικία του με ταξί και μετέβη στο κεντρικό ταχυδρομείο της Yaoundé, όπου βρισκόταν το σημείο συγκέντρωσης. Δήλωσε ότι έφθασε περί τις 8:00 π.μ., ότι οι συμμετέχοντες φορούσαν λευκές μπλούζες με τα διακριτικά του MRC και ότι η έναρξη της πορείας είχε προγραμματιστεί για τις 12:00. Κατά τους ισχυρισμούς του, οι διαδηλωτές επρόκειτο να κατευθυνθούν προς την Προεδρία, πλην όμως οι αστυνομικές και στρατιωτικές δυνάμεις παρεμπόδισαν την πραγματοποίηση της πορείας, επικαλούμενες την απουσία σχετικής άδειας, και προχώρησαν στη χρήση υδροβόλων, με αποτέλεσμα τη διάλυση της συγκέντρωσης.

 

157.        Παρά την παράθεση των ανωτέρω στοιχείων, η περιγραφή του Αιτητή επικεντρώθηκε κυρίως στις γενικές συνθήκες της διαδήλωσης και στις ενέργειες των δυνάμεων ασφαλείας. Δεν ανέπτυξε με αντίστοιχη συγκεκριμενοποίηση την προσωπική του εμπειρία, τις ενέργειες στις οποίες προέβη κατά την εξέλιξη των γεγονότων ή τις περιστάσεις υπό τις οποίες απομακρύνθηκε από τον χώρο. Ερωτηθείς εάν αντιμετώπισε προσωπικά οποιοδήποτε πρόβλημα μετά τη διαδήλωση, αναφέρθηκε γενικά στην παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων και αστυνομικών στους χώρους συγκέντρωσης του κόμματος, χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένο περιστατικό που να τον αφορούσε προσωπικά.

 

158.        Αναφορικά με τη διαδήλωση του Ιουνίου 2019 στη Douala, ο Αιτητής υποστήριξε ότι αυτή πραγματοποιήθηκε προς υποστήριξη των μελών και στελεχών του MRC που είχαν συλληφθεί κατά τις προηγούμενες κινητοποιήσεις, καθώς και προς διεκδίκηση της απελευθέρωσης του Maurice Kamto. Δήλωσε ότι η κινητοποίηση οργανώθηκε από το εθνικό γραφείο του κόμματος και ότι ο ίδιος, μαζί με άλλα πρόσωπα, κλήθηκε να μεταβεί στη Douala για να υποστηρίξει τη διαδήλωση.

 

159.        Ως προς την προσωπική του συμμετοχή, ανέφερε ότι είχε διανυκτερεύσει στην οικία της συντρόφου του, ότι μετέβη στο σημείο συγκέντρωσης στην περιοχή Bonanjo και ότι, όταν οι διαδηλωτές έφθασαν στην περιοχή Akwa, η αστυνομία παρεμπόδισε την πορεία και προχώρησε στη χρήση δακρυγόνων και υδροβόλων. Υποστήριξε επίσης ότι αστυνομικοί πυροβόλησαν εναντίον ορισμένων διαδηλωτών. Ερωτηθείς, ωστόσο, να περιγράψει λεπτομερώς τις προσωπικές του ενέργειες κατά τα περιστατικά αυτά, ανέφερε ότι δεν μπορούσε να εξηγήσει τι ακριβώς έπραξε ή πώς απομακρύνθηκε, λόγω της αναστάτωσης που προκλήθηκε.

 

160.        Το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι η αιφνίδια επέμβαση των δυνάμεων ασφαλείας και η επικαλούμενη χρήση βίας ενδέχεται να επηρεάζουν τη δυνατότητα ενός προσώπου να ανακαλέσει με ακρίβεια τη διαδοχή των γεγονότων. Επομένως, η αδυναμία του Αιτητή να περιγράψει κάθε επιμέρους κίνησή του κατά τη διάλυση της συγκέντρωσης δεν μπορεί, αφ' εαυτής, να θεωρηθεί καθοριστική. Ωστόσο, συνεκτιμώμενη με τη γενικότητα των λοιπών δηλώσεών του και την ανεπαρκή συγκεκριμενοποίηση της προσωπικής του συμμετοχής, δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλούς θετικού συμπεράσματος ως προς την αξιοπιστία της συγκεκριμένης αφήγησης.

 

161.        Περαιτέρω, κατά την ακροαματική διαδικασία, ο Αιτητής ανέφερε ότι συνελήφθη δύο φορές από τις αρχές του Καμερούν, το 2018 και το 2019, λόγω της πολιτικής του δραστηριοποίησης. Ειδικότερα, ισχυρίστηκε ότι κατά την πρώτη σύλληψη βρισκόταν στον χώρο εργασίας του, ενώ κατά τη δεύτερη βρισκόταν στο σχολείο. Όταν του υποδείχθηκαν οι προηγούμενες αναφορές του σχετικά με περιστατικό στο νοσοκομείο, δεν αναγνώρισε ότι είχε δηλώσει πως συνελήφθη εκεί, διευκρινίζοντας ότι είχε αναφερθεί σε παρεμπόδιση από την αστυνομία κατά τη διάρκεια διαδήλωσης και όχι σε σύλληψή του στο συγκεκριμένο σημείο.

 

162.        Το Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ της παρεμπόδισης συμμετοχής σε διαδήλωση, της προσαγωγής και της σύλληψης, δεδομένου ότι πρόκειται για διαφορετικά πραγματικά περιστατικά. Εντούτοις, οι αναφορές του Αιτητή περί δύο προσωπικών συλλήψεων αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της επικαλούμενης δίωξής του. Παρά τη βαρύτητά τους, οι δηλώσεις του δεν συνοδεύτηκαν από επαρκή περιγραφή του ακριβούς χρόνου, των περιστάσεων, της διάρκειας της κράτησης, της μεταχείρισης που υπέστη και του τρόπου με τον οποίο συνδέονταν οι συλλήψεις αυτές με τις συγκεκριμένες πολιτικές του δραστηριότητες. Η μεταγενέστερη επίκλησή τους, χωρίς επαρκή αποσαφήνιση της σχέσης τους με τα προηγουμένως περιγραφέντα γεγονότα, αποδυναμώνει τη συνοχή της αφήγησής του.

 

163.        Ο Αιτητής ανέφερε περαιτέρω ότι αφέθηκε ελεύθερος με τη μεσολάβηση θείου του, ο οποίος διατηρούσε γνωριμίες με πρόσωπα στην αστυνομία. Ισχυρίστηκε ότι η τελευταία απελευθέρωσή του πραγματοποιήθηκε μερικούς μήνες πριν από την αναχώρησή του και ότι, κατά το χρονικό διάστημα που ακολούθησε, παρέμεινε κρυμμένος, προκειμένου να οργανώσει τη φυγή του. Δεν προσδιόρισε, ωστόσο, με επάρκεια τις συγκεκριμένες περιστάσεις της μεσολάβησης του θείου του ούτε τον τρόπο με τον οποίο οι επικαλούμενες συλλήψεις συνδέονταν με τη μεταγενέστερη έκδοση εγγράφων αναζήτησης ή κλήσης του από τις αρχές.

 

164.        Εξάλλου, κατά τη διοικητική συνέντευξη, ο Αιτητής είχε αναφέρει ότι, μετά τη διαδήλωση του Ιουνίου 2019, πληροφορήθηκε από τον θείο του ότι αναζητείτο από τις αρχές. Ειδικότερα, δήλωσε ότι σχετική κλήση είχε αποσταλεί στην οικία του θείου του στη Yaoundé, ενώ ο τελευταίος είχε δει και δημοσίευμα εφημερίδας στο οποίο περιλαμβανόταν η φωτογραφία του. Κατά τον Αιτητή, ο θείος του τον ενημέρωσε για τα ανωτέρω και τον συμβούλευσε να εγκαταλείψει αμέσως τη Douala.

 

165.        Ωστόσο, οι δηλώσεις του ως προς τη χρονική αλληλουχία των γεγονότων δεν υπήρξαν επαρκώς συνεκτικές. Αρχικώς ανέφερε ότι εγκατέλειψε τη Douala περίπου τέσσερις ημέρες μετά τη διαδήλωση και ότι παρέμεινε στην οικία της γιαγιάς του για χρονικό διάστημα μικρότερο της μίας εβδομάδας. Ερωτηθείς πού βρισκόταν κατά το υπόλοιπο διάστημα μέχρι την αναχώρησή του από το Καμερούν, η οποία είχε προηγουμένως τοποθετηθεί την 1.9.2019, δήλωσε ότι εγκατέλειψε τη χώρα ήδη από τον Ιούνιο 2019 και μετέβη στο Τσαντ, όπου ανέμενε την ολοκλήρωση των διαδικασιών για την περαιτέρω μετακίνησή του. Παράλληλα, σε μεταγενέστερη διευκρίνιση ανέφερε ότι ο θείος του τον ενημέρωσε για το ένταλμα περίπου μιάμιση εβδομάδα μετά τη διαδήλωση.

 

166.        Οι ανωτέρω διαφοροποιήσεις αφορούν ουσιώδη στοιχεία της αφήγησης, καθόσον συνδέονται με τον χρόνο κατά τον οποίο ο Αιτητής πληροφορήθηκε ότι αναζητείτο από τις αρχές, τις ενέργειες στις οποίες προέβη για να αποφύγει τη σύλληψή του και τον χρόνο πραγματικής αναχώρησής του από τη χώρα. Μολονότι η διαφοροποίηση μεταξύ του χρόνου εγκατάλειψης του Καμερούν και του χρόνου περαιτέρω αναχώρησης από το Τσαντ θα μπορούσε να εξηγηθεί από τη διαδοχή των μετακινήσεών του, οι δηλώσεις του δεν αποσαφήνισαν πλήρως τη χρονική σειρά των επικαλούμενων περιστατικών.

 

167.        Επιπροσθέτως, κατά τη διοικητική συνέντευξη ο Αιτητής απέδωσε τη στοχοποίησή του στη συμμετοχή του στη διαδήλωση της Douala και στην ιδιότητά του ως υπευθύνου της περιοχής Biyem-Assi, ενώ κατά την ακροαματική διαδικασία προέβαλε και τις προγενέστερες προσωπικές συλλήψεις του. Η γενική αναφορά του ότι οι αρχές τον θεωρούσαν υποστηρικτή των αυτονομιστών και υπεύθυνο για διατάραξη της δημόσιας τάξης δεν συνοδεύτηκε από επαρκή εξατομίκευση των περιστάσεων υπό τις οποίες οι αρχές φέρονται να του απέδωσαν τις συγκεκριμένες κατηγορίες.

 

168.        Το Δικαστήριο συνεκτιμά ότι ο Αιτητής διατήρησε σταθερό τον βασικό πυρήνα του ισχυρισμού του, ήτοι ότι υποστήριζε το MRC, ότι συμμετείχε σε αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις και ότι φοβόταν τη σύλληψή του από τις αρχές του Καμερούν. Η διατήρηση, ωστόσο, του γενικού αυτού πυρήνα δεν αρκεί για τη θεμελίωση της αξιοπιστίας των επιμέρους περιστατικών, όταν η προσωπική συμμετοχή του στις διαδηλώσεις, ο επικαλούμενος οργανωτικός του ρόλος και οι συγκεκριμένες πράξεις δίωξης δεν περιγράφονται με επαρκή σαφήνεια και συνοχή.

 

169.        Κατά συνέπεια, από τη συνολική αξιολόγηση των δηλώσεων του Αιτητή, το Δικαστήριο διαπιστώνει ουσιώδεις αδυναμίες ως προς την εσωτερική αξιοπιστία του τρίτου ουσιώδους ισχυρισμού. Οι αδυναμίες αυτές δεν περιορίζονται στην απουσία επιμέρους λεπτομερειών, αλλά αφορούν τη συγκεκριμενοποίηση της προσωπικής συμμετοχής του, τη σύνδεση της επικαλούμενης πολιτικής δραστηριότητας με τις πράξεις των αρχών και τη συνοχή της χρονικής αλληλουχίας των γεγονότων.

 

170.        Προχωρώντας στην εξέταση της εξωτερικής αξιοπιστίας, το Δικαστήριο αξιολογεί καταρχάς τα έγγραφα που προσκόμισε ο Αιτητής προς υποστήριξη του ισχυρισμού του ότι αναζητείτο από τις αρχές του Καμερούν εξαιτίας της πολιτικής του δραστηριοποίησης. Ακολούθως εξετάζεται κατά πόσον οι διαθέσιμες πληροφορίες χώρας καταγωγής επιβεβαιώνουν το γενικό πλαίσιο των επικαλούμενων γεγονότων και κατά πόσον συμβάλλουν στην εξατομικευμένη αξιολόγηση της αφήγησής του.

 

171.        Ο Αιτητής προσκόμισε, μεταξύ άλλων, αντίγραφο εγγράφου αναζήτησης με τίτλο «Avis de recherches», ημερομηνίας 2.6.2019 (ερυθρό 13), αντίγραφο σελίδας της εφημερίδας «L’Indépendent», ημερομηνίας 4.6.2019 (ερυθρό 14), αντίγραφα εγγράφων κλήσης («Convocation», ερυθρά 58–60), καθώς και έγγραφο δικηγόρου του Καμερούν, ημερομηνίας 28.12.2023 (ερυθρό 57). Τα έγγραφα αυτά προσκομίστηκαν προς υποστήριξη της επικαλούμενης αναζήτησής του από τις αρχές και της ύπαρξης εκκρεμούς υπόθεσης εις βάρος του.

 

172.        Ως προς το έγγραφο «Avis de recherches», ημερομηνίας 2.6.2019, παρατηρείται ότι αυτό προσκομίστηκε σε αντίγραφο και φέρεται να αφορά την αναζήτηση προσώπου με τα στοιχεία του Αιτητή. Η μη προσκόμιση του πρωτοτύπου περιορίζει τη δυνατότητα εξέτασης των τυπικών χαρακτηριστικών του, χωρίς όμως να καθιστά το έγγραφο αυτομάτως στερούμενο αποδεικτικής αξίας. Η σημασία του έγκειται κυρίως στο ότι παρουσιάζει τον Αιτητή ως πρόσωπο αναζητούμενο από τις αρχές. Ωστόσο, δεν παρέχει αυτοτελή και επαρκή επιβεβαίωση των συγκεκριμένων περιστατικών συμμετοχής του στις διαδηλώσεις ούτε των δύο συλλήψεων που επικαλέστηκε κατά την ακροαματική διαδικασία.

 

173.        Αναφορικά με το δημοσίευμα της εφημερίδας «L’Indépendent», ημερομηνίας 4.6.2019, ο Αιτητής ισχυρίστηκε ότι ο θείος του εντόπισε τη φωτογραφία του στην εφημερίδα και τον ενημέρωσε ότι αναζητείτο από τις αρχές. Κατά τη διοικητική συνέντευξη του υποδείχθηκαν διαφοροποιήσεις στη γραμματοσειρά και στη μορφοποίηση του δημοσιεύματος, τις οποίες δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει, αναφέροντας ότι δεν είναι δημοσιογράφος. Η αδυναμία του αυτή δεν αρκεί, αφ' εαυτής, για να συναχθεί ότι το δημοσίευμα είναι πλαστό. Εντούτοις, η προέλευση και η ανεξάρτητη επαλήθευση του συγκεκριμένου δημοσιεύματος δεν έχουν διακριβωθεί, με αποτέλεσμα η αποδεικτική του βαρύτητα να παραμένει περιορισμένη.

 

174.        Ως προς τα προσκομισθέντα έγγραφα «Convocation», τα οποία φέρονται να αφορούν κλήσεις προσώπου με τα στοιχεία του Αιτητή στο πλαίσιο ποινικής διερεύνησης, διαπιστώνεται ότι αυτά προσκομίστηκαν επίσης σε αντίγραφα. Από την αξιολόγηση των Καθ' ων η αίτηση προκύπτει ότι επισημάνθηκαν ασυνέπειες στις αναγραφόμενες ημερομηνίες έκδοσης και εμφάνισης, μεταξύ των οποίων αναφορά σε ημερομηνία εμφάνισης προγενέστερη της ημερομηνίας έκδοσης ενός εγγράφου. Η συγκεκριμένη παρατήρηση, εφόσον επιβεβαιώνεται από το περιεχόμενο των εγγράφων, αποτελεί στοιχείο που επηρεάζει τη συνοχή και την αποδεικτική τους βαρύτητα. Σε κάθε περίπτωση, τα έγγραφα δεν τεκμηριώνουν από μόνα τους ότι ο Αιτητής συμμετείχε προσωπικά στις διαδηλώσεις ή ότι υπέστη τις επικαλούμενες συλλήψεις.

 

175.        Περαιτέρω, το έγγραφο του δικηγόρου M. B., ημερομηνίας 28.12.2023, αναφέρεται, σύμφωνα με την καταγραφή των Καθ' ων η αίτηση, σε εκκρεμή καταγγελία ή διαδικασία που αφορά πρόσωπο με τα στοιχεία του Αιτητή και σε προηγούμενη αποφυλάκιση υπό όρους. Ωστόσο, δεν αποσαφηνίζει επαρκώς το πραγματικό υπόβαθρο της υπόθεσης, τις συγκεκριμένες πράξεις που αποδίδονται στον Αιτητή ούτε τη σχέση της επικαλούμενης διαδικασίας με τις διαδηλώσεις του 2019. Περαιτέρω, πρόκειται για έγγραφο που εκδόθηκε αρκετά χρόνια μετά τα επικαλούμενα γεγονότα και το οποίο δεν προέρχεται από ανεξάρτητη κρατική ή δικαστική αρχή. Τα στοιχεία αυτά λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό της αποδεικτικής του βαρύτητας, χωρίς να δικαιολογούν την εκ προοιμίου απόρριψή του. Με αυτά τα δεδομένα η αποδεικτική αξία του εν λόγω εγγράφου καθίσταται εξαιρετικά μειωμένη.

 

176.        Το Δικαστήριο συνεκτιμά τα ανωτέρω έγγραφα τόσο αυτοτελώς όσο και σε συνδυασμό μεταξύ τους και με τις δηλώσεις του Αιτητή. Διαπιστώνεται ότι, μολονότι αυτά συνδέονται θεματικά με την επικαλούμενη αναζήτησή του από τις αρχές, δεν παρέχουν επαρκή και ανεξάρτητη επιβεβαίωση των συγκεκριμένων περιστατικών στα οποία θεμελιώνεται ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός. Ειδικότερα, δεν αποσαφηνίζουν με επάρκεια τη σχέση μεταξύ της επικαλούμενης συμμετοχής στις διαδηλώσεις, των δύο συλλήψεων που αναφέρθηκαν κατά την ακροαματική διαδικασία και των μεταγενέστερων εγγράφων αναζήτησης ή κλήσης.

 

177.        Από τις ανωτέρω πληροφορίες χώρας καταγωγής αναφορικά με τις εν λόγω διαδηλώσεις, οι οποίες περιλαμβάνεται κάτω από την αξιολόγηση του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού, προκύπτει ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο το MRC αποτελούσε ενεργό κόμμα της αντιπολίτευσης στο Καμερούν και ότι οι κινητοποιήσεις του αντιμετωπίστηκαν με περιοριστικά και κατασταλτικά μέτρα από τις αρχές. Επιβεβαιώνεται, ειδικότερα, ότι κατά το 2019 πραγματοποιήθηκαν κινητοποιήσεις, ότι συνελήφθησαν μέλη και υποστηρικτές του κόμματος και ότι ορισμένα πρόσωπα αντιμετώπισαν σοβαρές ποινικές κατηγορίες. Οι πληροφορίες αυτές καθιστούν αντικειμενικά συμβατό με τις επικρατούσες συνθήκες το γενικό πλαίσιο της αφήγησης του Αιτητή.

 

178.        Εντούτοις, η επιβεβαίωση της ύπαρξης των διαδηλώσεων και της κατασταλτικής αντιμετώπισης μελών του MRC δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ο Αιτητής συμμετείχε προσωπικά στις συγκεκριμένες κινητοποιήσεις ή ότι υπέστη τις πράξεις δίωξης που επικαλείται. Οι διαθέσιμες εξωτερικές πληροφορίες δεν εξατομικεύουν την περίπτωση του Αιτητή, ενώ τα προσκομισθέντα έγγραφα, παρά τη συνεκτίμησή τους, δεν επαρκούν για την κάλυψη των ουσιωδών αδυναμιών της προσωπικής του αφήγησης.

 

179.        Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των ανωτέρω, το Δικαστήριο κρίνει ότι ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός δεν έχει θεμελιωθεί με επαρκή αξιοπιστία. Η κρίση αυτή δεν στηρίζεται αποκλειστικά στην απουσία επιμέρους λεπτομερειών ή στην αδυναμία επιβεβαίωσης της γνησιότητας των προσκομισθέντων εγγράφων, αλλά στη σωρευτική αξιολόγηση της περιορισμένης προσωπικής συγκεκριμενοποίησης των δηλώσεων του Αιτητή, της ανεπαρκούς αποσαφήνισης του επικαλούμενου οργανωτικού του ρόλου, των ουσιωδών αδυναμιών αναφορικά με τις ισχυριζόμενες συλλήψεις και των ανακολουθιών στη χρονική αλληλουχία των γεγονότων που προηγήθηκαν της αναχώρησής του από το Καμερούν.

 

180.        Παρά το γεγονός ότι οι πληροφορίες χώρας καταγωγής επιβεβαιώνουν το γενικό πλαίσιο πολιτικής καταστολής και ότι τα προσκομισθέντα έγγραφα παρουσιάζουν θεματική συνάφεια με την επικαλούμενη αναζήτησή του, τα στοιχεία αυτά δεν επαρκούν, συνεκτιμώμενα με τις συγκεκριμένες αδυναμίες της αφήγησής του, για να θεμελιώσουν την προσωπική συμμετοχή του στις διαδηλώσεις και τη συνακόλουθη δίωξή του από τις αρχές

 

181.        Κατά συνέπεια, ο τρίτος ουσιώδης ισχυρισμός, περί συμμετοχής του Αιτητή στις διαδηλώσεις του MRC κατά τον Φεβρουάριο και τον Ιούνιο 2019 και περί συνακόλουθης αναζήτησης και δίωξής του από τις αρχές του Καμερούν, δεν γίνεται αποδεκτός ως αξιόπιστος. Η κατάληξη αυτή δεν αναιρεί αυτοτελώς τη δυνατότητα αποδοχής της ιδιότητάς του ως απλού μέλους ή υποστηρικτή του MRC, η οποία αποτελεί αντικείμενο χωριστής αξιολόγησης στο πλαίσιο του δεύτερου ουσιώδους ισχυρισμού.

 

182.        Προχωρώντας στην αξιολόγηση του κινδύνου που ενδέχεται να διατρέχουν οι Αιτητές σε περίπτωση επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής τους, στη βάση των ισχυρισμών που έγιναν αποδεκτοί, το Δικαστήριο κρίνει καταρχάς σκόπιμο να εξετάσει την επικρατούσα κατάσταση ασφάλειας στο Καμερούν, τόσο σε γενικό επίπεδο όσο και ειδικότερα στην πόλη Douala, η οποία αποτελεί τον τόπο προηγούμενης συνήθους διαμονής των Αιτητών και στον οποίο ευλόγως αναμένεται να επιστρέψουν.

 

183.        Ως προς την κατάσταση ασφαλείας γενικότερα στo Καμερούν, το War Watch [πρώην Rule of Law in Armed Conflicts project (RULAC)] της Ακαδημίας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Γενεύης, στην επισκόπησή του για το Καμερούν αναφέρει ότι η μη διεθνής ένοπλη σύρραξη μεταξύ του Καμερούν και των αυτονομιστών της Αμπαζονίας ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο 2017 στις βορειοδυτικές και  νοτιοδυτικές περιοχές και περιλαμβάνει πολλαπλές ένοπλες ομάδες που επιδιώκουν μια ανεξάρτητη Αμπαζονία.[64] Το Καμερούν βρίσκεται επίσης σε μη διεθνή ένοπλη σύρραξη με την οργάνωση Boko Haram.[65]

 

184.        Όπως αναφέρει έκθεση της CEDOCA, με τελευταία ενημέρωση τον Ιούνιο του 2025, η βία περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό στις αγγλόφωνες περιοχές της χώρας και είναι εντονότερη στα βορειοδυτικά απ’ ό,τι στα νοτιοδυτικά.[66] Οι αυτονομιστικές ομάδες είναι πιο δραστήριες σε αγροτικές, απομακρυσμένες και υπανάπτυκτες περιοχές.[67] Σποραδικά περιστατικά έχουν σημειωθεί και στις γαλλόφωνες περιοχές που συνορεύουν με τις αγγλόφωνες περιοχές, στην περιοχή Littoral και στην δυτική περιοχή.[68]

 

185.        Καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν διαπράξει εξωδικαστικές εκτελέσεις και εκτεταμένη σεξουαλική και έμφυλη βία, ενώ έχουν πυρπολήσει χωριά των αγγλόφωνων περιοχών.[69] Οι ένοπλοι αυτονομιστές έχουν επίσης σκοτώσει, απαγάγει και τρομοκρατήσει πληθυσμούς, ενώ σταδιακά εδραιώνουν τον έλεγχό τους σε μεγάλα τμήματα των αγγλόφωνων περιοχών.[70]

 

186.        Σύμφωνα με την κατάσταση αναφοράς (situation report) του οργανισμού OCHA με περίοδο αναφοράς μεταξύ 1 Απριλίου και 30 Ιουνίου του 2026, η ανθρωπιστική κατάσταση στις βορειοδυτικές και νοτιοδυτικές περιοχές παρέμεινε ιδιαίτερα κρίσιμη, χαρακτηριζόμενη από επιθέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών στη σύγκρουση, απαγωγές με σκοπό την καταβολή λύτρων, αυθαίρετες συλλήψεις, την πληθώρα παράνομων σημείων ελέγχου και την απαίτηση παράνομων πληρωμών, οδοφράγματα, καθώς και επιδείνωση των ζητημάτων προστασίας.[71] Οι συγκρούσεις μεταξύ των κρατικών δυνάμεων ασφαλείας (SSF) και των μη κρατικών ένοπλων ομάδων συνεχίστηκαν σε αρκετές διοικητικές διαιρέσεις.[72] Επισημαίνεται ότι η Douala, όπου εν προκειμένω, αναμένεται να επιστρέψουν οι Αιτητές δεν υπάγεται στις περιοχές όπου μαίνεται η αγγλόφωνη κρίση. 

 

187.        Ειδικώς ως προς την πόλη της Douala, επισημαίνεται ότι αυτή βρίσκεται στη νοτιοανατολική ακτή των εκβολών του ποταμού Wouri, στις ακτές του Ατλαντικού Ωκεανού, περίπου 130 μίλια (210 χλμ.) δυτικά της Yaoundé.[73] Η Douala συνιστά την οικονομική πρώτευσα της χώρας[74] και είναι γαλλόφωνη.[75] Συνιστά την πρωτεύουσα της περιοχής Littoral.[76] Λόγω της κατάστασης ασφαλείας, έχει παρατηρηθεί αύξηση μετακινήσεων πληθυσμιακών ομάδων προς την περιοχή Littoral και την πόλη Douala, καθώς η σύγκρουση έχει παγιωθεί και η μαζική εισροή πληθυσμών έχει συγκεντρωθεί εκεί.[77]

 

188.        Σύμφωνα με πρόσφατα αριθμητικά δεδομένα της βάσης δεδομένων ACLED (The Armed Conflict Location & Event Data Project), κατά το τελευταίο έτος (με ημερομηνία τελευταίας ενημέρωσης την 14.10.2026), στην περιοχή Littoral όπου εντοπίζεται η πόλη Douala, καταγράφηκαν 14 περιστατικά πολιτικής βίας (“Political violence”, που περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες), από τα οποία προκλήθηκαν 20 θάνατοι.[78] Σημειώνεται πως σύμφωνα με εκτιμήσεις για το 2026 ο πληθυσμός της Douala ανέρχεται σε 3,747,138 κατοίκους.[79]

 

189.        Η ποσοτική αντιπαραβολή των καταγεγραμμένων περιστατικών πολιτικής βίας στη νοτιοδυτική περιφέρεια και στην περιοχή Littoral αποτελεί ένδειξη σημαντικής γεωγραφικής διαφοροποίησης της έντασης της βίας. Η σύγκριση δεν είναι απολύτως ομοειδής, δεδομένου ότι τα στοιχεία αφορούν διαφορετικές διοικητικές ενότητες και ότι ο πληθυσμός που αναφέρεται για τη Douala δεν είναι ο πληθυσμός ολόκληρης της Littoral. Συνεπώς, οι αριθμοί δεν επιτρέπουν αυτοτελώς τον υπολογισμό ακριβούς συγκρίσιμου ατομικού κινδύνου, αλλά συνεκτιμώνται μαζί με τα ποιοτικά δεδομένα και τις συγκεκριμένες συνθήκες της Douala.

 

190.        Από τη συνεκτίμηση των ανωτέρω πληροφοριών χώρας καταγωγής προκύπτει ότι η ένοπλη σύρραξη που συνδέεται με την αγγλόφωνη κρίση στο Καμερούν εξακολουθεί να εντοπίζεται κατά κύριο λόγο στις βορειοδυτικές και νοτιοδυτικές περιοχές της χώρας, χωρίς να προκύπτει ότι έχει επεκταθεί στην πόλη Douala, η οποία βρίσκεται στη γαλλόφωνη περιοχή Littoral. Παρά το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί σποραδικά περιστατικά βίας και σε περιοχές εκτός των κύριων ζωνών της σύρραξης, τα διαθέσιμα ποσοτικά δεδομένα για την περιοχή Littoral καταδεικνύουν συγκριτικά περιορισμένη συχνότητα περιστατικών πολιτικής βίας, ενώ δεν προκύπτει ότι η Douala αποτελεί πεδίο συστηματικών ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ των κυβερνητικών δυνάμεων και των αυτονομιστικών ομάδων. Συνεπώς, λαμβανομένων υπόψη τόσο της γεωγραφικής έκτασης και της έντασης της σύρραξης όσο και των διαθέσιμων ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων για την κατάσταση ασφάλειας στην περιοχή, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν τεκμηριώνεται ευλόγως κίνδυνος για τους Αιτητές εξαιτίας της ένοπλης σύρραξης η οποία εκτυλίσσεται σε άλλες περιοχές της χώρας καταγωγής τους.

 

191.        Τα ανωτέρω εκτιμώνται και σε συνάρτηση με τα επιμέρους στοιχεία του προφίλ τους.

 

192.        Ως προς το θρησκευτικό προφίλ των Αιτητών ως χριστιανών, εντοπίστηκαν από το Δικαστήριο οι εξής πληροφορίες. Όπως αναφέρεται στην 2023 έκθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών για τη θρησκευτική ελευθερία στο Καμερούν, δημοσιευθείσα τον Ιούνιο του 2024, η οποία επικαλείται τρίτες πηγές, το 2018, το 38,3% του πληθυσμού ήταν ρωμαιοκαθολικοί, το 25,5% προτεστάντες, το 6,9% ανήκε σε άλλα χριστιανικά δόγματα, το 24,4% ήταν μουσουλμάνοι, το 2,2% ανιμιστές, το 0,5% ανήκε σε άλλες θρησκείες και το 2,2% δεν είχε ταυτιζόταν με κάποιο θρήσκευμα.[80] Το πρόγραμμα Pew-Templeton Global Religious Futures του 2020 διαπίστωσε ότι το 38,3% των χριστιανών είναι καθολικοί και το 31,4% προτεστάντες.[81] Οι χριστιανοί κατοικούν κυρίως στις νότιες και δυτικές περιοχές της χώρας.[82] Η βορειοδυτική και νοτιοδυτική περιοχή είναι σε μεγάλο βαθμό προτεσταντική, ενώ οι νότιες, κεντρικές, ανατολικές, δυτικές καθώς και η περιοχή Littoral είναι κατά κύριο λόγο καθολικές.[83] Στον Άπω Βορρά, η Boko Haram και η ISIS-Δυτικής Αφρικής διαπράττουν τρομοκρατικές ενέργειες σε μια προσπάθεια, σύμφωνα με παρατηρητές, να επιβάλουν τις θρησκευτικές και πολιτικές τους πεποιθήσεις.[84] Αυτό έχει προκαλέσει τον φόβο στους χριστιανούς που διαβιούν εκεί.[85]  Ωστόσο, η πόλη Douala, στην οποία ευλόγως αναμένεται να επιστρέψουν οι Αιτητές, δεν συγκαταλέγεται στις περιοχές του Καμερούν όπου, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες πληροφορίες για τη χώρα καταγωγής, οι χριστιανοί ενδέχεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων. Συνεπώς, λαμβανομένης υπόψη της απουσίας οποιουδήποτε εξατομικευμένου ισχυρισμού περί δίωξης ή δυσμενούς μεταχείρισης λόγω της εθνοτικής καταγωγής ή του θρησκεύματος των Αιτητών, καθώς και των συνθηκών που επικρατούν στον αναμενόμενο τόπο επιστροφής τους δεν απορρέει οποιοσδήποτε κίνδυνος ένεκα αυτών.

 

193.        Σε σχέση με την εθνοτική ομάδα του Αιτητή 3 παρατίθενται οι κάτωθι πληροφορίες οι οποίες προέκυψαν από έρευνα σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης.

 

194.        Η εθνοτική ομάδα Mbo, στην οποία ανήκει, είναι μια αυτόχθονη ομάδα Bantu στο Καμερούν, η οποία κατοικεί κυρίως στην πεδιάδα Mbo, στην περιοχή Littoral, καθώς και σε τμήματα των Νοτιοδυτικών και Δυτικών περιοχών.[86] Οι Mbo αποτελούν μια αυτόχθονη ομάδα που ζει σε μια απομονωμένη περιοχή, η οποία θεωρείται από τις λιγότερο ανεπτυγμένες της χώρας και έχει ελάχιστη ή καθόλου πρόσβαση στα εδάφη τους.[87] Οι κοινωνικές δομές βασίζονται συχνά στις συγγενικές σχέσεις και τη γενεαλογία, ενώ οι πρεσβύτεροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.[88] Τα συστήματα διακυβέρνησής τους βασίζονται συχνά σε εθιμικό δίκαιο και πρακτικές που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά.[89] Οι Mbo, όπως και πολλές άλλες αυτόχθονες ομάδες, έχουν αντιμετωπίσει προκλήσεις που σχετίζονται με τα δικαιώματα στη γη, την πρόσβαση στους πόρους και τη διατήρηση του πολιτισμού.[90] Οι ιστορικές πολιτικές περιθωριοποίησης και αφομοίωσης έχουν επηρεάσει το κοινωνικό και πολιτιστικό τους τοπίο.[91] Οι Mbo έχουν τις ρίζες τους στον Χριστιανισμό.[92] Από τη συνεκτίμηση των ανωτέρω πληροφοριών χώρας καταγωγής και των προσωπικών περιστάσεων του Αιτητή 3, το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, μολονότι η εθνοτική ομάδα Mbo αντιμετωπίζει ορισμένες κοινωνικοοικονομικές δυσχέρειες και προκλήσεις που συνδέονται με την πρόσβαση στη γη και στους πόρους, δεν προκύπτει ότι τα μέλη της υφίστανται, λόγω της εθνοτικής τους καταγωγής και μόνον, συστηματική δίωξη ή διακριτική μεταχείριση τέτοιας σοβαρότητας ώστε να συνιστά δίωξη ή σοβαρή βλάβη. Περαιτέρω, ο Αιτητής 3 δεν εξέφρασε οποιονδήποτε εξατομικευμένο φόβο συνδεόμενο με την εθνοτική του καταγωγή ούτε επικαλέστηκε περιστατικά διακρίσεων ή δυσμενούς μεταχείρισης που να υπέστη προσωπικά για τον λόγο αυτό. Αντιθέτως, από το προσωπικό του ιστορικό προκύπτει ότι είχε πρόσβαση στην εκπαίδευση, πραγματοποίησε σπουδές και ασκούσε επαγγελματική δραστηριότητα στη χώρα καταγωγής του, χωρίς να αναφέρει ότι η εθνοτική του ταυτότητα αποτέλεσε εμπόδιο στις δραστηριότητες αυτές. Υπό τα δεδομένα αυτά, δεν τεκμηριώνεται  κίνδυνος για τον Αιτητή σε περίπτωση επιστροφής του στο Καμερούν εξαιτίας της ιδιότητάς του ως μέλους της εθνοτικής ομάδας Mbo.

 

195.        Περαιτέρω, ως προς τον αποδεκτό ισχυρισμό περί συμμετοχής του Αιτητή 3 στο πολιτικό κόμμα Mouvement pour la Renaissance du Cameroun (MRC), το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη ότι η ιδιότητά του περιοριζόταν σε εκείνη του απλού μέλους, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί η ανάληψη ηγετικού ή άλλου ιδιαίτερα προβεβλημένου οργανωτικού ρόλου, ούτε η επικαλούμενη προσωπική δίωξή του από τις αρχές της χώρας καταγωγής του. Περαιτέρω, από τις δηλώσεις του κατά την ακροαματική διαδικασία προκύπτει ότι, από την αναχώρησή του από το Καμερούν το 2019, ήτοι επί επτά περίπου έτη, δεν έχει αναπτύξει ουσιαστική και συστηματική πολιτική δραστηριότητα. Ειδικότερα, ανέφερε ότι στην Κυπριακή Δημοκρατία δεν υφίσταται οργανωμένη δομή του MRC και ότι πραγματοποιήθηκαν ορισμένες διαμαρτυρίες ή πορείες περιορισμένης εμβέλειας, χωρίς να προσδιορίσει συγκεκριμένη προσωπική συμμετοχή ή ιδιαίτερο ρόλο του σε αυτές. Ερωτηθείς, εξάλλου, κατά πόσον προτίθεται να συνεχίσει την πολιτική του δραστηριοποίηση, δήλωσε ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, προτεραιότητά του αποτελεί η φροντίδα της ανήλικης κόρης του, η οποία αντιμετωπίζει ιδιαίτερες αναπτυξιακές ανάγκες, ενώ η ενδεχόμενη μελλοντική πολιτική του δραστηριοποίηση θα εξαρτηθεί από τις περιστάσεις. Το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει ότι, σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες χώρας καταγωγής, μέλη και υποστηρικτές του MRC εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν περιστατικά καταστολής, αυθαίρετων συλλήψεων και κρατήσεων. Ωστόσο, οι πληροφορίες αυτές, συνεκτιμώμενες με το συγκεκριμένο προσωπικό προφίλ του Αιτητή 3, την απουσία αποδεκτού ιστορικού προσωπικής δίωξης, τη μη ανάληψη προβεβλημένου πολιτικού ρόλου και την παρατεταμένη αποχή του από ουσιαστική πολιτική δραστηριότητα, δεν επαρκούν για να θεμελιώσουν βάσιμο φόβο δίωξης στο πρόσωπό του λόγω της παλαιότερης ιδιότητάς του ως απλού μέλους του MRC. Υπό τα δεδομένα αυτά, και χωρίς να απαιτείται από τον Αιτητή να αποκηρύξει τις πολιτικές του πεποιθήσεις ή να απέχει από τη νόμιμη έκφρασή τους προκειμένου να αποφύγει ενδεχόμενη δίωξη, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν τεκμηριώνεται, με βάση τις εξατομικευμένες περιστάσεις της υπόθεσης, εύλογη πιθανότητα να αποτελέσει στόχο των αρχών του Καμερούν εξαιτίας της συγκεκριμένης πολιτικής του ιδιότητας.

 

196.        Ως προς τα προβλήματα υγείας που αποδεκτώς αντιμετωπίζουν οι Αιτητές επισημαίνεται εκ προοιμίου, ότι η ύπαρξη γενικότερων ελλείψεων ή οικονομικών εμποδίων στην πρόσβαση σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης δεν αρκεί, αφ' εαυτής, για τη θεμελίωση δικαιώματος επικουρικής προστασίας, ελλείψει των απαιτούμενων προϋποθέσεων υπαγωγής στις σχετικές διατάξεις, όπως προκύπτει και από τη νομολογία του ΔΕΕ της 18ης Δεκεμβρίου 2014, M’Bodj, C‑542/13, ECLI:EU:C:2014:2452, σκέψεις 35–41. Ειδικότερα, η απόφαση του ΔΕΕ στην υπόθεση M’Bodj, C 542/13, διακρίνει τη σοβαρή βλάβη που συνδέεται με συμπεριφορά φορέα βλάβης από τη δυσμενή κατάσταση που απορρέει από γενικές ανεπάρκειες του συστήματος υγείας, ελλείψει σκόπιμης αποστέρησης θεραπείας. Εν προκειμένω, ελλείψει οποιασδήποτε ένδειξης ότι οι Αιτητές κινδυνεύουν να υποστούν εκ προθέσεως στέρηση της πρόσβασης σε αναγκαία ιατρική περίθαλψη από φορέα σοβαρής βλάβης, κατά την έννοια της προαναφερθείσας νομολογίας, το Δικαστήριο κρίνει ότι οι επικαλούμενες δυσχέρειες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, ακόμη και εάν ενδέχεται να επιφέρουν επιδείνωση της κατάστασης της υγείας τους, δεν θεμελιώνουν, αφ' εαυτών, δικαίωμα υπαγωγής σε καθεστώς επικουρικής προστασίας.

 

197.        Ειδικότερα, ως προς την ανήλικη Αιτήτρια 2, επισημαίνεται ότι σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 4.9.2025, η οποία εκδόθηκε από ιατρό παιδοψυχίατρο του Κέντρου Νευροαναπτυξιακών Δυσκολιών, το ανήλικο αυτή  διαγνώστηκε με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (F84.0 ICD 10) και παρουσιάζει «σημαντικές ελλείψεις στην λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία, την κοινωνική αλληλεπίδραση, δυσκολίες συμμετοχής σε φανταστικό παιχνίδι, γενικά σοβαρή έκπτωση στην κοινωνική επικοινωνία» καθώς και «στερεοτυπίες, θέματα αισθητηριακής επεξεργασίας κα επαναληπτικά πρότυπα συμπεριφοράς». Έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα θεραπειών και συγκεκριμένα σε πρόγραμμα λογοθεραπείας και εργοθεραπείας.  Οι γονείς τη δήλωσαν κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, ότι η ανήλική παρακολουθεί μαθήματα σε παιδικό σταθμό με τη συνδρομή συνοδού.

 

198.        Βάσει των ανωτέρω πληροφοριών, πραγματοποιήθηκε έρευνα στη βάση δεδομένων του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA MedCOI portal) σχετικά με την διαθεσιμότητα εργοθεραπείας και λογοθεραπείας στη χώρα καταγωγής, τα οποία περιλαμβάνοντα στο δικαστικό φάκελο.

 

·         Αναφορικά με την διαθεσιμότητα εργοθεραπείας, σχετική είναι η υπόθεση AVA 20221 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 22.1.2026 και δόθηκε απάντηση στις 7.2.2026. Σύμφωνα με την απάντηση, πρόγραμμα εργοθεραπείας διατίθετο σε εξω-νοσοκομειακή βάση στο The House of the Psychologist στη Douala (βλ. σελ. 7 του εγγράφου AVA 20221). Περαιτέρω σχετική είναι η υπόθεση AVA 20112 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 17.12.2025 για άτομο το οποίο είχε διαγνωσθεί με αυτισμό. Στην απάντηση που δόθηκε στις 26.1.2026, πρόγραμμα εργοθεραπείας διατίθετο σε εξω-νοσοκομειακή βάση στο ίδρυμα Saint Benoit Menni Mental Health Center στην Ndogpassi της Douala (βλ. σελ. 2 του εγγράφου AVA 20112). Σημειώνεται ότι δεν ανευρέθησαν νεότερες πληροφορίες σχετικά με την διαθεσιμότητα εργοθεραπείας στη Douala. Διαθεσιμότητα εργοθεραπείας προβλέπεται και στο INAREF Health Centre στην Odza, Yaoundé βάσει της υπόθεσης AVA 20601 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 29.5.2026 και δόθηκε απάντηση στις 29.6.2026 (βλ. σελ. 2-3 του εγγράφου AVA 20601).

 

·         Αναφορικά με την διαθεσιμότητα λογοθεραπείας, σχετική είναι η υπόθεση AVA 20112 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 17.12.2025 για άτομο το οποίο είχε διαγνωσθεί με αυτισμό. Στην απάντηση που δόθηκε στις 26.1.2026, πρόγραμμα λογοθεραπείας διατίθετο σε εξω-νοσοκομειακή βάση στην Ortho Reeduc Clinic στην Bonamoussadi της Douala (βλ. σελ. 1 του εγγράφου AVA 20112). Σημειώνεται ότι δεν ανευρέθησαν νεότερες πληροφορίες σχετικά με την διαθεσιμότητα λογοθεραπείας στη Douala. Διαθεσιμότητα λογοθεραπείας προβλέπεται και στο κέντρο λογοθεραπείας Amour du Langage στην Etoa Meki, Yaoundé βάσει της υπόθεσης AVA 20601 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 29.5.2026 και δόθηκε απάντηση στις 29.6.2026 (βλ. σελ. 2 του εγγράφου AVA 20601).

 

199.        Σε σχέση με την δυνατότητα πρόσβασης σε εργοθεραπεία και λογοθεραπεία στη χώρα καταγωγής για το ανήλικο τέκνο, κατόπιν έρευνας στην βάση δεδομένων EUAA MedCOI portal, παρατίθενται οι κάτωθι πληροφορίες:

 

·         Όσον αφορά την πρόσβαση σε εργοθεραπεία, σχετική είναι η υπόθεση ACC 8365 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 27.2.2026 και δόθηκε απάντηση στις 15.4.2026. Σύμφωνα με την απάντηση, το κόστος εργοθεραπείας για εξω-νοσοκομειακή περίθαλψη ανερχόταν στο Γενικό Νοσοκομείο της Douala σε 7,000 XAF και σε 15,000 XAF[93] στο ιδιωτικό St. Joseph Medical Imaging and Diagnostic Centre στην Bonamoussadi στη Douala (βλ. σελ. 9 του εγγράφου). Δυνατότητα πρόσβασης σε εργοθεραπεία προβλέπεται επίσης στo ιδιωτικό κέντρο Institute of Applied Neurosciences and Functional Rehabilitation (INAREF) στην Odza, Yaoundé με κόστος 15,000 XAF μονάχα για συμβουλευτική συνεδρία βάσει της υπόθεσης ACC 8470 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 14.7.2026 και δόθηκε απάντηση στις 27.8.2026 (βλ. σελ. 10 του εγγράφου ACC 8470).

 

·         Όσον αφορά την λογοθεραπεία, σχετική είναι η υπόθεση ACC 8470 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 14.7.2026 και δόθηκε απάντηση στις 27.8.2026. Σύμφωνα με την απάντηση, δεν προβλέπεται δυνατότητα πρόσβασης σε λογοθεραπεία σε δημόσιο φορέα στην Yaoundé. Το κόστος λογοθεραπείας σε ιδιωτικό φορέα, στο κέντρο λογοθεραπείας Love of Language, στην Etoa Meki, Yaoundé ανέρχεται σε 20,000 XAF[94] (βλ. σελ. 10 του εγγράφου).

 

200.        Κατόπιν διαδικτυακής αναζήτησης σε δημόσια προσβάσιμες πηγές, εντοπίζονται στην πόλη Douala του Καμερούν δομές οι οποίες δηλώνουν ότι παρέχουν λογοθεραπεία (orthophonie), ειδική αγωγή και συναφείς υπηρεσίες σε παιδιά ή πρόσωπα με διαταραχές λόγου, επικοινωνίας και νευροαναπτυξιακές δυσκολίες.

 

201.        Ειδικότερα: Η Clinique du Gros Chêne, στην περιοχή Akwa, αναφέρει στην ιστοσελίδα της υπηρεσία λογοθεραπείας για διαταραχές φωνής και γλώσσας και κατονομάζει τον SOH Jacob ως επαγγελματία λογοθεραπευτικής αποκατάστασης. Η ύπαρξη της κλινικής και η αναφορά στη λογοθεραπεία επιβεβαιώνονται επίσης από επαγγελματικό κατάλογο, ενώ συνέντευξη του επαγγελματία δημοσιεύθηκε στις 25.7.2023. Το Centre Orchidée Home, στην περιοχή Bonamoussadi, παρουσιάζει στον ιστότοπό του ειδικό τμήμα λογοθεραπείας (Cabinet d’Orthophonie). Δημοσίευμα του Echos Santé, με ημερομηνία 2.4.2026, αναφέρει ότι το κέντρο παρέχει υποστήριξη σε παιδιά με αυτισμό και ότι λειτουργεί λογοθεραπευτικό γραφείο για διαταραχές λόγου. Η σύνδεση του φορέα με την περιοχή Bonamoussadi καταγράφεται και σε ιστοσελίδα του Υπουργείου Ανώτατης Εκπαίδευσης του Καμερούν, όσον αφορά το συνδεδεμένο εκπαιδευτικό ίδρυμα ISPPA. Το BETHEL Home, στην περιοχή Yassa (Entrée Charma), σε δημοσιευμένη ανακοίνωση της 26.8.2026 για την έναρξη του προγράμματος της 8.9.2026, αναφέρει υπηρεσίες λογοθεραπείας, ψυχοκινητικής θεραπείας, ειδικής αγωγής και φυσικοθεραπείας για παιδιά με νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Οι ανωτέρω πληροφορίες τεκμηριώνουν την παρουσία δομών που αναφέρουν σχετικές υπηρεσίες στην Douala.[95]

 

202.        Παρατίθενται περαιτέρω γενικές πληροφορίες σχετικά με τις νευροαναπτυξιακές διαταραχές στο Καμερούν και την ιατρική και κοινωνική της αντιμετώπιση.

 

203.        Σύμφωνα με την Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση, η Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ) είναι μια σύνθετη αναπτυξιακή κατάσταση που χαρακτηρίζεται από επίμονες δυσκολίες στην κοινωνική επικοινωνία, περιορισμένα ενδιαφέροντα και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές.[96]

 

204.        Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2023 στο περιοδικό BMC Pediatrics και πραγματεύεται τις προκλήσεις στη διάγνωση και τη θεραπεία της Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος σε νοσοκομείο της Douala, τα παιδιά με ΔΑΦ διαγιγνώσκονταν σε πολύ προχωρημένο στάδιο, το οποίο οφείλεται κυρίως σε πολιτισμικά επηρεασμένες αντιλήψεις και παρανοήσεις των γονέων/κηδεμόνων, οι οποίοι καταφεύγουν κατά κύριο λόγο σε παραδοσιακές θεραπείες για την αντιμετώπιση της ΔΑΦ.[97] Από τους συμμετέχοντες στην μελέτη, η πλειονότητα φοιτούσε στη γενική εκπαίδευση και λάμβανε εκπαιδευτική υποστήριξη που βασιζόταν κυρίως σε παιδαγωγικές προσεγγίσεις.[98] Πολύ λίγα σχολεία προσφέρουν εξειδικευμένες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις για παιδιά με ΔΑΦ.[99] Στα σχολεία αυτά, τα δίδακτρα είναι συχνά υψηλά και δεν είναι οικονομικά προσιτά για τους γονείς παιδιών με ΔΑΦ, με αποτέλεσμα οι γονείς να έρχονται αντιμέτωποι με μια δύσκολη επιλογή, είτε να κρατήσουν τα παιδιά τους στο σπίτι είτε να προσπαθήσουν να τα στείλουν σε εξειδικευμένα σχολεία υψηλού κόστους.[100]

 

205.        Έτερη μελέτη του 2023 καταγράφει ότι στις αφρικανικές κοινωνίες, η αναπηρία εξακολουθεί να θεωρείται από πολλούς ανθρώπους ως «κατάρα» από την οποία πρέπει κανείς να απαλλαγεί.[101] Στις περισσότερες περιοχές του Καμερούν, η αναπηρία γίνεται αντιληπτή και ερμηνεύεται ως κάτι μυστηριακό και υπερφυσικό.[102]

 

206.        Έτερο άρθρο αναφέρει ότι οι γονείς και οι οικογένειες των ατόμων που αντιμετωπίζουν αναπτυξιακές διαταραχές «βιώνουν διαρκώς αισθήματα ντροπής και άγχους, γεγονός που τους καθιστά ευάλωτους όχι μόνο σε προσβολές και χλευασμό, αλλά και σε οικονομική εκμετάλλευση από παραδοσιακούς θεραπευτές και πάστορες, οι οποίοι εκμεταλλεύονται αυτές τις ευκαιρίες για να κατηγορούν αβάσιμα και να στοχοποιούν αθώα μέλη της οικογένειας.»[103]

 

207.        Έρευνα του 2024 η οποία διερευνά την ποιότητα ζωής γονέων με παιδιά με αυτισμό σημειώνει πως οι γονείς αυτοί παρουσιάζουν χαμηλότερη ποιότητα ζωής σε σύγκριση με γονείς που έχουν παιδιά τυπικής ανάπτυξης.[104] Η κατάσταση αυτή παρατηρείται τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχικό επίπεδο και συνδέεται με διάφορους παράγοντες που προκαλούν άγχος και ένταση, όπως η ανεπάρκεια οικονομικών πόρων και οι καθημερινές δυσκολίες που βιώνουν.[105]

 

 

208.        Σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπό μορφή τεκμηρίου επικαιροποιημένη ιατρική βεβαίωση ιατρού ψυχιάτρου της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας του ΟΚΥπΥ, ημερομηνίας 3.10.2025, η Αιτήτρια 1 «εμφανίζει διαταραχή χρήσης αλκοόλ (ταξινόμηση ICD-10 F10) σε έδαφος διαταραχής στρες μετά από ψυχοτραυματευτική εμπειρία (ταξινόμηση ICD-10 F43.1)». Η Αιτήτρια «αναβιώνει κατ’ επανάληψη τα ψυχοτραυματικά γεγονότα με την μορφή παρέμβλητων αναμνήσεων («flashbacks») και εμφανίζει αίσθημα έλλειψης απαντητικότητας στο περιβάλλον καθώς και υπερεγρήγορση. Τα παραπάνω συμπτώματα συνδυάζονται συχνά με καταθλιπτική διάθεση.» Η Αιτήτρια λαμβάνει την κάτωθι φαρμακευτική αγωγή ημερησίως: Φλουοξετίνη 40μγ, Μιρταζαπίνη 15μγ, Ναλτρεξόνη 50μγ, Διαζεπάμη 15μγ.

 

209.        Κατόπιν έρευνας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης διαπιστώθηκε πως η χημική ονομασία της ουσίας «ναλτρεξόνη» είναι «υδροχλωρική ναλτρεξόνη».[106]

 

210.        Σημειώνεται ότι η φλουοξετίνη είναι φαρμακευτική ουσία της οποίας οι εγκεκριμένες ενδείξεις περιλαμβάνουν «τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή, την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, τη διαταραχή πανικού, τη νευρική βουλιμία, τη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας, την προεμμηνορροϊκή δυσφορική διαταραχή, καθώς και την κατάθλιψη στο πλαίσιο της διπολικής διαταραχής, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων κατάθλιψης ανθεκτικής στη θεραπεία, όταν η φλουοξετίνη χορηγείται σε συνδυασμό με ολανζαπίνη.»[107] Η διαζεπάμη είναι φαρμακευτική ουσία της κατηγορίας των βενζοδιαζεπινών, η οποία χορηγείται «για την αντιμετώπιση των αγχωδών διαταραχών, τη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση των συμπτωμάτων άγχους, την αντιμετώπιση της σπαστικότητας που σχετίζεται με διαταραχές του ανώτερου κινητικού νευρώνα, την επικουρική θεραπεία των μυϊκών σπασμών, την ανακούφιση από το προεγχειρητικό άγχος, καθώς και τη διαχείριση ορισμένων περιπτώσεων επιληψίας ανθεκτικής στη θεραπεία. Επιπλέον, χρησιμοποιείται ως επικουρική αγωγή για την αντιμετώπιση σοβαρών, υποτροπιαζουσών σπασμωδικών κρίσεων και της επιληπτικής κατάστασης (status epilepticus).»[108] Η ουσία ναλτρεξόνη «χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της φαρμακευτικά υποβοηθούμενης θεραπείας (Medication-Assisted Treatment – MAT) για την αντιμετώπιση τόσο της διαταραχής χρήσης οπιοειδών όσο και της διαταραχής χρήσης αλκοόλ.»[109] Η ουσία μιρταζαπίνη  «είναι εγκεκριμένη για τη θεραπεία της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής (Major Depressive Disorder – MDD).»[110]

 

211.        Βάσει των ανωτέρω δραστικών ουσιών, πραγματοποιήθηκε έρευνα στη βάση δεδομένων του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (EUAA MedCOI portal). Η βάση δεδομένων MedCOI δεν είναι δημόσια προσβάσιμη στο σύνολό της, ωστόσο τα ευρήματα του Δικαστηρίου αποτελούν μέρος του δικαστικού φακέλου και είναι διαθέσιμα στα μέρη. Σημειώνεται ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες δεν είναι εξαντλητικές, καθώς δεν είναι εφικτό να αξιολογηθούν όλες οι σχετικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη ζητούμενη χώρα ή περιοχή. Οι ιατρικές δομές, όπως νοσοκομεία και φαρμακεία, που αναφέρονται στα σχετικά προϊόντα αποτελούν ενδεικτικά παραδείγματα εγκαταστάσεων στις οποίες διατίθεται συγκεκριμένη θεραπεία και/ή φαρμακευτική αγωγή. Επίσης τα παραδείγματα δεν θα πρέπει να ερμηνεύονται ως οι μοναδικές εγκαταστάσεις όπου διατίθεται η θεραπεία, εκτός εάν αναφέρεται ρητά ότι πρόκειται για τη μοναδική εγκατάσταση στη χώρα όπου είναι διαθέσιμη συγκεκριμένη θεραπεία ή φαρμακευτικό προϊόν.[111]

 

212.        Αναφορικά με την διαθεσιμότητα της φαρμακευτικής αγωγής της Αιτήτριας στη χώρα καταγωγής, έπειτα από εξειδικευμένη έρευνα σε ιατρικές πληροφορίες από τη χώρα καταγωγής της στην βάση MedCOI, ανευρέθηκαν οι κάτωθι πληροφορίες:

 

213.        Αναφορικά με την φλουοξετίνη, σχετική είναι η υπόθεση AVA 20166 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 9.1.2026 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο το οποίο υπέφερε από καταθλιπτική διαταραχή και διαταραχή μετατραυματικού στρες, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την ουσία φλουοξετίνη. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 12.1.2026, η ουσία φλουοξετίνη είναι διαθέσιμη στο φαρμακείο De Gaulle Pharmacy στη Douala (βλ. σελ. 4 του εγγράφου AVA 20166). Περαιτέρω, σχετική είναι η υπόθεση AVA 21180 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 29.9.2026 και δόθηκε απάντηση στις 30.9.2026. Σύμφωνα με την απάντηση, η ουσία φλουοξετίνη είναι διαθέσιμη στο φαρμακείο Blue Pharmacy στη Ngousso της Yaoundé (βλ. σελ. 5 του εγγράφου AVA 21180).

 

·         Αναφορικά με την μιρταζαπίνη, σχετική είναι η υπόθεση AVA 21005 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 6.8.2026 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο το οποίο υπέφερε, μεταξύ άλλων, από σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο με ψυχωτικά συμπτώματα και διαταραχή μετατραυματικού στρες, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την ουσία μιρταζαπίνη. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 20.8.2026, η ουσία μιρταζαπίνη δεν είναι διαθέσιμη στο φαρμακείο De Gaulle Pharmacy στη Douala μήτε σε φαρμακείο στην Bonadibong της Douala (βλ. σελ. 9 του εγγράφου AVA 21005). Περαιτέρω, σύμφωνα με την υπόθεση AVA 21180 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 29.9.2026 και δόθηκε απάντηση στις 30.9.2026, η ουσία μιρταζαπίνη δεν είναι διαθέσιμη στο φαρμακείο Blue Pharmacy στη Ngousso της Yaoundé μήτε στο Provincial Pharmacy της Yaoundé (βλ. σελ. 4 του εγγράφου AVA 21180).

 

·         Αναφορικά με την ναλτρεξόνη (υδροχλωρική ναλτρεξόνη), σχετική είναι η υπόθεση AVA 19836 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 25.9.2025 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο το οποίο υπέφερε, μεταξύ άλλων, από διαταραχή χρήσης αλκοόλ (F10), του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την ουσία υδροχλωρική ναλτρεξόνη. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 30.9.2025, η ουσία υδροχλωρική ναλτρεξόνη δεν είναι διαθέσιμη στο φαρμακείο Blue Pharmacy στη Ngousso της Yaoundé μήτε στο Provincial Pharmacy της Yaoundé (βλ. σελ. 6 του εγγράφου AVA 19836). Σημειώνεται ότι δεν ανευρέθη σχετική, περισσότερο πρόσφατη, υπόθεση σχετικά με την εν λόγω ουσία ούτε σχετική υπόθεση που να επικεντρώνεται στη Douala.

 

·         Αναφορικά με την διαζεπάμη, σχετική είναι η υπόθεση AVA 20234 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 27.1.2026 ως προς την διαθεσιμότητα φαρμακευτικής αγωγής για άτομο το οποίο υπέφερε, μεταξύ άλλων, από μικτή αγχώδη και καταθλιπτική διαταραχή, του οποίου η προτεινόμενη αγωγή περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, την ουσία διαζεπάμη. Σύμφωνα με την απάντηση που δόθηκε στις 28.1.2026, η ουσία διαζεπάμη είναι διαθέσιμη σε φαρμακείο στην Ngousso της Yaoundé (βλ. σελ. 7 του εγγράφου AVA 20234). Περαιτέρω, σύμφωνα με την υπόθεση AVA 20166 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 9.1.2026 και δόθηκε απάντηση στις 12.1.2026, η ουσία διαζεπάμη είναι διαθέσιμη στο φαρμακείο De Gaulle Pharmacy της Douala (βλ. σελ. 5 του εγγράφου AVA 20166). Σημειώνεται ότι δεν ανευρέθησαν πιο σχετικές ή νεότερες πληροφορίες σχετικά με την εν λόγω ουσία.

 

214.        Αναφορικά με την προσβασιμότητα της φαρμακευτικής αγωγής της Αιτήτριας 1  στη χώρα καταγωγής, έπειτα από εξειδικευμένη έρευνα σε ιατρικές πληροφορίες από τη χώρα καταγωγής της στην βάση MedCOI, ανευρέθηκαν οι κάτωθι πληροφορίες:

 

·         Αναφορικά με την ουσία φλουοξετίνη, σχετική είναι η υπόθεση ACC 8344 για την οποία ζητήθηκαν πληροφορίες στις 16.1.2026 και δόθηκε απάντηση στις 26.2.2026. Η εν λόγω αναφέρει ότι η ουσία φλουοξετίνη (20γμ) είναι διαθέσιμη έναντι του ποσού 7,750 XAF[112] ανά κουτί 14 δισκίων στο φαρμακείο De Gaulle Pharmacy στη Douala, δίχως την δυνατότητα αποζημίωσης (βλ. σελ. 3 του εγγράφου ACC 8344).

 

·         Αναφορικά με την ουσία μιρταζαπίνη, για την οποία δεν προβλέπεται διαθεσιμότητα βάσει της υπόθεσης AVA 21005 και της υπόθεσης AVA 21180, δεν ανευρέθησαν σχετικές πληροφορίες.

 

·         Αναφορικά με την ουσία ναλτρεξόνη, για την οποία δεν προβλέπεται διαθεσιμότητα βάσει της υπόθεσης AVA 19836, δεν ανευρέθησαν σχετικές πληροφορίες.

 

·         Αναφορικά με την ουσία διαζεπάμη, για την οποία προβλέπεται διαθεσιμότητα στην Ngousso της Yaoundé βάσει της υπόθεσης AVA 20234 και της υπόθεσης AVA 20166 για την οποία προβλεπόταν διαθεσιμότητα στο φαρμακείο De Gaulle Pharmacy της Douala, δεν κατέστη εφικτή η ανεύρευση πρόσφατων πληροφοριών σε ό,τι αφορά την προσβασιμότητα στην εν λόγω ουσία.

 

215.        Επιπλέον παρατίθενται γενικές πληροφορίες σχετικά με τις ψυχιατρικές παθήσεις και το σύστημα υγείας στη χώρα καταγωγής της Αιτήτριας 1.

 

216.        Σύμφωνα με την 2026 έκθεση του ινστιτούτου Bertelsmann Stiftung, η οποία καλύπτει το διάστημα από 1 Φεβρουαρίου 2023 έως 31 Ιανουαρίου 2025, το Καμερούν δαπανά λιγότερο από το 5% του ΑΕΠ για το σύστημα υγείας και απαιτεί την καταβολή τελών από τους χρήστες στο σημείο παροχής της υπηρεσίας.[113] Η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, ιδιαίτερα χωρίς ασφάλιση, είναι απαγορευτική για τους περισσότερους.[114] Οι περισσότεροι Καμερουνέζοι βασίζονται σε άτυπους μηχανισμούς κοινωνικής ασφάλειας, όπως οι οικογενειακές δομές, τα δίκτυα αλληλεγγύης και τα θρησκευτικά ιδρύματα.[115]

 

217.        Σύμφωνα με δημοσίευμα του International Journal of Mental Health Systems, το πρώτο σχέδιο και η πρώτη πολιτική για την ψυχική υγεία δημοσιεύθηκαν το 2016.[116] Η πολιτική ψυχικής υγείας του Καμερούν αναθεωρήθηκε τελευταία φορά το 2016 και περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: (1) ανάπτυξη συνιστώσας ψυχικής υγείας στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, (2) ανθρώπινοι πόροι, (3) συμμετοχή των εμπλεκομένων και των οικογενειών, (4) συνηγορία και προαγωγή, (5) προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των χρηστών, (6) ισότητα και πρόσβαση στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας μεταξύ διαφορετικών ομάδων, (7) βελτίωση της ποιότητας, (8) σύστημα παρακολούθησης, (9) ανάπτυξη υπηρεσιών ψυχικής υγείας στην κοινότητα και (10) χρηματοδότηση.[117] Ο Εθνικός Κατάλογος Βασικών Φαρμάκων περιλαμβάνει διάφορες κατηγορίες ψυχοτρόπων, συμπεριλαμβανομένων των αντικαταθλιπτικών και σταθεροποιητών διάθεσης.[118] Οι ψυχίατροι της χώρας συγκεντρώνονται κυρίως στη Douala, περιοχή  Littoral και στη Yaoundé, Κεντρική περιοχή.[119]

 

218.        Η ίδια μελέτη καταγράφει πως όλα τα νοσοκομεία ψυχικής υγείας της περιοχής είναι ιδιωτικά και δεν λαμβάνουν χρηματοδότηση από την κυβέρνηση.[120] Δεν υπάρχει σύστημα κοινωνικής ασφάλισης και δεν υπάρχει δωρεάν πρόσβαση στα βασικά ψυχοτρόπα φάρμακα.[121] Η θεραπεία με αντιψυχωσικά φάρμακα για μία ημέρα αντιστοιχεί στο 8,7% του ελάχιστου ημερομισθίου, ενώ η θεραπεία με αντικαταθλιπτικά φάρμακα αντιστοιχεί στο 20,4% του ελάχιστου ημερομισθίου.[122]

 

219.        Σύμφωνα με δημοσίευμα, ημερομηνίας 9.3.2026, του Nkafu Policy Institute, ενός ανεξάρτητου, μη κομματικού «think tank» με έδρα τη Yaoundé που έχει στόχο την προώθηση προτάσεων πολιτικής με σκοπό την ανάπτυξη της οικονομίας του Καμερούν και των οικονομιών άλλων χωρών της υποσαχάριας Αφρικής,[123] η κατάθλιψη, το άγχος (anxiety) και οι διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών αυξάνονται σταθερά, ενώ η πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας παραμένει «οδυνηρά» περιορισμένη.[124] Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην πρόσβαση στη φροντίδα συνιστά η οικονομική δυνατότητα.[125] Το σύστημα υγείας του Καμερούν χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό μέσω άμεσων πληρωμών από τους ίδιους τους ασθενείς.[126] Για τους ασθενείς με προβλήματα ψυχικής υγείας, αυτό σημαίνει ότι τα έξοδα για τις επισκέψεις, το κόστος των φαρμάκων, η μεταφορά σε αστικά νοσοκομεία και οι επαναλαμβανόμενες επισκέψεις παρακολούθησης πρέπει όλα να πληρώνονται απευθείας από τις οικογένειες.[127]

 

220.        Όσον αφορά τις κοινωνικές αντιλήψεις για ψυχιατρικής φύσεως ζητήματα, δημοσίευμα του Borgen Magazine, μίας πρωτοβουλίας του The Borgen Project, ενός ανθρωπιστικού οργανισμού που επικεντρώνεται στο ζήτημα της παγκόσμιας φτώχειας, σημειώνει πως οι δεισιδαιμονίες, που βασίζονται σε βαθιά πολιτισμικές πεποιθήσεις, συμβάλλουν στο έντονο στίγμα γύρω από την ψυχική υγεία στην Αφρική και πολλοί Καμερουνέζοι με προβλήματα ψυχικής υγείας υποφέρουν σιωπηλά, καθώς συχνά φοβούνται την κριτική, τις διακρίσεις και τις πιθανές συνέπειες.[128]

 

221.        Δημοσίευμα της Guardian, χρονολογίας 2024, αναφέρει πως η ψυχική ασθένεια στο Καμερούν συχνά παρεξηγείται και στιγματίζεται, καθώς η εμφάνιση κάποιου προβλήματος ψυχικής υγείας αποδίδεται συχνά στη μαγεία.[129] Σύμφωνα με τρίτη πηγή που επικαλείται το άρθρο, «οι περισσότερες οικογένειες απευθύνονται στον τοπικό μάγο-θεραπευτή. Μερικές φορές, αυτός κατηγορεί τον ασθενή ότι είναι ο ίδιος υπεύθυνος για την ασθένειά του. Στη συνέχεια, οι οικογένειες απορρίπτουν τον ασθενή. Γι’ αυτό και οι περισσότεροι από αυτούς καταλήγουν να ζουν στους δρόμους.».[130]

 

222.        Μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο 2024 στο ανοικτής πρόσβασης περιοδικό BMC Health Services Research το οποίο δημοσιεύει άρθρα σχετικά με όλες τις πτυχές της έρευνας στις υπηρεσίες υγείας,[131] και διερευνά τους παράγοντες που επηρεάζουν την ενσωμάτωση του ελέγχου και της θεραπείας της ψυχικής υγείας στις κλινικές HIV στο Καμερούν, επισημαίνει πως το στίγμα που σχετίζεται με την ψυχική υγεία καθώς και η περιορισμένη ενημέρωση της κοινότητας σχετικά με τις ψυχικές διαταραχές και τη θεραπεία τους αποτέλεσε εμπόδιο στον έλεγχο για προβλήματα ψυχικής υγείας ενώ οι λανθασμένες αντιλήψεις για την ψυχική υγεία, όπως η πεποίθηση ότι το άγχος (anxiety) και η κατάθλιψη δεν αποτελούν πραγματικές ασθένειες είχαν ως αποτέλεσμα την μη άμεση προσφυγή σε βοήθεια.[132]

 

223.        Ως προς τον Αιτητή 3, Αναφορικά με την διαθεσιμότητα ιατρικής περίθαλψης για νοσούντες από τον ιό της ηπατίτιδας Β στο Καμερούν παρατίθενται οι κάτωθι πληροφορίες.

 

224.        Σύμφωνα με την 2026 έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για την ηπατίτιδα η οποία δημοσιεύθηκε τον Απρίλιο 2026, το 2024, η Αφρικανική Περιφέρεια του ΠΟΥ συγκέντρωσε το 68% των νέων περιστατικών λοίμωξης.  Περαιτέρω, το 2025, 20 από τις 47 χώρες της Αφρικανικής Περιφέρειας δεν είχαν εφαρμόσει τον εμβολιασμό κατά της ηπατίτιδας Β κατά τη γέννηση.

 

225.        Συγκεκριμένα όσον αφορά το Καμερούν, όπως αναφέρεται σε μελέτη δημοσιευθείσα στο Open Forum Infectious Diseases, ένα πλήρως ανοικτής πρόσβασης επιστημονικό περιοδικό που προάγει την έρευνα στις λοιμώδεις νόσους, με στόχο τη βελτίωση της περίθαλψης και της δημόσιας υγείας,  το Υπουργείο Δημόσιας Υγείας έχει ιδρύσει κέντρα θεραπείας ιογενών ηπατιτίδων και στις δέκα περιφέρειες της χώρας.  Η αγωγή επιδοτείται και το κόστος για τον ασθενή ανέρχεται σε περίπου 3,10 δολάρια ΗΠΑ τον μήνα για το tenofovir (TDF) — θεραπεία πρώτης γραμμής για χρόνια HBV λοίμωξη.

 

226.        Δημοσίευση του Gavi, ημερομηνίας Οκτωβρίου 2023, ανέφερε μείωση της τιμής των φαρμάκων κατά 60%.

 

227.        Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Viral Hepatitis τον Αύγουστο 2026, παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί από το 2017 στη διάγνωση των λοιμώξεων από τον ιό της ηπατίτιδας Β, η οποία έχει αυξήσει το ποσοστό των λοιμώξεων που διαγιγνώσκονται, πολλές λοιμώξεις εξακολουθούν να παραμένουν αδιάγνωστες και, ως εκ τούτου, δεν αναζητείται θεραπεία.  Το πρόβλημα αυτό παρατηρείται σε ολόκληρο το Καμερούν, αλλά είναι πιθανό να είναι εντονότερο στις αγροτικές περιοχές, καθώς η πλειονότητα των υπηρεσιών υγείας είναι συγκεντρωμένη στα αστικά κέντρα.  Το Καμερούν διαθέτει πλέον 20 θεραπευτικά κέντρα εγκεκριμένα από το Υπουργείο Υγείας, στα οποία διανέμονται φάρμακα κατά της ιογενούς ηπατίτιδας με τα μισά από αυτά να βρίσκονται στη Yaoundé και τη Douala.  Η μελέτη επισημαίνει πως ο επιπολασμός της ηπατίτιδας Β ενδέχεται να είναι υψηλότερος στις αγροτικές περιοχές σε σύγκριση με τις αστικές.

 

228.        Μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο 2025 η οποία ερευνά την αποτελεσματικότητα και ασφάλεια χρήσης του tenofovir για την χρόνια ηπατίτιδα στη Douala, αναφέρει ότι το tenofovir αποδεικνύεται ιδιαίτερα αποτελεσματικό στον έλεγχο της χρόνιας ηπατίτιδας Β, με πλήρη ιολογική ανταπόκριση στο 91,05% των ασθενών μετά από 96 εβδομάδες.  Παρ’ όλα αυτά, η λειτουργική ίαση είναι σπάνια, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη μακροχρόνια θεραπευτική παρακολούθηση.  Ως εκ τούτου, η χρήση του tenofovir θα πρέπει να συνοδεύεται από στενή παρακολούθηση των ασθενών, ιδίως όσον αφορά τη νεφρική τους λειτουργία.

 

229.        Παλαιότερη μελέτη (2020) που εξερεύνησε τις γνώσεις και αντιλήψεις για την ηπατίτιδα Β μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της υγείας καταδεικνύει ότι το επίπεδο στιγματισμού των ασθενών που έχουν προσβληθεί από τον ιό της ηπατίτιδας Β παραμένει «υψηλό».

 

230.        Επιπροσθέτως, παλαιότερο άρθρο του VOA σημειώνει πως άτομα που έχουν διαγνωστεί με ηπατίτιδα βασίζονται ενίοτε σε παραδοσιακές θεραπείες αντί να ακολουθήσουν θεραπεία σε νοσοκομείο.

 

231.        Σημειώνεται ότι η τρανσαμινίτιδα ή υπερτρανσαμινασαιμία αναφέρεται σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα μιας ομάδας ενζύμων που ονομάζονται τρανσαμινάσες.  Η τρανσαμινίτιδα δεν είναι ασθένεια, αλλά μπορεί να αποτελεί ένδειξη άλλων προβλημάτων που χρειάζονται θεραπεία.  Η χρόνια λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β συνοδεύεται από αυξημένα επίπεδα των ALT και AST στον ορό του αίματος. 

 

232.        Από τη συνεκτίμηση των ανωτέρω πληροφοριών χώρας καταγωγής και των ιδιαίτερων προσωπικών περιστάσεων των Αιτητών, το Δικαστήριο διαπιστώνει, καταρχάς, ότι δεν προκύπτουν ενδείξεις πως οποιοσδήποτε εκ των Αιτητών κινδυνεύει να υποστεί εκ προθέσεως αποστέρηση της πρόσβασης σε αναγκαία ιατρική περίθαλψη από φορέα σοβαρής βλάβης, λόγω της κατάστασης της υγείας του ή άλλου ιδιαίτερου χαρακτηριστικού του. Οι διαπιστωθείσες ανεπάρκειες του συστήματος υγείας του Καμερούν, οι οικονομικές δυσχέρειες πρόσβασης σε υπηρεσίες περίθαλψης και οι κοινωνικές προκαταλήψεις που συνδέονται με ορισμένες παθήσεις δεν παραγνωρίζονται. Εντούτοις, δεν προκύπτει ότι οι Αιτητές θα υποστούν εξατομικευμένη μεταχείριση τέτοιας φύσεως και σοβαρότητας ώστε να στοιχειοθετείται δίωξη ή σοβαρή βλάβη κατά την έννοια των σχετικών διατάξεων περί διεθνούς προστασίας.

 

233.        Ως προς την Αιτήτρια 1, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τις διαγνωσθείσες ψυχιατρικές διαταραχές της, την ανάγκη συνέχισης της φαρμακευτικής της αγωγής, καθώς και τις πληροφορίες χώρας καταγωγής περί κοινωνικού στιγματισμού των προσώπων με προβλήματα ψυχικής υγείας. Ωστόσο, από τα εξατομικευμένα στοιχεία της υπόθεσης δεν προκύπτει ότι η Αιτήτρια 1 υπέστη στο παρελθόν ή ότι ευλόγως αναμένεται να υποστεί, λόγω της κατάστασης της υγείας της, διακρίσεις τέτοιας έντασης και σοβαρότητας ώστε να ισοδυναμούν με δίωξη. Περαιτέρω, συνεκτιμάται η προηγούμενη εργασιακή της πείρα, καθώς και η ύπαρξη οικογενειακών δεσμών στη χώρα καταγωγής της. Ειδικότερα, η Αιτήτρια 1 διατηρεί επικοινωνία με την αδελφή της, η οποία έχει αναλάβει τη φροντίδα του άλλου ανήλικου υιού της, ενώ προκύπτει ότι στο παρελθόν έτυχε βοήθειας και από τον θείο της. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν την ύπαρξη προσώπων στα οποία θα μπορούσε να αποταθεί για υποστήριξη κατά την επιστροφή της, χωρίς, ωστόσο, να τεκμαίρεται ότι η συνδρομή τους θα είναι κατ' ανάγκην επαρκής ή απεριόριστη. Ως προς την ιατρική περίθαλψη, οι διαθέσιμες πληροφορίες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη υπηρεσιών ψυχικής υγείας στη Douala και τη διαθεσιμότητα ορισμένων από τις δραστικές ουσίες της συνταγογραφούμενης αγωγής της. Δεν επιβεβαιώνεται, εντούτοις, η διαθεσιμότητα του συνόλου των φαρμάκων που λαμβάνει, ιδίως της μιρταζαπίνης και της ναλτρεξόνης, ενώ καταγράφονται σημαντικά οικονομικά εμπόδια στην πρόσβαση σε ψυχιατρική περίθαλψη. Οι περιορισμοί αυτοί λαμβάνονται υπόψη, πλην όμως δεν τεκμηριώνουν, αφ' εαυτών, σκόπιμη αποστέρηση θεραπείας από φορέα σοβαρής βλάβης.

 

234.        Ως προς την ανήλικη Αιτήτρια 2, το Δικαστήριο αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διάγνωση Διαταραχής Αυτιστικού Φάσματος, στις σημαντικές δυσκολίες επικοινωνίας και κοινωνικής αλληλεπίδρασης που αντιμετωπίζει, καθώς και στην ανάγκη συστηματικής θεραπευτικής και εκπαιδευτικής υποστήριξης. Δεν παραγνωρίζονται οι πληροφορίες χώρας καταγωγής περί κοινωνικού στιγματισμού των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές, της περιορισμένης διαθεσιμότητας εξειδικευμένων εκπαιδευτικών δομών και του οικονομικού κόστους των σχετικών υπηρεσιών. Εντούτοις, οι γενικές αυτές πληροφορίες δεν επαρκούν, χωρίς περαιτέρω εξατομικευμένα στοιχεία, για να συναχθεί ότι η ανήλικη θα υποστεί μεταχείριση τέτοιας σοβαρότητας ώστε να συνιστά δίωξη ή σοβαρή βλάβη. Περαιτέρω, από τις εξειδικευμένες πληροφορίες της βάσης EUAA MedCOI προκύπτει ότι στη Douala λειτουργούν δομές στις οποίες παρέχονται υπηρεσίες εργοθεραπείας και λογοθεραπείας, ενώ έχουν εντοπιστεί και συγκεκριμένες πληροφορίες για το κόστος εργοθεραπευτικών συνεδριών. Συνεπώς, η αναγκαία θεραπευτική υποστήριξη δεν εμφανίζεται ως παντελώς μη διαθέσιμη στη χώρα καταγωγής. Η πραγματική δυνατότητα πρόσβασης, ωστόσο, εξαρτάται και από την οικονομική κατάσταση της οικογένειας, τη συχνότητα των απαιτούμενων συνεδριών και τις ιδιαίτερες ανάγκες της ανήλικης. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι η Αιτήτρια 2 αναμένεται να επιστρέψει μαζί με αμφότερους τους γονείς της, οι οποίοι, παρά τη μη διατήρηση συντροφικής σχέσης, εξακολουθούν να συνεργάζονται για τη φροντίδα της. Επομένως, δεν προκύπτει ότι η ανήλικη θα στερηθεί της γονικής φροντίδας ή ότι θα βρεθεί χωρίς οικογενειακή υποστήριξη εξαιτίας της επιστροφής της.

 

235.        Ως προς τον Αιτητή 3, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη την κατάσταση της υγείας του, σε συνάρτηση με τις πληροφορίες περί της διαθεσιμότητας και προσβασιμότητας θεραπευτικής αγωγής για την ηπατίτιδα Β στο Καμερούν. Από τις ανωτέρω πληροφορίες προκύπτει ότι στη χώρα λειτουργούν εξειδικευμένα κέντρα θεραπείας ιογενών ηπατιτίδων, περιλαμβανομένων δομών στη Douala, ενώ προβλέπεται επιδοτούμενη πρόσβαση στη φαρμακευτική ουσία tenofovir, η οποία χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας ηπατίτιδας Β. Παρά τις καταγεγραμμένες ελλείψεις στη διάγνωση, τη θεραπευτική παρακολούθηση και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν την ύπαρξη διαθέσιμων θεραπευτικών δυνατοτήτων στην περιοχή επιστροφής του. Περαιτέρω, ο Αιτητής 3 είναι πρόσωπο με μορφωτικό επίπεδο, προηγούμενη επαγγελματική πείρα και αποδεδειγμένη ικανότητα προς εργασία, στοιχεία που συνεκτιμώνται θετικά ως προς τη δυνατότητα επαγγελματικής και κοινωνικής επανένταξής του. Επιπροσθέτως, από τις δηλώσεις του κατά την ακροαματική διαδικασία προκύπτει ότι διατηρεί επικοινωνία με τη μητέρα του, η οποία διαμένει στη Γερμανία, ενώ εξακολουθεί να έχει συγγενείς και γνωστούς στο Καμερούν. Μολονότι δεν προκύπτει ότι διαθέτει ισχυρό ή σταθερό υποστηρικτικό δίκτυο εντός της χώρας, δεν τεκμηριώνεται ότι θα αντιμετωπίσει πλήρη κοινωνική απομόνωση ή ότι η κατάσταση της υγείας του θα αποτελέσει αιτία εξατομικευμένης δίωξης ή σοβαρής βλάβης.

 

236.        Περαιτέρω, ως προς τον κίνδυνο κοινωνικού περιθωριοποιητισμού, το Δικαστήριο συνεκτιμά ότι οι Αιτητές 1 και 3 διαθέτουν προηγούμενη εργασιακή πείρα, ενώ ο Αιτητής 3 διαθέτει επιπλέον μορφωτικά προσόντα και ικανότητα προς εργασία. Παράλληλα, υφίστανται οικογενειακοί δεσμοί, ιδίως από την πλευρά της Αιτήτριας 1 (τουλάχιστον αδελφή υπό τη φύλαξη της οποίας είναι το άλλο παιδί της Αιτήτριας), οι οποίοι ενδέχεται να συμβάλουν στην αρχική επανεγκατάσταση της οικογένειας. Περαιτέρω, λαμβανομένης υπόψη της προηγούμενης κοινωνικής δραστηριοποίησης του Αιτητή 3 στη χώρα καταγωγής του, σε συνδυασμό με το μορφωτικό του επίπεδο και την επαγγελματική του πείρα, ευλόγως μπορεί να συναχθεί ότι είχε αναπτύξει ευρύτερο κύκλο κοινωνικών γνωριμιών και διαπροσωπικών σχέσεων, στοιχείο που συνεκτιμάται θετικά ως προς τις δυνατότητες κοινωνικής και επαγγελματικής επανένταξής του κατά την επιστροφή του, χωρίς να προϋποτίθεται ότι τα πρόσωπα αυτά θα είναι κατ’ ανάγκην σε θέση να του παράσχουν συγκεκριμένη υλική ή οικονομική υποστήριξη. Σημαντικό είναι, επίσης, ότι η επιστροφή αφορά και τους τρεις Αιτητές από κοινού, με αποτέλεσμα η ανήλικη Αιτήτρια 2 να εξακολουθήσει να απολαμβάνει τη φροντίδα και των δύο γονέων της. Υπό τα δεδομένα αυτά, και παρά τις αναμφισβήτητες κοινωνικοοικονομικές δυσχέρειες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν, δεν τεκμηριώνεται ότι οι Αιτητές θα περιέλθουν, λόγω των προσωπικών χαρακτηριστικών ή της κατάστασης της υγείας τους, σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού τέτοιας έντασης ώστε να στοιχειοθετείται δίωξη ή σοβαρή βλάβη.

 

237.        Καταληκτικά, από τη συνολική και εξατομικευμένη αξιολόγηση των περιστάσεων εκάστου των Αιτητών, σε συνδυασμό με την οικογενειακή τους κατάσταση και τις διαθέσιμες πληροφορίες χώρας καταγωγής, δεν προκύπτει κίνδυνος λόγω των προβλημάτων υγείας τους ή της ενδεχόμενης κοινωνικής περιθωριοποίησής τους. Ειδικότερα, η ύπαρξη θεραπευτικών δομών στη Douala, η προηγούμενη επαγγελματική πείρα των ενηλίκων Αιτητών, οι υφιστάμενοι οικογενειακοί δεσμοί και η διατήρηση της γονικής φροντίδας της ανήλικης αποτελούν στοιχεία που συνεκτιμώνται κατά την αξιολόγηση του κινδύνου. Η διαπίστωση αυτή δεν παραγνωρίζει τις δυσχέρειες που ενδέχεται να ανακύψουν ως προς την οικονομική προσβασιμότητα και τη συνέχεια της απαιτούμενης θεραπευτικής αγωγής, ιδίως για τις Αιτήτριες 1 και 2, οι οποίες πρέπει να αξιολογηθούν αυτοτελώς στο πλαίσιο τυχόν ζητημάτων επιστροφής και προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους.

 

18.          Ως προς την ανήλικη Αιτήτρια 2, το βέλτιστο συμφέρον της αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο της εξέτασης, με ιδιαίτερη συνεκτίμηση της ηλικίας της, της εξάρτησής της από τους γονείς, της ενότητας της οικογένειας (τόσο με την μητέρα όσο και με τον πατέρα της), της ανάγκης σταθερού περιβάλλοντος, της πρόσβασης σε υγεία και εκπαίδευση και της δυνατότητας ασφαλούς στέγασης και διαβίωσης. Το γεγονός ότι θα επιστρέψει με αμφότερους τους γονείς της είναι ουσιώδες, αλλά δεν εξαντλεί την εξέταση του συμφέροντός της.

 

19.          Ως προς το ανήλικό τέκνο του Αιτητή 3 και της Αιτήτριας 1 και επίσης Αιτήτρια 2, σύμφωνα με τον 1968 Κώδικα Ιθαγένειας του Καμερούν, η απόκτηση ιθαγένειας είναι δυνατή λόγω καταγωγής, εάν το τέκνο έχει γεννηθεί από Καμερουνέζους γονείς, λόγω γέννησης στο έδαφος του Καμερούν, μέσω γάμου, πολιτογράφησης και δήλωσης.[133] 

 

20.          Αναφορικά με τη δυνατότητα πρόσβασης σε εκπαίδευση παρατίθενται οι κάτωθι πληροφορίες που προέκυψαν μέσω έρευνας σε εξωτερικές πηγές πληροφόρησης.

 

21.          Σύμφωνα με έκθεση της UNESCO, δημοσιευθείσα το 2026, στο Καμερούν, το 41% των παιδιών ηλικίας 5 ετών είναι εγγεγραμμένα στην εκπαίδευση, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τον υπο-περιφερειακό μέσο όρο της Κεντρικής Αφρικής, αλλά χαμηλότερο από τους μέσους όρους των χωρών χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος και των χωρών της υποσαχάριας Αφρικής.[134] Κατά τα τελευταία 15 χρόνια διακρίνονται δύο διαφορετικές τάσεις: αρχικά, μια περίοδος επέκτασης, κατά την οποία το ποσοστό αυξήθηκε από 41% το 2008 σε 52% το 2015, και στη συνέχεια μια εξίσου απότομη πτώση, με το ποσοστό να επανέρχεται στο 41% έως το 2018 και να παραμένει έκτοτε στάσιμο.[135] Παρότι ο αριθμός των παιδιών ηλικίας 5 ετών που είναι εγγεγραμμένα στην εκπαίδευση παραμένει στάσιμος από το 2017, το ποσοστό των παιδιών ηλικίας 5 ετών που φοιτούν στην εκπαίδευση και είναι πράγματι εγγεγραμμένα στην προσχολική εκπαίδευση (αντί να ξεκινούν πρόωρα τη φοίτησή τους στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση) αυξήθηκε από 52% το 2017 σε 68% το 2024.[136] Ως εκ τούτου, ο αριθμός των παιδιών ηλικίας 5 ετών που είναι εγγεγραμμένα στην προσχολική εκπαίδευση αυξήθηκε κατά 39% κατά την εν λόγω περίοδο.[137] Ωστόσο, τα δεδομένα υποδηλώνουν επίσης ότι το ποσοστό του συνόλου των παιδιών ηλικίας 5 ετών που φοιτούν στην προσχολική εκπαίδευση είναι χαμηλότερο από 30%.[138]

 

22.          Τα δημόσια σχολεία επιβάλλουν ετήσια δίδακτρα ύψους 7.500 φράγκων CFA (13,40 δολαρίων ΗΠΑ) ενώ τα δίδακτρα στα ιδιωτικά σχολεία μπορεί να είναι 15 έως 20 φορές υψηλότερα, σύμφωνα με την ίδια έκθεση, η οποία επικαλείται τρίτες πηγές.[139] Περαιτέρω, «συχνά προκύπτουν και πρόσθετες έκτακτες δαπάνες για τη χρηματοδότηση της απασχόλησης προσωρινών εκπαιδευτικών, την προμήθεια εκπαιδευτικού υλικού ή την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών».[140] Το 2021, το κόστος της προσχολικής εκπαίδευσης ανερχόταν κατά μέσο όρο σε 19.600 φράγκα CFA για τα δημόσια σχολεία, σε 47.000 φράγκα CFA για τα ιδιωτικά σχολεία θρησκευτικού χαρακτήρα και σε 74.500 φράγκα CFA για τα ιδιωτικά σχολεία μη θρησκευτικού χαρακτήρα, το οποίο καθιστά την πρόσβαση στην προσχολική εκπαίδευση ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς περίπου το 40% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας.[141] Σύμφωνα με έτερες πηγές στις οποίες γίνεται παραπομπή στην ως άνω έκθεση, οι ιδιωτικοί πάροχοι προσχολικής εκπαίδευσης συγκεντρώνονται κυρίως στις αστικές περιοχές, οι οποίες συγκεντρώνουν το 70% των μαθητών της προσχολικής εκπαίδευσης, ενώ αντιστοιχούν μόλις στο 58% του πληθυσμού.[142]

 

23.          Οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση υπολείπονταν των διεθνών σημείων αναφοράς, κυμαινόμενες από το 2017 σε επίπεδα λίγο κάτω από το 3% του ΑΕΠ και περίπου στο 14% των συνολικών δημόσιων δαπανών.[143] Πρόσφατα, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε να αυξήσει το μερίδιο της εκπαίδευσης στις τρέχουσες δημόσιες δαπάνες, εξαιρουμένων των δαπανών για την εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους, κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το επίπεδο του 2022.[144] Παράλληλα, δεσμεύτηκε να αυξήσει το μερίδιο των δαπανών για την προσχολική και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση.[145]

 

24.          Αναφορικά με την πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη στο Καμερούν με έμφαση στη Douala, πέραν των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω ειδικώς για τις επιμέρους παθήσεις των Αιτητών, αναφέρονται τα κάτωθι. Σύμφωνα με την 2026 έκθεση του ινστιτούτου Bertelsmann Stiftung, η οποία καλύπτει το διάστημα από 1 Φεβρουαρίου του  2023 έως 31 Ιανουαρίου του 2025, το Καμερούν δαπανά λιγότερο από το 5% του ΑΕΠ για το σύστημα υγείας και απαιτεί την καταβολή τελών από τους χρήστες στο σημείο παροχής της υπηρεσίας.[146] Η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, ιδιαίτερα χωρίς ασφάλιση, είναι απαγορευτική για τους περισσότερους.[147] Οι περισσότεροι Καμερουνέζοι βασίζονται σε άτυπους μηχανισμούς κοινωνικής ασφάλειας, όπως οι οικογενειακές δομές, τα δίκτυα αλληλεγγύης και τα θρησκευτικά ιδρύματα.[148]

 

25.          Σύμφωνα με μελέτη του Ιουνίου 2025 η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Plos One και είχε ως στόχο την αξιολόγηση της άμεσης διαχείρισης των παιδιατρικών επειγόντων περιστατικών μέσω της εκ των υστέρων ανάκτησης του κόστους περίθαλψης στο Douala Laquintinie Hospital, η μέση δαπάνη των νοικοκυριών για υπηρεσίες υγείας κατά τη διάρκεια της νοσηλείας ανερχόταν σε 141 δολάρια ΗΠΑ (εύρος: 52,4–385,9 δολάρια ΗΠΑ), ενώ για το 65,5% των ασθενών η δαπάνη κυμαινόταν από 84,9 έως 166,5 δολάρια ΗΠΑ.[149]

 

26.          Η ίδια μελέτη αναφέρει, επικαλούμενη τρίτες πηγές, πως το ποσοστό φτώχειας στο Καμερούν παραμένει υψηλό, έχοντας παραμείνει στάσιμο γύρω στο 40% από το 2001.[150] Το ποσοστό ανεργίας ανήλθε σε 15,5% το 2014 και στη συνέχεια μειώθηκε στο 6,1% το 2021, ενώ το ποσοστό υποαπασχόλησης εκτιμήθηκε σε 65,0% το 2021.[151] Παρά την αναπροσαρμογή του εγγυημένου κατώτατου διεπαγγελματικού μισθού το 2023, στα 41.875 φράγκα CFA (69,7 δολάρια ΗΠΑ), αυτός εξακολουθούσε να μην επαρκεί για την κάλυψη των δαπανών υγειονομικής περίθαλψης.[152] Το επίπεδο των ιδιωτικών δαπανών των νοικοκυριών για την υγεία (68%) παραμένει υψηλό και υπερβαίνει κατά πολύ το πρότυπο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (15–20%), τον μέσο όρο των χωρών της υποσαχάριας Αφρικής (33%), καθώς και τα αντίστοιχα ποσοστά χωρών με παρόμοιο εισόδημα.[153]

 

27.          Έτερη μελέτη του Ιουλίου 2025 καταγράφει ότι η πόλη της Douala είναι οργανωμένη σε οκτώ υγειονομικές περιφέρειες.[154] Η Douala διαθέτει το 17% του συνόλου των υγειονομικών μονάδων της χώρας και συγκεντρώνει το 76% των υγειονομικών μονάδων της περιοχής Littoral.[155] Ωστόσο, η αφθονία αυτή των υπηρεσιών υγείας δεν εγγυάται ότι είναι εύκολα προσβάσιμες σε όλα τα νοικοκυριά, ανεξάρτητα από το βιοτικό τους επίπεδο και την περιοχή στην οποία κατοικούν και δεν διασφαλίζει ότι οι παρεχόμενες υπηρεσίες είναι καλής ποιότητας.[156] Η κατανομή των υγειονομικών μονάδων στη Douala κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από τον ιδιωτικό τομέα, ο οποίος αντιπροσωπεύει το 94% των υγειονομικών μονάδων, ενώ ο δημόσιος τομέας καλύπτει μόλις το 6%.[157] Αντιστοιχεί περίπου ένα δημόσιο κέντρο υγείας ανά 55.245 κατοίκους.[158] Η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη στη Douala περιορίζεται από το υψηλό κόστος των ιδιωτικών υπηρεσιών υγείας και τον υπερβολικό συνωστισμό στα υποστελεχωμένα δημόσια κέντρα υγείας, γεγονός που αναδεικνύει τις ελλείψεις του δημόσιου συστήματος υγείας.[159] Επίσης, οι ανισότητες μεταξύ οργανωμένων και μη οργανωμένων περιοχών της Douala επηρεάζουν την πρόσβαση των κατοίκων σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας.[160] Σε αντίθεση με τις οργανωμένες συνοικίες της Douala, οι άτυπες και υποβαθμισμένες περιοχές χαρακτηρίζονται από ανεπαρκές οδικό δίκτυο, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά την πρόσβαση των κατοίκων στις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης.[161] Στη Douala, το 72,1% των αρχηγών νοικοκυριών δεν διαθέτει σταθερή και καλά αμειβόμενη εργασία, ενώ η πλειονότητα εξαρτάται από τον άτυπο τομέα.[162] Παράλληλα, μόνο ένα μικρό ποσοστό του εργατικού δυναμικού έχει υψηλότερα εισοδήματα, γεγονός που δυσχεραίνει την πρόσβαση των κατοίκων στις υπηρεσίες υγείας.[163]

 

28.          Προχωρώντας στη συνολική και εξατομικευμένη αξιολόγηση των προσωπικών και οικογενειακών περιστάσεων των Αιτητών, με ιδιαίτερη έμφαση στο βέλτιστο συμφέρον της ανήλικης Αιτήτριας 2, το Δικαστήριο λαμβάνει καταρχάς υπόψη ότι η τελευταία αναμένεται να επιστρέψει στη χώρα καταγωγής της συνοδευόμενη από αμφότερους τους γονείς της, ήτοι την Αιτήτρια 1 και τον Αιτητή 3, οι οποίοι, παρά το γεγονός ότι δεν διατηρούν μεταξύ τους συντροφική σχέση, εξακολουθούν να συμμετέχουν ενεργά στη φροντίδα και ανατροφή της. Ειδικότερα, όπως προέκυψε από τις δηλώσεις τους κατά την ακροαματική διαδικασία, ο Αιτητής 3 αναλαμβάνει κατά κύριο λόγο τη φροντίδα της ανήλικης κατά τις καθημερινές ημέρες, ενώ η Αιτήτρια 1 κατά τα Σαββατοκύριακα. Συνεπώς, η ενδεχόμενη από κοινού επιστροφή τους δεν συνεπάγεται, αυτή καθαυτήν, διάσπαση της οικογενειακής ενότητας ή αποχωρισμό της ανήλικης από οποιονδήποτε εκ των γονέων της. Αντιθέτως, η παρουσία αμφοτέρων αποτελεί ουσιώδες στοιχείο κατά την αξιολόγηση των δυνατοτήτων συνέχισης της γονικής φροντίδας και κάλυψης των ιδιαίτερων αναγκών της.

 

29.          Περαιτέρω, το Δικαστήριο συνεκτιμά ότι αμφότεροι οι ενήλικοι Αιτητές διαθέτουν προηγούμενη επαγγελματική πείρα, ενώ ο Αιτητής 3 διαθέτει επιπροσθέτως μορφωτικά προσόντα και έχει επιδείξει ικανότητα προς εργασία. Δεν παραγνωρίζονται, βεβαίως, τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζουν, ιδίως η ψυχιατρική κατάσταση της Αιτήτριας 1 και η λοίμωξη από τον ιό της ηπατίτιδας Β του Αιτητή 3, τα οποία ενδέχεται να επιβαρύνουν τις καθημερινές τους συνθήκες διαβίωσης και τις δυνατότητες βιοπορισμού. Ωστόσο, δεν προκύπτει από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία ότι οι εν λόγω παθήσεις συνεπάγονται πλήρη ή μόνιμη αδυναμία άσκησης οποιασδήποτε επαγγελματικής δραστηριότητας. Εξάλλου, η Αιτήτρια 1 διατηρεί οικογενειακούς δεσμούς στη χώρα καταγωγής της, ιδίως με την αδελφή της, η οποία φροντίζει τον άλλο ανήλικο υιό της, ενώ στο παρελθόν είχε τύχει υποστήριξης και από τον θείο της. Αντίστοιχα, ο Αιτητής 3 διατηρεί επικοινωνία με τη μητέρα του, η οποία διαμένει στη Γερμανία, και έχει αναφερθεί στην ύπαρξη συγγενών και γνωστών στο Καμερούν. Περαιτέρω, λαμβανομένης υπόψη της προηγούμενης κοινωνικής δραστηριοποίησής του στη χώρα καταγωγής, σε συνδυασμό με το μορφωτικό του επίπεδο και την επαγγελματική του πείρα, ευλόγως μπορεί να συναχθεί ότι είχε αναπτύξει ευρύτερο κύκλο κοινωνικών γνωριμιών και διαπροσωπικών σχέσεων. Μολονότι τα στοιχεία αυτά δεν αποδεικνύουν ότι τα εν λόγω πρόσωπα θα είναι κατ' ανάγκην διαθέσιμα ή σε θέση να παράσχουν συγκεκριμένη οικονομική ή υλική συνδρομή, συνεκτιμώνται ως παράγοντες που δύνανται να διευκολύνουν την αρχική εγκατάσταση και κοινωνική επανένταξη των Αιτητών.

 

30.          Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται, ωστόσο, στην κατάσταση της υγείας της ανήλικης Αιτήτριας 2, η οποία, σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική βεβαίωση ημερομηνίας 4.9.2025, έχει διαγνωσθεί με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και παρουσιάζει σημαντικές δυσκολίες στη λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία, στην κοινωνική αλληλεπίδραση και στην αισθητηριακή επεξεργασία. Η ανήλικη έχει ενταχθεί σε πρόγραμμα λογοθεραπείας και εργοθεραπείας, ενώ παρακολουθεί παιδικό σταθμό με τη συνδρομή συνοδού. Το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι οι ανάγκες αυτές καθιστούν την ανήλικη ιδιαίτερα ευάλωτη και επιβάλλουν αυξημένη προσοχή κατά την αξιολόγηση των πραγματικών συνεπειών ενδεχόμενης επιστροφής της. Δεν παραγνωρίζονται, επίσης, οι πληροφορίες χώρας καταγωγής περί κοινωνικού στιγματισμού των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές, περιορισμένης διαθεσιμότητας εξειδικευμένων εκπαιδευτικών δομών και σημαντικών οικονομικών εμποδίων στην πρόσβαση σε κατάλληλη υποστήριξη.

 

31.          Ως προς τη διαθεσιμότητα και προσβασιμότητα της αναγκαίας ιατρικής και θεραπευτικής περίθαλψης, από τις εξειδικευμένες πληροφορίες της βάσης EUAA MedCOI προκύπτει ότι στη Douala λειτουργούν δομές παροχής εργοθεραπείας και λογοθεραπείας, ενώ έχουν καταγραφεί συγκεκριμένα κόστη για εργοθεραπευτικές συνεδρίες. Συνεπώς, δεν προκύπτει παντελής έλλειψη των αναγκαίων θεραπευτικών υπηρεσιών για την ανήλικη Αιτήτρια 2. Ωστόσο, η ύπαρξη των υπηρεσιών αυτών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η πρόσβαση σε αυτές θα είναι συνεχής, οικονομικά προσιτή ή επαρκής για την κάλυψη του συνόλου των εξατομικευμένων αναγκών της. Αντίστοιχα, ως προς την Αιτήτρια 1, οι διαθέσιμες πληροφορίες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη υπηρεσιών ψυχικής υγείας και τη διαθεσιμότητα ορισμένων από τις συνταγογραφούμενες δραστικές ουσίες, όχι όμως του συνόλου της φαρμακευτικής της αγωγής, ενώ καταγράφονται δυσχέρειες οικονομικής πρόσβασης. Ως προς τον Αιτητή 3, αντιθέτως, προκύπτει η λειτουργία εξειδικευμένων κέντρων θεραπείας ιογενών ηπατιτίδων, περιλαμβανομένων δομών στη Douala, καθώς και η ύπαρξη επιδοτούμενης θεραπευτικής αγωγής για τη χρόνια ηπατίτιδα Β. Οι διαπιστώσεις αυτές συνεκτιμώνται υπό το πρίσμα των ιδιαίτερων ιατρικών αναγκών εκάστου των Αιτητών, χωρίς να εξομοιώνεται η γενική διαθεσιμότητα θεραπείας με την πραγματική δυνατότητα πρόσβασης σε αυτήν.

 

32.          Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η εξέταση των προϋποθέσεων διεθνούς προστασίας δεν προϋποθέτει την εξασφάλιση στη χώρα καταγωγής κοινωνικοοικονομικών συνθηκών ή υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης ισοδύναμων με εκείνες της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όπως έχει διευκρινίσει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην απόφαση Paposhvili κατά Βελγίου, Τμήμα Ευρείας Συνθέσεως, προσφυγή αρ. 41738/10, 13.12.2016, §§ 189–190, η εξέταση ενδεχόμενης παραβίασης του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ λόγω σοβαρής ασθένειας απαιτεί αξιολόγηση της καταλληλότητας και της πραγματικής προσβασιμότητας της διαθέσιμης περίθαλψης, υπό το πρίσμα των προσωπικών περιστάσεων του ενδιαφερομένου, και όχι απλή σύγκριση του επιπέδου των υπηρεσιών μεταξύ των δύο κρατών. Συναφώς, όπως αναφέρεται ανωτέρω, στην υπόθεση M’Bodj, C‑542/13, η επιδείνωση της κατάστασης της υγείας λόγω γενικών ανεπαρκειών του συστήματος περίθαλψης δεν θεμελιώνει, αφ' εαυτής, δικαίωμα επικουρικής προστασίας, ελλείψει των απαιτούμενων στοιχείων σοβαρής βλάβης που αποδίδεται σε φορέα βλάβης. Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρεί την υποχρέωση αυτοτελούς εξέτασης τυχόν κινδύνου αντίθετου προς το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ κατά την επιστροφή, ούτε την υποχρέωση πρωταρχικής συνεκτίμησης του βέλτιστου συμφέροντος της ανήλικης.

 

33.          Εν προκειμένω, συνεκτιμώντας σωρευτικά τη δυνατότητα από κοινού επιστροφής των τριών Αιτητών, τη διατήρηση της γονικής φροντίδας της ανήλικης Αιτήτριας 2, την προηγούμενη επαγγελματική πείρα των ενηλίκων Αιτητών, τα μορφωτικά προσόντα και την ικανότητα προς εργασία του Αιτητή 3, την ύπαρξη οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών, καθώς και τις διαθέσιμες θεραπευτικές δομές στη Douala, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν τεκμηριώνεται, με βάση τα εξατομικευμένα στοιχεία της υπόθεσης, βάσιμος φόβος δίωξης ή πραγματικός κίνδυνος σοβαρής βλάβης λόγω της κατάστασης της υγείας ή της ενδεχόμενης κοινωνικής περιθωριοποίησης οποιουδήποτε εκ των Αιτητών. Ειδικότερα, δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις ότι η ανήλικη θα υποστεί, εξαιτίας της αναπτυξιακής της διαταραχής, εξατομικευμένη μεταχείριση τέτοιας σοβαρότητας ώστε να στοιχειοθετείται δίωξη ή σοβαρή βλάβη, ούτε ότι οι γονείς της θα στερηθούν κάθε δυνατότητα βιοπορισμού και παροχής φροντίδας προς αυτήν. Η κατάληξη αυτή δεν παραγνωρίζει τις σοβαρές προκλήσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η οικογένεια, ιδίως ως προς τη συνέχεια της φαρμακευτικής αγωγής της Αιτήτριας 1 και την εξασφάλιση συστηματικής θεραπευτικής και εκπαιδευτικής υποστήριξης της ανήλικης Αιτήτριας 2.

 

34.          Υπό το φως των ανωτέρω, και κατόπιν συνολικής και εξατομικευμένης αξιολόγησης των ισχυρισμών και των προσωπικών περιστάσεων των τριών Αιτητών, το Δικαστήριο καταλήγει ότι δεν στοιχειοθετείται βάσιμος και δικαιολογημένος φόβος δίωξης, κατά την έννοια των άρθρων 3, 9 και 10 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Ειδικότερα, ως προς την Αιτήτρια 1, έχουν συνεκτιμηθεί οι αποδεκτοί ισχυρισμοί της, οι προσωπικές και οικογενειακές της περιστάσεις, η κατάσταση της ψυχικής της υγείας και οι πληροφορίες χώρας καταγωγής σχετικά με την αντιμετώπιση προσώπων που παρουσιάζουν ψυχιατρικές διαταραχές. Μολονότι δεν παραγνωρίζονται οι κοινωνικές προκαταλήψεις και οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν τα πρόσωπα αυτά στο Καμερούν, δεν προκύπτουν επαρκείς εξατομικευμένες ενδείξεις ότι η Αιτήτρια 1 θα υποστεί, λόγω της κατάστασης της υγείας της ή άλλου αποδεκτού προσωπικού χαρακτηριστικού της, μεταχείριση τέτοιας φύσεως και σοβαρότητας ώστε να συνιστά δίωξη. Ως προς τον Αιτητή 3, το Δικαστήριο έχει συνεκτιμήσει την εθνοτική του καταγωγή, την κατάσταση της υγείας του και την αποδεκτή ιδιότητά του ως απλού μέλους του πολιτικού κόμματος MRC. Εντούτοις, δεν έγινε αποδεκτός ο ισχυρισμός του περί προσωπικής δίωξης από τις αρχές της χώρας καταγωγής του, ούτε τεκμηριώθηκε η ανάληψη ιδιαίτερα προβεβλημένου πολιτικού ή οργανωτικού ρόλου. Περαιτέρω, λαμβάνεται υπόψη η απουσία ουσιαστικής και συστηματικής πολιτικής δραστηριοποίησής του κατά τα τελευταία επτά περίπου έτη, καθώς και οι δηλώσεις του κατά την ακροαματική διαδικασία περί της προτεραιότητας που αποδίδει πλέον στη φροντίδα της ανήλικης θυγατέρας του. Παρά τις καταγεγραμμένες περιπτώσεις καταστολής μελών και υποστηρικτών του MRC, δεν προκύπτει, βάσει του συγκεκριμένου προσωπικού του προφίλ, επαρκώς τεκμηριωμένος μελλοντικός κίνδυνος στοχοποίησής του λόγω των πολιτικών του πεποιθήσεων. Ως προς την ανήλικη Αιτήτρια 2, το Δικαστήριο έχει εξετάσει αυτοτελώς την περίπτωσή της, με πρωταρχική συνεκτίμηση του βέλτιστου συμφέροντός της, της διάγνωσής της με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος και των πληροφοριών χώρας καταγωγής περί κοινωνικού στιγματισμού των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές. Εντούτοις, δεν προκύπτουν επαρκείς εξατομικευμένες ενδείξεις ότι η ανήλικη θα υποστεί μεταχείριση τέτοιας σοβαρότητας ώστε να στοιχειοθετείται δίωξη για οποιονδήποτε από τους προβλεπόμενους στο άρθρο 10 του Κανονισμού λόγους. Κατά συνέπεια, δεν δικαιολογείται η αναγνώριση οποιουδήποτε εκ των τριών Αιτητών ως πρόσφυγα.

 

35.          Ούτε προκύπτει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις υπαγωγής των Αιτητών στο καθεστώς επικουρικής προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 15 στοιχεία α) και β) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347. Ειδικότερα, δεν υφίστανται στοιχεία από τα οποία να συνάγεται ότι οποιοσδήποτε εκ των Αιτητών αντιμετωπίζει πραγματικό κίνδυνο θανατικής ποινής ή εκτέλεσης σε περίπτωση επιστροφής του στο Καμερούν. Ομοίως, από τη συνολική αξιολόγηση των προσωπικών τους περιστάσεων δεν τεκμηριώνεται πραγματικός κίνδυνος υποβολής τους σε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία από φορέα σοβαρής βλάβης στη Douala. Ως προς τα προβλήματα υγείας που αποδεκτώς αντιμετωπίζουν οι Αιτητές, το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει τις σημαντικές δυσχέρειες πρόσβασης σε υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης, το κόστος των σχετικών υπηρεσιών και τις ελλείψεις του συστήματος υγείας της χώρας καταγωγής. Εντούτοις, δεν προκύπτει ότι οποιοσδήποτε εκ των Αιτητών κινδυνεύει να υποστεί εκ προθέσεως αποστέρηση αναγκαίας ιατρικής περίθαλψης από φορέα σοβαρής βλάβης. Συναφώς, σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ, και ειδικότερα την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, M’Bodj, C‑542/13, ECLI:EU:C:2014:2452, σκέψεις 35–41, οι γενικές ελλείψεις του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης και η ενδεχόμενη επιδείνωση της κατάστασης της υγείας λόγω αυτών δεν συνιστούν, αφ' εαυτών, σοβαρή βλάβη ικανή να θεμελιώσει επικουρική προστασία, ελλείψει των απαιτούμενων στοιχείων καταλογισμού της βλάβης σε φορέα αυτής. Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρεί την υποχρέωση αυτοτελούς εξέτασης ενδεχόμενου κινδύνου αντίθετου προς το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ κατά την επιστροφή.

 

36.           Περαιτέρω, ως προς το άρθρο 15 στοιχείο γ) του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347, η εξέταση του ενδεχόμενου πραγματικού κινδύνου σοβαρής και προσωπικής απειλής κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου λόγω αδιάκριτης βίας σε κατάσταση διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης πραγματοποιείται με βάση τις αντικειμενικές συνθήκες που επικρατούν στον τόπο επιστροφής, σε συνάρτηση με τις ιδιαίτερες προσωπικές περιστάσεις των ενδιαφερομένων. Σύμφωνα με την απόφαση του ΔΕΕ της 17ης Φεβρουαρίου 2009, Elgafaji, C‑465/07, ECLI:EU:C:2009:94, σκέψη 43, όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός αδιάκριτης βίας τόσο λιγότερο απαιτείται ο αιτητής να αποδείξει ότι θίγεται ειδικώς λόγω στοιχείων που προσιδιάζουν στην προσωπική του κατάσταση. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ο βαθμός αδιάκριτης βίας ενδέχεται να είναι τόσο υψηλός ώστε κάθε άμαχος που επιστρέφει στην οικεία περιοχή να διατρέχει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης λόγω και μόνον της παρουσίας του εκεί. Η αξιολόγηση αυτή απαιτεί τη συνεκτίμηση όλων των κρίσιμων ποιοτικών και ποσοτικών παραγόντων, σύμφωνα και με την απόφαση της 10ης Ιουνίου 2021, CF και DN, C‑901/19, ECLI:EU:C:2021:472. Περαιτέρω, ως προς την έννοια της εσωτερικής ένοπλης σύρραξης, το ΔΕΕ διευκρίνισε, με την απόφαση της 30ής Ιανουαρίου 2014, Diakité, C‑285/12, ECLI:EU:C:2014:39, σκέψεις 27–28, ότι αυτή αφορά κατάσταση κατά την οποία οι τακτικές δυνάμεις κράτους συγκρούονται με μία ή περισσότερες ένοπλες ομάδες ή δύο ή περισσότερες ένοπλες ομάδες συγκρούονται μεταξύ τους.

 

37.           Εφαρμόζοντας τις ανωτέρω αρχές στην υπό κρίση περίπτωση, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη τις πληροφορίες χώρας καταγωγής που παρατέθηκαν ανωτέρω, περιλαμβανομένων των στοιχείων της ACLED, από τις οποίες προκύπτει ότι η ένοπλη σύρραξη που συνδέεται με την αγγλόφωνη κρίση στο Καμερούν εξακολουθεί να εντοπίζεται κατά κύριο λόγο στις βορειοδυτικές και νοτιοδυτικές περιφέρειες της χώρας, χωρίς να προκύπτει ότι έχει επεκταθεί στην πόλη Douala, η οποία υπάγεται στη γαλλόφωνη Παράκτια Περιφέρεια (Littoral Region). Μολονότι έχουν καταγραφεί σποραδικά περιστατικά πολιτικής βίας και σε περιοχές εκτός των κύριων ζωνών της σύρραξης, τα διαθέσιμα ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα δεν καταδεικνύουν ότι η Douala αποτελεί πεδίο συστηματικών ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ κυβερνητικών δυνάμεων και ένοπλων ομάδων. Συνεπώς, δεν προκύπτει ότι στην πόλη αυτή επικρατεί κατάσταση ένοπλης σύρραξης κατά την έννοια της νομολογίας του ΔΕΕ στην υπόθεση Diakité, C‑285/12. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και υπό την παραδοχή ότι τα καταγραφόμενα περιστατικά βίας θα μπορούσαν να αξιολογηθούν στο πλαίσιο του άρθρου 15 στοιχείο γ), δεν διαπιστώνεται επίπεδο αδιάκριτης βίας τέτοιας έντασης ώστε κάθε άμαχος που επιστρέφει στη Douala να αντιμετωπίζει πραγματικό κίνδυνο σοβαρής βλάβης λόγω και μόνον της παρουσίας του εκεί. Περαιτέρω, έχουν συνεκτιμηθεί οι ιδιαίτερες προσωπικές περιστάσεις των Αιτητών, περιλαμβανομένων της πολιτικής ιδιότητας και της εθνοτικής καταγωγής του Αιτητή 3, των προβλημάτων υγείας των ενηλίκων Αιτητών και της ανηλικότητας και αναπτυξιακής διαταραχής της Αιτήτριας 2, χωρίς να προκύπτουν πρόσθετοι εξατομικευμένοι παράγοντες που να τους εκθέτουν σε πραγματικό κίνδυνο σοβαρής και προσωπικής απειλής κατά της ζωής ή της σωματικής τους ακεραιότητας λόγω αδιάκριτης βίας στη Douala. Ως εκ τούτου, δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις υπαγωγής τους στο άρθρο 15 στοιχείο γ) του Κανονισμού.

 

38.          Περαιτέρω, ως προς τις πραγματικές δυνατότητες εγκατάστασης και κοινωνικής επανένταξης των Αιτητών στη Douala, το Δικαστήριο συνεκτιμά την προηγούμενη διαμονή και επαγγελματική πείρα των ενηλίκων Αιτητών, τα μορφωτικά προσόντα και την ικανότητα προς εργασία του Αιτητή 3, καθώς και τους οικογενειακούς και κοινωνικούς δεσμούς που διατηρούν στη χώρα καταγωγής τους. Ειδικότερα, η Αιτήτρια 1 διατηρεί επικοινωνία με την αδελφή της, η οποία φροντίζει τον άλλο ανήλικο υιό της, ενώ στο παρελθόν είχε τύχει συνδρομής και από τον θείο της. Αντίστοιχα, ο Αιτητής 3 διατηρεί επικοινωνία με τη μητέρα του, η οποία διαμένει στη Γερμανία, ενώ έχει αναφερθεί στην ύπαρξη γνωστών στο Καμερούν. Περαιτέρω, η προηγούμενη κοινωνική του δραστηριοποίηση, σε συνδυασμό με το μορφωτικό του επίπεδο και την επαγγελματική του πείρα, επιτρέπει ευλόγως τη συναγωγή ότι είχε αναπτύξει ευρύτερο κύκλο κοινωνικών γνωριμιών, στοιχείο που συνεκτιμάται ως προς τις δυνατότητες κοινωνικής και επαγγελματικής επανένταξής του. Η ύπαρξη των εν λόγω δεσμών δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι θα τους παρασχεθεί συγκεκριμένη οικονομική ή υλική υποστήριξη, αποτελεί, ωστόσο, παράγοντα που δύναται να διευκολύνει την αρχική εγκατάστασή τους. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι η ανήλικη Αιτήτρια 2 αναμένεται να επιστρέψει συνοδευόμενη από αμφότερους τους γονείς της, οι οποίοι, παρά τη μη διατήρηση συντροφικής σχέσης, συμμετέχουν στη φροντίδα και ανατροφή της και λαμβάνουν εμπράκτως μέτρα για την κάλυψη του συνόλου των βιοτικών της αναγκών. Το Δικαστήριο λαμβάνει πρωτίστως υπόψη το βέλτιστο συμφέρον της ανήλικης, τη διάγνωσή της με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος, τις σημαντικές δυσκολίες επικοινωνίας και κοινωνικής αλληλεπίδρασης που αντιμετωπίζει, καθώς και την ανάγκη συνέχισης της θεραπευτικής και εκπαιδευτικής της υποστήριξης. Από τις εξειδικευμένες πληροφορίες της βάσης EUAA MedCOI προκύπτει ότι στη Douala διατίθενται υπηρεσίες εργοθεραπείας και λογοθεραπείας, ενώ έχουν καταγραφεί συγκεκριμένα κόστη πρόσβασης σε εργοθεραπευτικές συνεδρίες. Περαιτέρω, ως προς τον Αιτητή 3, προκύπτει η λειτουργία εξειδικευμένων κέντρων θεραπείας ιογενών ηπατιτίδων και η ύπαρξη επιδοτούμενης θεραπευτικής αγωγής. Ως προς την Αιτήτρια 1, οι διαθέσιμες πληροφορίες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη υπηρεσιών ψυχικής υγείας και τη διαθεσιμότητα ορισμένων από τις συνταγογραφούμενες δραστικές ουσίες, όχι όμως του συνόλου της φαρμακευτικής της αγωγής. Οι διαπιστωθείσες ελλείψεις και τα οικονομικά εμπόδια πρόσβασης δεν παραγνωρίζονται, ούτε θεωρείται δεδομένο ότι οι Αιτητές θα είναι σε θέση να εξασφαλίσουν αδιαλείπτως το σύνολο της απαιτούμενης περίθαλψης. Εντούτοις, από τη συνεκτίμηση των προσωπικών και οικογενειακών τους περιστάσεων δεν προκύπτουν επαρκείς ενδείξεις ότι θα στερηθούν κάθε δυνατότητα βιοπορισμού, στέγασης και κάλυψης των στοιχειωδών αναγκών τους ή ότι θα περιέλθουν σε συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού τέτοιας σοβαρότητας ώστε να στοιχειοθετείται δίωξη ή σοβαρή βλάβη κατά την έννοια των διατάξεων περί διεθνούς προστασίας.

 

39.          Τέλος, ως προς τις αποφάσεις επιστροφής των Αιτητών, το Δικαστήριο εξετάζει αυτοτελώς την τήρηση της αρχής της μη επαναπροώθησης, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των κρίσιμων περιστάσεων κατά τον χρόνο της παρούσας κρίσης και, ιδίως, την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο επιστροφής, την οικογενειακή κατάσταση των Αιτητών, τις διαγνωσθείσες παθήσεις τους και το βέλτιστο συμφέρον της ανήλικης Αιτήτριας 2. Υπογραμμίζεται στο σημείο αυτό ότι οι Καθ’ ων η αίτηση παρέλειψαν εντελώς να εξετάσουν το βέλτιστο συμφέρον της ανήλικης κατά τη δική τους αξιολογική κρίση. Συναφώς, λαμβάνεται υπόψη η απόφαση του ΔΕΕ της 17ης Οκτωβρίου 2024, Ararat, C‑156/23, ECLI:EU:C:2024:892, ιδίως σκέψεις 50–51, καθώς και η απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, Adrar, C‑313/25 PPU, ECLI:EU:C:2025:647, ιδίως σκέψεις 60–66, αναφορικά με την υποχρέωση συνεκτίμησης της αρχής της μη επαναπροώθησης κατά την εξέταση της νομιμότητας αποφάσεων επιστροφής. Ειδικότερα, ως προς τα προβλήματα υγείας, λαμβάνεται υπόψη ότι, κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην υπόθεση Paposhvili κατά Βελγίου, Τμήμα Ευρείας Συνθέσεως, προσφυγή αρ. 41738/10, 13.12.2016, §§ 189–190, η εκτίμηση κινδύνου αντίθετου προς το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ απαιτεί εξέταση της καταλληλότητας και της πραγματικής προσβασιμότητας της διαθέσιμης περίθαλψης, υπό το πρίσμα της συγκεκριμένης κατάστασης του ενδιαφερομένου.

 

40.          Εν προκειμένω, από τις διαθέσιμες πληροφορίες χώρας καταγωγής προκύπτει ότι στην πόλη Douala λειτουργούν δομές παροχής ιατρικών και θεραπευτικών υπηρεσιών συναφών με τις διαγνωσθείσες παθήσεις των Αιτητών, περιλαμβανομένων υπηρεσιών λογοθεραπείας και υποστήριξης παιδιών με νευροαναπτυξιακές δυσκολίες. Το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει τους καταγραφόμενους περιορισμούς στη διαθεσιμότητα συγκεκριμένων φαρμακευτικών σκευασμάτων που αφορούν την Αιτήτρια 1, ούτε τις οικονομικές και πρακτικές δυσχέρειες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι Αιτητές ως προς την πρόσβαση της ανήλικης Αιτήτριας 2 σε συστηματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις.

 

41.          Εντούτοις, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του ΕΔΔΑ στην υπόθεση Paposhvili κατά Βελγίου, ιδίως παρ. 189, το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ δεν επιβάλλει την εξασφάλιση στη χώρα επιστροφής ιατρικής περίθαλψης ισοδύναμης με εκείνη που παρέχεται στο κράτος απομάκρυνσης. Το κρίσιμο ζήτημα είναι κατά πόσον η περίθαλψη που είναι διαθέσιμη στη χώρα επιστροφής είναι επαρκής και κατάλληλη στην πράξη, λαμβανομένης υπόψη και της πραγματικής δυνατότητας πρόσβασης σε αυτή, ώστε να αποτρέπεται η επέλευση συνεπειών που υπερβαίνουν το υψηλό κατώφλι σοβαρότητας του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ.

 

42.          Υπό το πρίσμα αυτό, η ενδεχόμενη αδυναμία πλήρους ή ισοδύναμης κάλυψης των θεραπευτικών αναγκών των Αιτητών, σε σύγκριση με τις υπηρεσίες που λαμβάνουν στην Κυπριακή Δημοκρατία, δεν συνιστά αφ' εαυτής λόγο απαγόρευσης της επιστροφής τους. Απαιτείται, αντιθέτως, να διαπιστώνεται, βάσει των συγκεκριμένων ιατρικών δεδομένων και των προσωπικών τους περιστάσεων, ότι η έλλειψη κατάλληλης θεραπείας ή η πραγματική αδυναμία πρόσβασης σε αυτή θα τους εξέθετε σε σοβαρή, ταχεία και μη αναστρέψιμη επιδείνωση της κατάστασης της υγείας τους, συνεπαγόμενη έντονη οδύνη ή σημαντική μείωση του προσδόκιμου ζωής.

 

43.          Στην παρούσα περίπτωση, λαμβανομένων υπόψη της φύσης και της σοβαρότητας των διαγνωσθεισών παθήσεων, των διαθέσιμων θεραπευτικών επιλογών στην πόλη Douala, της προηγούμενης εργασιακής πείρας και της ικανότητας προς εργασία των ενηλίκων Αιτητών, καθώς και της ύπαρξης οικογενειακών και κοινωνικών δεσμών στη χώρα καταγωγής, δεν προκύπτει, από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία, ότι οι διαπιστωθείσες δυσχέρειες πρόσβασης στην απαιτούμενη περίθαλψη θα επιφέρουν, ως προβλέψιμη συνέπεια της επιστροφής, επιδείνωση της υγείας οποιουδήποτε εκ των Αιτητών τέτοιας σοβαρότητας ώστε να ενεργοποιείται η προστασία του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ.

 

44.          Περαιτέρω, το Δικαστήριο προβαίνει σε αυτοτελή εξέταση του βέλτιστου συμφέροντος της ανήλικης Αιτήτριας 2, σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 5 της Οδηγίας 2008/115/ΕΚ. Προς τούτο συνεκτιμάται η ηλικία της, η κατάσταση της υγείας της, η ανάγκη συνέχισης της θεραπευτικής και εκπαιδευτικής υποστήριξής της, οι ενδεχόμενες επιπτώσεις από τη μη πλήρη κάλυψη των αναγκών αυτών, καθώς και οι συνθήκες οικογενειακής φροντίδας και υποστήριξης που αναμένεται να επικρατούν μετά την επιστροφή της.

 

45.          Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι η ανήλικη θα επιστρέψει συνοδευόμενη από αμφότερους τους γονείς της, οι οποίοι θα εξακολουθήσουν να έχουν την ευθύνη της φροντίδας, της ανατροφής και της κάλυψης των καθημερινών της αναγκών, χωρίς να επέρχεται διάσπαση της οικογενειακής ενότητας. Παράλληλα, συνεκτιμάται η ύπαρξη θεραπευτικών και εκπαιδευτικών δομών στη χώρα καταγωγής, έστω και εάν οι παρεχόμενες υπηρεσίες ενδέχεται να υπολείπονται, ως προς την έκταση, τη συχνότητα ή την ποιότητά τους, εκείνων που παρέχονται στην Κυπριακή Δημοκρατία.

 

46.          Το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι η συνέχιση της υφιστάμενης θεραπευτικής υποστήριξης, υπό συνθήκες σταθερότητας, εξυπηρετεί το συμφέρον της ανήλικης. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι συνθήκες θεραπευτικής και εκπαιδευτικής υποστήριξης στη χώρα καταγωγής ενδέχεται να είναι λιγότερο ευνοϊκές δεν συνεπάγεται, άνευ ετέρου, ότι η επιστροφή της αντιβαίνει στο βέλτιστο συμφέρον της. Η σχετική αξιολόγηση δεν περιορίζεται στη σύγκριση του επιπέδου των διαθέσιμων υπηρεσιών μεταξύ των δύο χωρών, αλλά προϋποθέτει συνολική και εξατομικευμένη εκτίμηση των συνθηκών στις οποίες αναμένεται να διαβιώσει η ανήλικη.

 

47.          Υπό το φως του συνόλου των ανωτέρω περιστάσεων, και παρά τις διαπιστωθείσες δυσχέρειες, δεν προκύπτουν επαρκή στοιχεία από τα οποία να συνάγεται ότι η επιστροφή της ανήλικης με τους γονείς της θα συνεπαγόταν τέτοια σοβαρή αποστέρηση αναγκαίας φροντίδας ή επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης και ανάπτυξής της, ώστε να καθίσταται αντίθετη προς τις εφαρμοστέες απαιτήσεις προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων της.

 

48.          Κατά συνέπεια, κατόπιν αυτοτελούς εξέτασης τόσο της αρχής της μη επαναπροώθησης όσο και του βέλτιστου συμφέροντος της ανήλικης Αιτήτριας 2, και λαμβανομένων υπόψη όλων των εξατομικευμένων περιστάσεων των Αιτητών, δεν διαπιστώνεται αυτοτελές κώλυμα επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής.

 

49.          Περαιτέρω, δεν προκύπτουν επαρκείς εξατομικευμένες ενδείξεις ότι η ανήλικη Αιτήτρια 2, επιστρέφοντας με αμφότερους τους γονείς της, θα στερηθεί πλήρως της αναγκαίας φροντίδας ή θα εκτεθεί σε συνθήκες διαβίωσης που θα αντέβαιναν στο άρθρο 3 της ΕΣΔΑ. Κατά συνέπεια, υπό τα συγκεκριμένα πραγματικά δεδομένα, δεν διαπιστώνεται αυτοτελές κώλυμα επιστροφής απορρέον από την αρχή της μη επαναπροώθησης.

 

50.          Κατά συνέπεια, κατόπιν συνολικής συνεκτίμησης των αποδεκτών πραγματικών περιστατικών, των διαθέσιμων πληροφοριών για τη χώρα καταγωγής, των προσωπικών περιστάσεων εκάστου των Αιτητών, των ιδιαίτερων αναγκών υγείας τους και του βέλτιστου συμφέροντος της ανήλικης Αιτήτριας 2, το Δικαστήριο καταλήγει ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αναγνώρισής τους ως προσφύγων ή υπαγωγής τους στο καθεστώς επικουρικής προστασίας. Ούτε προκύπτει, υπό τα συγκεκριμένα δεδομένα, αυτοτελές κώλυμα επιστροφής τους, ιδίως απορρέον από την αρχή της μη επαναπροώθησης.

 

Ως εκ τούτου, οι παρούσες συνεκδικαζόμενες προσφυγές απορρίπτονται και οι προσβαλλόμενες αποφάσεις τροποποιούνται ως ανωτέρω, χωρίς καμία διαταγή για έξοδα δεδομένης της παράλειψης των Καθ’ ων η αίτηση να αξιολογήσουν το βέλτιστο συμφέρον της ανήλικης Αιτήτριας 2 και να προβούν σε εξατομικευμένη εξέταση των αναγκών της για διεθνή προστασία.

 

 

Κ. Κ. Κλεάνθους, Δ.Δ.Δ.Π.

 



[1] Ως προς τους δείκτες αξιοπιστίας (λεπτομέρεια, συνοχή, ευλογοφάνεια) Evidence and credibility assessment in the context of the Common European Asylum System Judicial analysis Second edition,

 EUAA, https://euaa.europa.eu/publications/judicial-analysis-evidence-and-credibility-context-common-european-asylum-system  [τελευταία ημερομηνία πρόσβασης 9.6.2026] 

[2] European Union Agency for Asylum (E.U.A.A.), Evidence and credibility assessment in the context of the Common European Asylum System Judicial analysis, Second edition, February 2023, σ. 263-266, https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/2023-02/Evidence_credibility_judicial_analysis_second_edition.pdf [Ημερομηνία πρόσβασης: 27.10.2026 ]

[3] Erin Gomez, The Post-ABC Situation of LGB Refugees in Europe, 30 Emory Int'l L. Rev. 475 (2016), σελ. 496-497, διαθέσιμο σε: https://scholarlycommons.law.emory.edu/eilr/vol30/iss3/4  [Ημερομηνία πρόσβασης 27.10.2026 ]

[4] Republic of Cameroon, Law N. 2016/007 of 12 July 2016, Section 347-1, https://www.assnat.cm/gestionLoisLegislatures/libraries/files_upload/uploads/Lois/Penal%20code%20eng%20original.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[5] Republic of Cameroon, Law N. 2016/007 of 12 July 2016, Section 347-1, https://www.assnat.cm/gestionLoisLegislatures/libraries/files_upload/uploads/Lois/Penal%20code%20eng%20original.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[6] Human Dignity Trust, Cameroon, τελευταία ενημέρωση 26 Νοεμβρίου 2025, https://www.humandignitytrust.org/country-profile/cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[7] Human Dignity Trust, Cameroon, τελευταία ενημέρωση 26 Νοεμβρίου 2025, https://www.humandignitytrust.org/country-profile/cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[8] Human Dignity Trust, Cameroon, τελευταία ενημέρωση 26 Νοεμβρίου 2025, https://www.humandignitytrust.org/country-profile/cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[9] USDOS, 2023 Country Reports on Human Rights Practices: Cameroon, 23 Απριλίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/02/528267-CAMEROON-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[10] USDOS, 2023 Country Reports on Human Rights Practices: Cameroon, 23 Απριλίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/02/528267-CAMEROON-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[11] USDOS, 2023 Country Reports on Human Rights Practices: Cameroon, 23 Απριλίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/02/528267-CAMEROON-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 46 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[12] USDOS, 2023 Country Reports on Human Rights Practices: Cameroon, 23 Απριλίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/02/528267-CAMEROON-2023-HUMAN-RIGHTS-REPORT.pdf, σελ. 46 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[13] The Advocates for Human Rights, Cameroon Stakeholder Report for the United Nations Universal Periodic Review, 5 Απριλίου 2023, Cameroon UPR FINAL.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[14] State Secretariat for Migration – SEM, Focus Cameroun Minorités sexuelles et de genre, 7 Μαρτίου 2024, https://www.sem.admin.ch/dam/sem/de/data/internationales/herkunftslaender/afrika/cmr/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf.download.pdf/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf, σελ. 12 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[15] State Secretariat for Migration – SEM, Focus Cameroun Minorités sexuelles et de genre, 7 Μαρτίου 2024, https://www.sem.admin.ch/dam/sem/de/data/internationales/herkunftslaender/afrika/cmr/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf.download.pdf/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf, σελ. 12 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[16] State Secretariat for Migration – SEM, Focus Cameroun Minorités sexuelles et de genre, 7 Μαρτίου 2024, https://www.sem.admin.ch/dam/sem/de/data/internationales/herkunftslaender/afrika/cmr/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf.download.pdf/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf, σελ. 16 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[17] State Secretariat for Migration – SEM, Focus Cameroun Minorités sexuelles et de genre, 7 Μαρτίου 2024, https://www.sem.admin.ch/dam/sem/de/data/internationales/herkunftslaender/afrika/cmr/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf.download.pdf/cmr-sexuelle-minderheiten-2024-f.pdf, σελ. 16 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[18] Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons, Coi Focus Cameroun, Minorités sexuelles et de genre, 13 Μαΐου 2026, https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._minorites_sexuelles_et_de_genre_20260513.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[19] Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons, Coi Focus Cameroun, Minorités sexuelles et de genre, 13 Μαΐου 2026, https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._minorites_sexuelles_et_de_genre_20260513.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[20] Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons, Coi Focus Cameroun, Minorités sexuelles et de genre, 13 Μαΐου 2026, https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._minorites_sexuelles_et_de_genre_20260513.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[21] Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons, Coi Focus Cameroun, Minorités sexuelles et de genre, 13 Μαΐου 2026, https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._minorites_sexuelles_et_de_genre_20260513.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[22] Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons, Coi Focus Cameroun, Minorités sexuelles et de genre, 13 Μαΐου 2026, https://www.cgrs.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._minorites_sexuelles_et_de_genre_20260513.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[23] Erasing 76 Crimes, About, https://76crimes.com/about/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[24] Erasing 76 Crimes, LGBT people imprisoned amid post-election unrest in Cameroon, 27 Οκτωβρίου 2025, https://76crimes.com/2025/10/27/cameroon-post-election-lgbt/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[25] Erasing 76 Crimes, Cameroon arrests 68 in anti-gay crackdown, 4 Σεπτεμβρίου 2026, https://76crimes.com/2026/09/04/cameroon-anti-gay-crackdown/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[26] EASO COI Querry, 1. Information on the notification system of wanted notices in Cameroon (cities of Yaoundé and Douala) & 2. Description of the wanted notices in Cameroon (appearance, format, content),14 Ιουνίου 2018, διαθέσιμο σε https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/EASO_COI_QUERY_CAMEROON_85.pdf [Ημερομηνία πρόσβασης 29.10.2026]

[27] Journal Officiel de la République du Cameroun portant Code de Procédure Pénale N°2005/007 27 Juillet 2005, διαθέσιμο σε: https://droit-et-politique-en-afrique.info/wp-content/uploads/2025/07/Code-de-procedure-penale-du-27-juillet-2005-Republique-du-Cameroun.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[28] Journal Officiel de la République du Cameroun portant Code de Procédure Pénale N°2005/007 27 Juillet 2005, διαθέσιμο σε: https://droit-et-politique-en-afrique.info/wp-content/uploads/2025/07/Code-de-procedure-penale-du-27-juillet-2005-Republique-du-Cameroun.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[29] Journal Officiel de la République du Cameroun portant Code de Procédure Pénale N°2005/007 27 Juillet 2005, διαθέσιμο σε: https://droit-et-politique-en-afrique.info/wp-content/uploads/2025/07/Code-de-procedure-penale-du-27-juillet-2005-Republique-du-Cameroun.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[30] Journal Officiel de la République du Cameroun portant Code de Procédure Pénale N°2005/007 27 Juillet 2005, διαθέσιμο σε: https://droit-et-politique-en-afrique.info/wp-content/uploads/2025/07/Code-de-procedure-penale-du-27-juillet-2005-Republique-du-Cameroun.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[31]European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, Cameroon, Arrest warrants and wanted notices, 18 Ιουλίου 2025, 2025_07_EUAA_COI_Query_Response_Q19_Cameroon_Arrest_warrants_and_wanted_notices, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[32] Journal Officiel de la République du Cameroun portant Code de Procédure Pénale N°2005/007 27 Juillet 2005, διαθέσιμο σε: https://droit-et-politique-en-afrique.info/wp-content/uploads/2025/07/Code-de-procedure-penale-du-27-juillet-2005-Republique-du-Cameroun.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[33]European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, Cameroon, Arrest warrants and wanted notices, 18 Ιουλίου 2025, 2025_07_EUAA_COI_Query_Response_Q19_Cameroon_Arrest_warrants_and_wanted_notices, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[34]European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, Cameroon, Arrest warrants and wanted notices, 18 Ιουλίου 2025, 2025_07_EUAA_COI_Query_Response_Q19_Cameroon_Arrest_warrants_and_wanted_notices, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026); Actu Cameroon, Douala : La gendarmerie nationale recherche un faux déclarant en douane pour escroquerie, 15 Ιουλίου 2023, Gendarmerie nationale recherche faux déclarant en douane pour escroquerie (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026); Actu Cameroon, Vol aggravé, évasion: la police judiciaire lance un avis de recherches contre le nommé Basga Marcel Aliou, 16 Νοεμβρίου 2023, Avis de recherches contre Basga Marcel Aliou pour vol aggravé et évasion (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[35]European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, Cameroon, Arrest warrants and wanted notices, 18 Ιουλίου 2025, 2025_07_EUAA_COI_Query_Response_Q19_Cameroon_Arrest_warrants_and_wanted_notices, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026); Actu Cameroon, Douala : La gendarmerie nationale recherche un faux déclarant en douane pour escroquerie, 15 Ιουλίου 2023, Gendarmerie nationale recherche faux déclarant en douane pour escroquerie (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026); Actu Cameroon, Vol aggravé, évasion: la police judiciaire lance un avis de recherches contre le nommé Basga Marcel Aliou, 16 Νοεμβρίου 2023, Avis de recherches contre Basga Marcel Aliou pour vol aggravé et évasion (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[36]European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, Cameroon, Arrest warrants and wanted notices, 18 Ιουλίου 2025, 2025_07_EUAA_COI_Query_Response_Q19_Cameroon_Arrest_warrants_and_wanted_notices, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026); Actu Cameroon, Douala : La gendarmerie nationale recherche un faux déclarant en douane pour escroquerie, 15 Ιουλίου 2023, Gendarmerie nationale recherche faux déclarant en douane pour escroquerie (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[37] EUAA, 'Practical Guide on Evidence and Risk Assessment' (2024),  σελ. 57-62 διαθέσιμο στο: https://euaa.europa.eu/publications/practical-guide-evidence-and-risk-assessment[Ημερομηνία πρόσβασης]

 

[38] Cameroun: Code de procédure pénale [Cameroon], Loi n 2005-007, 27 July 2005, διαθέσιμος στη διεύθυνση: https://www.refworld.org/docid/54c21f0e4.html Τα άρθρα του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας (του Καμερούν), στη βάση των οποίων εκδόθηκε το ένταλμα προσαγωγής  (mandat d' amener, warrant of arrest) είναι τα εξής (μετάφραση δική μου):

«Άρθρο 11 (1) Το δικαστικό ένταλμα είναι γραπτό έγγραφο με το οποίο δικαστής ή δικαστήριο διατάσσει :

- την εμφάνιση ή την προσαγωγή ενώπιόν του ενός ατόμου ,

- την προσωρινή κράτηση ενός κατηγορουμένου (.) ή ενός μάρτυρα που είναι ύποπτος για διατάραξη της διαδικασίας αναζήτησης αποδεικτικών στοιχείων ,

- τη φυλάκιση καταδικασθέντος προσώπου,

- την αναζήτηση αντικειμένων που χρησιμοποιήθηκαν για τη διάπραξη αξιόποινης πράξης ή αποτελούν προϊόν αυτής.

(2) Τα ακόλουθα αποτελούν δικαστικά εντάλματα: ένταλμα εμφάνισης, ένταλμα προσαγωγής, ένταλμα προσωρινής κράτησης, ένταλμα εξαγωγής, ένταλμα έρευνας, ένταλμα σύλληψης και ένταλμα φυλάκισης.

Άρθρο 12 (1) Ο εισαγγελέας (le Procureur de la République) μπορεί να εκδίδει :

α) εντάλματα εμφάνισης, προσαγωγής, έρευνας και εξαγωγής ,

β) εντάλματα προσωρινής κράτησης σε περιπτώσεις flagrante delicto.

(.)

Άρθρο 13

(.)

(4) Εάν το πρόσωπο που αναφέρεται στο ένταλμα εμφάνισης εμφανιστεί πράγματι, ακούγεται χωρίς καθυστέρηση. Σε περίπτωση που δεν εμφανιστεί, μπορεί να εκδοθεί ένταλμα προσαγωγής του (mandat d' amener).

Άρθρο 14 (1) Το ένταλμα για την προσαγωγή προσώπου σε δίκη είναι εντολή που δίδεται στους υπαλλήλους της δικαστικής αστυνομίας να προσαγάγουν το πρόσωπο που κατονομάζεται στο ένταλμα αμέσως ενώπιον του προσώπου που το εξέδωσε.

(.)

5) Εάν το πρόσωπο κατά του οποίου έχει εκδοθεί το ένταλμα δεν μπορεί να βρεθεί, συντάσσεται λεπτομερής έκθεση της ανεπιτυχούς αναζήτησης και αποστέλλεται στη δικαστική αρχή που εξέδωσε το ένταλμα.

6) Σε περίπτωση ανεπιτυχούς έρευνας, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 5 του παρόντος άρθρου :

- το πρωτότυπο του εντάλματος υπογράφεται είτε από τον προϊστάμενο της διοικητικής περιφέρειας, είτε από τον δήμαρχο, είτε από τον προϊστάμενο του χωριού ή της συνοικίας του τόπου κατοικίας ή τελευταίας γνωστής διαμονής ,

- αντίγραφο της εντολής αναρτάται στα γραφεία της διοικητικής περιφέρειας ή στο δημαρχείο ή στο κοινοτικό κέντρο του χωριού,

- η ανάρτηση αυτή σημειώνεται στο πρωτότυπο,

- συντάσσεται επίσημη έκθεση και αποστέλλεται στον συντάκτη της εντολής,

- αντίγραφο του πρακτικού αναρτάται στον ίδιο τόπο με το αντίγραφο του εντάλματος.

Άρθρο 112 Ο εισαγγελέας μπορεί να εκδώσει ένταλμα προσαγωγής σε βάρος οποιουδήποτε προσώπου που είναι ύποπτο για συμμετοχή στη διάπραξη του εγκλήματος. Τον ανακρίνει αμέσως κατά την άφιξή του. Δεν μπορεί να κινήσει τη διαδικασία κατά του υπόπτου για αυτόφωρο έγκλημα, παρά μόνο μέσω δικαστικής έρευνας.]

[39] IRB - Immigration and Refugee Board of Canada: Cameroon: Notices to appear issued by the General Delegation for National Security (Délégation générale à la Sûreté nationale, DGSN), including the issuing procedure; the content and appearance of the notices to appear, and whether it is the same at all police stations in the country; possibility of obtaining a fraudulent notice to appear (2012-October 2013) [CMR104623.FE], 23 October 2013
https://www.ecoi.net/en/file/local/1109666/389019_en.html [Ημερομηνία πρόσβασης]

 

[40] IRB - Immigration and Refugee Board of Canada: Cameroon: Notices to appear issued by the General Delegation for National Security (Délégation générale à la Sûreté nationale, DGSN), including the issuing procedure; the content and appearance of the notices to appear, and whether it is the same at all police stations in the country; possibility of obtaining a fraudulent notice to appear (2012-October 2013) [CMR104623.FE], 23 October 2013
https://www.ecoi.net/en/file/local/1109666/389019_en.html [Ημερομηνία πρόσβασης 29.10.2026]

[41] AA - Federal Foreign Office (Germany) (Author): Bericht über die asyl- und abschiebungsrelevante Lage in Kamerun (Stand: September 2022), 22 September 2022 https://media.frag-den-staat.de/files/foi/758362/2022-09-02-lagebericht-asyl-kamerun-ocr.pdf [Ημερομηνία πρόσβασης 29.10.2026]

[42] European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, The Cameroon Renaissance Movement (MRC), including activities and treatment by the authorities, particularly in Douala and Yaoundé, 16 Ιανουαρίου 2024, διαθέσιμο σε: https://www.ecoi.net/en/file/local/2103370/2024_01_EUAA_COI_Query_Response_Q6_Cameroon_MRC.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[43] Mouvement Pour La Renaissance Du Cameroun (M.R.C.), Statutes and Internal Regulations of the CRM, https://mrcparty.net/en/statutes-and-internal-regulations-of-the-crm-cameroon-renaissance-movement/, σελ. 34, 35 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[44] Mouvement Pour La Renaissance Du Cameroun (M.R.C.), Secretary General note on CRM Membership Cards, 20 Δεκεμβρίου 2018, https://mrcparty.net/en/secretary-general-note-on-crm-membership-cards/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[45] European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, The Cameroon Renaissance Movement (MRC), including activities and treatment by the authorities, particularly in Douala and Yaoundé, 16 Ιανουαρίου 2024, διαθέσιμο σε: https://www.ecoi.net/en/file/local/2103370/2024_01_EUAA_COI_Query_Response_Q6_Cameroon_MRC.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[46] European Union Agency for Asylum (EUAA), COI Query, The Cameroon Renaissance Movement (MRC), including activities and treatment by the authorities, particularly in Douala and Yaoundé, 16 Ιανουαρίου 2024, διαθέσιμο σε: https://www.ecoi.net/en/file/local/2103370/2024_01_EUAA_COI_Query_Response_Q6_Cameroon_MRC.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[47] OFPRA, Cameroun: Les manifestations de janvier 2019, 9 Φεβρουαρίου 2022, https://www.ofpra.gouv.fr/libraries/pdf.js/web/viewer.html?file=/sites/default/files/ofpra_flora/2202_cmr_manifestations_du_26_01_2019_155200_web.pdf, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[48] OFPRA, Cameroun: Les manifestations de janvier 2019, 9 Φεβρουαρίου 2022, https://www.ofpra.gouv.fr/libraries/pdf.js/web/viewer.html?file=/sites/default/files/ofpra_flora/2202_cmr_manifestations_du_26_01_2019_155200_web.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[49] OFPRA, Cameroun: Les manifestations de janvier 2019, 9 Φεβρουαρίου 2022, https://www.ofpra.gouv.fr/libraries/pdf.js/web/viewer.html?file=/sites/default/files/ofpra_flora/2202_cmr_manifestations_du_26_01_2019_155200_web.pdf, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[50] Al Jazeera, Cameroon’s opposition leader Maurice Kamto released, 5 Οκτωβρίου 2019, https://www.aljazeera.com/news/2019/10/5/cameroons-opposition-leader-maurice-kamto-released (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[51] France24, Cameroon opposition party cancels protests after government ban, 2 Φεβρουαρίου 2019, https://www.france24.com/en/20190202-cameroon-opposition-party-rebirth-cancels-protests-government-ban-paul-biya-kamto (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[52] Human Rights Watch, Mass Arrests of Opposition Members in Cameroon, 4 Ιουνίου 2019, https://www.hrw.org/news/2019/06/04/mass-arrests-opposition-members-cameroon (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[53] Civicus Monitor, New crackdown on opposition protests: at least 350 arrested after defying protest ban, 3 Ιουλίου 2019, New crackdown on opposition protests: at least 350 arrested after defying protest ban (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[54] Le Monde, Au Cameroun, des marches de l’opposition réprimées par les forces de l’ordre, 23 Σεπτεμβρίου 2020, https://www.lemonde.fr/afrique/article/2020/09/23/au-cameroun-des-marches-de-l-opposition-reprimees-par-les-forces-de-l-ordre_6053300_3212.html (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[55] Civicus Monitor, Opposition protests: hundreds arrested, journalists assaulted and detained, 9 Νοεμβρίου 2020, https://monitor.civicus.org/explore/opposition-protests-hundreds-arrested-journalists-assaulted-and-arrested/  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[56] OHCHR, Cameroon: UN human rights experts call for end to detention and intimidation of peaceful protesters, 12 Οκτωβρίου 2020, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2020/10/cameroon-un-human-rights-experts-call-end-detention-and-intimidation (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[57] BBC News, Maurice Kamto: Cameroon opposition leader free from house arrest after 78 days, 9 Δεκεμβρίου 2020, https://www.bbc.com/pidgin/tori-55242174 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[58] Amnesty International, The State of the World’s Human Rights, Cameroon, Απρίλιος 2026, https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2026/04/WEBPOL1003202026ENGLISH.pdf, σελ. 121 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[59] Amnesty International, The State of the World’s Human Rights, Cameroon, Απρίλιος 2026, https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2026/04/WEBPOL1003202026ENGLISH.pdf, σελ. 121 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[60] Amnesty International, The State of the World’s Human Rights, Cameroon, Απρίλιος 2026, https://www.amnesty.org/en/wp-content/uploads/2026/04/WEBPOL1003202026ENGLISH.pdf, σελ. 121 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[61] Stop Bla Bla Cam, Maurice Kamto Resigns from MRC Ahead of 2025 Bid, 21 Ιουλίου 2025, https://www.stopblablacam.com/politics/2107-14611-maurice-kamto-resigns-from-mrc-ahead-of-2025-bid (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[62] Human Rights Watch, Cameroon: Main Opposition Candidate Barred from Elections, 29 Ιουλίου 2025, https://www.hrw.org/news/2025/07/30/cameroon-main-opposition-candidate-barred-from-elections (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[63] Human Rights Watch, Cameroon: Main Opposition Candidate Barred from Elections, 29 Ιουλίου 2025, https://www.hrw.org/news/2025/07/30/cameroon-main-opposition-candidate-barred-from-elections (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[64] War Watch, Cameroon, Non-international armed conflicts in Cameroon, https://warwatch.ch/situations/non-international-armed-conflicts-in-cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[65] War Watch, Cameroon, Non-international armed conflicts in Cameroon, https://warwatch.ch/situations/non-international-armed-conflicts-in-cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[66] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire [Cameroon: Anglophone Regions-Security Situation], τελευταία ενημέρωση 11 Ιουνίου 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[67] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire [Cameroon: Anglophone Regions-Security Situation], τελευταία ενημέρωση 11 Ιουνίου 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[68] CGRS-CEDOCA (Office of the Commissioner General for Refugees and Stateless Persons (Belgium), COI unit), Cameroun; Régions anglophones : situation sécuritaire [Cameroon: Anglophone Regions-Security Situation], τελευταία ενημέρωση 11 Ιουνίου 2025, https://www.cgra.be/sites/default/files/rapporten/coi_focus_cameroun._regions_anglophones._situation_securitaire_20250611.pdf, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[69] Global Centre for the Responsibility to Protect, Cameroon, 16 Μαρτίου 2026, https://www.globalr2p.org/countries/cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[70] Global Centre for the Responsibility to Protect, Cameroon, 16 Μαρτίου 2026, https://www.globalr2p.org/countries/cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[71] Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UNOCHA), Cameroon: North-West and South-West Situation Report No.86, 1 April to 30 June 2026, 31 Ιουλίου 2026, https://www.unocha.org/publications/report/cameroon/cameroon-north-west-and-south-west-situation-report-no86-1-april-30-june-2026, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[72] Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (UNOCHA), Cameroon: North-West and South-West Situation Report No.86, 1 April to 30 June 2026, 31 Ιουλίου 2026, https://www.unocha.org/publications/report/cameroon/cameroon-north-west-and-south-west-situation-report-no86-1-april-30-june-2026, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[73] Britannica, Cameroon – Douala, https://www.britannica.com/place/Douala (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[74] World Health Organization, WHO Initiative on Urban Governance for Health and Well-being, City Spotlight: Douala, Cameroon, 27 Νοεμβρίου 2025, https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/f172e00f-48f7-4798-82d4-75293376ad9b/content, σελ. 1 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[75] Secrétariat d'Etat aux migrations SEM, Focus Cameroun – Crise anglophone et personnes déplacées, 7 Φεβρουαρίου 2024, σελ. 5, https://www.sem.admin.ch/dam/sem/de/data/internationales/herkunftslaender/afrika/cmr/cmr-crise-anglophone-2024-f.pdf.download.pdf/cmr-crise-anglophone-2024-f.pdf (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[76]UN Habitat, Urban Planning & Infrastructure in Migration Contexts – Cameroon – Volume 1 – Spatial Profile, 2024, https://unhabitat.org/sites/default/files/2022/10/221006_douala_spatial_profile_vf_compressed_0.pdf, σελ. 40 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[77] UN Habitat, Urban Planning & Infrastructure in Migration Contexts – Cameroon – Volume 1 – Spatial Profile, 2024, https://unhabitat.org/sites/default/files/2022/10/221006_douala_spatial_profile_vf_compressed_0.pdf, σελ. 38 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[78] Πλατφόρμα ACLED Explorer, η οποία από 30/07/2025 είναι προσβάσιμη κατόπιν εγγραφής, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Cameroon, Events/ Fatalities, Political Violence, Past Year, https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 21/10/2026)

[79] World Population Review, Cameroon – Douala, https://worldpopulationreview.com/cities/cameroon/douala (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 21/10/2026)

[80] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 Ιουνίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-CAMEROON-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[81] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 Ιουνίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-CAMEROON-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[82] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 Ιουνίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-CAMEROON-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[83] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 Ιουνίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-CAMEROON-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[84] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 Ιουνίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-CAMEROON-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 10 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[85] United States Department of State (USDOS), 2023 Report on International Religious Freedom: Cameroon, 26 Ιουνίου 2024, https://www.state.gov/wp-content/uploads/2024/04/547499-CAMEROON-2023-INTERNATIONAL-RELIGIOUS-FREEDOM-REPORT.pdf, σελ. 1 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[86] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[87] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[88] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[89] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[90] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[91] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[92] Foundation Emanuele Antola, MBO Indigenous People, https://emanueleantola.org/mbo-indigenous-people/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[93] Σημειώνεται ότι 7,000 XAF ισοδυναμούν με 10.67 EUR και 15,000 XAF με 22.87 EUR, σύμφωνα με τις τιμές μετατροπής με χρόνο αναφοράς την 29.10.2026, όπως αυτές παρατίθενται στην ιστοσελίδα της Wise, μίας εταιρίας χρηματοοικονομικής τεχνολογίας που παρέχει υπηρεσίες διεθνών εμβασμάτων, λογαριασμών σε πολλαπλά νομίσματα και τραπεζικών υπηρεσιών για επιχειρήσεις, https://wise.com/gb/currency-converter/xaf-to-eur-rate. Σημειώνεται ότι ο μέσος μηνιαίος καθαρός μισθός στο Καμερούν ανέρχεται σε 148.43 USD το οποίο ισοδυναμεί με 133.26 EUR, σύμφωνα με στοιχεία της Wise: https://wise.com/us/cost-of-living/cameroon, https://wise.com/gb/currency-converter/usd-to-eur-rate.   

[94]Σημειώνεται ότι 20,000 XAF ισοδυναμούν με 30.49 EUR, σύμφωνα με τις τιμές μετατροπής, κατά τον χρόνο γραφής, της Wise, https://wise.com/gb/currency-converter/xaf-to-eur-rate.

[95] Clinique du Gros Chêne, «Our Services», επίσημη ιστοσελίδα, χωρίς αναγραφόμενη ημερομηνία δημοσίευσης. Αναφορά σε orthophonie και SOH Jacob. https://cliniquedugroschen.wixsite.com/soins/our-services (Πρόσβαση: 30.10.2026).

 Clinique du Gros Chêne, «The Practice», επίσημη ιστοσελίδα, χωρίς αναγραφόμενη ημερομηνία δημοσίευσης. Καταχώριση επαγγελματία αποκατάστασης λόγου. https://cliniquedugroschen.wixsite.com/soins/the-practice (Πρόσβαση: 30.10.2026).

DataCameroon, «Santé : “A partir de 2 ans…”», 25.7.2023. Συνέντευξη του λογοθεραπευτή Jacob Soh στην Douala. https://datacameroon.com/sante-a-partir-de-2-ans-les-parents-doivent-sinquieter-si-les-enfants-narrivent-pas-a-exprimer-plus-de-200-mots/ (Πρόσβαση: 30.10.2026).

Centre Orchidée Home, «Accueil», επίσημη ιστοσελίδα, χωρίς αναγραφόμενη ημερομηνία δημοσίευσης. Αναφορά σε Cabinet d’Orthophonie. https://orchideehome.org/ (Πρόσβαση: 30.10.2026).

Echos Santé, Elvis Serge Nsaa Djouffo Talla, «Centre Orchidée Home : 21 ans au service des personnes autistes», 2.4.2026. https://echosante.info/centre-orchidee-home-21-ans-au-service-des-personnes-autistes/ (Πρόσβαση: 30.10.2026).

Ministère de l’Enseignement Supérieur du Cameroun, «Institut Supérieur de Psychopédagogie Appliquée (ISPPA) Association Orchidée Home», χωρίς αναγραφόμενη ημερομηνία δημοσίευσης. Στοιχεία ταυτοποίησης και τοποθεσίας συνδεδεμένου ιδρύματος. https://www.minesup.gov.cm/index.php/region-du-littoral/institut-superieur-de-psychopedagogie-appliquee-isppa-association-orchidee-home/ (Πρόσβαση: 30.10.2026).

BETHEL Home, δημόσια ανακοίνωση 26.8.2026 για πρόγραμμα 2026–2027, αναδημοσίευση στην πλατφόρμα Gleauty. https://www.gleauty.com/CM/Douala/277473322897963/Bethel-Home (Πρόσβαση: 30.10.2026).

 

[96] American Psychiatric Association, What Is Autism Spectrum Disorder?, https://www.psychiatry.org/patients-families/autism/what-is-autism-spectrum-disorder (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[97] BMC Pediatrics, Koum et al., Diagnosis and treatment challenges of autism spectrum disorder at a reference hospital in Douala, Cameroon, 13 Σεπτεμβρίου 2023, https://link.springer.com/article/10.1186/s12887-023-04242-4, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[98] BMC Pediatrics, Koum et al., Diagnosis and treatment challenges of autism spectrum disorder at a reference hospital in Douala, Cameroon, 13 Σεπτεμβρίου 2023, https://link.springer.com/article/10.1186/s12887-023-04242-4, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[99] BMC Pediatrics, Koum et al., Diagnosis and treatment challenges of autism spectrum disorder at a reference hospital in Douala, Cameroon, 13 Σεπτεμβρίου 2023, https://link.springer.com/article/10.1186/s12887-023-04242-4, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[100] BMC Pediatrics, Koum et al., Diagnosis and treatment challenges of autism spectrum disorder at a reference hospital in Douala, Cameroon, 13 Σεπτεμβρίου 2023, https://link.springer.com/article/10.1186/s12887-023-04242-4, σελ. 5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[101] Psychology Journal: Research Open, Reine Flore B, The Experience of Disability in Cameroonian Families and the Contribution of EMDR Psychotherapy, 1 Φεβρουαρίου 2023, https://researchopenworld.com/the-experience-of-disability-in-cameroonian-families-and-the-contribution-of-emdr-psychotherapy/# (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[102] Psychology Journal: Research Open, Reine Flore B, The Experience of Disability in Cameroonian Families and the Contribution of EMDR Psychotherapy, 1 Φεβρουαρίου 2023, https://researchopenworld.com/the-experience-of-disability-in-cameroonian-families-and-the-contribution-of-emdr-psychotherapy/# (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[103] Africa on the Blog, The Thin Line Between Autism and Witchcraft in Cameroon, 11 Μαΐου 2024, https://africaontheblog.com/the-thin-line-between-autism-and-witchcraft-in-cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[104] Health Sciences and Disease, Mbassi et al, Qualité de Vie des Parents d’Enfants Autistes Suivis dans Deux Hôpitaux Universitaires de Yaoundé –une Étude Comparative au Cameroun [Quality of life of parents of autistic children followed up in two university teaching hospitals in Yaoundé –a comparative study in Cameroon], Απρίλιος 2024, https://www.hsd-fmsb.org/index.php/hsd/article/view/5810/4439, σελ. 59 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[105] Health Sciences and Disease, Mbassi et al, Qualité de Vie des Parents d’Enfants Autistes Suivis dans Deux Hôpitaux Universitaires de Yaoundé –une Étude Comparative au Cameroun [Quality of life of parents of autistic children followed up in two university teaching hospitals in Yaoundé –a comparative study in Cameroon], Απρίλιος 2024, https://www.hsd-fmsb.org/index.php/hsd/article/view/5810/4439, σελ. 59 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[106] Center for Substance Abuse Treatment, Treatment Improvement Protocol (TIP) Series, No. 49, Incorporating Alcohol Pharmacotherapies Into Medical Practice, Chapter 4—Oral Naltrexone, 2009, διαθέσιμο σε: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK64041/pdf/Bookshelf_NBK64041.pdf, σελ. 27 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[107] Stat Pearls Publishing, Fluoxetine, 2024, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459223/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 29/10/2026)

[108] Stat Pearls Publishing, Diazepam, 2023, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537022/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 29/10/2026)

[109] UAMS, What Is Naltrexone?, https://psychiatry.uams.edu/clinical-care/outpatient-care/cast/what-is-naltrexone/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 29/10/2026)

[110] National Alliance on Mental Illness, Mirtazapine (Remeron), https://www.nami.org/treatments-and-approaches/mental-health-medications/types-of-medication/mirtazapine-remeron/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 29/10/2026)

[111] EUAA, MedCOI Guide for Users, Φεβρουάριος 2023, https://medcoi.euaa.europa.eu/cms/images/dynamic/euromedcoi/Methodology%20and%20documentation/Guide%20for%20users/MedCOI_guide_for_users_2023.pdf, σελ. 7-8 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[112] Σημειώνεται ότι 7,750 XAF ισοδυναμούν με 11.82 EUR, σύμφωνα με τις τιμές μετατροπής στις 29.10.2026, όπως αυτές παρατίθενται στην ιστοσελίδα της Wise, https://wise.com/gb/currency-converter/xaf-to-eur-rate.

[113] Bertelsmann Stiftung, BTI 2026 Country Report — Cameroon. Gütersloh: Bertelsmann Stiftung, 2026, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2026_CMR.pdf, σελ. 22 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[114] Bertelsmann Stiftung, BTI 2026 Country Report — Cameroon. Gütersloh: Bertelsmann Stiftung, 2026, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2026_CMR.pdf, σελ. 22 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[115] Bertelsmann Stiftung, BTI 2026 Country Report — Cameroon. Gütersloh: Bertelsmann Stiftung, 2026, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2026_CMR.pdf, σελ. 22 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[116] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[117] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[118] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 3 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[119] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 2 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[120] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[121] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[122] International Journal of Mental Health Systems, A situational analysis of the mental health system of the West Region of Cameroon using the World Health Organization’s assessment instrument for mental health systems (WHO-AIMS), 12 Μαρτίου 2022, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s13033-022-00528-9, σελ. 4 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[123] Nkafu Policy Institute, Who We Are, https://nkafu.org/about-nkafu-policy-institute/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[124] Nkafu Policy Institute, Closing the mental health gap in Cameroon: The role of private health insurance in the solution, 9 Μαρτίου 2026, https://nkafu.org/closing-the-mental-health-gap-in-cameroon-the-role-of-private-health-insurance-in-the-solution/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[125] Nkafu Policy Institute, Closing the mental health gap in Cameroon: The role of private health insurance in the solution, 9 Μαρτίου 2026, https://nkafu.org/closing-the-mental-health-gap-in-cameroon-the-role-of-private-health-insurance-in-the-solution/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[126] Nkafu Policy Institute, Closing the mental health gap in Cameroon: The role of private health insurance in the solution, 9 Μαρτίου 2026, https://nkafu.org/closing-the-mental-health-gap-in-cameroon-the-role-of-private-health-insurance-in-the-solution/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[127] Nkafu Policy Institute, Closing the mental health gap in Cameroon: The role of private health insurance in the solution, 9 Μαρτίου 2026, https://nkafu.org/closing-the-mental-health-gap-in-cameroon-the-role-of-private-health-insurance-in-the-solution/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[128] Borgen Magazine, A Silent Crisis: Mental Health in Cameroon, 8 Ιουλίου 2023, https://www.borgenmagazine.com/a-silent-crisis-mental-health-in-cameroon/ (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[129] Guardian, ‘Love is our first medicine’: treating mental health in Cameroon’s unique refuge, 8 Φεβρουαρίου 2024, https://www.theguardian.com/global-development/2024/feb/08/mental-health-cameroon-schizophrenia-refuge-le-village-de-lamour-acc (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[130] Guardian, ‘Love is our first medicine’: treating mental health in Cameroon’s unique refuge, 8 Φεβρουαρίου 2024, https://www.theguardian.com/global-development/2024/feb/08/mental-health-cameroon-schizophrenia-refuge-le-village-de-lamour-acc (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[131] BMC Health Services Research, Overview, https://link.springer.com/journal/12913 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[132] BMC Health Services Research, Grimes et al., Factors influencing integration of mental health screening and treatment at HIV clinic settings in Cameroon: a qualitative study of health providers’ perspectives, 24 Απριλίου 2024, διαθέσιμο σε: https://link.springer.com/article/10.1186/s12913-024-10775-w, σελ. 4-5 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 04/09/2026)

[133] Federal Republic of Cameroon, Law No. 1968-LF-3 of the 11th June 1968 to set up the Cameroon Nationality Code, 15 Ιουλίου 1968, διαθέσιμο σε: https://www.refworld.org/legal/legislation/natlegbod/1968/13868 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[146] Bertelsmann Stiftung, BTI 2026 Country Report — Cameroon. Gütersloh: Bertelsmann Stiftung, 2026, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2026_CMR.pdf, σελ. 22 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[147] Bertelsmann Stiftung, BTI 2026 Country Report — Cameroon. Gütersloh: Bertelsmann Stiftung, 2026, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2026_CMR.pdf, σελ. 22 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[148] Bertelsmann Stiftung, BTI 2026 Country Report — Cameroon. Gütersloh: Bertelsmann Stiftung, 2026, https://bti-project.org/fileadmin/api/content/en/downloads/reports/country_report_2026_CMR.pdf, σελ. 22 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[149] Plos One, Penda et al., Deferred recovery of health expenditures for pediatric life-threatening emergencies in a resource-limited setting: Alternative before achieving universal health coverage in Cameroon in Central Africa, 5 Ιουνίου 2025, https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0322615&type=printable, σελ. 9 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[150] Plos One, Penda et al., Deferred recovery of health expenditures for pediatric life-threatening emergencies in a resource-limited setting: Alternative before achieving universal health coverage in Cameroon in Central Africa, 5 Ιουνίου 2025, https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0322615&type=printable, σελ. 8 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[151] Plos One, Penda et al., Deferred recovery of health expenditures for pediatric life-threatening emergencies in a resource-limited setting: Alternative before achieving universal health coverage in Cameroon in Central Africa, 5 Ιουνίου 2025, https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0322615&type=printable, σελ. 8 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[152] Plos One, Penda et al., Deferred recovery of health expenditures for pediatric life-threatening emergencies in a resource-limited setting: Alternative before achieving universal health coverage in Cameroon in Central Africa, 5 Ιουνίου 2025, https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0322615&type=printable, σελ. 8, 9 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[153] Plos One, Penda et al., Deferred recovery of health expenditures for pediatric life-threatening emergencies in a resource-limited setting: Alternative before achieving universal health coverage in Cameroon in Central Africa, 5 Ιουνίου 2025, https://journals.plos.org/plosone/article/file?id=10.1371/journal.pone.0322615&type=printable, σελ. 10 (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[154] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[155] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[156] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[157] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[158] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[159] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[160] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[161] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[162] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)

[163] International Journal of Environmental Research and Public Health, Djomekui et al., Urbanization and Health Inequity in Sub-Saharan Africa: Examining Public Health and Environmental Crises in Douala, Cameroon, 24 Ιουλίου 2025, διαθέσιμο σε: https://www.mdpi.com/1660-4601/22/8/1172  (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 19/10/2026)


cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο