ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ
Υπόθεση αρ.3137/24
16 Νοεμβρίου 2026
[Α. ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.]
Αναφορικά με το άρθρο 146 του Συντάγματος
Μεταξύ:
E. Α. G.
Αιτητής
Και
Κυπριακής Δημοκρατίας, μέσω Υπηρεσίας Ασύλου
Καθ’ ων η αίτηση
Κα Κ. Νικολάου, δικηγόρος για Αιτητή
Κα Β. Θωμά, Δικηγόρος για τους καθ’ ων η αίτηση
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Με την προσφυγή ο αιτητής αιτείται την ακύρωση της απόφασης της Υπηρεσίας Ασύλου η οποία του κοινοποιήθηκε δι’ επιστολής στις 19/07/24 ως άκυρης, στερούμενης έννομου αποτελέσματος.
Ως εκτίθεται στην Ένσταση που καταχωρήθηκε από τους καθ' ων η αίτηση και προκύπτει από το περιεχόμενο του σχετικού Διοικητικού Φάκελου που κατατέθηκε στα πλαίσια των διευκρινήσεων, ο αιτητής κατάγεται από τη Λιβερία, εισήλθε στις ελεγχόμενες από τη Δημοκρατία περιοχές μέσω κατεχομένων, όπου διέμενε για 2 χρόνια, στις 12/11/23 και υπέβαλε την επίδικη αίτηση διεθνούς προστασίας στις 20/11/23 (ερ.1-3, 25).
Στις 27/05/24 διεξήχθη συνέντευξη με τον αιτητή προς εξέταση του αιτήματός ασύλου, όπου του δόθηκε η ευκαιρία, μέσα από σχετικές ερωτήσεις, μεταξύ άλλων, να εκθέσει τους λόγους στους οποίους στηρίζει το αίτημα του (ερ.17-25), μετά ετοιμάστηκε σχετική Έκθεση και στις 17/06/24 η επίδικη αίτηση απορρίφθηκε (ερ.44-53). Ακολούθως, ετοιμάστηκε σχετική επιστολή ενημέρωσης του αιτητή για την απόφαση της Υπηρεσίας, η οποία του δόθηκε διά χειρός στις 19/07/24 στην μητρική του γλώσσα (ερ.63, 3).
Στην επίδικη αίτηση ο αιτητής καταγράφει ότι έφυγε από τη χώρα καταγωγής του γιατί, ως αναφέρει, υπάρχουν διαφορετικές κουλτούρες, οι οποίες έχουν ομάδες (societies) που κάνουν «ξόρκια και τέτοια πράγματα», οι οποίες «μπορεί να σκοτώσουν κάποιον ή να τον κάνουν να ασθενήσει». Ο αδελφός του, ως αναφέρει ο αιτητής, ξύπνησε ένα πρωινό και είχε παραλύσει. Ο πατέρας τους, ο οποίος είναι μέλος μιας ομάδας (society), απεβίωσε και ήθελαν ο αιτητής να γίνει μέλος τους. Ως περαιτέρω αναφέρει, υπάρχουν ομάδες για γυναίκες και άνδρες και αν αρνηθείς να γίνεις μέλος τους σε καταδιώκουν και έτσι δίωκαν τον ίδιο και κατάφερε να διαφύγει και να πάει σε άλλο μέρος, όπου τον βρήκαν και έτσι αναγκάστηκε να φύγει από τη Λιβερία για να βρει ασφάλεια.
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης ο αιτητής ανέφερε ότι είναι υγιής, γεννήθηκε και διέμενε στην επαρχία Grand Bassa County, μέχρι τον Ιανουάριο 2021, όταν μετοίκησε στην πόλη Monrovia, όπου έμεινε μέχρι που έφυγε από τη Λιβερία τον Οκτώβριο 2021, η μητέρα του ζει, μένει στο Grand Bassa County και ο αιτητής διατηρεί επικοινωνία μαζί της, ο πατέρας του απεβίωσε το 2014 (σε επιδημία του ιού Εμπόλα), ο αιτητής έχει τελειώσει το Λύκειο και στηριζόταν οικονομικά από μια θεία του που μένει στο εξωτερικό.
Ερωτώμενος σχετικά ανέφερε ότι έφυγε από τη Λιβερία γιατί μετά τον θάνατο του πατέρα του, οποίος ήταν μέλος της μυστικής κοινότητας Poro Society, η ομάδα αυτή ήθελαν τον αιτητή να τον αντικαταστήσει, αυτός αρνήθηκε και άρχισαν να του επιτίθενται, ο αιτητής μετοίκησε αλλού και του επιτέθηκαν, λέγοντας του ότι έπρεπε να ενταχθεί σ’ αυτού, αυτός κατάφερε να διαφύγει όμως επανήλθαν και του επιτέθηκαν ξανά και τότε οι θείες του έκαναν διευθετήσεις για να πάει στα κατεχόμενα, όμως – ως αναφέρει – καθώς μπορούν αν σου επιτεθούν πνευματικά, δεν ήταν ασφαλής στα κατεχόμενα και γι’ αυτό ήρθε στις ελεύθερες περιοχές. Ερωτώμενος για τις συνέπειες επιστροφής του στη Λιβερία ο αιτητής ανέφερε ότι θα πέθαινε από την Poro Society, καθώς είναι πολύ ισχυροί, προσθέτοντας ότι «όταν ο διάβολος λέει ότι αυτό θα γίνει, αν ο διάβολος περπατά στον δρόμο πρέπει να κρυφτείς κάτω από το κρεβάτι ή το τραπέζι» (ερ.20).
Ερωτώμενος σχετικά ο αιτητής ανέφερε ότι η Poro Society τον απείλησε, προσπαθώντας να τον εξαναγκάσει να ενταχθεί σ’ αυτούς, λέγοντας του ότι αν δεν το πράξει «ο διάβολος θα σε ακολουθεί και όταν ο διάβολος σ’ ακολουθεί δεν μπορείς να επιστρέψεις, είσαι νεκρός». Ως ανέφερε ο αιτητής, την 1η φορά που του επιτέθηκαν αυτός πάλεψε μαζί τους και διέφυγε, τη δε 2η φορά ήταν περισσότεροι και τον τραυμάτισαν, ερωτώμενος δε επί τούτου ανέφερε ότι οι απειλές άρχισαν όταν ήταν ακόμα σχολείο και ξανά το 2021. Όταν ρωτήθηκε γιατί οι επιθέσεις απείχαν 7 χρόνια μεταξύ τους (ήταν σχολείο μέχρι το 2015 και η 2η επίθεση ήταν το 2021) ο αιτητής ανέφερε ότι του επιτέθηκαν δύο φορές το 2021 και ότι δεν γνώριζαν που βρισκόταν κατά τα 7 αυτά έτη που μεσολάβησαν, προσθέτοντας ότι τον απειλούσαν «σε κάθε κομμάτι της χώρας [και αν] [τον] βρουν θα [τον] πιάσουν» (ερ.18 - Χ1) και ότι τον βρήκαν και στην Monrovia. Καλούμενος να επιβεβαιώσει ότι στην Monrovia αυτό που έγινε είναι ότι σε μια αγορά κάποιοι τον προσέγγισαν όμως δεν τους άγγιξε – ως ανέφερε – για να μην του επιτεθούν πνευματικά, ο αιτητής απάντησε θετικά και σε ακόλουθη ερώτηση ανέφερε ότι δεν μπορεί να μείνει πουθενά στη Λιβερία γιατί θα τον βρουν.
Οι καθ’ ων η αίτηση, εξετάζοντας τα λεγόμενα του αιτητή στην αίτηση και τη συνέντευξη, κατέταξαν αυτούς στους ακόλουθους ουσιώδεις ισχυρισμούς.
1. Ταυτότητα, χώρα καταγωγής, προφίλ και τόπος διαμονής του αιτητή
2. Ισχυριζόμενος φόβος του αιτητή για εξαναγκαστική ένταξη του στο Poro Society, μετά τον θάνατο του πατέρα του
Οι καθ’ ων η αίτηση αποδέχθηκαν τον 1ο ουσιώδη ισχυρισμό, απέρριψαν όμως τον 2ο ουσιώδη ισχυρισμό, καθώς, ως κρίθηκε, στερούνταν συνοχής.
Αναφορικά με τον 2ο ουσιώδη ισχυρισμό κρίθηκε ότι οι δηλώσεις του αιτητή στερούνταν επαρκών και ικανοποιητικών πληροφοριών, περιείχαν ασάφειες και δεν ήταν σε θέση να παρέχει περαιτέρω λεπτομέρειες στις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν. Ως κρίθηκε, ο αιτητής δεν παρέθεσε ικανοποιητικές πληροφορίες για τις κατ’ ισχυρισμό επιθέσεις και απειλές που έλαβε από την Poro Society, δεν μπορούσε να αναφέρει τον χρόνο και τόπο που αυτές έλαβαν χώρα και ούτε να περιγράψει το τι ακριβώς έγινε στα περιστατικά που ανέφερε, υπέπεσε δε σε αντιφάσεις ως προς τον χρόνο που αυτές έγιναν. Ερωτώμενος δε επί των ως άνω ο αιτητής παρέμεινε αόριστος και ασαφής, τόσο για τον λόγο που δεν δέχθηκε επιθέσεις για αρκετά χρόνια, σύμφωνα με τα λεγόμενα του ιδίου, όσο και για τον λόγο που θεωρεί ότι θα συνεχίσουν να τον απειλούν. Επί όλων δε των περιστατικών που ανέφερε δεν ήταν σε θέση να αναφέρει την παραμικρή λεπτομέρεια. Επί της εξωτερικής συνοχής του ως άνω ισχυρισμού, κατόπιν έρευνας σε διαθέσιμες πληροφορίες (ΠΧΚ) οι καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν πως η ύπαρξη και (βίαιη) δράση της Poro Society, στην οποία περιλαμβάνεται και η βίαιη μύηση των μελών της, επιβεβαιώνεται από πηγές, όμως οι σημαντικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν επί της εσωτερικής συνοχής των λεγομένων του αιτητή οδήγησαν στην απόρριψη του 2ου ουσιώδους ισχυρισμού ως αναξιόπιστου.
Κατά την αξιολόγηση κινδύνου, κατόπιν ανασκόπησης της κατάστασης ασφαλείας στον τόπο διαμονής (Grand Bassa County) και λαμβανομένου υπόψη του προφίλ του αιτητή, οι καθ’ ων η αίτηση κατέληξαν ότι δεν υφίσταται εύλογη πιθανότητα να εκτεθεί σε κίνδυνο δίωξης ή σοβαρής βλάβης κατά την επιστροφή του.
Συνεπεία των ως άνω η επίδικη αίτηση απορρίφθηκε ως αβάσιμη και εκδόθηκε απόφαση επιστροφής του αιτητή στη χώρα καταγωγής του.
Στις διευκρινήσεις η συνήγορος του αιτητή απέσυρε ρητά όλους τους ισχυρισμούς που προωθήθηκαν, πλην του ισχυρισμού περί μη δέουσας έρευνας στην επίδικη διαδικασία.
Οι καθ' ων η αίτηση αντέταξαν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι καθ' όλα νόμιμη, λήφθηκαν υπόψη και αξιολογήθηκαν άπαντες οι ισχυρισμοί του αιτητή, είναι επαρκώς και δεόντως αιτιολογημένη και ορθή επί της ουσίας αυτής, ζητώντας γι’ αυτό απόρριψη της προσφυγής.
Σημειώνεται εδώ ότι μετά την επιφύλαξη της υπόθεσης εντοπίστηκε στον φάκελο της υπόθεσης email του αιτητή (το οποίο στάλθηκε προσωπικά από τον ίδιο στο Δικαστήριο) όπου αναφέρει ότι έχει αποκτήσει τέκνο με τη σύντροφο του και επισυνάπτει σχετικό πιστοποιητικό γέννησης. Καθώς το στοιχείο αυτό ετέθη εκ των πραγμάτων υπόψη του Δικαστηρίου, παρότι η συνήγορος του αιτητή ουδέν ανέφερε σχετικώς, έκρινα σκόπιμο να επανανοίξω την υπόθεση ώστε να δοθεί ευκαιρία στη συνήγορο του και τους καθ’ ων η αίτηση να τοποθετηθούν σχετικά. Κατά το επανάνοιγμα σημειώθηκε ως Τεκμήριο 2 πιστοποιητικό γέννησης του τέκνου του αιτητή (ημ.24/04/25) και η συνήγορος του αιτητή ανέφερε ότι η μητέρα του τέκνου του αιτητή είναι αιτήτρια ασύλου (επίσης από τη Λιβερία), η δε αίτηση της απορρίφθηκε και εκκρεμεί η εκδίκαση της προσφυγής (αρ.3133/24) κατά της απόρριψης της αιτήσεως της, αναφέροντας περαιτέρω ότι ο αιτητής διατηρεί δεσμό μαζί της και ότι θεώρησαν ότι το τέκνο θα εξεταζόταν στα πλαίσια της προσφυγής της μητέρας. Οι καθ’ ων η αίτηση, καλούμενοι να τοποθετηθούν προφορικά, ανέφεραν ότι η ύπαρξη του παιδιού δεν διαφοροποιεί τα δεδομένα για τον αιτητή, δεδομένου ότι δεν είναι παντρεμένοι και ουδείς των δύο έχει δικαίωμα παραμονής στη Δημοκρατία.
Δεδομένου ότι οι ως άνω μόνοι προωθούμενοι από τον αιτητή ισχυρισμοί συμπλέκονται άρρηκτα με την επί της ουσίας ορθότητα της επίδικης απόφασης, προχωρώ λοιπόν με επί της ουσίας εξέταση της, εξ υπαρχής και επί όλων των ενώπιον μου στοιχείων, η οποία τελείται σε κάθε περίπτωση (βλ. και Ε.Δ.Δ.Δ.Π. Αρ.107/2023, Q. B. T. v. Κυπριακής Δημοκρατίας, ημ.11/02/25).
Προχωρώ λοιπόν με αξιολόγηση των ενώπιον μου στοιχείων και ισχυρισμών.
Στο εγχειρίδιο του EASO «Αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων και αξιοπιστίας στο πλαίσιο του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου», Δικαστική ανάλυση, 2018, αναφέρεται στην σελ.98, ότι «[...] απαιτείται ισορροπημένη και αντικειμενική αξιολόγηση του αν η αφήγηση του αιτούντος αντικατοπτρίζει την αφήγηση που αναμένεται από ένα πρόσωπο στην κατάσταση του αιτούντος το οποίο αφηγείται μια πραγματική προσωπική εμπειρία.». Στην σελ.102 του ιδίου εγχειριδίου, αναφέρεται ότι «[…] οι δείκτες αξιοπιστίας είναι απλοί δείκτες και δεν συνιστούν αυστηρά κριτήρια ή προϋποθέσεις. Παρότι οι τέσσερις δείκτες που προσδιορίστηκαν ανωτέρω (εσωτερική και εξωτερική συνέπεια, επαρκώς λεπτομερείς πληροφορίες και ευλογοφάνεια) αποτυπώνουν τους δείκτες που εφαρμόζουν στην πράξη τα δικαστήρια, κανένας από αυτούς δεν μπορεί να θεωρηθεί καθοριστικός. Η σημασία τους από υπόθεση σε υπόθεση ποικίλλει σημαντικά. Σε κάθε περίπτωση είναι αναγκαία η εξέταση του σωρευτικού τους αντίκτυπου (305). […] Από την ανωτέρω ανάλυση προκύπτει ότι δεν υπάρχει απλή απάντηση στο ερώτημα που αφορά τον τρόπο αξιολόγησης της αξιοπιστίας σε υποθέσεις διεθνούς προστασίας. Το μόνο που μπορεί να ειπωθεί είναι ότι η αξιολόγηση πρέπει να διενεργείται με βάση το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων, λαμβανομένων υπόψη των αρχών, των μεθόδων και των δεικτών που αναφέρονται στην παρούσα ανάλυση. Οι αρχές, οι μέθοδοι και οι δείκτες αυτοί θα πρέπει να εφαρμόζονται με προσοχή (307), αντικειμενικότητα και αμεροληψία, ώστε να αποφευχθεί τυχόν εσφαλμένη και απλοϊκή απόρριψη, ή αφελής και ανεπιφύλακτη αποδοχή μιας συγκεκριμένης αφήγησης.»
Ενόψει των ως άνω θα συμφωνήσω με την κατάληξη τους επί της αξιοπιστίας του 2ου ουσιώδους ισχυρισμού του αιτητή, καθώς όσα ανέφερε στην επίδικη συνέντευξη, ως οι καθ’ ων η αίτηση καταγράφουν λεπτομερώς στην επίδικη έκθεση (ερ.55-58), στερούνταν κάθε ψήγματος αναμενόμενης λεπτομέρειας και βιωματικού στοιχείου, περιείχαν σωρεία κενών και αντιφάσεων και στερούνταν, παντελώς και σε όλη τους την έκταση, χρονικής και λογικής συνοχής. Εν προκειμένω, δεδομένων των καταφανών κενών και ελλείψεων που παρατηρούνται στα λεγόμενα του αιτητή, δεν έχω τίποτε να προσθέσω αναφορικά με την εσωτερική συνοχή των λεγομένων του αιτητή που άπτονται του 2ου ισχυρισμού, πέραν όσων καταγράφονται στην επίδικη έκθεση, τα οποία παρατίθενται πιο πάνω, στα πλαίσια της παρούσης, τα οποία υιοθετώ και δεν θεωρώ σκόπιμο να επαναλάβω.
Σημειώνω περαιτέρω ότι, δεδομένης της παντελούς έλλειψης εσωτερικής συνοχής των λεγομένων του αιτητή αλλά και της αμιγώς προσωπικής φύσης τους, δεν θεωρώ ότι ήταν απαραίτητη η αναζήτηση πληροφορίων (ΠΧΚ) σχετικά με την εξωτερική αξιοπιστία τους και ίσως εκ του περισσού έγινε εν προκειμένω, αφού, ως και στο εγχειρίδιο «Αξιολόγηση αποδεικτικών στοιχείων και αξιοπιστίας στο πλαίσιο του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου», του EASO, σελ.132, αναφέρεται, η έρευνα ΠΧΚ «ενδέχεται να μην είναι απαραίτητ[η] σε περίπτωση αρνητικής διαπίστωσης περί της αξιοπιστίας βάσει καταφανούς έλλειψης εσωτερικής συνοχής». Σημειώνω ότι, σε κάθε περίπτωση, δεδομένης εδώ της καταφανούς έλλειψης εσωτερικής συνοχής, ουδόλως θα μπορούσε να υπερκερασθούν τα κενά που εντοπίστηκαν επί του αφηγήματος του αιτητή από το ότι η βίαιη δράση της Poro Society στη Λιβερία επιβεβαιώνεται από σχετικές ΠΧΚ (οι οποίες παρατίθενται στα ερ.55-57 και δεν χρειάζεται εδώ να επαναληφθούν).
Απομένει εδώ μια έρευνα για την κατάσταση ασφαλείας στον τόπο διαμονής του αιτητή (Grand Bassa County) σε επικαιροποιημένη βάση.
Σύμφωνα με στοιχεία από τη βάση δεδομένων ACLED (Armed Conflict Location & Event Data), σε πρόσφατους 12 μήνες (τελευταία ενημέρωση στις 01/05/26) στην επαρχία Grand Bassa County της Λιβερίας καταγράφηκε συνολικά 1 περιστατικό ασφαλείας πολιτικής βίας (“Political violence”, η οποία περιλαμβάνει περιστατικά βίας κατά αμάχων, εκρήξεις/απομακρυσμένη βία, μάχες, εξεγέρσεις και διαμαρτυρίες) από το οποίο δεν επήλθε ο θάνατος πολιτών.[1] Την ίδια περίοδο, στην πόλη Buchanan της Grand Bassa County, δεν καταγράφηκαν περιστατικά ασφαλείας, ο δε πληθυσμός της πόλης είναι περί τις 50.000. [2]
Είναι κατάληξη μου εκ των ως άνω ότι δεν καταδεικνύεται εύλογη πιθανότητα ο αιτητής να αντιμετωπίσει κατά την επιστροφή του κίνδυνο σοβαρής βλάβης καθότι η συχνότητα περιστατικών ασφαλείας και η ένταση στον τόπο διαμονής του δεν είναι του επιπέδου που απαιτείται προκειμένου να αποδοθεί συμπληρωματική προστασία, δεδομένου ότι δεν θεωρώ πως υφίστανται εν προκειμένω ιδιαίτερες περιστάσεις που θα μπορούσαν να επιτείνουν τον κίνδυνο για τον αιτητή, σε σύγκρισή με τον γενικό πληθυσμό της περιοχής, στη βάση της «αναπροσαρμοζόμενης κλίμακας» [3] (C-901/19, CF and DN, ημ.10/06/21, ΔΕΕ).
Σημειώνω ότι ο αιτητής είναι 33 ετών σήμερα, υγιής, έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στο Grand Bassa County και διατηρεί εκεί οικογενειακό δίκτυο (μητέρα), με την οποία διατηρεί επικοινωνία, τα οποία και δεικνύουν ότι αναμένεται – ευλόγως – να είναι σε θέση ο αιτητής να λάβει, έστω προσωρινά, στήριξη και στέγαση, μέχρις ότου βιοποριστεί και εξασφαλίσει στέγαση, καθώς και τα αναγκαία χρειώδη.
Έπεται ότι ο αιτητής δεν κατάφερε να τεκμηριώσει βάσιμο φόβο «καταδίωξης του για λόγους φυλετικούς, θρησκευτικούς, ιθαγένειας ή ιδιότητας μέλους συγκεκριμένου κοινωνικού συνόλου ή πολιτικών αντιλήψεων» και δεν υφίστανται «ουσιώδεις λόγοι να πιστεύεται ότι, εάν επιστρέψει στη χώρα ιθαγένειάς του, θα αντιμετωπίσει πραγματικό κίνδυνο να υποστεί σοβαρή βλάβη», ως οι έννοιες αυτές ορίζονται στα αρ.3 και 19 του περί Προσφύγων Νόμου [αντίστοιχα αρ.3 (5) και (6) του Κανονισμού 2024/1347/ΕΕ]. Δεδομένων δε και των ως άνω διαπιστώσεων μου δεν θεωρώ ότι τυχόν επιστροφή του συνιστά επαναπροώθηση.
Λεχθέντων των ως άνω θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι δεν παραγνωρίζω ότι ο αιτητής, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν κατά το επανάνοιγμα της υπόθεσης, έχει παιδί γεννηθέν στη Δημοκρατία το 2025, με μητέρα αιτήτρια ασύλου – ομοεθνή - (της οποίας η προσφυγή κατά της απορριπτικής απόφασης στην αίτηση ασύλου εκκρεμεί στο Δικαστήριο), με την οποία ο αιτητής διατηρεί δεσμό. Επί του σημείου αυτού θα πρέπει να σημειωθούν τα εξής.
Η ύπαρξη βεβαίως του ανήλικο τέκνου του αιτητή δημιουργεί βεβαίως ζήτημα βέλτιστου συμφέροντος του τέκνου αυτού και συνεπώς θα πρέπει να εξεταστεί πως επηρεάζεται υπό τις περιστάσεις εκάστης περίπτωσης. Ως λέχθηκε στην απόφαση του ΔΕΕ C-112/20, M. A., ημ.11/03/21, «[…] τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν δεόντως υπόψη τα βέλτιστα συμφέροντα του παιδιού πριν εκδώσουν απόφαση περί επιστροφής, συνοδευόμενη από απαγόρευση εισόδου, ακόμη και όταν ο αποδέκτης της αποφάσεως αυτής δεν είναι ένας ανήλικος, αλλά ο πατέρας του ανηλίκου αυτού. ». Στην ίδια απόφαση λέχθηκε περαιτέρω, στη σκέψη 27, ότι «για την εκτίμηση αυτή είναι μεν κρίσιμη η περίσταση ότι ο έτερος γονέας του παιδιού είναι όντως ικανός και διατεθειμένος να αναλάβει μόνος την καθημερινή και πραγματική φροντίδα του παιδιού, αλλά το στοιχείο αυτό δεν επαρκεί αφ' εαυτού για να κριθεί ότι δεν υφίσταται, μεταξύ του γονέα που είναι υπήκοος τρίτης χώρας και του παιδιού, σχέση εξαρτήσεως τέτοιου είδους ώστε το παιδί να είναι αναγκασμένο να εγκαταλείψει το έδαφος της Ένωσης αν δεν αναγνωρισθεί δικαίωμα διαμονής στον εν λόγω υπήκοο τρίτης χώρας. Πράγματι, μια τέτοια διαπίστωση πρέπει να στηρίζεται στη συνεκτίμηση, προς το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, του συνόλου των περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, ιδίως δε της ηλικίας του παιδιού, της σωματικής και συναισθηματικής του αναπτύξεως, της εντάσεως του συναισθηματικού του δεσμού με καθέναν από τους γονείς του, καθώς και του κινδύνου που θα συνεπαγόταν για την ισορροπία του παιδιού ο αποχωρισμός του από τον γονέα υπήκοο τρίτης χώρας (πρβλ. απόφαση της 10ης Μαΐου 2017, Chavez-Vilchez κ.λπ., C 133/15, EU:C:2017:354, σκέψεις 70 και 71). [.].».
Η προσέγγιση αυτή επιβεβαιώθηκε και στην πιο πρόσφατη απόφαση στη C‑484/22, G. S., ECLI:EU:C:2023:122, ημ.15/02/23 και είχε υιοθετηθεί και προ πολλού από το ΕΔΑΔ στην απόφαση του στην υπόθεση αρ.56811/00, Amrollahi v. Denmark, ημ.11/07/02. Οι ως άνω αποφάσεις του Δικαστηρίου του Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) αναφέρονται στην ανάγκη εξέτασης, η υπό το πρίσμα του αρ.24 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Χάρτης) και του αρ.8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), αντίστοιχα, του βέλτιστου συμφέροντος του εμπλεκόμενου ανηλίκου στα πλαίσια έκδοσης απόφασης επιστροφής, είτε κατά του ιδίου του ανήλικου είτε κατά των γονέων αυτού.
Στην αιτιολογική σκέψη 18 της Οδηγίας 2011/95/ΕΕ, αναφέρεται ότι το «μείζον συμφέρον του παιδιού θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των κρατών μελών κατά την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, σύμφωνα με τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών του 1989 για τα δικαιώματα του παιδιού. Κατά την αξιολόγηση του μείζονος συμφέροντος του παιδιού, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν ιδίως υπόψη τους την αρχή της οικογενειακής ενότητας, την ευημερία και την κοινωνική ανάπτυξη του ανηλίκου, ζητήματα ασφάλειας και προστασίας και τις απόψεις του ανηλίκου ανάλογα με την ηλικία του και την ωριμότητά του.»
Επί του γενικότερου ζητήματος τόσο σχετικά με τη συμβία του αιτητή (μητέρα ανήλικου τέκνου του) όσο και το ανήλικο τέκνο αυτού, απολύτως σχετικά είναι τα λεχθέντα στην αιτ. αρ.12738/10, Jeunesse v. The Netherlands [4], ημ.03/10/14 (ΕΔΑΔ), όπου το Δικαστήριο, με παραπομπές και στην πλούσια επί τούτου νομολογία του, ανέφερε τα εξής:
«104. Η υπό κρίση υπόθεση μπορεί να διακριθεί από τις υποθέσεις που αφορούν «εγκατεστημένους μετανάστες», δεδομένου ότι η έννοια αυτή έχει χρησιμοποιηθεί στη νομολογία του Δικαστηρίου, δηλαδή πρόσωπα στα οποία έχει ήδη χορηγηθεί επισήμως δικαίωμα διαμονής σε χώρα υποδοχής. […]
105. Δεδομένου ότι η πραγματική και νομική κατάσταση του εγκατεστημένου μετανάστη και του αλλοδαπού που ζητεί να γίνει δεκτός στη χώρα υποδοχής –έστω και αν στην περίπτωση της αιτούσας [αυτό γίνεται] μετά από πολυάριθμες αιτήσεις για τη χορήγηση άδειας διαμονής και πολυετούς πραγματικής διαμονής– δεν είναι τα ίδια, τα κριτήρια που έχει αναπτύξει η νομολογία του Δικαστηρίου για την εκτίμηση της συμβατότητας της άδειας διαμονής του εγκατεστημένου μετανάστη με το άρθρο 8 δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στην κατάσταση της προσφεύγουσας. […]
[…]
108. Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι αν η οικογενειακή ζωή δημιουργήθηκε σε χρόνο κατά τον οποίο τα εμπλεκόμενα πρόσωπα γνώριζαν ότι το καθεστώς μετανάστη ενός εξ αυτών ήταν τέτοιο ώστε η συνέχιση της οικογενειακής ζωής εντός του κράτους υποδοχής θα ήταν εξαρχής επισφαλής. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όταν συμβαίνει αυτό, είναι πιθανό μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις η μετακίνηση του αλλοδαπού μέλους της οικογένειας να συνιστά παραβίαση του άρθρου 8 (βλ. Abdulaziz, Cabales και Balkandali κατά Ηνωμένου Βασιλείου, απόφαση της 28ης Μαΐου 1985, σειρά Α αριθ. 94, σ. 94, § 68; Mitchell κατά Ηνωμένου Βασιλείου (απόφ.), αριθ. 40447/98, 24 Νοεμβρίου 1998· Ajayi και άλλοι κατά Ηνωμένου Βασιλείου (απόφ.), αριθ. 27663/95, 22 Ιουνίου 1999· M. κατά Ηνωμένου Βασιλείου (απόφ.), αριθ. 25087/06, 24 Ιουνίου 2008· Rodrigues da Silva και Hoogkamer κατά Κάτω Χωρών, ό.π., § 39· Arvelo Aponte κατά Κάτω Χωρών, ό.π., §§ 57-58· και Butt v. Νορβηγία, όπ.π., § 78).
109. Όταν εμπλέκονται παιδιά, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το υπέρτατο συμφέρον τους (βλ. Tuquabo-Tekle κ.λπ. κατά Κάτω Χωρών, αριθ. 60665/00, § 44, 1 Δεκεμβρίου 2005· τηρουμένων των αναλογιών, Popov κατά Γαλλίας, αριθ. 39472/07 και 39474/07, §§ 139-140, 19 Ιανουαρίου 2012· Neulinger και Shuruk v. Ελβετία, ό.π., § 135· και X v. Λετονία [GC], αριθ. 27853/09, § 96, ΕΔΑΔ 2013). Σε αυτό το συγκεκριμένο σημείο, το Δικαστήριο επανέλαβε ότι υπάρχει ευρεία συναίνεση, συμπεριλαμβανομένου του διεθνούς δικαίου, προς υποστήριξη της ιδέας ότι σε όλες τις αποφάσεις που αφορούν τα παιδιά, το βέλτιστο συμφέρον τους είναι υψίστης σημασίας (βλ. Neulinger και Shuruk κατά Ελβετίας, ό.π., § 135, και X κατά Λετονίας, ό.π., § 96). Αν και από μόνα τους δεν μπορούν να είναι καθοριστικά, τα συμφέροντα αυτά πρέπει ασφαλώς να έχουν μεγάλη βαρύτητα. Ως εκ τούτου, τα εθνικά όργανα λήψης αποφάσεων θα πρέπει, καταρχήν, να εξετάζουν και να αξιολογούν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την πρακτικότητα, τη σκοπιμότητα και την αναλογικότητα οποιασδήποτε απομάκρυνσης αλλοδαπού γονέα, προκειμένου να παρέχεται αποτελεσματική προστασία και επαρκής βαρύτητα στο μείζον συμφέρον των παιδιών που θίγονται άμεσα από αυτήν.»
Εκ της ως άνω νομολογίας καθίσταται θεωρώ σαφές ότι το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή και το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου σταθμίζονται και συναξιολογούνται σε εκάστη υπόθεση μαζί με το σύνολο των περιστάσεων που την αφορούν. Αφενός λοιπόν δεν είναι κάθε επέμβαση στο δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή ανεπίτρεπτη, καθώς μπορεί, υπό το φως των λοιπών περιστάσεων που αφορούν μια υπόθεση, να κριθεί δικαιολογημένη και αναλογική προς τον σκοπό της απομάκρυνσης ενός αιτητή (όπου τούτο επιτρέπεται ή και επιβάλλεται από την οικεία νομοθεσία) και αφετέρου το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου, αν και ιδιαίτερης βαρύτητας, δεν είναι αφ’ εαυτού καθοριστικό, όταν άλλοι παράμετροι της υπόθεσης, μεταξύ των οποίων οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αλλά και ο χρόνος κατά τον οποίο δημιουργήθηκαν οι δεσμοί των εμπλεκομένων, δεικνύουν ότι ήταν γνωστό σ’ αυτούς τότε ότι «η συνέχιση αυτής της οικογενειακής ζωής εντός του κράτους υποδοχής θα ήταν εξαρχής επισφαλής» (βλ. και αιτ. αρ.265/07, Darren Omoregie a.o. v. Norway, ημ.31/10/08, ΕΔΑΔ) και δεν συντρέχουν άλλες εξαιρετικές περιστάσεις.
Σε συνέχεια των ως άνω αξίζει να σημειωθεί ότι δεν θεωρώ ότι το παρόν Δικαστήριο έχει υποχρέωση να αναζητήσει ενεργά στοιχεία, πέραν των όσων ο αιτητής προσκομίζει. Θα πρέπει εδώ να υπομνησθεί ότι στην απόφαση του το ΔΕΕ στη C-133/15, Chavez-Vilhez a.o., ημ.10/05/17, στην οποία γίνεται αναφορά και στη C-112/20, M. A. (ανωτέρω), όπου εξετάστηκε το κατά πόσο ένα κράτος μέλος έχει υποχρέωση να παρέχει άδεια διαμονής σε γονέα παιδιού (όπου το παιδί ήταν πολίτης του κράτους αυτού, ως και ο έτερος γονέας του), κατέληξε στα εξής, που θεωρώ ότι έχουν εδώ σημασία, τηρουμένων των αναλογιών, δεδομένου ότι επίδικο εδώ δεν είναι η χορήγηση άδειας διαμονής αλλά τυχόν ακύρωση της απόφασης επιστροφής του αιτητή (για παρεμφερείς ωστόσο λόγους):
«Το άρθρο 20 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει σε κράτος μέλος να εξαρτά το δικαίωμα διαμονής, στο έδαφός του, υπηκόου τρίτης χώρας, γονέα ο οποίος έχει την καθημερινή πραγματική φροντίδα ανήλικου τέκνου έχοντος την ιθαγένεια του εν λόγω κράτους μέλους, από την υποχρέωση του εν λόγω υπηκόου να προσκομίσει στοιχεία που αποδεικνύουν ότι τυχόν απόφαση περί μη αναγνωρίσεως δικαιώματος διαμονής στον γονέα υπήκοο τρίτης χώρας θα στερούσε από το τέκνο τη δυνατότητα πραγματικής απολαύσεως, κατά το ουσιώδες μέρος τους, των δικαιωμάτων που παρέχει η ιδιότητα του πολίτη της Ένωσης, υποχρεώνοντάς το να εγκαταλείψει το έδαφος της Ένωσης θεωρούμενο ως εν όλον. Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους οφείλουν, όμως, να προβαίνουν, βάσει των στοιχείων που προσκομίζονται από υπήκοο τρίτης χώρας, στην αναγκαία έρευνα ώστε να μπορέσουν να κρίνουν, υπό το πρίσμα του συνόλου των περιστάσεων της υποθέσεως, αν τυχόν απορριπτική απόφαση θα είχε τις συνέπειες αυτές.».
Στη δε απόφαση του ΔΕΕ στη C-156/23, Ararat, ημ.17/10/24, που αφορούσε απόφαση επιστροφής σε σχέση με τον ανήλικο εκεί αιτητή και της στα πλαίσια τούτης εξέτασης της αρχής της μη επαναπροώθησης, λέχθηκαν τα εξής, στη σκέψη 52, που δεικνύουν ομοίως ότι η εξέταση γίνεται στη βάση των ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχείων:
«[Το] άρθρο 13, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2008/115, σε συνδυασμό με το άρθρο 5 της οδηγίας αυτής, καθώς και με το άρθρο 19, παράγραφος 2, και το άρθρο 47 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι υποχρεώνει το εθνικό δικαστήριο που επιλαμβάνεται του ελέγχου νομιμότητας πράξης με την οποία η αρμόδια εθνική αρχή απορρίπτει αίτηση για χορήγηση άδειας διαμονής επί τη βάσει του εθνικού δικαίου και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, θέτει τέρμα στην αναστολή εκτέλεσης της απόφασης επιστροφής που είχε εκδοθεί προηγουμένως στο πλαίσιο διαδικασίας διεθνούς προστασίας, να εξετάσει αυτεπαγγέλτως, βάσει των στοιχείων της δικογραφίας που έχουν τεθεί υπόψη του, όπως συμπληρώθηκαν ή αποσαφηνίστηκαν κατόπιν κατ’ αντιμωλίαν διαδικασίας, ενδεχόμενη παραβίαση της αρχής της μη επαναπροώθησης λόγω της εκτέλεσης της απόφασης επιστροφής.»
Παρεμφερώς με τα ως άνω, στην απόφαση του ΔΕΕ στη C-484/22, GS, ημ.15/02/23, που και πάλι αφορούσε το ίδιο το ανήλικο, λέχθηκε, σκέψη 25, ότι «το άρθρο 5 της οδηγίας 2008/115 αντιτίθεται στην έκδοση από κράτος µέλος αποφάσεως επιστροφής χωρίς να ληφθούν υπόψη τα κρίσιμα στοιχεία της οικογενειακής ζωής του εν λόγω υπηκόου τρίτης χώρας τα οποία αυτός επικαλέστηκε, προκειμένου να αντιταχθεί στην έκδοση της ως άνω αποφάσεως […].»
Στη βάση της ως άνω νομολογίας, είναι σαφές εδώ ότι οι δεσμοί των εμπλεκομένων επήλθαν σε χρόνο κατά τον οποίον ο αιτητής και η μητέρα του ανηλίκου γνώριζαν ότι η συνέχιση αυτής της οικογενειακής ζωής στη Δημοκρατία είναι εξαρχής επισφαλής (βλ. Omoregie και Jeunesse, ανωτέρω), αφού, δεδομένου εδώ του ότι εκκρεμούσαν (κατά τη γέννηση του ανήλικου τέκνου) στο Δικαστήριο οι προσφυγές αμφότερων των γονέων του, η συνέχιση της (νόμιμης) παραμονής τους στη Δημοκρατία εξαρτάτο έκτοτε από την έκβαση των προσφυγών τους. Στην απουσία δε εξαιρετικών περιστάσεων ή στοιχείων που θα επέτρεπαν περαιτέρω συνεκτίμηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανήλικου, υπό το πρίσμα βεβαίως των παραμέτρων που αναφέρονται στην Μ.Α. (ΔΕΕ, ανωτέρω), είναι κατάληξη μου ότι η απομάκρυνση του αιτητή από τη Δημοκρατία δεν συνιστά εδώ αυθαίρετη επέμβαση στο δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή [δεδομένης και της επιφύλαξης του αρ.8 (2) της ΕΣΔΑ], δεδομένου ότι έχει κριθεί νόμιμη και ορθή τόσο η απόρριψη της επίδικης αίτησης διεθνούς προστασίας, όσο και η απόφαση επιστροφής, για τους λόγους που εξηγούνται πιο πάνω.
Ουδέν ετέθη ενώπιον μου στα πλαίσια της παρούσης που να ανατρέπει τα ως άνω.
Η προσφυγή απορρίπτεται και η προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώνεται με έξοδα €1000 υπέρ των καθ' ων η αίτηση και εναντίον του αιτητή.
Α. Χριστοφόρου, Δ.Δ.Δ.Δ.Π.
[1] Πλατφόρμα ACLED Explorer, με χρήση των εξής φίλτρων αναζήτησης: Country: Liberia, , Grand Bassa County, Events / Fatalities, Political Violence, Past Year, διαθέσιμη σε https://acleddata.com/platform/explorer (ημερομηνία τελευταίας πρόσβασης 13/05/2026).
[2] City Population, Liberia: Buchanan, https://citypopulation.de/en/liberia/cities/?cityid=1250 (ημερομηνία πρόσβασης 13/05/2026).
[3] Εγχειρίδιο EASO, Άρθρο 15 στοιχείο γ) της οδηγίας για τις ελάχιστες απαιτήσεις ασύλου (2011/95/ΕΕ) Δικαστική ανάλυση, σελ.26-28, διαθέσιμο εδώ: https://euaa.europa.eu/sites/default/files/publications/Article-15c-QD_a-judicial-analysis-EL.pdf
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο