ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Χριστοδούλου, Α. Ε. Δ
Αρ. Διαχείρισης: 89/19
Επί τοις αφορώσι τον Περί Διαχειρίσεως Περιουσιακών Νόμον Κεφ. 189
Επί τοις αφορώσι την περιουσίαν του αποβιώσαντος Ανδρέα Χατζησολωμού τέως από το Παραλίμνι της Επαρχίας Αμμοχώστου, αρ. πολ. ταυτότητας 51215
Αίτηση ημερομηνίας 12.3.2025, για λήψη οδηγιών ως προς τη προσθήκη χρεών στην απογραφή
Ημερομηνία: 23.1.2026
Εμφανίσεις:
Για Διαχειρίστρια και Θεόνη Χατζησολωμού: Αυτοπροσώπως
Για Διαχειρίστρια κα Nadeza Shchepetnova: κ. Ν. Νικολάου
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας είναι η αίτηση της συνδιαχειρίστριας Θεώνης Χατζησολωμού με την οποία ζητεί διατάγματα με τα οποία να διατάσσεται όπως ληφθούν υπόψη στην απογραφή τρεις συμφωνίες δανείου και οφειλές στο Τμήμα Φορολογίας. Ως προς τις τρεις συμβάσεις δανείου, η μια εξ αυτών αφορά κατ’ ισχυρισμό χρέος του αποβιώσαντος ως πρωτοφειλέτη ενώ οι υπόλοιπες δύο αφορούν κατ’ ισχυρισμό υποχρεώσεις του αποβιώσαντος ως εγγυητή.
Ειδικότερα ζητείται η έκδοση των ακόλουθων διαταγμάτων:
«(Α) Διάταγμα που να επιτρέπει όπως, Συμβόλαιο και κατάσταση Ενυπόθηκης Υποχρέωσης προς ΚΕΔΙΠΕΣ - Αρ. Δανείου 5838, ύψους €19.303,41, συμπεριλαμβανομένων τόκων και επιβαρύνσεων μέχρι 31/12/23, πλέον τόκοι και επιβαρύνσεις μέχρι σήμερα, που συνιστά νομική ευθύνη και υποχρέωση του αποβιώσαντος ως πρωτοφειλέτη, περιληφθεί στην απογραφή και ληφθεί υπόψη ως χρέος της περιουσίας του αποβιώσαντος που βαρύνει τη διαχείριση.
(Β)Διάταγμα που να επιτρέπει όπως, το Συμβόλαιο και Κατάσταση Υποχρέωσης προς ΚΕΔΙΠΕΣ - Αρ. Δανείου 10018, ύψους €29.842,69, συμπεριλαμβανομένων τόκων και επιβαρύνσεων μέχρι 31/12/23, πλέον τόκοι και επιβαρύνσεις μέχρι σήμερα, που συνιστά νομική ευθύνη και υποχρέωση του αποβιώσαντος ως εγγυητή του συγκεκριμένου δανείου, περιληφθεί στην απογραφή και ληφθεί υπόψη ως χρέος της περιουσίας του αποβιώσαντος που βαρύνει τη διαχείριση.
(Γ)Διάταγμα που να επιτρέπει όπως, Συμβόλαιο και κατάσταση Ενυπόθηκης Υποχρέωσης προς ΚΕΔΙΠΕΣ - Αρ.Δανείου 5292, ύψους €52.060,08, συμπεριλαμβανομένων τόκων και επιβαρύνσεων μέχρι 31/12/23, πλέον τόκοι και επιβαρύνσεις μέχρι σήμερα, που συνιστά νομική ευθύνη και υποχρέωση του αποβιώσαντος ως ενυπόθηκου οφειλέτη και εγγυητή περιληφθεί στην απογραφή και ληφθεί υπόψη ως χρέος της περιουσίας του αποβιώσαντος που βαρύνει τη διαχείριση.
(Δ) Διάταγμα που να επιτρέπει όπως, περιληφθούν στην απογραφή και ληφθούν υπόψη ως χρέη που βαρύνουν τη περιουσία του αποβιώσαντος, στη διαχείριση της περιουσίας του αποβιώσαντος .οφειλές προς το τμήμα Φορολογίας , εκ ποσού €15264.38, συμπεριλαμβανομένων των τόκων μέχρι 5/4/24, πλέον τόκοι και επιβαρύνσεις μέχρι σήμερα.»
Η υπό κρίση αίτηση βασίζεται στους Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμο, Κεφ. 189,α.31,33,41,42,53,58 στους Περί Διαχείρισης Κληρονομιών Κανονισμούς, στους θεσμούς της Πολιτικής Δικονομίας Δ. 48 Κ. 2-4, στη Νομολογία, στη διακριτική ευχέρεια και στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου.
Η αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της συνδιαχειρίστριας στην οποία καταθέτει ως Τεκμήριο Α την σύμβαση πίστωσης 5838 ως Τεκμήριο Β τη σύμβαση πίστωσης 10018 και ως Τεκμήριο Γ τη σύμβαση δανείου 5242. Τέλος επισυνάπτει ως Τεκμήριο Δ, κατάσταση λογαριασμού από το Τμήμα Φορολογίας.
Η έτερη συνδιαχειρίστρια Nadezda Shchepetnova καταχώρησε ειδοποίησης περί προθέσεως ένστασης με την οποία εγείρει 9 λόγους ένστασης. Οι λόγοι ένστασης μπορούν να συνοψιστούν στο ότι η αίτηση είναι νόμου αβάσιμη, δεν πληρούνται οι όροι έκδοσης των διαταγμάτων, η νομική βάση είναι εσφαλμένη και δεν τεκμηριώνονται επαρκώς οι ισχυρισμοί της αιτήτριας.
Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της ενιστάμενης στην οποία δηλώνει ότι αποδέχεται την έκδοση του αιτητικού Δ επί της αίτησης. Κατά τα λοιπά αναπτύσσει τους λόγους ένστασης της.
Διαδικασία - Γεγονότα
Η ακρόαση της αίτησης διεξήχθη στη βάση των ένορκων δηλώσεων, αφού κανένας εκ των διαδίκων δεν ζήτησε αντεξέταση και οι διάδικες πλευρές ανέπτυξαν μέσω γραπτών αγορεύσεων την επιχειρηματολογία τους.
Συνεπώς, για όσα γεγονότα δεν εμφαίνονται από τον φάκελο της διαδικασίας, το Δικαστήριο θα βασισθεί στις εκατέρωθεν ένορκες δηλώσεις, λαμβανομένου υπόψη του βάρους απόδειξης εκάστης πλευράς. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Louis Vuitton ν. Δέρμοσακ (1992) 1(Β) Α.Α.Δ 1453, Iacovou brothers (constructions) Ltd v. Fashionwise ltd (2000) 1Β ΑΑΔ 1377, Thinking Steel International BV ν. Caramondani Bros Public Co Ltd, (2012) 1 ΑΑΔ 1460 και Α. Messios & Sons Ltd κ.ά v. Ανδρέας Λεωνίδα (2010) 1 ΑΑΔ 195.
Κατά την ακρόαση, η συνδιαχειρίστρια ετοίμασε γραπτή αγόρευση την οποία κατέθεσε. Το ίδιο και ο συνήγορος της καθ΄ ης η αίτηση.
Ως σημειώνεται στη γραπτή αγόρευση του ευπαίδευτου συνηγόρου της καθ’ ης η η αίτηση, η έκδοση του διατάγματος υπό αιτητικό Δ είναι αποδεκτή. Αυτό που αμφισβητείται είναι η δυνατότητα έκδοσης των υπόλοιπων αιτητικών.
Ο κύριος Νικολάου, υποστήριξε ότι δεν μπορεί να εγκριθεί η αίτηση, ως προς τα αιτητικά Α,Β και Γ, διότι παραμένει αδιευκρίνιστη η κατάσταση των επίδικων δανείων. Περαιτέρω ως προς τις δανειακές συμβάσεις Β και Γ, σημειώνει ότι αυτές αφορούν υποχρεώσεις του αποβιώσαντα ως εγγυητή και όχι ως πρωτοφειλέτη. Κατά τον ευπαίδευτο συνήγορο ουδεμία υποχρέωση υφίσταται για την αποπληρωμή των οφειλών υπό στοιχεία Β και Γ της αίτησης.
Νομική Πτυχή
Ευθύς εξ αρχής, σημειώνω ότι αντικείμενο της παρούσας είναι η δυνατότητα έκδοσης των αιτητικών υπό Α,Β και Γ της αίτησης. Για το αιτητικό Δ τα μέρη συμφωνούν στην έκδοση του και ως εκ τούτου δεν χρειάζεται να εξεταστεί. Προχωρώ λοιπόν να εξετάσω τη νομική πτυχή της υπόθεσης ως προς τα ζητήματα που παρέμειναν επίδικα.
Η υπό κρίση αίτηση βασίζεται στο άρθρο 33 του περί Διαχείρισης Κληρovoμιώv Απoθαvόvτωv Νόμoυ Κεφ. 189, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα:
«Για σκoπoύς διευκόλυvσης της διαvoμής της κληρovoμιάς απoθαvόvτoς πρoσώπoυ μεταξύ τωv δικαιoύχωv σύμφωvα με τo vόμo, τo Δικαστήριo δύvαται σχετικά με oπoιoδήπoτε μέρoς της κληρovoμιάς vα διατάξει τηv πώληση, εκμίσθωση, υπoθήκευση εγκατάλειψη ή απαλλαγή, διαίρεση ή άλλη διάθεση τoυ, όπως τo Δικαστήριo θα κρίvει σκόπιμo, αv η πράξη αυτή δεv δύvαται vα διεvεργηθεί από τov πρoσωπικό αvτιπρόσωπo επειδή αυτός στερείται oπoιασδήπoτε εξoυσίας για τo σκoπό αυτό:»
Περαιτέρω το άρθρο 41 του Νόμου ορίζει τα ακόλουθα:
“Συλλoγή και καταβoλή χρεώv και διαvoμή
41.-(1) Εκτελεστής πoυ επέτυχε επικύρωση διαθήκης ή διαχειριστής πoυ επέτυχε έγγραφo διαχείρισης με επισυvημμέvη διαθήκη, πρoχωρεί, κατά τη διαχείριση της κληρovoμιάς, ως ακoλoύθως:
(α) συλλέγει και συvαθρoίζει τηv κληρovoμιά με κάθε εύλoγη ταχύτητα.
(β) καταβάλλει τις δαπάvες κηδείας και τις δαπάvες πoυ πρoέρχovται από διατάξεις τελευταίας βoύλησης και κάθε vόμιμo χρέoς τoυ απoθαvόvτoς σύμφωvα με τηv τάξη πρoτεραιότητας πoυ καθoρίζεται στo άρθρo 42.
(γ) πρoβαίvει σε απoτίμηση τoυ εvαπoμείvαvτoς μέρoυς της κληρovoμιάς πoυ, αv φαίvεται αvαγκαίo vα πράξει αυτό και εκτελεί τις διατάξεις της διαθήκης σύμφωvα με τo vόμo, μειώvovτας κατ' αvαλoγία τις κληρoδoσίες αv φαίvεται ότι o διαθέτης με τη διαθήκη διάθεσε περισσότερo από τo διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς.”
(δ) τηρoυμέvωv τωv διατάξεωv τoυ άρθρoυ 46, διαvέμει σύμφωvα με τo vόμo τo εκ τoυ vόμoυ μη διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς και τo αδιάθετo μέρoς της κληρovoμιάς.
(2) Όταv o απoθαvώv κληρovoμείται εξ αδιαθέτoυ, o διαχειριστής πρoχωρεί στη διαχείριση της κληρovoμιάς κατά τov ίδιo τρόπo πoυ καθoρίζεται στo άρθρo αυτό για εκτελεστή, εκτός από τo μέρoς πoυ αvαφέρεται στηv εκτέλεση τωv διατάξεωv της διαθήκης.
To δε άρθρο 42, του Κεφ. 189, ορίζει τα ακόλουθα ως προς την πληρωμή χρεών:
«42. Μετά τηv καταβoλή τωv δαπαvώv κηδείας και τωv δαπαvώv τωv συvαφώv με τηv απoδoχή και τηv άσκηση τoυ λειτoυργήματoς τoυ εκτελεστή ή τoυ διαχειριστή, και μετά τηv καταβoλή της αμoιβής τoυ εκτελεστή ή διαχειριστή, τα vόμιμα χρέη τoυ απoθαvόvτoς εκκαθαρίζovται από τov εκτελεστή ή τo διαχειριστή σύμφωvα με τηv πιo κάτω τάξη πρoτεραιότητας, δηλαδή-
(α) oι δαπάvες ιατρικής voσηλείας τoυ απoθαvόvτoς κατά τη διάρκεια της τελευταίας τoυ ασθέvειας και oι oφειλόμεvoι μισθoί τoυ oικιακoύ υπηρετικoύ πρoσωπικoύ αυτoύ, oι oπoίoι δεv υπερβαίvoυv μισθoύς έξι μηvώv.
(β) τα χρέη πoυ καλύπτovται με ασφάλεια σύμφωvα με τηv τάξη πρoτεραιότητας τoυς.
(γ) oπoιoδήπoτε άλλo χρέoς.»
Μέσα από το περιεχόμενο των άρθρων 41 και 42 του Κεφ. 189 προκύπτει ότι αποτελεί καθήκον του διαχειριστή, που άπτεται της σωστή διανομή της περιουσίας, η συλλογή των χρεών και ακολούθως η πληρωμή τους ως προνοεί ο νόμος. Συνεπώς η συλλογή των χρεών του αποβιώσαντος αποτελεί στοιχείο που άπτεται της τελικής διανομής της περιουσίας του.
Περαιτέρω, από το λεκτικό του άρθρου 33 του Νόμου προκύπτει ότι το Δικαστήριο μπορεί να δώσει οδηγίες ως προς τη διευκόλυνση της διανομής.
Στην υπό κρίση υπόθεση αυτό που επιζητείται είναι η προσθήκη των τριών επίμαχων χρεών στην απογραφή. Με την προσθήκη τους επηρεάζεται το παθητικό της περιουσίας του αποβιώσαντος και με αυτό τον τρόπο επηρεάζεται και η διανομή τελικά της περιουσίας του. Η περιουσία που δυνατόν να διανεμηθεί προκύπτει από την αφαίρεση του παθητικού. Υπό αυτή τη έννοια η αίτηση σκοπεί στη διευκόλυνση της διανομής. Σημειώνεται επίσης πως δεν έχει τεθεί από την καθ΄ ης η αίτηση ζήτημα μη εφαρμογής του άρθρου 33. Αυτό που τέθηκε είναι ότι δεν υπάρχουν σαφείς πληροφορίες για τα εν λόγω δάνεια και ότι σε δυο εξ αυτών ο αποβιώσας είναι εγγυητής. Εν πάση περιπτώσει, με την αποδοχή έκδοσης του αιτητικού Δ συνάγεται ότι η δικαιοδοτική βάση της αίτησης είναι αποδεκτή και δεν αμφισβητείται. Εάν αμφισβητείτο δεν θα συναινούσε η καθ’ ης η αίτηση στην έκδοση ενός εκ των αιτούμενων διαταγμάτων.
Επομένως, προχωρώ να εξετάσω τα ενώπιον μου ζητήματα ως αυτά έχουν αποκρυσταλλωθεί μέσα από τις εισηγήσεις των διαδίκων.
Κατ’ αρχάς, σημειώνεται ότι το γεγονός πως κάποιο πρόσωπο είναι εγγυητής και όχι πρωτοφειλέτης δεν μεταβάλλει την υποχρέωση του, αφού η τράπεζα δικαιούται να εναγάγει κατά την απόλυτη εκλογή της είτε μόνο τον πρωτοφειλέτη είτε μόνο τον εγγυητή είτε και τους δυο. Όπως έχει συνοψισθεί το ζήτημα στην υπόθεση Mints κ.ά ν. Shishkin κ.ά Πολιτική Έφεση E69/2020, σχ. με την Ε70/2020 και Ε71/2020, ημερομηνίας 10.1.2024:
«Είναι βασικό αξίωμα του δικαίου των εγγυήσεων ότι ο εγγυητής ευθύνεται στην έκταση που ευθύνεται και ο πρωτοφειλέτης. Ο πιστωτής έχει δικαίωμα να εγείρει αγωγή εναντίον του ενός ή του άλλου ή και των δύο, καθότι τόσο ο πρωτοφειλέτης όσο και ο εγγυητής έχουν κατευθείαν υποχρεώσεις προς τον πιστωτή με τον οποίο έχουν συμβληθεί. Ο πιστωτής έχει δικαίωμα να εγείρει αγωγή εναντίον του εγγυητή χωρίς να εγείρει αγωγή εναντίον του πρωτοφειλέτη. Νοείται φυσικά ότι ο πιστωτής δεν μπορεί να εισπράξει ποσό πέραν του τι οφείλεται σε αυτόν από τον πρωτοφειλέτη, είτε εγείρει δικαστική διαδικασία εναντίον του πρωτοφειλέτη ή του εγγυητή ή και των δύο.»
Περαιτέρω αποτελεί βασική αρχή που προκύπτει από τον περί Συμβάσεων Νόμο, Κεφ. 149, πως όταν ο εγγυητής εξοφλήσει το χρέος του πρωτοφειλέτη έχει δικαίωμα αναγωγής εναντίον αυτού. Σχετικά παραπέμπω στο άρθρο 98 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα:
«Αν το χρέος, για το οποίο δόθηκε η εγγύηση, καταστεί απαιτητό ή ο πρωτοφειλέτης παραλείψει να εκπληρώσει υποχρέωση που καλύπτεται από την εγγύηση, ο εγγυητής, με την καταβολή ή την εκπλήρωση όλων για τα οποία ευθύνεται, υποκαθίσταται σε όλα τα δικαιώματα του πιστωτή έναντι του πρωτοφειλέτη.»
Παράλληλα, στο άρθρο 103 του Κεφ. 149 προνοείται ότι:
«Σε κάθε σύμβαση εγγύησης περιέχεται σιωπηρή υπόσχεση του πρωτοφειλέτη για κάλυψη του εγγυητή, και ο εγγυητής δικαιούται να αναζητήσει από τον πρωτοφειλέτη κάθε ποσό καλώς καταβληθέν από αυτόν δυνάμει της εγγύησης, αλλά δεν δύναται να αναζητήσει ποσό κακώς καταβληθέν.»
Συνεπώς, το γεγονός ότι ο αποβιώσας ευθυνόταν ως εγγυητής για συγκεκριμένα δάνεια δεν μεταβάλει τη νομική του ευθύνη. Συνακόλουθα, η περιουσία του δυνητικά βαρύνεται με τις πιο πάνω υποχρεώσεις. Άλλωστε, σε περίπτωση που δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα και στο μέλλον εκδοθεί απόφαση θα παρίσταται ανάγκη να ανοιχθεί εκ νέου η διαχείριση. Όμως μια τέτοια εξέλιξη θα προκαλέσει μόνο περιπλοκές. Αντίθετα εάν επιλυθεί το ζήτημα στο πλαίσιο της παρούσας θα είναι προς το συμφέρον της διανομής της περιουσίας. Επιπλέον, το γεγονός ότι δεν έχουν παρουσιαστεί στοιχεία ως προς το υπόλοιπο των εν λόγω χρεών δεν μπορεί να επηρεάσει τα πράγματα, αφού αυτό που ζητείται είναι να συμπεριληφθούν στην απογραφή της περιουσίας. Με τη συμπερίληψή τους οι διαχειρίστριες θα ζητήσουν λεπτομέρειες οι οποίες θα τεθούν στους ενδιαμέσους λογαριασμούς. Συνεπώς, η μη χορήγηση λεπτομερειών ως προς το ύψος του χρέους δεν αποτελεί εμπόδιο στην έγκριση της παρούσας.
Τέλος, εάν καταβληθεί οποιοδήποτε ποσό από την περιουσία του αποβιώσαντος εγγυητή προς όφελος του πρωτοφειλέτη, εφόσον καλώς καταβλήθηκε, θα μπορεί να ανακτηθεί δικαστικά από τον πρωτοφειλέτη και να διανεμηθεί στους κληρονόμους. Επομένως, κρίνω όπως στο πλαίσιο της διακριτική ευχέρειας του Δικαστηρίου δυνάμει του άρθρου 33 του Νόμου, είναι ορθότερο όπως επιτραπεί η συμπερίληψη στην απογραφή της ύπαρξής των εν λόγω δανείων.
Υπό το φως των πιο πάνω κρίνω ότι η αίτηση μπορεί να επιτύχει.
Κατάληξη
Συνεπακόλουθα της πιο πάνω κατάληξής μου, εκδίδεται διάταγμα ως η αίτηση. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της αιτήτριας και εναντίον της καθ’ ης η αίτηση. Έχοντας υπόψη την απόφαση Γρηγορίου ν. Τράπεζας Κύπρου (1996) 1 ΑΑΑ 111, κρίνω ότι μπορούν να επιδικαστούν υπέρ της αιτήτριας μόνο τα πραγματικά έξοδα ως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο.
(Υπ.)……………….……….…….
Μ. Χριστοδούλου, Α.Ε.Δ.
ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο