ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
Ενώπιον: Μιχάλη Γ. Λοΐζου, Α. Ε. Δ.
Αγωγή με αρ.: 516/2022.
Μεταξύ:
ΝΙΚΟΥ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ
Ενάγοντα
/Καθ’ ου η Αίτηση
-και-
ΔΡ. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΛΕΜΟΝΑ
Εναγόμενου
/Αιτητή
-------------------
Ημερομηνία: 19/03/2026.
[Αίτηση του Εναγόμενου, με κλήση ημερομηνίας 21/10/2025, για διαγραφή των παρασχεθεισών περαιτέρω και καλύτερων λεπτομερειών, καθώς και των παραγράφων της Έκθεσης Απαίτησης, αναφορικά με τις οποίες είχε διαταχθεί η παροχή τους]
Εμφανίσεις:
Για τον Ενάγοντα/Καθ’ ου η Αίτηση: κα Σ. Ε. Νικήτα για Γ. Γεωργιάδης & Σια Δ.Ε.Π.Ε.
Για τον Εναγόμενο/Αιτητή: κ. Σ. Μένταλης για Ανδρέας Π. Ερωτοκρίτου & Σια Δ.Ε.Π.Ε.
---------------------
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Με την παρούσα Αίτηση, ο Εναγόμενος ζητεί από το Δικαστήριο όπως εκδώσει διάταγμα για διαγραφή των «Περαιτέρω και Καλύτερων Λεπτομερειών της Έκθεσης Απαίτησης» που καταχωρίστηκαν από τον Ενάγοντα κατ’ εφαρμογήν διατάγματος του Δικαστηρίου ημερομηνίας 13/06/2025, καθώς και για διαγραφή των παραγράφων 11.Β.i και 11.Β.ii της Έκθεσης Απαίτησης, αναφορικά με τις οποίες είχε διαταχθεί η παροχή των εν λόγω λεπτομερειών, επικαλούμενος μη συμμόρφωση του Ενάγοντα με το ως άνω διάταγμα.
Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υποβλήθηκε από τον Εναγόμενο, πλαστικό χειρουργό, σε χειρουργικές επεμβάσεις μίνι λίφτινγκ και βλεφαροπλαστικής, η τελευταία εκ των οποίων του συστήθηκε από τον Εναγόμενο ως συνοδευτική ή συνδυαστική και χαμηλού κόστους διαδικασία. Ο Ενάγοντας προβάλλει ότι η εν λόγω βλεφαροπλαστική διενεργήθηκε αχρείαστα και/ή λανθασμένα και/ή αμελώς, με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρές οφθαλμολογικές επιπλοκές και/ή βλάβες.
Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι δύο μεταγενέστερες διορθωτικές επεμβάσεις, οι οποίες διενεργήθηκαν επίσης από τον Εναγόμενο, απέτυχαν να αποκαταστήσουν την κατάστασή του και/ή επέτειναν τα προβλήματα.
Ο Ενάγοντας αποδίδει την κατάσταση της υγείας του, και ειδικότερα τις σωματικές και ψυχικές βλάβες, τον πόνο, την ταλαιπωρία, καθώς και τις οικονομικές ζημιές και έξοδα που ισχυρίζεται, σε αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του Νόμου απορρεόντων καθηκόντων του Εναγόμενου, προβάλλοντας, μεταξύ άλλων, ότι ο τελευταίος ενήργησε κατά παράβαση της καθιερωμένης και ορθής ιατρικής πρακτικής, καθότι προέβη σε αχρείαστη και/ή μη ενδεδειγμένη βλεφαροπλαστική, χωρίς προηγουμένως να τον ενημερώσει επαρκώς για τους συναφείς κινδύνους και επιπλοκές και χωρίς να εξασφαλίσει τη δέουσα συγκατάθεσή του. Περαιτέρω, προβάλλεται ότι η εν λόγω επέμβαση διενεργήθηκε αμελώς και χωρίς την απαιτούμενη επιμέλεια και προσοχή. Ο Ενάγοντας ισχυρίζεται επίσης ότι ο Εναγόμενος επέδειξε ανεπαρκή μετεγχειρητική παρακολούθηση, καθότι τον εξέταζε επιφανειακά, παρέλειψε να προβεί στις αναγκαίες εξετάσεις και ελέγχους, δεν αξιολόγησε δεόντως τα συμπτώματά του και χορήγησε ακατάλληλη και/ή αναποτελεσματική θεραπεία. Τέλος, προβάλλεται ότι και οι δύο διορθωτικές επεμβάσεις διενεργήθηκαν αμελώς, χωρίς την απαιτούμενη εξειδίκευση και σε ακατάλληλο χρόνο και/ή υπό ακατάλληλες συνθήκες, με αποτέλεσμα να μην αποκαταστήσουν αλλά να επιδεινώσουν την κατάστασή του, ενώ εν γένει ο Εναγόμενος ενήργησε χωρίς τη δέουσα επιμέλεια και κατά παράβαση των κανόνων ιατρικής δεοντολογίας.
Ειδικότερα, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι, συνεπεία των ενεργειών του Εναγόμενου, υπέστη σωματικές και ψυχικές βλάβες, περιλαμβανομένων οφθαλμολογικών προβλημάτων όπως λαγόφθαλμος ιδιαίτερα κατά τη νύχτα, μη καλή σύγκλιση βλεφάρων αριστερού οφθαλμού, αίσθημα καύσους, ξένου σώματος και δακρύρροια στον αριστερό οφθαλμό, χαλάζιο, στικτή κερατίτιδα αριστερού και δεξιού οφθαλμού, ιογενής επιπεφυκίτιδα, βλεφαρίτιδα και έλκος κερατοειδούς, καθώς και ψυχολογικές συνέπειες όπως δυσθυμία, άγχος και μικτή αγχώδης και καταθλιπτική διαταραχή, συνοδευόμενες από πόνο, ταλαιπωρία και οικονομικές ζημιές.
Ο Ενάγοντας αξιώνει από τον Εναγόμενο αποζημιώσεις, γενικές και ειδικές, για τις σωματικές και ψυχικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία, τα έξοδα ιατρικής περίθαλψης και άλλη συναφή έξοδα, μελλοντικές ζημιές, καθώς και τόκους.
Αναφορικά με την αξίωση του για μελλοντικές ζημιές στην παράγραφο 11.Β. αναφέρει τα εξής:
«i. Έξοδα για μελλοντική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
ii. Έξοδα για διορθωτική επέμβαση/επεμβάσεις.
iii. Έξοδα για παρακολούθηση από ψυχολόγο/ψυχίατρο.».
Υπό εξέταση, στην προκείμενη περίπτωση, το κύριο ζήτημα δεν είναι κατά πόσο η Έκθεση Απαίτησης του Ενάγοντα συμμορφώνεται με τους κανόνες σύνταξης των δικογράφων, αν και η τήρηση αυτών των κανόνων λαμβάνεται υπόψη. Το ουσιαστικό ζήτημα επικεντρώνεται στο κατά πόσο οι παρεχόμενες λεπτομέρειες απαντούν, σε συμμόρφωση με το εκδοθέν διάταγμα του Δικαστηρίου, στα σχετικά ερωτήματα.
Σύμφωνα με τη θέση του Εναγόμενου, ο Ενάγοντας δεν συμμορφώθηκε ουσιωδώς με το διάταγμα του Δικαστηρίου ημερομηνίας 13/06/2025, δυνάμει του οποίου καταχωρίστηκαν οι «Περαιτέρω και Καλύτερες Λεπτομέρειες της Έκθεσης Απαίτησης». Ως εκ τούτου, ζητείται η διαγραφή τόσο των εν λόγω λεπτομερειών όσο και των παραγράφων 11.Β.i και 11.Β.ii της Έκθεσης Απαίτησης, στη βάση της Δ.19, κ.κ. 6 και 26 των περί Πολιτικής Δικονομίας Κανονισμών.
Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Odgers on Civil Court Actions, 24η έκδοση, στην παράγραφο 10.36 της σελίδας 218, με παραπομπή στην υπόθεση Davey v. Bentinck, [1893] 1 Q.B. 185:
«An order for particulars made against a plaintiff may contain a term that the action shall be dismissed if he fails to comply. A defendant is on the same principle, often subjected to a condition that any allegations, of which he fails to give particulars, shall be struck out.».
Από τα ανωτέρω, και όπως προκύπτει και από το λεκτικό της Δ.19, κ.6 των περί Πολιτικής Δικονομίας Κανονισμών που επικαλείται ο Εναγόμενος, ένα διάταγμα για παροχή περαιτέρω λεπτομερειών σε έναν διάδικο μπορεί να περιέχει όρο ότι, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, θα επιφέρει την απόρριψη της αγωγής ή τη διαγραφή των αντίστοιχων ισχυρισμών. Συναφώς, η Δ.19, κ.6 των περί Πολιτικής Δικονομίας Κανονισμών προβλέπει ότι:
«A further and better statement of the nature of the claim or defence, or further and better particulars of any matter stated in any pleading, notice, or written proceeding requiring particulars, may in all cases be ordered, upon such terms, as to costs and otherwise, as may be just.».
Το ζήτημα της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου να εκδώσει διάταγμα διαγραφής μεταγενέστερα, λόγω της μη συμμόρφωσης διαδίκου με το σχετικό διάταγμα για παροχή περαιτέρω λεπτομερειών όταν αρχικά δεν είχε περιληφθεί σχετικός όρος, εξετάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο της Πολιτείας Μαδράς (τώρα Τσενάι) στην Ινδία, στην υπόθεση The Nedungadi Bank Ltd v. The Official Assignee Of Madras, (1930) 59 MLJ 22, AIR 1930 Madras 473. Οι εγχώριες δικονομικές διατάξεις της Ινδίας προσομοιάζουν με τις ημεδαπές διατάξεις και, μολονότι η σχετική νομολογία δεν είναι δεσμευτική για το παρόν Δικαστήριο, εντούτοις, λόγω της εν λόγω ομοιότητας και καθόσον το σκεπτικό της κρίνεται πειστικό, δύναται να υιοθετηθεί κατ’ αναλογίαν. Από την απόφαση παρατίθεται περικοπή από τον Δικαστή Cornish:
«6. (…) It has been contended that when an order is made under Rule 5 of Order 6, Civil Procedure Code, for delivery of particulars, the Court has no jurisdiction to strike out the defence unless it has been made a term of the order that party on making default shall be liable to have his defence struck out. No doubt Rule 5 of Order 6 contains no provision similar to the provision in Rule 21 of Order 11 that a defendant who does not comply with an order for discovery shall be liable to have his defence struck out. But no similar provision in Rule 5 of Order 6 is necessary, because Rule 16 of Order 6 (and Order 6 is the order governing pleadings generally) contains the appropriate provision. Rule 16 of Order 6 says that the Court may at any stage of the proceedings order to be struck out any matter in any pleading which may tend to prejudice, embarrass or delay the fair trial of the suit.
7. Now the whole object of obtaining particulars is to get a clearer or fuller statement of the opponent's case, so that the party applying for particulars shall not have to go to trial embarrassed by the obscurity or incompleteness of the case which he has to meet upon the pleadings. It seems to me, therefore, that the party who has been ordered to deliver particulars of his defence within a given time and fails to do so, comes within the reach of Rule 16 of Order 6, and runs the risk of having his defence struck out unless he is able to satisfy the Court that he has some good excuse for not having complied with the Court's order. I think that in this case the more correct form of application would have been to strike out paragraphs 4 and 8 of the written statement. But this is not a point of substance, for it happens that the effect of striking out the pleas in those paragraphs is to leave the defendants with no defence, so that the result is the same. In my view, therefore, the Court had power under Order 6, Rule 5 to make the order striking out the defence. The power to strike out a defence is a discretionary power. (…).».
Σκοπός των περαιτέρω λεπτομερειών είναι να ενημερώνεται το μέρος που τις ζητά για τη φύση της υπόθεσης, αποφεύγοντας περιττές δαπάνες και τον αιφνιδιασμό, και υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να εξετάζεται κατά πόσο οι παρασχεθείσες λεπτομέρειες, κατόπιν και προς συμμόρφωση με το σχετικό διάταγμα, είναι πράγματι επαρκείς και σε πλήρη συμμόρφωση.
Συναφώς, δεν μπορεί να προβάλλεται ως ένσταση κατά της παροχής τέτοιων λεπτομερειών ότι αυτές αφορούν γνώση ήδη υπάρχουσα στον αντίδικο. Όπως αναφέρεται στο εγχειρίδιο Supreme Court Practice 1995, στην παράγραφο 18/12/24, σελίδες 320 - 321:
«It is sometimes urged as an objection to an application for particulars that the applicant must know the true facts of the case better than his opponent (…). But this objection is misconceived: each party is entitled to know the outline of the case that his adversary is going to make against him, and to bind him down to a definite story.».
Έχοντας παραθέσει τα ανωτέρω και κατόπιν εξέτασης του συνόλου του φακέλου της υπόθεσης, μελέτης της Αίτησης και της Ένστασης, αξιολόγησης της προσκομισθείσας μαρτυρίας και εξέτασης των θέσεων των μερών μέσω των γραπτών και προφορικών τοποθετήσεων των συνηγόρων, το Δικαστήριο στρέφεται πλέον στα περιστατικά που αφορούν την υπό κρίση Αίτηση για την περαιτέρω αξιολόγηση και έκδοση της απόφασής του, επισημαίνοντας ότι, αν και δεν αναφέρεται ρητά στην απόφαση κάθε σημείο που τέθηκε προς εξέταση, έλαβε υπόψη του το σύνολο των στοιχείων που προσκομίστηκαν και επιχειρημάτων που παρουσιάστηκαν.
Το πρώτο που ζητήθηκε από τον Ενάγοντα αφορούσε την παράγραφο 11Β(ii) της Έκθεσης Απαίτησης πιο πάνω και διατυπώθηκε ως εξής: «Τι σκοπεί/ούν να διορθώσει/ουν η/οι επέμβαση/επεμβάσεις στις οποίες γίνεται αναφορά στην εν λόγω παράγραφο και τι είδους διορθωτική/ές επέμβαση/εις είναι αυτή/ές;». Το ερώτημα ήταν διττό: αφενός, ποιο πρόβλημα επιδιώκουν να διορθώσουν οι επεμβάσεις και, αφετέρου, ποιο είναι το είδος αυτών.
Ο Ενάγοντας, απαντώντας, ανέφερε ότι πρόκειται για: «πιθανές ή οποιεσδήποτε αναγκαίες διορθωτικές επεμβάσεις που πρόκειται να προκύψουν για να διορθωθούν οι σωματικές βλάβες ως αναγράφονται στην παράγραφο “Λεπτομέρειες Σωματικών Βλαβών” της Έκθεσης Απαίτησης», παραθέτοντας, ενδεικτικά, επεμβάσεις όπως: «lower eyelid tightening and elevation», «upper eyelid retraction and levator recession», «gold/platinum weight implantation», καθώς και γενικά επιδιορθωτική αποκαταστατική βλεφαροπλαστική, τοποθέτηση «punctal occlusions/plugs» ή/και μεταμόσχευση κερατοειδούς.
Συνεπώς, ως προς το πρώτο σκέλος, ο Ενάγοντας απαντά ότι οι επεμβάσεις αποσκοπούν στην αποκατάσταση των διακριτών σωματικών βλαβών που αναφέρει στο πιο πάνω δικόγραφο του, ήτοι των φερόμενων οφθαλμολογικών προβλημάτων του, περιλαμβανομένων λαγόφθαλμου, μη καλής σύγκλισης των βλεφάρων του αριστερού οφθαλμού, αισθήματος καύσους, ξένου σώματος και δακρύρροιας στον αριστερό οφθαλμό, χαλαζίου, στικτής κερατίτιδας σε αριστερό και δεξιό οφθαλμό, ιογενούς επιπεφυκίτιδας, βλεφαρίτιδας και έλκους του κερατοειδούς.
Ως προς το δεύτερο σκέλος, παρέχει τα συγκεκριμένα πιο πάνω παραδείγματα, από τα οποία προκύπτει ότι πρόκειται για οφθαλμολογικές, επανορθωτικές και χειρουργικές επεμβάσεις.
Το δεύτερο που ζητήθηκε από τον Ενάγοντα αφορούσε την προαναφερόμενη παράγραφο 11Β(i) της Έκθεσης Απαίτησης και διατυπώθηκε ως εξής: «Σε σχέση με ποια σωματική βλάβη ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι χρήζει μελλοντικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης;».
Ο Ενάγοντας, απαντητικά, ανέφερε ότι απαιτούνται: «έξοδα για αναγκαία φαρμακευτική αγωγή για αντιμετώπιση των σωματικών βλαβών ως αναγράφονται στην παράγραφο “Λεπτομέρειες Σωματικών Βλαβών” της Έκθεσης Απαίτησης, όπως σταγόνες ή/και κολλύρια, αντιβιοτικά ή/και με κορτιζόνη ή/και αντιφλεγμονώδη αγωγή, καθώς και ψυχοθεραπευτική ή/και ψυχιατρική υποστήριξη λόγω του άγχους που τον διατρέχει».
Συνεπώς, η απάντησή του είναι ότι χρήζει ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για το σύνολο των βλαβών που επικαλείται, σωματικών και ψυχικών, κυρίως δε όσων αφορούν τα βλέφαρα και τον οφθαλμό, καθώς και την ψυχική του υγεία, παρέχοντας παράλληλα ενδεικτικά παραδείγματα της απαιτούμενης θεραπείας.
Ως προς τα ανωτέρω, προκύπτει ότι ο Ενάγων ανταποκρίθηκε στα ερωτήματα που του τέθηκαν δυνάμει του σχετικού διατάγματος του Δικαστηρίου, παρέχοντας απαντήσεις οι οποίες συνδέονται άμεσα με το περιεχόμενο των ερωτημάτων και αναφέρονται, αφενός, στον σκοπό των προτεινόμενων επεμβάσεων ─ήτοι την αποκατάσταση των δικογραφούμενων διακριτών σωματικών βλαβών─ και, αφετέρου, στο είδος αυτών, μέσω ενδεικτικής απαρίθμησης συγκεκριμένων οφθαλμολογικών και επανορθωτικών πράξεων, καθώς και, περαιτέρω, στη σχέση των εν λόγω βλαβών με την αναγκαία μελλοντική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
Οι εν λόγω απαντήσεις κρίνονται επαρκείς, καθόσον, εκ του συνόλου τους και σε συνάρτηση με τους λοιπούς ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης του Ενάγοντα, προκύπτει με σαφήνεια η φύση και η έκταση των σχετικών ισχυρισμών του, ώστε ο Εναγόμενος να δύναται να αντιληφθεί τον συγκεκριμένο ισχυρισμό που καλείται να αντιμετωπίσει κατά την ακρόαση και, δη, τη φύση της υπόθεσης του Ενάγοντα αναφορικά με το ζήτημα των «μελλοντικών ζημιών», η οποία συνιστά το ουσιώδες για τους σκοπούς εξέτασης της υπό κρίση Αίτησης.
Δεν θα ήταν άτοπο, καταληκτικά έστω, και χωρίς αυτό να αποτελεί το βασικό σκεπτικό της απόφασης ή να έχει επηρεάσει την αυτοτελή ανωτέρω κρίση του Δικαστηρίου σχετικά με την παρούσα Αίτηση, να αναφερθεί και το εξής: Σύμφωνα με τη νομολογία, τα μελλοντικά έξοδα, και ιδίως οι δαπάνες για μελλοντικές επεμβάσεις, δεν θεωρούνται αποκρυσταλλωθείσα ζημιά και, ως εκ τούτου, μπορεί να συμπεριληφθούν στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων χωρίς ειδική δικογράφηση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Ορθοδόξου ν. Ιωάννου, (2012) 1 Α.Α.Δ. 1561. Στην υπόθεση αυτή, το πρωτόδικο Δικαστήριο, δεν επιδίκασε στον ενάγοντα ποσό που αξίωσε είτε ως μέρος των γενικών αποζημιώσεων είτε χωριστά για το κόστος πλαστικής εγχείρησης, ο οποίος κατά την έφεση στο Ανώτατο Δικαστήριο υποστήριξε ότι θα έπρεπε να του είχε επιδικαστεί ως μέρος των γενικών αποζημιώσεων. Κατά την ακρόαση προσκομίστηκε μαρτυρία πλαστικού χειρούργου, την οποία αποδέχθηκε το πρωτόδικο Δικαστήριο, σύμφωνα με την οποία τα προβλήματα που αντιμετώπιζε ο ενάγοντας κατά την ημερομηνία διεξαγωγής της δίκης, πλην του ακρωτηριασμού, και ιδιαίτερα οι ουλές, θα μπορούσαν να βελτιωθούν με χειρουργική επέμβαση, το κόστος της οποίας εκτιμήθηκε σε €2.000 - €3.000. Παρά την αποδοχή της μαρτυρίας, το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν επεδίκασε υπέρ του ενάγοντος οποιοδήποτε ποσό για την επέμβαση, παρατηρώντας ότι στην Έκθεση Απαίτησης δεν υπήρχε σχετική αναφορά και, ως εκ τούτου, το ποσό δεν μπορούσε να συμπεριληφθεί στις επιδικασθείσες αποζημιώσεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η απαιτούμενη δαπάνη για μελλοντική πλαστική εγχείρηση δεν θεωρείται αποκρυσταλλωθείσα ζημιά και, ως εκ τούτου, μπορούσε να συμπεριληφθεί στις γενικές αποζημιώσεις χωρίς ειδική δικογράφηση.
Σχετικές επί του προκείμενου, είναι και οι αποφάσεις Ορφανίδου ν. Πέρναρου, (1994) 1 Α.Α.Δ. 253, Φιλίππου ν. Μιχάηλ κ.α., (1997) 1 Α.Α.Δ. 540, Σολομωνίδη ν. Ζεβλου κ.α., (2000) 1Α Α.Α.Δ. 228, Εγγλέζου ν. Γενικός Εισαγγελέας, Πολιτική Έφεση Αρ. 284/2018, 10/07/2025 και Μαρκίδου ν. Παπαμάρκου, Πολιτική Έφεση Αρ. 288/2018, 16/07/2024. Βλέπε επίσης για το ίδιο θέμα στο σύγγραμμα McGregor on Damages, 20η έκδοση, στην παράγραφο 3-005 της σελίδας 22.
Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, οι λόγοι ένστασης του Ενάγοντα, υπό τα στοιχεία (β) και (γ) της Ένστασης, κρίνονται βάσιμοι. Για τους λόγους αυτούς και για τους προαναφερθέντες λόγους, η υπό κρίση Αίτηση αποτυγχάνει και, ως εκ τούτου, απορρίπτεται, με έξοδα υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της υπόθεσης.
Η κυρίως υπόθεση προγραμματίζεται για Οδηγίες στις 09/06/2026 η ώρα 08:30.
Υπογραφή: ____________________
Μιχάλης Γ. Λοΐζου, Α. Ε. Δ.
Πιστό αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο