ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Ενώπιον:  Α. ΛΟΥΚΑ, Ε.Δ.

                                                                               Αρ. Απαίτησης: 239/26

Μεταξύ:

ΜΙΧΑΛΗ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗ

Ενάγοντα

-και-

ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ - ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ, ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Εναγόμενων

 

Αίτηση για έκδοση προσωρινών διαταγμάτων ημ. 20/2/2026

 

Ημερομηνία: 22/6/2026

 

Εμφανίσεις:

Για Ενάγοντα Αιτητή: κ. Α. Πατσαλίδης

Για Εναγόμενους Καθ’ ων η αίτηση: κα. Χ. Χριστοδούλου

 

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ

1.    Η Αίτηση

Ο Αιτητής αξιώνει ταυτόσημες τελικές και ενδιάμεσες θεραπείες. Συγκεκριμένα επιζητεί Διάταγμα που να διατάζει τους Καθ’ ων η αίτηση όπως παύσουν άμεσα ή εντός προθεσμίας κάθε εργασία ή επέμβαση που διενεργείται μπροστά από την οικία ιδιοκτησίας του, αποστερώντας την απρόσκοπτη πρόσβαση, κατοχή και χρήση αυτής (Α). Επιπλέον αξιώνει τη σχετική παύση των εργασιών μέχρι την εξέταση της Αίτησης υπ’ αριθμό ΑΕΔ172/2026, του Επαρχιακού Κτηματολογίου Λευκωσίας (Αίτηση για παροχή αναγκαστικής διόδου), ημερομηνίας 06/02/2026 (Β). Αιτείται ακόμα αποζημίωσης λόγω: παράνομων πράξεων των Καθ’ ων η αίτηση, που επιφέρουν δυσμενή επηρεασμό στην ποιότητα ζωής του ενοικιαστή του Αιτητή (Γ), λόγω κατάχρησης των όρων πολεοδομικής άδεις και παράλειψης λήψης νόμιμης ενέργειας ή επιβεβαίωσης διόδου (Δ) και οχληρία (Ε).

2.    Η μαρτυρία του Αιτητή.

 

Ο Αιτητής μέσω της ένορκης του δήλωσης αναφέρει ότι κληρονόμησε το επίδικο ακινήτο στην Κοκκινοτριμιθιά από τη 13/11/2024. Προηγουμένως ανήκε στον πατέρα του ο οποίος αποβίωσε την 12/10/2017. Από την 8/1/1980 είχε εκδοθεί άδεια οικοδομής (Τεκμήριο 2). Η Χωρητική Αρχή Κοκκινοτριμιθιάς την 16/06/1979 είχε εκδώσει πιστοποιητικό στον πατέρα του Αιτητή, δια του οποίου βεβαίωνε ότι δεν είχε οποιαδήποτε ένσταση ο αγροτικός δρόμος (πρώην σιδηροδρομική γραμμή), να χρησιμοποιείται ως διάβαση για την μετάβαση στην οικία του, η οποία εφάπτεται επί του αγροτικού δρόμου (Τεκμήριο 3). Την 25/02/2005, ο πατέρας του Αιτητή απέστειλε επιστολή στην Επαρχιακή Διοίκηση Λευκωσίας, στο Τμήμα Πολεοδομίας και στο Κοινοτικό Συμβούλιο Κοκκινοτριμιθιάς δια της οποίας εξέφραζε τις ανησυχίες του σε σχέση με προγραμματισμένη κατασκευή εξωραϊστικού έργου κατά μήκος της παλαιός σιδηροδρομικής γραμμής, έργο που ενδεχομένως να επηρέαζε τη νόμιμη προσπέλαση του στο επίδικο ακίνητο και ζητούσε όπως κατά τον σχεδίασμό και την ετοιμασία του οποιουδήποτε έργου θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη η απρόσκοπτη μετάβαση του στην οικία (Τεκμήριο 4). Στάλθηκε υπενθύμιση το 2009 (Τεκμήριο 5).

Μόλις την 30/09/2009, έλαβε απάντηση από την Επαρχιακή Διοίκηση Λευκωσίας δια της οποίας του γνωστοποιείτο απάντηση του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, με ημερομηνία 09/03/2009. Τον πληροφορούσαν για τη λήψη των επιστολών του και ότι κατά την ετοιμασία της μελέτης του έργου, ήτοι τη «Δημιουργία Γραμμικού Πάρκου στην παλαιά σιδηροδρομική γραμμή στην κοινότητα Κοκκινοτριμιθιάς», θα λαμβάνετο πρόνοια ώστε κατά το δυνατόν καμιά νόμιμη πρόσβαση να μην αποκοπή χωρίς να δοθεί εναλλακτική λύση. Επ’ αυτής της επιστολής επισημαινόταν ότι το καθεστώς της γης που διερχόταν ο σιδηρόδρομος δεν αποτελεί δημόσιο δρόμο και η χρήση του για σκοπούς πρόσβασης σε παρακείμενες ιδιοκτησίες προϋποθέτει την εξασφάλιση δικαιώματος διόδου πάνω από τη γραμμή (Τεκμήριο 6).

Ο Αιτητής έλαβε γνώση των ως άνω ενεργειών περί τον Νοέμβριο του 2024. Την  23/10/2025, απέστειλε επιστολή στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως (Τεκμήριο 7). Την 27/10/2025, έλαβε απάντηση από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, όπου του αναφέρθηκε πως δεν είναι πρόθεση του Τμήματος να στερήσει την πρόσβαση προς το επίδικο ακίνητο, πάντοτε όμως μέσα στα πλαίσια νομιμότητας και τον παρέπεμψε στο τμήμα κτηματολογίου για να καταχωρίσει αίτηση για εξασφάλιση δικαιώματος διάβασης από τα παρακείμενα τεμάχια (Τεκμήριο 8).

Τότε ο Αιτητής ξεκίνησε τις απαιτούμενες ενέργειες για καταχώρηση της αίτησης παροχής αναγκαστικής διόδου στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας. Την 18/12/2025, με επιστολή των δικηγόρων του, προς το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως ενημέρωσαν για τις ενέργειες του και τις προσπάθειες για εξασφάλιση αναγκαστικής παροχής διόδου και προς τούτο στάλθηκε και η προτεινόμενη δίοδος. Την 05/02/2026 και ενώ ανέμενε να του προταθεί κάποια λύση, του επεδόθει επιστολή από το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, ίδιας ημερομηνίας δια της οποίας του διδόταν προθεσμία 7 ημερών, ήτοι μέχρι 12/02/2026, για να μετακινηθεί το αυτοκίνητο του ενοικιαστή του επίδικου ακινήτου από το γκαράζ και ότι μετά την ημερομηνία αυτή δεν θα υπάρχει πρόσβαση με μηχανοκίνητο μέσο προς και από το επίδικο ακίνητο. Εξηγείτο ότι η πρόσβαση θα γίνεται μόνο με τα πόδια, στερώντας την πρόσβαση στην οικία του τόσο στον ίδιο όσο και στους ενοικιαστές του (Τεκμήριο 9).

Την 06/02/2026, καταχώρησε αίτηση με αριθμό ΑΕΔ172/2026 στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας για εξασφάλιση διόδου από παρακείμενο τεμάχιο και δικαίωμα χρήσης μέρους του χώρου της παλαιός σιδηροδρομικής γραμμής, που ήτο και το πλέον εφικτό για να έχει πρόσβαση στο επίδικο ακίνητο (Τεκμήριο 10).

Κρίνεται, κατά τον Αιτητή, απαραίτητη η απρόσκοπτη πρόσβαση στο επίδικο ακίνητο με όχημα καθώς ο ενοικιαστής του είναι ασθενής, έχει υποστεί δυο εγκεφαλικά επεισόδια το τελευταίο διάστημα και χρήζει συνεδριών φυσικοθεραπείας τις οποίες λαμβάνει 2-3 φορές την εβδομάδα. Η κατάσταση του δεν του επιτρέπει να περπατά από και προς το σπίτι του, ούτε μπορεί χωρίς αυτοκίνητο αυτός και η σύζυγος του, η οποία υποφέρει επίσης από ασθένειες, να ανταπεξέλθουν στις καθημερινές εργασίες τους και ανέσεις τους. Υποστηρίζει ότι ούτε ασθενοφόρο ή πυροσβεστικό ή άλλο όχημα θα μπορεί να προσεγγίσει το επίδικο ακίνητο. Τέλος είναι η θέση του Αιτητή ότι οι Καθ’ ων η αίτηση διενεργούν παράνομη επέμβαση στο επίδικο ακίνητο με συνέπεια να παραβιάζονται ανθρώπινα δικαιώματα του, όπως της απόλαυσης της ελεύθερης πρόσβασης και των ενοικιαστών του και της απόλαυσης της οικογενειακής ζωής.

Η μονομερής αίτηση διατάχθηκε όπως επιδοθεί στους Καθ’ ων η αίτηση, οι οποίοι ενίστανται στην έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων.

 

3.    Οι λόγοι ένστασης

Οι Καθ’ ων η αίτηση εγείρουν μια σειρά λόγων ένστασης. Συνοπτικά ισχυρίζονται ότι η αίτηση είναι παράτυπη και δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις έκδοσης των αιτούμενων διαταγμάτων, δεν υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση ή πιθανότητα ο Αιτητής να δικαιούται σε θεραπεία καθότι οι εργασίες γίνονται σε κρατική γη και δεν επεμβαίνουν στο ακίνητο του Αιτητή. Εγείρεται ότι ουδέν αγώγιμο δικαίωμα ή συζητήσιμη υπόθεση ούτε πρόκληση ανεπανόρθωτης ζημιάς στον Αιτητή αποκαλύπτεται.

Επιπλέον η έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων θα προκαλέσει υπέρμετρη ζημιά στους Καθ' ων η Αίτηση, ο Αιτητής δεν προσέρχεται ενώπιον του Δικαστηρίου με καθαρά χέρια (clean hands) και δεν αποκαλύπτει όλα τα ουσιαστικά για έκδοση του προσωρινού Διατάγματος στοιχεία. Επιχειρείται η αλλαγή της κατάστασης πραγμάτων εις βάρος των Καθ'ων η Αίτηση, με τον Αιτητή ουσιαστικά να επιδιώκει την εκδίκαση της ουσίας της Αγωγής.

Αναφέρεται στους λόγους ένστασης των Καθ’ ων η αίτηση ότι το έργο είναι ύψιστης σημασίας και αξίας περίπου €1.734.000 πλέον Φ.Π.Α και ο Αιτητής καθυστέρησε αδικαιολόγητα να προβεί στα δέοντα για εξασφάλιση νόμιμης πρόσβασης στο επίδικο ακίνητο παρότι γνώριζε ήδη από το 2005 την πρόθεση υλοποίησης του επίδικου έργου. Τέλος είναι η θέση των Καθ’ ων η αίτηση ότι το ισοζύγιο της ευχέρειας γέρνει υπέρ τους καθώς ο Αιτητής μπορεί να έχει πρόσβαση στην οικία του περπατώντας μόνο 10 μέτρα ενώ οι Καθ' ων η Αίτηση θα κληθούν να πληρώνουν €500 ημερησίως ως ρήτρα καθυστέρησης σε περίπτωση που διακοπούν οι εργασίες στο έργο.

 

4.    Η μαρτυρία των Καθ’ ων η αίτηση

Με ένορκη δήλωση του κ. Ευάγγελου Δημητρίου, Λειτουργού Πολεοδομίας του Τμήματος Πολεοδομίας, οι Καθ’ ων η αίτηση προωθούν τους λόγους ένστασης τους. Ο κ. Δημητρίου αναφέρθηκε στο έργο και τις εργασίες που γίνονται σε παρακείμενο χώρο από το επίδικο ακίνητο. Το έργο αφορά τη δημιουργία γραμμικού πάρκου εντός κρατικής γης στην παλιά σιδηροδρομική γραμμή στην Κοινότητα Κοκκινοτριμιθιάς, συνολικού εμβαδού περίπου 24.000 τ.μ. Όλες οι εργασίες εκτελούνται αποκλειστικά εντός κρατικού τεμαχίου και καμία εργασία δεν εκτελείται εντός οποιουδήποτε ιδιωτικού τεμαχίου ή άλλως πως.

 

Το κόστος του έργου ανέρχεται σε €1.734.000 πλέον ΦΠΑ και για το έργο έχει οριστεί ημερομηνία έναρξης η 26/05/2025 με διάρκεια εκτέλεσης εργασιών 20 μήνες και ημερομηνία ολοκλήρωσης την 25/01/2027. Ο χώρος εργοταξίου παραχωρήθηκε εξ’ ολοκλήρου στον εργολάβο του έργου την 12/05/2025 και θα παραμείνει στην κατοχή του μέχρι την ολοκλήρωση και παραλαβή του έργου, ενώ με την ολοκλήρωση των εργασιών και την παράδοση του έργου, υπεύθυνος για τη μετέπειτα συντήρησή του θα είναι η Κοινότητα Κοκκινοτριμιθιάς.

Το τεμάχιο του Αιτητή ήταν εξ’ αρχής περίκλειστο και στερείται νόμιμης πρόσβασης σε δημόσιο δρόμο. Μέχρι σήμερα ο Αιτητής δεν έχει εξασφαλίσει οποιαδήποτε νόμιμη δίοδο, ενώ μόλις την 06/02/2026 υπέβαλε σχετική αίτηση στο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωροταξίας. Ακόμα και το πιστοποιητικό που παραχώρησε στον πατέρα του Αιτητή το Κοινοτικό Συμβούλιο Κοκκινοτριμιθιάς (Τεκμήριο 3) αφορά αποκλειστικά γεωργική χρήση και σε καμία περίπτωση δεν συνιστά νόμιμο δικαίωμα διόδου ή πρόσβασης.

Ούτε στο πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας (Τεκμήριο 4) στο όνομα του πατέρα του Αιτητή δεν αναγράφεται οποιοδήποτε δικαίωμα διόδου ή άλλο δικαίωμα πρόσβασης, ενώ στον όρο 5 της άδειας αναφέρεται ρητά ότι δεν πρέπει να επηρεάζονται δικαιώματα τρίτων. Ο πατέρας του Αιτητή είχε γνώση του προγραμματισμού του έργου ήδη από το 2005 και απέστειλε σχετική επιστολή, ενώ το 2009 επανήλθε με νέα επιστολή όταν το έργο επαναπροτάθηκε προς μελέτη. Το Τμήμα απάντησε την 9/3/2009 ότι οποιαδήποτε χρήση της σιδηροδρομικής γραμμής για σκοπούς πρόσβασης προϋποθέτει την εξασφάλιση νόμιμου δικαιώματος διόδου και ότι δεν θα αποκοπεί οποιαδήποτε νόμιμη πρόσβαση (Τεκμήριο 5). Μετά τον θάνατο του πατέρα του, ο Αιτητής απέκτησε την ιδιοκτησία και πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις μαζί του, κατά τις οποίες του υποδείχθηκε ότι όφειλε να εξασφαλίσει νόμιμη πρόσβαση προς την ιδιοκτησία του μέσω ιδιωτικών τεμαχίων. Παρά ταύτα, ο Αιτητής δεν προέβη έγκαιρα στις αναγκαίες ενέργειες και υπέβαλε αίτηση για εξασφάλιση πρόσβασης μόνο μετά την έναρξη των εργασιών.

Το καθεστώς της σιδηροδρομικής γραμμής δεν είναι καθεστώς δημόσιου δρόμου και η χρήση της για σκοπούς πρόσβασης χωρίς εξασφάλιση δικαιώματος διόδου είναι παράνομη. Παρά ταύτα, το Τμήμα και ο εργολάβος, για σκοπούς διευκόλυνσης, επέτρεπαν προσωρινά στον Αιτητή πρόσβαση προς την ιδιοκτησία του, χωρίς αυτό να συνιστά παραχώρηση οποιουδήποτε δικαιώματος. Από τον Νοέμβριο του 2025 ο Αιτητής είχε ενημερωθεί ότι θα πραγματοποιούνταν εργασίες πλησίον του τεμαχίου του. Την 5/2/2026, όταν ο εργολάβος επιχείρησε να προβεί σε εργασίες πλησίον της ιδιοκτησίας του Αιτητή, αυτός παρεμπόδισε την εκτέλεση των εργασιών τοποθετώντας το όχημά του εντός της σιδηροδρομικής γραμμής. Το γεγονός αυτό γνωστοποιήθηκε στο Τμήμα και ακολούθως απεστάλη επιστολή προς τον Αιτητή με την οποία του δόθηκε προθεσμία επτά ημερών για απομάκρυνση του οχήματος και συνέχιση των εργασιών (Τεκμήριο 9). Καθ’ όλη τη διάρκεια των εργασιών διασφαλίζεται απρόσκοπτη και ασφαλής διακίνηση πεζών προς την οικία του Αιτητή, λαμβάνοντας όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφάλειας και υγείας του εργοταξίου, ενώ με την ολοκλήρωση του έργου θα παραμείνει δυνατή μόνο η διέλευση πεζών και όχι μηχανοκίνητων οχημάτων.

Είναι η θέση των Καθ’ ων η αίτηση ότι ο Αιτητής στο παρόν στάδιο έχει τη δυνατότητα να σταθμεύει το όχημά του σε απόσταση μικρότερη των 10 μέτρων από την οικία του και να μεταβαίνει σε αυτή με ασφάλεια. Με την ολοκλήρωση του έργου, δε, και εφόσον δεν εξασφαλίσει άλλη δίοδο - δύναται να σταθμεύει το όχημα σε απόσταση όχι μεγαλύτερη των 60 μέτρων από την είσοδο του επίδικου ακινήτου, δεδομένο που δεν αποκάλυψε στο Δικαστήριο.

Η παρεμπόδιση των εργασιών από τον Αιτητή προκαλεί σημαντική οικονομική ζημιά στο Δημόσιο, καθότι βάσει των όρων του συμβολαίου προβλέπεται ρήτρα καθυστέρησης τουλάχιστον €500 ημερησίως, ενώ οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση δύναται να οδηγήσει σε πολλαπλάσιο κόστος, περιλαμβανομένου κόστους αναστολής εργασιών, επανασχεδιασμού, κατεδαφίσεων και νέων κατασκευών.

Οποιαδήποτε καθυστέρηση θα προκαλέσει αναστάτωση στην Κοινότητα, η οποία δεν θα μπορεί να εκμεταλλευτεί άμεσα τον χώρο, για την πραγματοποίηση διαφόρων εκδηλώσεων. Το επίδικο έργο θα αποτελέσει στολίδι για την περιοχή, όπως ισχυρίζεται ο κ. Δημητρίου. Με την ολοκλήρωση του θα χρησιμοποιείται από πληθώρα κατοίκων και επισκεπτών για σκοπούς άθλησης και ψυχαγωγίας. Τέλος, το συγκεκριμένο έργο θεωρείται αντισταθμιστικό μέτρο της Κυβέρνησης για το κέντρο φιλοξενίας «Πουρνάρα» και είναι έργο μείζονος σημασίας για την περιοχή.

 

 

5.    Οι συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις

Με συμπληρωματικές τους ένορκες δηλώσεις και φωτογραφίες που επισυνάπτονται σε αυτές τα μέρη προσπάθησαν να καταδείξουν την κατάσταση στον επίδικο χώρο. Ειδικότερα ο Αιτητής καταχώρησε δύο συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις ημερομηνίας 26/3/2026, επισυνάπτοντας εκεί 11 φωτογραφίες και 30/4/2026 επισυνάπτοντας 5 αεροφωτογραφίες και 2 σχέδια. Με αυτές επιδιώκει να καταδείξει την παρεμπόδιση της απρόσκοπτης απόλαυσης της περιουσίας του, αλλά και ότι η αρχική σχεδίαση του έργου λάμβανε υπόψη την πρόσβαση στο επίδικο ακίνητο.

Ο κ. Ευάγγελος Δημητρίου καταχώρησε συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις ημερομηνίας 31/3/2026 και 8/5/2026. Στην πρώτη αναφέρεται σε συνάντηση που έγινε με τον Αιτητή όπου και του προτάθηκε διευθέτηση της υπόθεσης, ενώ επισυνάπτει και φωτογραφίες που δεικνύουν ότι το αυτοκίνητο του Αιτητή σταθμεύει 10 μέτρα από την είσοδο του ακινήτου. Με τη δεύτερη του ένορκη δήλωση αρνείται ότι τα σχέδια που επεσύναψε ο Αιτητής στην ένορκη του δήλωση ημ. 30/4/2026 είναι επίσημα ενώ υποδεικνύει τη δίοδο που του προτάθηκε.

Τα μέρη καταχώρησαν εμπεριστατωμένες αγορεύσεις στις οποίες θα γίνεται αναφορά όπου κριθεί σκόπιμο.

 

6.    Νομική Βάση

Λόγω της φύσης των διαταγμάτων που αξιώνονται κρίνεται σκόπιμο όπως παρατεθούν συγκεκριμένες γενικές αρχές του αστικού αδικήματος της ιδιωτικής οχληρίας και της παράνομης επέμβασης, όπως αναδύονται ως βάση αγωγής του Αιτητή. Το αστικό αδίκημα της οχληρίας κωδικοποιείται στο άρθρο 46 του Κεφαλαίου 148. Η ύπαρξη ή όχι πολεοδομικής άδειας ή ακόμη και η διενέργεια νόμιμων εργασιών δεν αποκλείει την ύπαρξη οχληρίας[1]. Κατά την εξέταση τέτοιων υποθέσεων εξετάζεται η εύλογη (reasonable) χρήση από τον Εναγόμενο. Αν η επέμβαση στην ιδιοκτησία του Eνάγοντα, όμως, είναι τέτοια ώστε να ισοδυναμεί με οχληρία παρόλη την άσκηση επιμέλειας εκ μέρους του Εναγόμενου τότε η χρήση θεωρείται ως μη εύλογη[2]. Ως προς τη ζημιά που αναφέρεται στο άρθρο είναι αρκετό αν κάποιος εμποδίζεται σε υπολογίσιμη έκταση από την απόλαυση των συνηθισμένων ανέσεων της ζωής, ενώ το βασικό κριτήριο είναι εκείνο του εύλογου σε κάθε περίπτωση. Η ευαισθησία είναι ένα από τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη και αν κριθεί ότι η ευαισθησία του ενάγοντα είναι υπερβολική, τότε η αγωγή του θα απορριφθεί[3]. Στόχος του νομοθέτη είναι η προστασία της εύλογης χρήσης και απόλαυσης της ακίνητης ιδιοκτησίας, προσπαθώντας να διατηρήσει το ισοζύγιο μεταξύ συγκρινόμενων δικαιωμάτων: του ιδιοκτήτη της ακίνητης περιουσίας, ώστε να την χρησιμοποιεί, όπως καλύτερα ο ίδιος κρίνει και του δικαιώματος του γείτονος, για εύλογη απόλαυση της δικής του ιδιοκτησίας[4].

Αναφορικά με το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης είναι θεμελιωμένο ότι αυτό στρέφεται εναντίον της κατοχής ακίνητης περιουσίας, σκοπός του είναι η προστασία τέτοιας κατοχής και μάλιστα επιβάλλεται το Δικαστήριο να καταλήξει σε εύρημα κατοχής^[5]. Στην κυπριακή νομολογία επικρατεί η αρχή ότι και μικρός βαθμός κατοχής είναι αρκετός για να νομιμοποιεί τον ενάγοντα να εγείρει αγωγή εναντίον του εναγομένου^[6]. Κατοχή (possession) σημαίνει πραγματική κατοχή (occupation) ή φυσικό έλεγχο της περιουσίας. Ο ιδιοκτήτης που δεν έχει κατοχή δεν μπορεί να ενάγει σε σχέση με παράνομη επέμβαση στην ιδιοκτησία του, με εξαίρεση την περίπτωση όπου υπάρχει πρόκληση ζημιάς στην περιουσία ή όπου η επέμβαση έχει μόνιμο χαρακτήρα^[7].  Απόδειξη ιδιοκτησίας αποτελεί εκ πρώτης όψεως και απόδειξη κατοχής, εκτός και αν υπάρχει αποδεκτή μαρτυρία ότι άλλο πρόσωπο έχει την κατοχή^[8].

Αξίζει να αναφερθεί ότι για σκοπούς έκδοσης προσωρινών διαταγμάτων η νομολογία προνοεί ότι για τα δύο ως άνω αστικά αδικήματα οι θεραπείες οι οποίες μπορεί να χορηγηθούν από το Δικαστήριο είναι οι ίδιες και το αγώγιμο δικαίωμα συναρτάται με τα γεγονότα τα οποία το στοιχειοθετούν και όχι με το χαρακτηρισμό ο οποίος του αποδίδεται. Παρέχεται δηλαδή η δυνατότητα χορήγησης οποιασδήποτε θεραπείας η οποία δικαιολογείται από τα γεγονότα, τα οποία στοιχειοθετούν το αγώγιμο δικαίωμα, βάσει της έκθεσης απαιτήσεως, ανεξάρτητα από το χαρακτηρισμό του αγώγιμου δικαιώματος[9].

Αναφορικά με την εξουσία για έκδοση διατάγματος της φύσεως των επίδικων σχετικές είναι οι πρόνοιες του άρθρου 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960 (14/1960). Εξετάζεται η ύπαρξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση, η πιθανότητα επιτυχίας της αγωγής και αν θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο, χωρίς την έκδοση του Διατάγματος.

Ως προς τον τρόπο εξέτασης των προϋποθέσεων που το άρθρο 32 θέτει, το Δικαστήριο περιορίζεται και προσεγγίζει το μαρτυρικό υλικό με μόνο σκοπό τη διακρίβωση της ύπαρξης ή όχι των προϋποθέσεων του άρθρου 32 και κατά πόσο είναι δίκαιο και εύλογο να εκδώσει το αιτούμενο διάταγμα. Οποιεσδήποτε διαπιστώσεις γίνονται για σκοπούς της εξέτασης της έκδοσης ή μη του προσωρινού διατάγματος και όλα τα ζητήματα που εγείρονται στην αγωγή παραμένουν ζωντανά για να αποφασιστούν όταν θα εκδικαστεί η ουσία της^[10].

Ως προς την συζητήσιμη υπόθεση ή σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση, αυτό είναι αλληλένδετο με τη βάση της αγωγής ή της κυρίως αίτησης. Η έννοια του «σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση» δεν αφορά στη «σοβαρότητα της υπόθεσης», αλλά στο κατά πόσον το δικόγραφο του Αιτητή αποκαλύπτει αγώγιμο δικαίωμα^[11]. Αναφορικά με το δεύτερο κριτήριο του άρθρου 32 του Νόμου 14/1940, η έννοια της ορατής πιθανότητας έννοια της πιθανότητας περικλείει κάτι περισσότερο από απλή δυνατότητα, αλλά και κάτι πολύ λιγότερο από το ισοζύγιο των πιθανοτήτων που είναι το μέτρο απόδειξης στις αστικές υποθέσεις^[12]. Δεν χρειάζεται η απόδειξη του ουσιαστικού δικαιώματος αλλά σοβαρές ενδείξεις περί της πιθανότητας ύπαρξης του^[13]. Η τρίτη προϋπόθεση που θέτει το άρθρο 32, δηλαδή κατά πόσο θα είναι δύσκολο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα, εξαρτάται από τα συγκεκριμένα περιστατικά κάθε υπόθεσης. Πρέπει να αποδειχθεί ότι η Αιτήτρια δεν θα μπορεί να αποζημιωθεί σε χρήμα καθότι θα είναι αδύνατος ο υπολογισμός τυχόν αποζημιώσεων που θα δικαιούται. Επίσης, ακόμη και εκεί που η ζημιά θα μπορεί να αποτιμηθεί σε χρήμα, η Αιτήτρια δεν θα μπορεί να αποζημιωθεί πλήρως με την καταβολή χρηματικού ποσού^[14]. Η έννοια του δύσκολου ή αδύνατου της πλήρους απονομής της δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο περιλαμβάνει και άλλα, μεταβλητά κριτήρια, εκτός από την ανεπανόρθωτη ζημιά. Ο χρηματικός παράγοντας της αποζημίωσης δεν είναι ο μόνος που λαμβάνεται υπόψη^[15].

Επιπλέον το Δικαστήριο πρέπει να κρίνει που κλίνει το ισοζύγιο της ευχέρειας δηλαδή υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς, με γνώμονα μεταξύ άλλων ποιος διάδικος θα υποστεί τη μεγαλύτερη ταλαιπωρία από την έκδοση ή μη του Διατάγματος^[16].

 

7.    Υπαγωγή των πραγματικών δεδομένων της αίτησης στη νομική βάση.

Οι δύο πρώτες προϋποθέσεις του άρθρου 32, πιο πάνω, προκύπτει να πληρούνται. Συγκεκριμένα ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού του αστικού αδικήματος, όπως δικογραφείται, προκύπτει ότι το επίδικο έργο περιορίζει την απόλαυση  συνηθισμένων ανέσεων του επίδικου ακινήτου, ήτοι την πρόσβαση του σε αυτό από δρόμο και την είσοδο σε χώρο στάθμευσης που διατηρείται σε αυτό.  Όπως έχει νομολογηθεί ο περιορισμός ή αποκλεισμός δικαιώματος διόδου (right of way) δύναται να στοιχειοθετήσει το αστικό αδίκημα της οχληρίας[17].

Εν προκειμένω είναι παραδεκτό και δεικνύεται και από τις φωτογραφίες που αμφότερες οι πλευρές καταχώρησαν ότι έχει κτιστεί για τους σκοπούς του επίδικου έργου περιτοίχισμα, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στον αγροτικό δρόμο (πρώην σιδηροδρομική γραμμή) και το επίδικο ακίνητο. Αυτός ο δρόμος χρησιμοποιείτο, έστω με άδεια των κοινοτικών αρχών, ως διάβαση για τη μετάβαση στο επίδικο ακίνητο. Επομένως προκύπτει αφενός να υφίσταται βάση αγωγής και αφετέρου με τα δεδομένα όπως τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου καταδεικνύεται και ορατή πιθανότητα επιτυχίας της αγωγής.

Τα ως άνω αναφέρονται χωρίς σε καμία περίπτωση να προβαίνω σε πλήρη εξέταση του πραγματικού και νομικού καθεστώτος της υπόθεσης. Αποτελούν τα ευρήματα του Δικαστηρίου σε αυτό το ενδιάμεσο στάδιο, σύμφωνα πάντα με τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου μέσω των ενόρκων δηλώσεων των μερών. Άλλωστε στο πρώιμο αυτό στάδιο της διαδικασίας δεν αναμένεται ούτε και είναι ορθό να επιλύονται και να αποφασίζονται αντικρουόμενα πραγματικά ζητήματα ή δύσκολα νομικά σημεία, για τα οποία θα ακολουθήσει λεπτομερής επιχειρηματολογία και ώριμη εξέταση στα πλαίσια της ακρόασης της ουσίας της αγωγής^[18].

Δεν πληρείται όμως η τρίτη προϋπόθεση του άρθρου 32, αυτή της ανεπανόρθωτης βλάβης, ότι θα είναι δύσκολο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο αν δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα. Όπως έχει νομολογηθεί ακόμα και αν οι Καθ’ ων η αίτηση είναι σε θέση να αποζημιώσουν πλήρως τους Αιτητές, σε περιπτώσεις όπου οι Καθ’ ων η αίτηση προβαίνουν σε παράνομες ενέργειες, το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διατάγματα όπως τα επίδικα[19]. Από την άλλη κρίνεται ως σημαντικός παράγοντας το αν οι ενέργειες των Καθ’ ων η αίτηση είναι παράνομες ή όχι. Αν δεν είναι παράνομες και η εκδίκαση αποζημιώσεων αποτελεί επαρκή θεραπεία, τότε δεν ικανοποιείται πλήρωση της τρίτης προϋπόθεσης του άρθρου 32[20].

Στην υπό εξέταση αίτηση δεν έχει καταδειχθεί ότι δεν δύναται να υπολογιστεί ποσό αποζημίωσης, ούτε ότι δεν θα μπορούν οι Καθ’ ων η αίτηση να αποζημιώσουν τον Αιτητή, αν επιτύχει η αγωγή του. Παρά τα προβλήματα υγείας των ενοικιαστών του Αιτητή, δεν έχει τεκμηριωθεί ότι δεν μπορούν να μετακινηθούν για 10-60 μέτρα, απόσταση που αναντίλεκτα προκύπτει ότι χρειάζεται να διανύσει κάποιος ώστε να εισέλθει στο επίδικο ακίνητο.  

Οι πράξεις των Καθ’ ων η αίτηση, δεν είναι παράνομες. Τουναντίον όπως κατέδειξε η μαρτυρία που προσέφεραν, το επίδικο έργο είχε προγραμματιστεί, εξασφάλισε υψηλή χρηματοδότηση και αναμένεται από την κοινότητα για να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων της. Η όποια ενέργεια των Καθ’ ων η αίτηση δεν προκύπτει να λήφθηκε παράνομα, ενώ υφίσταται και τεκμήριο νομιμότητας των ενεργειών της διοίκησης[21]. Συνεπώς και με δεδομένα ότι αφενός οι πράξεις των Καθ’ ων η αίτηση είναι καθ’ όλα νόμιμες και αφετέρου ότι τυχόν αποζημίωση του Αιτητή θα αποτελέσει επαρκή θεραπεία, καταλήγω ότι δεν πληρείται η τρίτη προϋπόθεση.

Επιπλέον και το ισοζύγιο της ευχέρειας, γέρνει υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση. Οι τελευταίοι παρουσίασαν μαρτυρία που στοιχειοθετεί ότι τυχόν έκδοση του διατάγματος θα τους προκαλέσει σοβαρή ζημιά, αφού στο συμβόλαιο τους με εργολάβο για το επίδικο έργο προβλέπεται ρήτρα καθυστέρησης τουλάχιστον €500 ημερησίως. Οποιαδήποτε περαιτέρω καθυστέρηση δύναται να οδηγήσει σε πολλαπλάσιο κόστος, περιλαμβανομένου κόστους αναστολής εργασιών, επανασχεδιασμού, κατεδαφίσεων και νέων κατασκευών και θα προκαλέσει αναστάτωση στην κοινότητα, η οποία δεν θα μπορεί να εκμεταλλευτεί άμεσα τον χώρο, για την πραγματοποίηση διαφόρων εκδηλώσεων.

Από την άλλη όπως προαναφέρθηκε ο Αιτητής έχει πρόσβαση στο επίδικο ακίνητο με τα πόδια. Χρειάζεται κάποιος να περπατήσει 10 μέτρα σήμερα για να φτάσει στο ακίνητο, ενώ ακόμα και αν δεν εγκριθεί η αίτηση του για παροχή διόδου, με το τέλος του έργου η απόσταση από τον χώρο που μπορεί να σταθμεύσει το όχημα του είναι αυτή των 60 μέτρων. Σε κάθε όμως περίπτωση από το 2009 τουλάχιστον είχε ενημερωθεί ο τότε ιδιοκτήτης ότι οποιαδήποτε χρήση της σιδηροδρομικής γραμμής για σκοπούς πρόσβασης προϋποθέτει την εξασφάλιση νόμιμου δικαιώματος διόδου και ότι δεν θα αποκοπεί οποιαδήποτε νόμιμη πρόσβαση. Από τότε μόλις 17 χρόνια μετά έγινε αίτηση για εξασφάλιση διόδου και αφού επήλθαν οι συνέπειες της έναρξης του έργου.

Όπως αναφέρεται στην Dennis and another v Ministry of Defence [2003] EWHC 793 (QB):

«If public interest is considered at the remedy stage and since the court has a discretion, the nuisance may continue but the public, in one way or another, pays for its own benefit.»

Στην Brothers Enterprises Ltd v New World Hospitality UK Ltd [2017] EWHC 2455 (Ch), εξηγήθηκε ότι η αποκοπή του χώρου της τουαλέτας από εστιατόριο, είχε σκοπό την ανακαίνιση παλαιού κτιρίου και εφόσον δόθηκε εναλλακτική οδός, κρίθηκε ότι θα ήταν καταπιεστικό να εκδοθεί σχετικό διάταγμα παύσης εργασιών.

Αναλόγως στην προκείμενη περίπτωση. Ένα έργο που αξίζει πέραν του εκατομμυρίου και θα αναβαθμίσει μια κοινότητα, θα ήταν άδικο να παύσει και συνακόλουθα να επωμιστούν οι Καθ’ ων η αίτηση ποσά αποζημιώσεων προς τον εργολάβο, ειδικά από τη στιγμή που παρέχεται εναλλακτική οδός στον Αιτητή. Το δημόσιο συμφέρον, σε συνδυασμό με τη στάση του Αιτητή, ο οποίος δύνατο να εξασφαλίσει δικαίωμα διόδου σε προγενέστερο στάδιο, ενώ διατηρεί αυτό του το δικαίωμα και υπάρχει επαρκής πρόσβαση στο ακίνητο του, γέρνουν το ισοζύγιο υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση.

Τέλος με την αίτηση για προσωρινό διάταγμα επιζητείται ταυτόσημη θεραπεία με την τελική. Το ζήτημα παροχής ταυτόσημων θεραπειών με την αγωγή, δεν αποκλείεται. Εξετάζεται ως προς τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης και αποτελεί ζήτημα ειδικών περιστάσεων^[22]. Επίσης είναι ορθό ότι δεν χορηγείται ουσιαστική θεραπεία από το ενδιάμεσο αυτό στάδιο, και κάτω από τον μανδύα της αίτησης για προσωρινό μέτρο^[23]. Όταν τυχόν έκδοση τους επιφέρει ουσιαστικά και τον τερματισμό διαφοράς μεταξύ των διαδίκων ή του ενδιαφέροντος τους να συνεχίσουν με την ταχύτατη εκδίκαση της κυρίως αίτησης, σε συνάρτηση πάντοτε με το ισοζύγιο της ευχέρειας, δεν πρέπει να παραχωρούνται^[24]. Εξουσία, υπέρ της έκδοσης τέτοιων διαταγμάτων, πρέπει να ασκείται με ιδιαίτερη φειδώ και εκεί όπου η ανάγκη και η φύση της υπόθεσης επιβάλλει, σε συνάρτηση πάντοτε με το ισοζύγιο της ευχέρειας^[25].

Στην υπό κρίση αίτηση, τα αιτούμενα διατάγματα, μεταξύ αυτών και διατάγματα για παροχή αποζημιώσεων στον Αιτητή, σε αυτό το ενδιάμεσο στάδιο, δεν δύναται να εκδοθούν καθώς απαιτούν τελική κρίση επί των επίδικων ζητημάτων. Απαιτούν απόφανση επί της ύπαρξης ή όχι οχληρίας ή παράνομης επέμβασης, αλλά και υπολογισμό, χωρίς να παρουσιαστεί μαρτυρία γνώμης, σχετικών αποζημιώσεων. Ακόμη όμως και τα διατάγματα που επιζητούν παύση των εργασιών μέχρι τελικής εκδίκασης της Απαίτησης ή απόφασης στην αίτηση για παροχή δικαιώματος διόδου, αν εγκρίνονταν θα δημιουργούσαν συνέπειες που επιφέρει η τελική απόφαση. Θα επιβάρυναν τους Καθ’ ων η αίτηση με την πληρωμή αποζημιώσεων στον εργολάβο και θα καθυστερούσαν ένα έργο εκατομμυρίου, εις βάρος ολόκληρης της κοινότητας.

 

8.    Κατάληξη

Η Αίτηση απορρίπτεται. Επιδικάζονται έξοδα εναντίον του Αιτητή και υπέρ των Καθ’ ων η αίτηση. Το ποσό καθορίζεται στα €1200 πλέον ΦΠΑ ως ο συνοπτικός υπολογισμός στον οποίο προέβη το Δικαστήριο (Βλ. Θεσμό 39.4 (1) (α) και 39.7). Λαμβάνεται επίσης υπόψη ότι οι διάδικοι δεν καταχώρησαν σχετικό κατάλογο ως ήταν καθήκον τους και ο Θεσμός 39.9 ορίζει.

 

(Υπ.)………………………………

Α. Λουκά Ε.Δ.

Πιστό Αντίγραφο

Πρωτοκολλητής