ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

Ενώπιον:  Α. ΛΟΥΚΑ, Ε.Δ.

                                                                               Γενική Αίτηση Αρ.: 496/25

 

Αναφορικά με την Μαρούλα Ιωάννου (ΑΔΤ [ ]) τέως από Λευκωσία

 

Αναφορικά με την Αίτηση της Μαρίας Αντωνίου, διαχειρίστριας της περιουσίας της ως άνω αποβιώσασας, δυνάμει εγγράφων διαχείρισης, που της παραχωρήθηκαν στο πλαίσιο της υπ’ αριθ. 449/2025 Αίτησης Διαχείρισης

 

Μεταξύ:

Μαρίας Αντωνίου

Ενάγουσας

Και

 

1.    Στέλλας Χαραλάμπους

2.    Ιωάννας Παπαδοπούλου

Εναγόμενων

 

Ημερομηνία: 27/5/2026

 

Εμφανίσεις:

Για Ενάγουσα: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ Δ.Ε.Π.Ε

Για Εναγόμενη 1: κα. Ε. Καρτελιά για ΧΑΒΙΑΡΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΔΕΠΕ

Για Εναγόνενη 2: κα. Μ. Γιαγκουλλή για Ανδρέας Χατζησέργης ΔΕΠΕ

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

Η Ενάγουσα είναι η διαχειρίστρια της περιουσίας της θανούσας, όπως αναφέρεται στον τίτλο της Αίτησης. Οι Εναγόμενες είναι οι κόρες του προαποβιώσαντος αδερφού της θανούσας, μοναδικές κληρονόμοι, αφού η θανούσα δεν κατέλειπε σύζυγο, γονείς ή τέκνα όταν απεβίωσε την 21/3/2025.

Με την αίτηση της η διαχειρίστρια Ενάγουσα αξιώνει τα κάτωθι:

«Α. Απόφαση και/ή διάταγμα και/ή οδηγίες του Σεβαστού Δικαστηρίου αναφορικά με την ερμηνεία του άρθρου 51 του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου (Κεφ. 195), το οποίο εφαρμόζεται και αφορά τα τέκνα ή άλλους κατιόντες αποβιωσάντων και δη, το κατά ποσό τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα διαδικασία όπου οι μόνοι κληρονόμοι της αποβιώσασας είναι οι δύο ανιψιές της.

Β. Σε περίπτωση, που το άρθρο 51 του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου (Κεφ. 195) τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα διαδικασία, απόφαση και/ή διάταγμα και/ή οδηγίες του Σεβαστού Δικαστηρίου σε σχέση με τον τρόπο συνυπολογισμού από τη Διαχειρίστρια των παροχών εν ζωή που έλαβαν οι κληρονόμοι από την αποβιώσασα στον καθορισμό του κληρονομικού τους μεριδίου.

Γ. Οδηγίες ως προς τον τρόπο διανομής της κινητής και ακίνητης περιουσίας της αποβιώσασας μετά την πληρωμή όλων των χρεών και των υποχρεώσεων, με τα οποία βαρύνεται η κληρονομιά.»

H Ενάγουσα με την ένορκη της δήλωση εξηγεί ότι η Εναγόμενη 2 της ανέφερε ότι επειδή η Εναγόμενη 1 ήταν χήρα, άνεργη με τρία παιδιά τα οποία ήταν ενήλικες και επειδή δεν είχε την οικονομική ευχέρεια να στηρίξει τα παιδιά της, η αποβιώσασα θέλοντας να τη βοηθήσει και να την στηρίξει οικονομικά, της δώρισε μέρος των ακινήτων της. Η Εναγόμενη 2, επίσης ανέφερε στην Ενάγουσα ότι η θανούσα απεβίωσε ξαφνικά μετά από σύντομη ασθένεια και προτού προλάβει να της δώσει αυτά που της υποσχέθηκε. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, η Εναγόμενη 2 να έχει αδικηθεί αφού δεν έλαβε τελικά το κληρονομικό μερίδιο που η θεία της επιθυμούσε να της δώσει. Η Εναγόμενη 1 δεν έδωσε σχετικά στοιχεία στην Ενάγουσα και έτσι η τελευταία προέβη σε σχετική έρευνα, μέσω της οποίας αποκαλύφθηκαν τα ακόλουθα:

Η αποβιώσασα διατηρούσε λογαριασμό με υπόλοιπο €1.824,76.

Σύμφωνα με το πιστοποιητικό έρευνας ακίνητης ιδιοκτησίας με εμπράγματα βάρη ημ. 30/5/2025, εντοπίστηκαν επ’ ονόματι της αποβιώσασας κατά την ημερομηνία θανάτου της 2 ακίνητα:

(Α) η κατοικία της η οποία αναφέρεται ως χωράφι αξίας: €48.800- και

(Β) ένα χωράφι, αξίας: €17.200-.

Δεν εντοπίστηκε επ’ αυτών οποιοδήποτε εμπράγματο βάρος.

Σύμφωνα με το πιστοποιητικό έρευνας ακίνητης ιδιοκτησίας αποξενωθέντων ακινήτων (για τα τελευταία 20 χρόνια) ημ. 30/5/2025, εντοπίστηκαν επ’ ονόματι της αποβιώσασας τα ακόλουθα 6 αποξενωθέντα ακίνητα:

(1) Κήπος, ο οποίος αποξενώθηκε δυνάμει δωρεάς την 16/5/2024.

(2) Χωράφι, με δηλωθείσα τιμή πώλησης την 1/12/2022 €20.000,00 και αποδεχθείσα τιμή τα €65.000,00,

(3) Χωράφι, που αποξενώθηκε δυνάμει δωρεάς την 14/11/2022,

(4) Χωράφι, με δηλωθείσα τιμή πώλησης την 7/8/2007 €111.059,09,

(5) Χωράφι, που αποξενώθηκε δυνάμει δωρεάς στις 19/10/2022,

(6) Χωράφι, με δηλωθείσα τιμή πώλησης την 7/11/2002 €15.377,41.

Σύμφωνα με το εν λόγω πιστοποιητικό έρευνας από τα πιο πάνω ακίνητα ενόσω η αποβιώσασα ήταν εν ζωή δόθηκαν υπό μορφή δωρεάς στην Εναγόμενη 2 μερίδιο 1/3, ως η ίδια ανέφερε, επί του Κήπου, υπό στοιχείο 1 πιο πάνω με αξία σε €40.567.

Στην Εναγόμενη 1 ενόσω η αποβιώσασα ήταν εν ζωή δόθηκαν υπό μορφή δωρεάς :

(1) Μερίδιο 2/3, ως η ίδια ανέφερε, επί του Κήπου, ως το στοιχείο (1) πιο πάνω με αξία €81.134.

(2) Χωράφι, Μερίδιο: ΟΛΟ, υπό στοιχείο (3) πιο πάνω. Η αξία του εν λόγω χωραφιού ανέρχεται σε €116.400.

(3) Χωράφι, Μερίδιο: ΟΛΟ, ως το στοιχείο (5) πιο πάνω. Η αξία του εν λόγω χωραφιού ανέρχεται σε €102.900.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι οι αναφερόμενες αξίες προέρχονται από τις αξίες γενικής εκτίμησης ακινήτων του Κτηματολογίου την 1/1/2021.

Η Ενάγουσα προσθέτει ότι σε μεταξύ των μερών συνάντηση οι Εναγόμενες αποδέχτηκαν τις υπέρ τους δωρεές από την θανούσα. Διαφωνούν όμως για το αν αυτές θα πρέπει να θεωρηθούν ως παροχές εν ζωή. Είναι λοιπόν καθοριστικής σημασίας να αποφασιστεί κατά πόσο οι Εναγόμενες και μοναδικές κληρονόμοι της δύνανται να θεωρηθούν ως κατιούσες της αποβιώσασας εν τη εννοία του άρθρου 51 του Κεφ. 195 και, ακολούθως, αν το άρθρο αυτό τυγχάνει εφαρμογής, κατά πόσο μπορούν να θεωρηθούν οι δωρεές, στις οποίες προέβη η αποβιώσασα προς όφελος και των δύο κληρονόμων ενόσω ήταν εν ζωή, ως παροχές εν ζωή. Προς τούτο η Ενάγουσα ζητεί οδηγίες από το Δικαστήριο.

Η Εναγόμενη 1 με την ένσταση της υποστηρίζει ότι το άρθρο 51 του Κεφ. 195 δεν τυγχάνει εφαρμογής αφού οι κληρονόμοι της αποβιώσασας είναι ανιψιές, δεν είναι τέκνα ή κατιούσες της αποβιώσασας, καθότι έλκουν τα κληρονομικά τους δικαιώματα από τον πατέρα τους και αδελφό της αποβιώσασας, ο οποίος προαπεβίωσε της αποβιώσασας και είναι εκ πλαγίου συγγενής της. Οι όποιες δωρεές έγιναν από την αποβιώσασα, ενόσω ζούσε, προς τις Εναγόμενες δεν αποτελούν παροχές εν ζωή, αφού δεν είχαν ως σκοπό την αποκατάσταση των Εναγόμενων. Περαιτέρω εξηγεί η Εναγόμενη 1, ότι δεν έχει παρουσιαστεί μαρτυρία για την αξία των περιουσιακών στοιχείων, που επιδιώκεται να θεωρηθούν ως «παροχή εν ζωή» κατά το χρόνο θανάτου της αποβιώσασας.

Η Εναγόμενη 1 ζητεί ως θεραπεία να πληρωθεί στον Χρύσανθο Ιωνά από τον λογαριασμό διαχείρισης το ποσό των €1.300 για τα έξοδα κηδείας της αποβιώσασας, που καταβλήθηκαν από τον ίδιο. Αιτείται επίσης οδηγίες του Σεβαστού Δικαστηρίου, σύμφωνα με τις οποίες η κινητή και ακίνητη περιουσία της αποβιώσασας μετά την πληρωμή όλων των χρεών και των υποχρεώσεών της να διανεμηθεί σε ίσα μερίδια στις δύο κληρονόμους.

Με ένορκη της δήλωση η Εναγόμενη 1 εξηγεί ότι η αποβιώσασα είχε βαφτίσει την μια κόρη και τον γιό της. Την 07/8/2007 και την 1/12/2022 μεταβίβασε δυνάμει δωρεάς στη βαφτιστήρα της, τα ακίνητα υπό στοιχεία 2 και 4. Υποστηρίζει ότι πρόκειται για μεταβίβαση που έγινε λόγω αγάπης και στοργής.

Περαιτέρω, η αποβιώσασα, ενόσω ζούσε και δη την 19/10/2022 και την 14/11/2022 μεταβίβασε δυνάμει δωρεάς στο όνομά της Εναγόμενης 1 τα ακίνητα υπό στοιχεία 2 και 5, προκειμένου να τα μεταβιβάσει στον γιο της, Χρύσανθο Ιωνά, κατά την ημέρα των γενεθλίων του, ως δώρο από την ίδια, επειδή τον υπεραγαπούσε, πράγμα που η Εναγόμενη 1 έπραξε.

Η Εναγόμενη 2 υποστηρίζει ότι η θανούσα έτρεφε αισθήματα λατρείας για τον γιο της, ως βαφτιστήρι της, διότι είχε το όνομα της μητέρας της. Τόσο ο γιος της, όσο και η ίδια ήταν οι μόνοι, που επισκέπτονταν την αποβιώσασα σε καθημερινή βάση, καθότι διέμεναν στην ίδια γειτονιά και υπήρχε στενή σχέση. Τους θεωρούσε την μοναδική της οικογένεια, γεγονός, που μπορούν να επιβεβαιώσουν και οι συγχωριανοί του. Παρείχαν φροντίδα και οτιδήποτε κατά καιρούς χρειαζόταν η αποβιώσασα. Η Εναγόμενη 2 δεν διέμενε στην περιοχή.

Την 16/5/2024 η αποβιώσασα μεταβίβασε δυνάμει δωρεάς το 1/3 μερίδιο του υπό στοιχείο 1 στην Εναγόμενη 2 και τα 2/3 στην Εναγόμενη 1, με σκοπό να τα μεταβιβάσουν από 1/3 μερίδιο του εν λόγω ακινήτου στις θυγατέρες τους, στις οποίες είχε τάξει το εν λόγω ακίνητο. Η ίδια διαφωνεί με την Ενάγουσα ότι αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα μετά το θάνατο του συζύγου της και προς τούτο επισυνάπτει καταστάσεις λογαριασμού της ίδιας και του γιού της. Επισημαίνει ότι οι δωρεές απέχουν περί τον ένα χρόνο από το θάνατο του συζύγου της.

Η Εναγόμενη 2 εισηγείται μέσω των λόγων ένστασης της ότι το άρθρο 51 του Κεφ.195 τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα περίπτωση, διότι η αποβιώσασα δεν είχε σύζυγο, ούτε παιδιά και οι γονείς της προαπεβίωσαν της αποβιώσασας. Οι πλησιέστεροι κληρονόμοι της αποβιώσασας είναι οι ανιψιές της και είναι κατιόντες τρίτου βαθμού της αποβιώσασας. Οι δωρεές που έγιναν εν ζωή από την αποβιώσασα προς την Εναγόμενη 1, αποτελούν παροχές εν ζωή, που αποσκοπούσαν στην οικονομική αποκατάσταση της Εναγόμενης 1.

Με την ένορκη της δήλωση η Εναγόμενη 2 επιμένει ότι οι δωρεές έγιναν προς την Εναγόμενη 1 γιατί είχε χάσει τον σύζυγο της και είχε τρία τέκνα. Η αξία των τριών ακινήτων που έλαβε η Εναγόμενη αρ.1 είναι συνολικής αξίας €300,434.-, ενώ η αξία του ακινήτου που έλαβα η ίδια είναι €40,567. Καταλογίζει στον γιό της Εναγόμενης 1 ότι έλαβε τους τίτλους ιδιοκτησίας από το σπίτι της θανούσας, ότι κλείδωσε την οικία και δεν επέτρεπε σε κανένα να εισέλθει, ενώ ο ίδιος μπαινόβγαινε και αποκόμιζε πράγματα, τιμαλφή και χρήματα, όπως πληροφορήθηκε από γείτονα. Προς τούτο κλήθηκε η Αστυνομία μετά από καταγγελία που έγινε και μετά από την ενέργεια αυτή η Εναγόμενη 1 και ο γιός της έδωσαν κλειδί της οικίας και στην Εναγόμενη 2.  Διαπίστωσε ότι το σπίτι βρισκόταν σε τραγική κατάσταση, ενώ δεν αποδέχεται ότι η Εναγόμενη 1 και ο γιός της επισκέπτονταν με την συχνότητα που ισχυρίζονται τη θανούσα.

 

Δικαιοδοσία για εξέταση από το Δικαστήριο τέτοιου είδους αιτήσεων δίδει το άρθρο 53 (1) του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμος (ΚΕΦ.189), όπου προνοείται ότι:

«Πρoσωπικoί αvτιπρόσωπoι ή oπoιoσδήπoτε από αυτoύς, πιστωτές, κληρoδόχoι ή oι πλησιέστερoι συγγεvείς, ή πρόσωπα πoυ αξιώvoυv μέσω τωv εv λόγω πιστωτώv ή δικαιoύχωv με εκχώρηση ή με άλλo τρόπo, δύvαvται vα ζητήσoυv από τo Δικαστήριo με εvαρκτήρια κλήση (originating summons) τηv επίλυση, χωρίς διαχείριση της κληρovoμιάς σε Δικαστήριo, oπoιoυδήπoτε από τα πιo κάτω ζητήματα ή θέματα:

(α) oπoιoδήπoτε ζήτημα πoυ επηρεάζει τα δικαιώματα ή τα συμφέρovτα τoυ πρoσώπoυ πoυ αξιώvει ότι είvαι πιστωτής, κληρoδόχoς, o πλησιέστερoς συγγεvής ή εκ τoυ vόμoυ κληρovόμoς»

Όπως έχει νομολογηθεί το Δικαστήριο δύναται να αποφασίσει κάποια θέματα και να επιλύσει κάποια αμφίρροπα ή αμφισβητούμενα σημεία που εγείρονται κατά τη διαχείριση περιουσίας αποβιώσαντα, επιλαμβάνεται των εγειρόμενων θεμάτων και επιλύει τα παραπεμφθέντα ζητήματα, δίδοντας σχετικές οδηγίες[1].

Ανάλογο είναι και το ζήτημα που τίθεται ενώπιον μου, ήτοι απόφανση για το αν έχει ισχύ το άρθρο 51 του Κεφ. 195 ως προς τις εν ζωή δωρεές της θανούσας. Αρχικά θα πρέπει να ξεκαθαριστεί ότι ακόμα και θετική να είναι η απάντηση στο πρώτο αιτητικό της αίτησης, το Δικαστήριο δεν έχει την ευχέρεια να προβεί στη διανομή της περιουσίας και να δώσει σχετικές οδηγίες για αυτήν. Αυτό διότι δεν έχει προσφερθεί μαρτυρία, ως προς τις αξίες των δωρισθέντων ακινήτων κατά την ημερομηνία θανάτου της δωρήτριας. Όπως έχει νομολογηθεί η αξία της παροχής υπολογίζεται με βάση την ημερομηνία του θανάτου[2]. Εν τη απουσία λοιπόν τέτοιας μαρτυρίας, ως προς την αξία των ακινήτων κατά τη μέρα του θανάτου, δεν έχει αποδειχθεί η σχετική αξία τους, με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να μην δύναται να υπολογίσει την αξία της κατ’ ισχυρισμό παροχής.

Αναλόγως και οι αξιώσεις της Εναγόμενης 2 δεν έχουν περιθώριο επιτυχίας αφού τα όποια έξοδα κηδείας δεν πληρώθηκαν από την ίδια, το πρόσωπο που τα κατέβαλε δεν είναι διάδικος στη διαδικασία και τέλος δεν τέθηκε καν από την Ενάγουσα ότι υπάρχει η όποια σχετική αξίωση από τον οποιονδήποτε.

Οι συνήγοροι των Εναγόμενων κατέθεσαν εμπεριστατωμένες αγορεύσεις, αναφορά στις οποίες θα γίνει κατωτέρω.

Επί του καίριου ζητήματος το άρθρου 51 του Κεφ. 195, κρίνεται σκόπιμο όπως παρατεθούν τόσο το ελληνικό όσο και το αγγλικό κείμενο:

«Any child or other descendant of the deceased who becomes entitled to succeed to the statutory portion, and to the undisposed portion if any, shall in reckoning his share bring into account all movable property and immovable property that he has at any time received from the deceased-

(a)  by way of advancement; or (b) under a marriage contract; or (c) as dower or (d) by way of gift made in contemplation of death»

και το ελληνικό κείμενο έχει ως εξής:

«Οπoιoδήπoτε τέκvo ή άλλoς κατιώv τoυ απoβιώσαvτoς o oπoίoς καθίσταται δικαιoύχoς για διαδoχή στo βάσει τoυ vόμoυ μη διαθέσιμo μέρoς της κληρovoμιάς και στo τυχόv αδιάθετo μέρoς της κληρovoμιάς, λoγαριάζει κατά τov υπoλoγισμό της μερίδας τoυ, oπoιαδήπoτε κιvητή ιδιoκτησία και ακίvητη ιδιoκτησία πoυ λήφθηκε από αυτόv από τov απoβιώσαvτα σε oπoιoδήπoτε χρόvo-

(α) με παρoχή εv ζωή ή (β) δυvάμει γαμικής σύμβασης ή (γ) ως πρoίκα ή (δ) με δωρεά λόγω θαvάτoυ:»

Κρίσιμο εν προκειμένω είναι αν οι Εναγόμενες, ανιψιές της θανούσας, εμπίπτουν εντός του όρου του κατιόντα (descendant), όπως το επίμαχο άρθρο προνοεί.

Η δικηγόρος της Εναγόμενη 2 εδράζει το επιχείρημα της σε απόσπασμα του συγγράμματος Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο, Αχ. Αιμιλιανίδης, 2^η έκδοση σελ. 166, όπου αναφέρεται ότι στην έννοια του κατιόντα για τους σκοπούς του άρθρου 44 πιστεύεται ότι θα πρέπει να δοθεί ευρεία έννοια που να περιλαμβάνει και συγγενείς εκ πλαγίου, όπως οι Εναγόμενες. Εκείνο που παραγνωρίζει όμως είναι ότι στο ίδιο σύγγραμμα στις σελίδες 181 επόμενες, αναλύεται και το επίδικο άρθρο 51, εξηγόντας μάλιστα την έννοια του Hotchpot. Εκεί ο συγγραφέας καταγράφει ότι το άρθρο 51 εφαρμόζεται σε τέκνα και κατιόντες τέκνου και όχι γενικώς σε κατιόντες, όπως η Εναγόμενη 2 εισηγείται.

Αναλόγως και η αναφορά στην Αντωνιάδης κ.α. V. Γεωργίου κ.α., Πολιτικές Εφέσεις 11/14 και 12/14, 16/3/2022, ότι στους κατιόντες διαδοχής συγκαταλέγονται οι γονείς του αποβιώσαντος, τα αδέλφια του και τα παιδιά τους, δεν μπορεί να έχει εφαρμογή στην υπό κρίση αίτηση. Αρχικά το απόσπασμα αυτό, είναι από την πρωτόδικη απόφαση όπως το εφετείο το παρέθεσε. Έπειτα και εκεί είναι το άρθρο 44 που ερμηνεύεται και όχι το άρθρο 51. Η ερμηνεία του άρθρου 44, τόσο στο σύγγραμμα όσο και στη νομολογία, δεν μπορεί να συνδεθεί με ερμηνεία του άρθρου 51, αφού το πρώτο άπτεται του τι δικαιούται επιζώντας σύζυγος και το δεύτερο το ζήτημα της συνεισφοράς (Hotchpot). Είναι λοιπόν σε ερμηνεία αυτού του ζητήματος, της συνεισφοράς, στην οποία οφείλει να προβεί το Δικαστήριο. Αν και ο νόμος ερμηνεύεται στο σύνολο του, το Δικαστήριο οφείλει να ερμηνεύσει τον σκοπό της διάταξης και όχι να υιοθετήσει ερμηνεία άλλων άρθρων του νόμου, ώστε να απαντήσει στο επίδικο.

Το άρθρο 51 δεν διευκρινίζει αν η αναφορά σε κατιόντες επεκτείνεται και σε πλάγια γραμμή ή αφορά τους κατιόντες των τέκνων. Όπως αναφέρθηκε και στην Κυριακίδης κ.α. ν. Δικηγορόπουλου κ.α. [2012] 1 Α.Α.Δ. 1164 όταν:

«το λεκτικό του Νόμου δεν προσδιορίζει το χρόνο υπολογισμού της αξίας της περιουσίας που ο κληρονομούμενος είχε παραχωρήσει κατά τη διάρκεια της ζωής του. Ως εκ τούτου, θα επιχειρήσουμε να ανιχνεύσουμε την πρόθεση του Νομοθέτη με αναφορά στους ερμηνευτικούς κανόνες. Παρενθετικά σημειώνουμε ότι η ερμηνεία με αναφορά στο σκοπό του νομοθετήματος, έχει πλέον νομολογιακά εδραιωθεί (Ξενοδοχειακές Επιχειρήσεις Πλάζα Λτδ. κ.ά. ν. Συμβουλίου Βελτιώσεως Γερμασόγειας (1998) 3 Α.Α.Δ. 348). Στην προσπάθεια μας να διαπιστώσουμε την πρόθεση του Νομοθέτη θα λάβουμε υπόψη τους πιο κάτω ερμηνευτικούς κανόνες:

(α) Ένας Νόμος πρέπει να ερμηνεύεται στο σύνολό του (Georghiades v. Republic (1969) 3 C.L.R. 396, P. Katsaras and others v. Republic (1973) 3 C.L.R. 145),

(β) Ένας Νόμος δεν μπορεί να ερμηνεύεται με τρόπο που οδηγεί σε άδικα, παράδοξα, παράλογα ή άτοπα αποτελέσματα (Katsaras (πιο πάνω), Southfields Industries Ltd. ν. Δήμου Λευκωσίας (1995) 3 Α.Α.Δ. 59 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Ευαγόρου (2003) 2 Α.Α.Δ. 82) και

(γ) Ο σκοπός για τον οποίο έχει θεσπιστεί ο Νόμος αποτελεί σημαντικό παράγοντα για σκοπούς της ορθής ερμηνείας του (Ράφτης ν. Δημοκρατίας (2002) 3 Α.Α.Δ. 345).»

Όπως αναφέρει ο Αιμιλιανίδης[3] στο ίδιο σύγγραμμά το κυπριακό κληρονομικό δίκαιο παραμένει σε γενικές γραμμές αμετάβλητο από την αγγλοκρατία και στηρίζεται πρωτίστως στις αρχές του κοινοδικαίου. Στο κοινοδίκαιο σειρά συγγραμμάτων και νομολογίας καθιέρωσαν τον κανόνα της συνεισφοράς (hotchpot) και ειδικότερα της παροχής εν ζωή (advancement). Στο σύγγραμμα Williams on Executors and Administrators, Vol. 2, 1960, σελ.894 παρ. 1401, κάτω από τον τίτλο hotchpot, διαβάζουμε τα εξής:

“The intent of the statute was to make the provisions for all the children of the intestate equal, as far as could be estimated…. This provision applied only to the distribution of the estates of intestate fathers”

Στην αγγλική νομολογία και συγκεκριμένα στην Hardy v Shaw and another [1975] 2 All ER 1052, υιοθετήθηκαν τα αναφερόμενα στην Taylor v Taylor (1875) LR 20 Eq, όπου αναφέρθηκε ότι:

«I have always understood that an advancement by way of portion is something given by the parent to establish the child in life, or to make what is called a provision for him. »

Στην Re Hayward (deceased); Kerrod v Hayward Jean [1957] 2 All ER 474 καταγράφεται ότι:

«It will be seen that these provisions treat the interests taken by the children on an intestacy as portions, and the children are required to bring into account any sums representing advances by portion made to them respectively.»

Σχετικό είναι και το κάτωθι απόσπασμα στην Re Lacon; Lacon v Lacon [1891-94] All ER Rep 286

«It is said that whatever gifts are made by the father which it may be supposed will have to be distributed among the children or are given by the father to one child with a view to establishing him in life, are presumed to be portions within the meaning of the rule.»

Η βιβλιογραφία και η νομολογία στην Αγγλία λοιπόν, καθορίζουν τον σκοπό της συνεισφοράς και της παροχής εν ζωή ως το διαχωρισμό της περιουσίας μεταξύ αδερφιών από τους γονείς τους, δίκαια αφαιρώντας από την κληροδοσία ποσά και περιουσία που τέκνα έλαβαν εν ζωή από γονείς. Σαφώς περιόρισε την εφαρμογή της αρχής αυτής στην στενή έννοια των κατιόντων ήτοι στα τέκνα τους.

Αυτή η αρχή υιοθετήθηκε και στην κυπριακή νομολογία. Συγκεκριμένα στην Zalihe Veli and others ν. Sevim Ismael and others (V24) 1 CLR 15, αναφέρθηκε ότι:

«But section 51 comes into play. Under that section a child of the deceased who survived his parent would have to bring into account "in reckoning his share" any property received from the deceased in the matters specified. »

Όπως ορθά ανέφερε και η συνήγορος της Εναγόμενης 1, οι ως άνω αρχές της αγγλικής νομολογίας και βιβλιογραφίας, υιοθετήθηκαν στην Meyrem Enver v. Ahmet Ramadan Kasim and Others [1976] JSC 1186 ως κάτωθι:

«"Advancement" by way of portion is something given by the parent to establish a child in life or to make what is called a provision for him, not a mere casual payment of this kind. It is not every payment made to a child which is to be regarded as an advancement. It is a payment which has been made for the settlement of the child or the purpose for which the payment was made has been shown to be that which everyone would recognise as being for establishing the child or making a provision for the child.»

Οι πιο πάνω αναφορές συνάδουν και με το σύγγραμμα Κυπριακό Κληρονομικό Δίκαιο, όπως πιο πάνω, σελ. 180, όπου καταγράφεται πως η συνεισφορά υπολογίζεται για τέκνα και κατιόντες τέκνου. Αξίζει να αναφερθεί ότι ανάλογη είναι η διάταξη και στο ελληνικό κληρονομικό δίκαιο, ήτοι μόνο σε κατιόντες σε ευθεία γραμμή εφαρμόζεται η διάταξη της συνεισφοράς[4].

Εκ των ως άνω καταδεικνύεται ότι η αναφορά σε κατιόντες του άρθρου 51 δεν περιλαμβάνει κανένα άλλο πέραν των τέκνων και των κατιόντων αυτών και όχι απογόνων σε πλάγια γραμμή. Συνεπώς ως προς το αιτητικό (Α) της αίτησης το Δικαστήριο αποφασίζει ότι δεν εφαρμόζεται το άρθρο 51 στην υπό κρίση περίπτωση, για τις Εναγόμενες, ανιψιές της θανούσας.

Αναφορικά με τα έξοδα, εφόσον η Εναγόμενη 1 προώθησε τις θέσεις, υπέρ των οποίων αποφάσισε το Δικαστήριο, φρονώ ότι θα πρέπει να κριθεί ως η επιτυχών διάδικος. Συνεπώς επιδικάζονται έξοδα υπέρ της Εναγόμενης 1, ύψους 1300 ευρώ πλέον ΦΠΑ, ως ο συνοπτικός υπολογισμός του Δικαστηρίου (Μέρος 39.7 των ΚΠΔ), λαμβάνοντας υπόψη και τον Κατάλογο Εξόδων που η Εναγόμενη 1 καταχώρησε. Τα έξοδα να καταβληθούν από την περιουσία της κληρονομιάς, ως το αιτητικό (Ζ) της Ενάγουσας.

 

(Υπ.)………………………………

Α. Λουκά Ε.Δ.

 

Πιστό Αντίγραφο

Πρωτοκολλητής