ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Σατσιά, Ε. Δ.
Αρ. Απαίτησης: 837 / 2024
Μεταξύ:
1. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗ
2. ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗ
Εναγόντων
και
ΚΩΣΤΑ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗ
Εναγόμενου
Ημερομηνία: 17 Ιουνίου, 2026
Εμφανίσεις:
Για Εναγόμενο / Αιτητή: Λ. Παπαφιλίππου & Σία Δ.Ε.Π.Ε. και Αλέξανδρος Γ. Ιωαννίδης & Συνεργάτες
Για Ενάγοντες / Καθ’ ων η Αίτηση: Λ. Χατζηδημητρίου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.
ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
Αίτηση απόρριψης της Απαίτησης ημερομηνίας 08.08.2025 («Αίτηση»)
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Δια της παρούσης απαίτησης οι Ενάγοντες / Καθ’ ων η Αίτηση αξιώνουν αριθμό διαταγμάτων, αποφάσεων και δηλώσεων οι οποίες αποσκοπούν στην ακύρωση της αίτησης για διαχείριση με συνημμένη διαθήκη αρ. 469 / 2019 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας και όλων των αποφάσεων και ενεργειών οι οποίες έλαβαν χώρα στο πλαίσιο της προαναφερόμενης αίτησης / διαχείρισης, μεταξύ άλλων, λόγω απάτης, ψευδών παραστάσεων και δόλιας διαγωγής η οποία είχε ως σκοπό την αποστέρηση των Εναγόντων από τα κληρονομικά τους μερίδια στην περιουσία της Ελένης Φιλίππου Αντωνίου (εφεξής «Αποβιώσασα»). Αξιώνεται επίσης δήλωση ότι η διαθήκη της Αποβιωσάσης είναι παράνομη, διαταγή για χορήγηση εγγράφων διαχείρισης στους Ενάγοντες, ακύρωση μεταβίβασης ενός ακινήτου στον Εναγόμενο και εγγραφή μέρους του στους Ενάγοντες.
2. Η απαίτηση καταχωρίστηκε την 01.08.2024. Την ίδια ημέρα καταχωρίστηκε αίτηση για προσωρινό απαγορευτικό διάταγμα το οποίο να απαγορεύει στον Καθ’ ου η Αίτηση να μεταβιβάσει / πωλήσει / υποθηκεύσει / επιβαρύνει με οποιοδήποτε τρόπο, ή αποξενώσει το ακίνητο με αρ. εγγραφής 0/8545, τεμ. 114 στον Συνοικισμό Ανθούπολης στη Λευκωσίας (εφεξής «Ακίνητο») επί του οποίου σημειώνεται ότι υπάρχει διώροφη κατοικία, μέχρι την εκδίκαση της αγωγής.
3. Ο Εναγόμενος / Αιτητής είναι θείος των Εναγόντων, ήτοι αδελφός της μητέρας τους. Η Αποβιώσασα, γιαγιά των Εναγόντων, απεβίωσε το 2006. Θεωρούν ότι ο Αιτητής / Εναγόμενος χωρίς να πληροφορήσει τους υπόλοιπους κληρονόμους, προώθησε την αίτηση διαχείρισης προβάλλοντας τον εαυτό του ως τον μοναδικό κληρονόμο για να πετύχει τη μεταβίβαση του Ακινήτου επ’ ονόματι του αποκλείοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο τους υπόλοιπους νόμιμους κληρονόμους. Αναφέρουν οι Ενάγοντες ότι αφενός γνώριζαν για την ύπαρξη της διαθήκης, αφετέρου δεν αποποιήθηκαν των κληρονομικών τους δικαιωμάτων από τη μη διαθέσιμη μοίρα της περιουσίας της Αποβιωσάσης γιαγιάς τους.
4. Σημειώνω ότι το Δικαστήριο με διαφορετική σύνθεση εξέδωσε μονομερώς το αιτούμενο προσωρινό διάταγμα. Ακολούθως, εξέδωσε διάταγμα για επίδοση της αγωγής εκτός δικαιοδοσίας. Εν τέλει, το προσωρινό διάταγμα κατέστη απόλυτο δεδομένου του ότι ο Εναγόμενος δεν είχε εμφανιστεί στη διαδικασία μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία ήτο επιστρεπτέο.
5. Ο Εναγόμενος υπέβαλε σημείωμα εμφάνισης στις 26.09.2024 και δεύτερο σημείωμα εμφάνισης στις 10.01.2025. Στις 13.01.2025 καταχώρισε την ίδια αίτηση για διαγραφή της απαίτησης η οποία ωστόσο απορρίφθηκε από το Δικαστήριο με διαφορετική σύνθεση (ενδιάμεση απόφαση ημερ. 06.08.2025) δεδομένου του ότι δεν περιλήφθηκε στη βάση της αίτησης η ορθή νομική βάση χωρίς το Δικαστήριο να υπεισέλθει στην ουσία της αίτησης. Σημειώνεται ότι δεν επιδικάστηκαν έξοδα στο πλαίσιο της πρώτης αίτησης παραμερισμού, δεδομένου του ότι δεν είχε καταχωριστεί ένσταση.
6. Δύο μέρες μετά την απόρριψη της πρώτης αίτησης παραμερισμού καταχωρίστηκε η υπό κρίση Αίτηση.
Β. Η ΑΙΤΗΣΗ
7. Δια της Αίτησης ο Εναγόμενος / Αιτητής ζητά τις ακόλουθες θεραπείες:
7.1 Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται η ακύρωση και/ή η απόρριψη και/ή η διαγραφή και/ή ο παραμερισμός της υπό κρίση Απαίτησης υπ' αριθμόν 837/2024 λόγω του ότι συνιστά κατάχρηση διαδικασίας (abuse of process) και/ή λόγω του ότι οι Ενάγοντες κωλύονται εκ της συμπεριφοράς τους (estopped by conduct) να προωθούν την υπό κρίση Απαίτηση.
7.2 Διάταγμα του Δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται η ακύρωση και/ή η απόρριψη και/ή η διαγραφή και/ή ο παραμερισμός (set aside) του Εντύπου Απαίτησης (Έντυπο Αρ. 4, Μέρος 7, Κανονισμός 1(1)(α)) της υπό κρίση Απαίτησης και/ή η αναστολή της ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασίας.
8. Η Αίτηση βασίζεται στους Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικούς Κανονισμούς του 2023 (εφεξής «ΚΠΔ»), περιλαμβανομένων, αλλά χωρίς περιορισμό, στο Μέρος 3, κκ. 3.3 και 3.8, Μέρος 4, κ. 4.1(2), Μέρος 10, κ. 10.1(5), Μέρος 12, κ. 12.1(1)(α)(β), 12.1(2), 12.1(3), 12.1(9), Μέρος 22, κ. 22.1, Μέρος 23, κκ. 23.1(1), 23.3, 23.4, 23.5, 23.8(1), 23.10, 231.11, 23.12, 23.13, 23.15, 23.16, Μέρος 24, κκ. 24.1, 24.2, 24.3, 24.4, 24.5, 24.6, στον Περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμος (Κεφ. 189), στα άρθρα 2, 13, 54(2), στον Περί Δικαστηρίων Νόμο, Ν. 14/1960, στο κοινοδίκαιο, στο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, στη νομολογία, στις αρχές της επιείκειας, στις γενικές και συμφυείς εξουσίες και στη διακριτική εξουσία και πρακτική του Δικαστηρίου
9. Η Αίτηση υποστηρίζεται από την ένορκη δήλωση του κ. Γιώργου Χατζησωτηρίου, δικηγόρου στο γραφείο το οποίο εκπροσωπεί τον Αιτητή (εφεξής «ΕΔ ΓΧ») καθότι ο Αιτητής είναι μεγάλης ηλικίας και κατοικεί στο Ηνωμένο Βασίλειο.
10. Αναφέρεται στην ΕΔ ΓΧ, μεταξύ άλλων, ότι:
10.1 Η Αποβιώσασα, μητέρα του Αιτητή απεβίωσε την 28.09.2006. Είχε συντάξει και εκτελέσει διαθήκη στις 15.07.2006 στο πλαίσιο της οποίας κληροδότησε στον Αιτητή όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία της εντός και εκτός της Κυπριακής Δημοκρατίας περιλαμβανομένου του Ακινήτου (Τεκμήριο 2 ΕΔ ΓΧ).
10.2 Η διαθήκη της Αποβιωσάσης κατατέθηκε στο Ε.Δ. Λευκωσίας στις 13.10.2006 και έλαβε τον αριθμό 129/06.
10.3 Στις 03.07.2019 το δικηγορικό γραφείο Αλέξανδρος Ιωαννίδης & Συνεργάτες καταχώρησε Αίτηση Διαχείρισης με Συνημμένη Διαθήκη η οποία έλαβε τον αριθμό 469/2019 (Τεκμήριο 3 ΕΔ ΓΧ).
10.4 Την επόμενη ημέρα (04.07.2019) το εν λόγω δικηγορικό γραφείο προχώρησε στη δημοσίευση ανακοίνωσης στην εφημερίδα «Χαραυγή» στην οποία καταγραφόταν ότι δίδεται ειδοποίηση ότι μετά την παρέλευση οκτώ ημερών από την εν λόγω δημοσίευση θα υποβαλλόταν αίτηση στον Πρωτοκολλητή Επικύρωσης Διαθηκών του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας για επικύρωση της διαθήκης της Αποβιώσασας (Τεκμήριο 4 ΕΔ ΓΧ).
10.5 Ενόψει του ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε ένσταση στην επικύρωση της διαθήκης, ούτε και καταχωρήθηκε σχετικά προς τούτο caveat στον Πρωτοκολλητή Επικύρωσης Διαθηκών του Ε.Δ. Λευκωσίας, ως καθορίζεται από τον κανονισμό 24 του περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Αποβιωσάντων Διαδικαστικού Κανονισμόύ του 1955 (1/1955), ο Πρωτοκολλητής επικύρωσε τη διαθήκη της Αποβιώσασας.
10.6 Ως εκ τούτου, η διαχειρίστριά της περιουσίας της Αποβιώσασας, κα Ελευθερία Ευριπίδου, μεταβίβασε ολόκληρη την περιουσία της Αποβιώσασας στον Αιτητή / Εναγόμενο ενώ η μεταβίβαση του Ακινήτου ολοκληρώθηκε στις 05.12.2019.
10.7 Καταχωρήθηκαν από την Διαχειρίστρια τελικοί λογαριασμοί στις 23.12.2019. Ακολούθως, την 25.12.2019 η Αίτηση Διαχείρισης Αρ. 469/2019 έκλεισε.
10.8 Στις παραγράφους 29 και 30 της Ένορκης Δήλωσης του Κωνσταντίνου Θεοφανίδη (Ενάγων 1) ημερ. 01.08.2024, η οποία συνοδεύει την Αίτηση για έκδοση ενδιάμεσων διαταγμάτων, οι ίδιοι οι Ενάγοντες παραδέχονται ότι γνώριζαν από το 2012 τουλάχιστον για την ύπαρξη της διαθήκης της Αποβιωσάσης καθώς και ότι η Αποβιώσασα κληροδότησε ολόκληρη την περιουσία της στον Αιτητή / Εναγόμενο (Τεκμήριο 6 ΕΔ ΓΧ).
10.9 Προκύπτει ότι ενώ οι Ενάγοντες γνώριζαν για την ύπαρξη της διαθήκης της Αποβιωσάσης στην οποία κληροδοτείτο ολόκληρη η περιουσία της στον Αιτητή, οι ίδιοι επέλεξαν να παραμείνουν άπραγοι τουλάχιστον από το 2006 όταν καταρτίστηκε η Διαθήκη.
10.10 Ούτε και το 2012 προέβησαν σε οποιοδήποτε διάβημα όταν επικοινώνησε μαζί τους κάποια δικηγόρος εν ονόματι Μαριλένα Στυλιανού σχετικά με την κληροδότηση ολόκληρης της περιουσίας της Αποβιωσάσης στον Αιτητή καθώς και μετά τη δημοσίευση της ειδοποίησης για επικύρωση της Διαθήκη κατά το έτος 2019.
10.11 Επομένως, η παρούσα απαίτηση καταχωρίστηκε πολλά χρόνια μετά την παρέλευση του χρονικού διαστήματος που είχαν στη διάθεση τους για τη λήψη μέτρων για την μη επικύρωση της διαθήκης της Αποβιωσάσης, και ενώ ήταν εις γνώση τους η διαθήκη.
10.12 Εισηγείται ο ΓΧ ότι οι Ενάγοντες αποδέχθηκαν σιωπηρά και διά της συμπεριφοράς τους τη διαθήκη, αποποιούμενοι οποιουδήποτε δικαιώματος τους, αφού ενώ ήταν εις γνώση τους η διαθήκη, δεν έφεραν καμία ένσταση στην επικύρωση της και δεν καταχώρησαν caveat, ως προνοεί ο κανονισμός 24 του περ Διαχειρίσεως Περιουσιών Αποβιωσάντων Διαδικαστικού Κανονισμού του 1955 (1/1955).
10.13 Επομένως, οι Ενάγοντες κωλύονται να προωθούν την υπό κρίση Απαίτηση η οποία είναι καταχρηστική και ως τέτοια θα πρέπει να παραμεριστεί από το Δικαστήριο.
Γ. Η ΕΝΣΤΑΣΗ
11. Οι Ενάγοντες / Καθ’ ων η Αίτηση καταχώρισαν ένσταση στην Αίτηση στο σώμα της οποίας προβάλλονται δεκαέξι λόγοι ένστασης οι οποίοι μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως:
11.1 Ο Αιτητής εμποδίζεται να προωθεί την Αίτηση καθότι δεν έχει συμμορφωθεί με τη διαταγή του Δικαστηρίου όσον αφορά τα έξοδα της αίτησης για προσωρινά διατάγματα και ζητείται αναστολή της εκδίκασης της Αίτησης μέχρι τη συμμόρφωση του Αιτητή.
11.2 Η Αίτηση είναι αβάσιμη και η βάση της είναι εσφαλμένη κα/ή ελλιπής και δεν μπορεί να στηρίξει την Αίτηση και να δικαιολογήσει την έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων.
11.3 Δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έκδοση των αιτούμενων διαταγμάτων.
11.4 Η Αίτηση είναι καταχρηστική και παραβιάζει τα θεμελιώδη δικαιώματα των Εναγόντων.
11.5 Η Αίτηση είναι καταχρηστική καθότι αποτελεί επανακαταχώριση αίτησης η οποία ήδη έχει απορριφθεί από το Δικαστήριο και προσκρούει στον κανόνα του δεδικασμένου.
11.6 Η ένορκη δήλωση που στηρίζει την αίτηση περιέχει ανακρίβειες και δεν συμμορφώνεται με το Μ. 24.4(2).
11.7 Εάν εκδοθούν τα αιτούμενα διατάγματα οι Ενάγοντες θα υποστούν τεράστια ζημιά και θα χάσουν το δικαίωμα τους να διεκδικήσουν τα κληρονομικά τους δικαιώματα.
11.8 Η απαίτηση αφορά διεκδίκηση της νόμιμης μοίρας των Καθ’ ων η Αίτηση ως νόμιμοι κληρονόμοι επί του μη διαθέσιμου μέρους της κληρονομικής περιουσίας. Η αξίωση είναι αυτοτελές και αδιαμφισβήτητο δικαίωμα το οποίο δεν υπόκειται σε απόσβεση ούτε με την έκδοση παραχωρητηρίου, ούτε με την εκτέλεση διαθήκης ή με πάροδο χρόνου.
11.9 Δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την επιτυχή επίκληση του κωλύματος λόγω συμπεριφοράς.
11.10 Δεν μπορεί να επιλυθούν περίπλοκα νομικά ζητήματα μιας ουσιαστικής κληρονομικής διαφοράς στο πλαίσιο ενδιάμεσης αίτησης.
12. Η ένσταση υποστηρίζεται από την ένορκη δήλωση του κ. Κωνσταντίνου Θεοφανίδη (εφεξής «ΕΔ ΚΘ»). Στην ΕΔ ΚΘ αναφέρονται, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:
12.1 Στην ουσία επαναλαμβάνονται οι λόγοι ένστασης.
12.2 Η διαγραφή της διαδικασίας αποτελεί εξαιρετική διαδικασία η οποία εφαρμόζεται μόνο στις περιπτώσεις που μια απαίτηση είναι προδήλως ανυπόστατη. Η παρούσα απαίτηση αφορά το θεμελιώδες δικαίωμα των Εναγόντων ως νόμιμοι κληρονόμοι που δεν μπορεί να αποσβεστεί στο πλαίσιο μιας ενδιάμεσης διαδικασίας.
12.3 Η Αίτηση αποτελεί κατάχρηση διαδικασίας, προκαλεί καθυστέρηση η οποία ισοδυναμεί με κατάχρηση αποφεύγοντας την επί της ουσίας εκδίκαση της υπόθεσης και προσκρούει στην αρχή του δεδικασμένου.
12.4 Ο Αιτητής δεν σημείωσε επί του σημειώματος εμφάνισης 10.01.2025 του ότι αμφισβητεί τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου.
12.5 Παραδέχεται ότι γνώριζαν περί της ύπαρξης της διαθήκης, επαναλαμβάνει ωστόσο ότι οι Ενάγοντες ουδέποτε αποποιήθηκαν των κληρονομικών τους δικαιωμάτων. Η προβολή του γεγονότος περί γνώσης ύπαρξης διαθήκης από το 2012 είναι παραπλανητική επειδή ουδέποτε συγκατατέθηκαν να αποκτήσει την κυριότητα του Ακινήτου ο Αιτητής.
12.6 Η μη καταχώριση caveat δεν επιφέρει αυτομάτως απώλεια του δικαιώματος στη νόμιμη μοίρα.
12.7 Δεν έλαβαν γνώση της αίτησης διαχείρισης, ούτε και της δημοσίευσης στη Χαραυγή. Η κακοπιστία και ο δόλος του Αιτητή αποδεικνύονται και από την απόφαση του να προβεί σε δημοσίευση στη Χαραυγή. Επέλεξε σκόπιμα τη Χαραυγή επειδή γνωρίζει «πολύ καλά ότι λόγω παντελώς αντίθετων πολιτικών πεποιθήσεων ουδέποτε διαβάζουμε αυτή την εφημερίδα».
12.8 Η αξίωση για νόμιμη μοίρα αποτελεί δικαίωμα του κληρονόμου δεν μπορεί να αποσβεστεί με την πάροδο του χρόνου, ούτε με τη διανομή ούτε με την εκτέλεση διαθήκης. Δεν υπήρξε ούτε σιωπή αλλά ούτε και αδράνεια από μέρους τους.
12.9 Το ζήτημα είναι περίπλοκο και πρέπει να λάβει χώρα κανονική δίκη για να αποφασιστεί.
12.10 Δεν ζητείται ακύρωση ούτε αμφισβητείται η διαθήκη. Αποδέχονται την εγκυρότητα της διαθήκης ωστόσο, διεκδικούν το μερίδιο τους επί του μη διαθέσιμου μέρους της περιουσίας. Ζητείται ανακατανομή στη βάση των προνοιών του Νόμου.
Δ. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ / ΜΗ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΜΕΝΑ ΓΕΓΟΝΤΑ
13. Δεν καταχωρίστηκαν συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις και ουδείς εκ των ενόρκως δηλούντων αντεξετάστηκε.
14. Η ακρόαση της Αίτησης διεξήχθη στη βάση των ενόρκων δηλώσεων οι οποίες υποστηρίζουν την Αίτηση και την Ένσταση, αντίστοιχα και με την καταχώριση από μέρους των συνηγόρων των μερών εμπεριστατωμένων γραπτών αγορεύσεων στις οποίες περιλαμβάνονται και αναπτύσσονται οι εκατέρωθεν θέσεις τους.
15. Τα επιχειρήματα και όλη η μαρτυρία η οποία προσκομίστηκε, αμφοτέρων των πλευρών, εξετάστηκαν σε όλη τους την εμβέλεια από το Δικαστήριο, χωρίς να υπάρχει ανάγκη ειδικής επίκλησής τους καθότι δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης δικαστικής απόφασης η ειδική αναφορά ή πραγμάτευση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται (BITONIC LTD v. BΑNK OF MOSCOW-BANK JOINT STOCK COMPANY, Πολ. Εφ. Αρ. 117/2018, 16.032022, ECLI:CY:AD:2022:A113, Νίκος Οδυσσέα ν. Αστυνομίας (1999) 2 Α.Α.Δ. 490).
16. Προκύπτει από τα περιεχόμενα των ενόρκων δηλώσεων των διαδίκων ότι τα ακόλουθα γεγονότα είναι παραδεκτά:
16.1 Το περιεχόμενο των παραγράφων 10.1 – 10.8 ανωτέρω.
16.2 Τα όσα αναφέρουν σε σχέση με τη συγγένεια μεταξύ τους και σε σχέση με την Αποβιώσασα.
16.3 Οι Ενάγοντες γνώριζαν για την ύπαρξη της διαθήκης της Αποβιωσάσης στην οποία κληροδοτείτο ολόκληρη η περιουσία της στον Αιτητή τουλάχιστον από το έτος 2012.
16.4 Δεν υπήρξε καμία ένσταση στην επικύρωση της διαθήκης υπό μορφή καταχώρισης caveat.
16.5 Η διαδικασία η οποία ακολουθήθηκε και τα έγγραφα τα οποία καταχωρίστηκαν στο πλαίσιο της Αίτησης Διαχείρισης αρ. 469 / 2019 είναι παραδεκτά.
16.6 Οι Ενάγοντες καταχώρισαν την αγωγή πέντε έτη μετά την δημοσίευση της ειδοποίησης η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χαραυγή ότι θα υποβάλλετο αίτηση για επικύρωση της διαθήκης.
Ε. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ
i. Διαγραφή δικογράφου και/ή συνοπτική απόφαση
17. Με βάση το Μέρος 3.3 των ΚΠΔ το δικαστήριο δύναται να διαγράψει δικόγραφο αν διαπιστώσει ότι:
(α) το δικόγραφο δεν αποκαλύπτει εύλογη αιτία έγερσης απαίτησης ή υπεράσπισης·
(β) το δικόγραφο συνιστά κατάχρηση δικαστικής διαδικασίας ή διαφορετικά ενδέχεται να παρεμποδίσει τη δίκαιη διεκπεραίωση της διαδικασίας· ή
(γ) υπήρξε παράλειψη συμμόρφωσης με κανονισμό ή δικαστικό διάταγμα.
18. Όταν το δικαστήριο διαγράφει δικόγραφο, δύναται να εκδώσει οποιοδήποτε παρεπόμενο διάταγμα θεωρεί κατάλληλο. Το δε Μέρος 3.3(6) προνοεί ότι αίτηση για διαγραφή μπορεί να εκδικαστεί ταυτόχρονα με αίτηση για έκδοση συνοπτικής απόφασης με βάση το Μέρος 24 των ΚΠΔ.
19. Το Μέρος 24 των ΚΠΔ παραθέτει τη διαδικασία με την οποία το Δικαστήριο δύναται να αποφασίσει επί απαίτησης ή συγκεκριμένου ζητήματος χωρίς δίκη. Συνοπτική απόφαση μπορεί να εκδοθεί και εναντίον ενάγοντα (Μέρος 24.1(2) και Μέρος 24.2).
20. Συνοπτική απόφαση εκδίδεται με βάση το Μέρος 24.2 εναντίον ενάγοντος επί του συνόλου της απαίτησης ή επί συγκεκριμένου ζητήματος εάν κριθεί ότι ο ενάγων δεν έχει πραγματική προοπτική επιτυχίας επί της απαίτησης ή του ζητήματος και δεν υπάρχει κανένας άλλος επιτακτικός λόγος για τον οποίο η υπόθεση ή το ζήτημα πρέπει να αποφασιστεί σε δίκη.
ii. Δικαίωμα αμφισβήτησης στο πλαίσιο Αίτησης για Επικύρωση Διαθήκης
21. Σύμφωνα με το άρθρο 13(2) του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου, Κεφ.189, ως έχει τροποποιηθεί «[κ]ανένα παραχωρητήριο δεν εκδίδεται από πρωτοκολλητή επικύρωσης διαθηκών σε κάθε περίπτωση κατά την οποία υπάρχει αμφισβήτηση μέχρι να αρθεί αυτή, ή σε κάθε περίπτωση κατά την οποία φαίνεται σε αυτόν ότι δεν θα έπρεπε να γίνει έκδοση παραχωρητηρίου χωρίς τις οδηγίες του Δικαστηρίου.»
22. Η διαδικασία τέτοιας αμφισβήτησης σε σχέση με διαθήκη τίθεται στον κανονισμό 24 των περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Αποβιωσάντων Διαδικαστικών Κανονισμών 1955 (1/1955), ως έχουν τροποποιηθεί (εφεξής «Κανονισμοί»). Στον κανονισμό 24 προνοείται η καταχώριση ανακοπής (caveat) ως ακολούθως:
«24.-(1) A caveat against a grant of probate or administration may be entered in the principal probate registry or in any probate registry.
(2) On a caveat being entered in a registry the probate registrar shall immediately send a copy thereof to the principal probate registry to be entered among the caveats in that registry.
(3) The principal probate registrar shall send a copy of caveats received from probate registries, other than the registry to which the application for a grant was made, to the latter registry.
(4) A caveat shall state the interest of the caveator in the estate of the deceased.
(5) No grant shall be made to an applicant after a caveat has been entered against his application unless-
(a) the caveator withdraws the caveat; or
(b) the caveator has for three months brought no action for administration; or
(c) the Court in an action between the applicant and the caveator orders a grant to issue to the applicant.
(6) A caveat shall be in Form 10 of Appendix A.
(7) A notice withdrawing a caveat may be filed either in the principal probate registry or in the probate registry where the application for a grant is made, and the registry receiving the notice of withdrawal shall send in a copy of such notice to the other.»
23. Η βασική επιδίωξη του caveat είναι να παράσχει τη δυνατότητα στον ενιστάμενο να εξασφαλίσει μαρτυρία ή σχετική νομική συμβουλή, εντός της περιόδου των τριών μηνών την οποία έχει στη διάθεση του δυνάμει του κανονισμού 24, για να τοποθετηθεί και να κινηθεί δικαστικά.
24. Στην απόφαση Zavrou v. Nicolaides (1984) J.S.C. 52 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τον σκοπό του caveat:
«It is to provide a bar to the making of a grant for a period of three months, to give to the caveator time to make the necessary inquires and to obtain such information to enable him to determine, whether or not there are grounds for his opposing the grant, or to a person interested in the estate an opportunity of bringing any question arising in respect of the grant before the court. It is a step preliminary to a probate action or to the issue of a summons.»
25. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Χρίστος Τριανταφυλλίδης, υπό την ιδιότητα του ως Εκτελεστής της Διαθήκης του Αποβιώσαντος Varoujan Boyiadjian v. Ayda Karaoglanian (2010) 1 A.Α.Δ. 2014 ανατράπηκε η πρωτόδικη απόφαση στην οποία κρίθηκε ότι η περίοδος των τριών μηνών για την έγερση αγωγής «[θ]έτει, κατά την άποψή μου, τέτοια ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα που ενδεχομένως επενεργούν εναντίον του σκοπού για τον οποίο καταχωρείται η ένσταση. Επί του προκειμένου κρίνω ότι, θα ήταν λάθος να εμποδιστεί ένας πολίτης να προωθήσει δικαστικά τα δικαιώματα του στη βάση ενός μη ευέλικτου Κανονισμού που εκδόθηκε πριν 53 χρόνια κάτω από συνθήκες πολύ διαφορετικές από ό,τι οι σημερινές.»
26. Στην Τριανταφυλλίδης είχε καταχωριστεί ανακοπή στις 17.03.2006, ενώ η αγωγή δια της οποίας αμφισβητείτο η εγκυρότητα της διαθήκης καταχωρίστηκε στις 10.09.2007. Δεδομένου του ότι η αγωγή δεν είχε καταχωριστεί εντός της τρίμηνης προθεσμίας η αγωγή διαγράφηκε.
27. Στην εν λόγω απόφαση καθορίζονται οι εφαρμοστέες αρχές σε σχέση με την ακολουθητέα διαδικασία για έγερση αμφισβητήσεων, η έννοια του caveat και η ερμηνεία του κανονισμού 24(5)(β) (ανωτέρω):
«Απορρέει από το λεκτικό του Κανονισμού ότι το caveat επενεργεί εναντίον της αίτησης για την παραχώρηση εγγράφων διαχείρισης μέχρις ότου είτε ο ενιστάμενος αποσύρει την ένσταση που έχει καταχωρήσει δυνάμει του Καν. 24(1) ή δεν έχει καταχωρήσει αγωγή για τη διαχείριση εντός της περιόδου των τριών μηνών. Ο Καν. 24, όπως και οι ακολουθούντες Κανονισμοί, μέχρι και τον Καν. 34, βρίσκονται κάτω από το γενικό τίτλο, «Objections to and the right to a grant». Το caveat συμφώνως του Καν. 24, μπορεί να καταχωρηθεί στο κεντρικό Πρωτοκολλητείο Διαχειρίσεων ή σε οποιοδήποτε άλλο αρμόδιο Πρωτοκολλητείο, ο δε κατά τόπον Πρωτοκολλητής θα πρέπει να ενημερώσει αναλόγως το σχετικό μητρώο, καθώς και το κεντρικό Πρωτοκολλητείο. Το caveat πρέπει να αναφέρει, σύμφωνα με το εδάφιο (4) του Καν. 24, το συμφέρον του ενισταμένου στην περιουσία του αποβιώσαντος, πρέπει δε σύμφωνα με το εδάφιο (6), να είναι στο συγκεκριμένο έντυπο 10 του Παραρτήματος Α.
Αναφέρεται στο σύγγραμμα των Williams & Mortimer: Executors Administrators and Probate, (Property and Conveyancing Library No. 10), έκδ. 1970, σελ. 375-376, ότι το caveat είναι στην ουσία μια γραπτή ειδοποίηση που αναχαιτίζει την χορήγηση εγγράφων διαχείρισης για την περιουσία αποβιώσαντος, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση στον ενιστάμενο. Η βασική επιδίωξη του caveat είναι να δώσει τη δυνατότητα στον ενιστάμενο να εξασφαλίσει μαρτυρία ή σχετική νομική συμβουλή ως προς το θέμα ώστε να έχει την περίοδο που καθορίζει ο Κανονισμός στη διάθεση του για να τοποθετηθεί τελικώς στο ζήτημα.[…] Επίσης καταγράφεται ότι:
«The commencement of a probate action, though not extending the duration of a caveat, prevents the sealing of any grant (except a grant to an administrator pendent lite), whether or not a caveat has been entered, until application for a grant made by the person shown to be entitled by the decision of the court; .....».
[…..] Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, κρίνεται ότι το σαφές λεκτικό του Καν. 24(5)(b), δεν παρέχει περιθώρια άλλης ερμηνείας εκτός από αυτή που η ίδια η γραμματική ερμηνεία προδιαγράφει ως αποτέλεσμα. Ο ενιστάμενος οφείλει να εγείρει εντός τριών μηνών αγωγή σε σχέση με τα της διαχείρισης, διαφορετικά ο Πρωτοκολλητής είναι ελεύθερος να χορηγήσει τα έγγραφα διαχείρισης, ώστε να δύναται ο διαχειριστής να προχωρήσει με τη συλλογή και τη διάθεση των περιουσιακών στοιχείων του αποβιώσαντος. […]
Όπως παρουσιάζεται από τα συγγράμματα που επεξηγούν τη φύση και την έννοια του caveat, η περίοδος των τριών μηνών που δίνεται από τους Κανονισμούς είναι αρκούντως ικανή για τον ενιστάμενο να εξετάσει τα δεδομένα της διαθήκης ή των περιφερειακών γεγονότων που συνδέονται με το θάνατο του αποβιώσαντος, ώστε να κρίνει κατά πόσο ενδείκνυται ή όχι η έγερση αγωγής. Το caveat και η τρίμηνη προθεσμία δεν έχουν το νόημα της αποστέρησης του ενισταμένου να προσφύγει στο Δικαστήριο, αλλά αντίθετα τον βοηθούν παρέχοντας σ' αυτόν χρόνο να αποφασίσει ως προς το πρακτέο.
[…] Όσον αφορά το θέμα της απαγόρευσης προσφυγής στο Δικαστήριο λόγω της τρίμηνης προθεσμίας, […] Όπως εξηγήθηκε και προηγουμένως, η τρίμηνη προθεσμία σκοπό έχει να βοηθήσει στην ουσία ένα ενιστάμενο πρόσωπο να έχει χρόνο να σκεφθεί κατά πόσο θα πρέπει να εγείρει ή όχι αγωγή. Αυτή η προθεσμία των τριών μηνών με βάση τον Κανονισμό δεν έχει καμία απολύτως σχέση, ούτε και είναι αντίθετη με τη γενικότερη πρόνοια του Αρθρου 3(1)(c) του περί Παραγραφής Νόμου, Κεφ. 15, όπου καθορίζεται δωδεκαετής περίοδος προς έγερση αξίωσης που αφορά την περιουσία αποβιώσαντος προσώπου. Έχει δε προαναφερθεί και στην περικοπή από το σύγγραμμα των Williams and Mortimer: Executors Administrators and Probate - ανωτέρω - ότι η έγερση αγωγής σε σχέση με διαθήκη ή διαχείριση εμποδίζει την σφράγιση και τη χορήγηση εγγράφων διαχείρισης παρόλον που δεν επεκτείνει την ισχύ του caveat. Και αυτό ανεξάρτητα από το εάν έχει ή όχι καταχωρηθεί caveat. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η ορθή ερμηνεία του Κανονισμού περί τρίμηνης προθεσμίας, όχι μόνο δεν αφαιρεί το δικαίωμα σε ελεύθερη πρόσβαση στο Δικαστήριο, αλλά αντίθετα είναι βοηθητική σε αυτή. Η αγωγή από μόνη της, έστω και χωρίς την καταχώρηση caveat, επενεργεί ανασταλτικά μέχρι την απόφαση του Δικαστηρίου για τη χορήγηση των εγγράφων διαχείρισης στον δικαιούχο. Εξ ου και ο έτερος αδελφός, Levon Boyadjian, καταχώρισε αγωγή εντός της περιόδου των τριών μηνών, το οποίο σημαίνει ότι ήταν σε θέση να λάβει τη σχετική απόφαση έχοντας εξετάσει τα ευρύτερα δεδομένα της διαθήκης και της προτεινόμενης από τον εφεσείοντα διαχείρισης. Παρατηρείται ότι εδώ η εφεσίβλητη δεν χρησιμοποίησε ορθά την τρίμηνη προθεσμία εφόσον όχι μόνο ήγειρε την αγωγή 15 ολόκληρους μήνες μετά την εκπνοή της περιόδου, αλλά το έπραξε, στη βάση μιας γενικής και μόνο οπισθογράφησης, όπως θα μπορούσε κάλλιστα να το έπραττε εξ αρχής.
Ενόψει όλων των πιο πάνω, η έφεση γίνεται αποδεκτή και η πρωτόδικη απόφαση παραμερίζεται με αποτέλεσμα η εγερθείσα πρωτοδίκως αγωγή υπ' αρ. 8998/07, να πρέπει να διαγραφεί και διαγράφεται.»
28. To σκεπτικό της πιο πάνω υπόθεσης Τριανταφυλλίδης υιοθετήθηκε και στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Karaoglanian κ.ά v. Boyadjian, Πολ. Εφ. 213 / 2014, 25.06.2018. Επρόκειτο για αίτηση απόρριψης της έφεσης. Στην Karaoglanian φαίνεται να προωθούνταν στην αγωγή ισχυρισμοί ότι η διαθήκη δυνάμει της οποίας ο εφεσίβλητος ήταν ο μοναδικός κληροδόχος ήταν άκυρη αλλά και προσβάλλετο το ότι ο εφεσίβλητος είχε καταστεί ο αποκλειστικός κληρονόμος δυνάμει της διαθήκης. Στην ουσία ζητείτο «αναδιανομή της περιουσίας του αποβιώσαντος αδελφού των διαδίκων ως να μην υπήρχε διαθήκη».
29. Το πρωτόδικο Δικαστήριο (ο τότε Τ.Θ. Οικονόμου ως Π.Ε.Δ.) είχε κρίνει ότι «χωρίς να ζητείται ρητά η ακύρωση της διαθήκης, ζητείται να διαπλασθούν εκείνες οι συνέπειες που θα συνεπαγόταν η ανυπαρξία ή θα επέφερε η ακύρωση της διαθήκης. Συνεπώς, πρόκειται για προσπάθεια συγκεκαλυμμένης επαναφοράς της αξίωσης την οποία το Ανώτατο Δικαστήριο διέγραψε. Το ότι ο εναγόμενος είναι διαφορετικός δεν έχει σημασία. Η ουσία παραμένει η ίδια, εφόσον το ζητούμενο και στις δύο αγωγές είναι η αναδιανομή της περιουσίας ως εάν να μην υπήρχε η διαθήκη και με κατ' ουσίαν ενδιαφερόμενο πρόσωπο και στις δύο αγωγές, τον νυν εναγόμενο."
30. Αναφέρθηκε επίσης ότι επειδή επρόκειτο για επαναφορά της ίδιας αξίωσης η οποία αποφασίστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στο πλαίσιο της Τριανταφυλλίδης, ανωτέρω, υπό άλλο μανδύα η αγωγή ήταν καταχρηστική:
«Η διαπίστωση περί προσπάθειας επανάληψης της διαγραφείσας αξίωσης υπό άλλο πέπλο θέτει ζήτημα κατάχρησης που είναι ευρύτερο και πιο ουσιαστικής σημασίας από το τεχνικό ζήτημα του δεδικασμένου. Αυτή είναι, θεωρώ, η ορθή διάσταση του πράγματος η οποία βρίσκει έρεισμα στην υπεράσπιση, όσο κι αν αναφέρεται παράλληλα και σε ύπαρξη δεδικασμένου.
Το ζητούμενο δεν είναι κατά πόσον στην εν λόγω Έφεση το Ανώτατο Δικαστήριο είχε εξετάσει την ουσία της υπόθεσης ώστε να δημιουργηθεί δεδικασμένο. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι με την εν λόγω απόφαση τέθηκε δια παντός φραγμός σε κληρονομική αγωγή αναφορικά με την συγκεκριμένη διαθήκη. Η αγωγή διαγράφτηκε επειδή είχε καταχωριστεί μετά την τρίμηνη προθεσμία, ως εκ της παρέλευσης της οποίας ο πρωτοκολλητής ήταν από εκείνο το χρονικό σημείο ελεύθερος να χορηγήσει έγγραφα διαχείρισης. Η αμφισβήτηση της διαθήκης με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, άμεσα ή έμμεσα, δεν μπορούσε πλέον να επανέλθει.
Εάν επρόκειτο να επιτραπεί η επαναφορά της ίδιας κατ' ουσίαν αξίωσης υπό άλλο πέπλο και εναντίον του προσώπου που ήταν και ο κατ' ουσίαν ενδιαφερόμενος στην πρώτη αγωγή, τότε θα κατεστρατηγείτο η πρόνοια του νόμου περί τρίμηνης προθεσμίας όπως αυτή ερμηνεύτηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο του οποίου η απόφαση θα παρεκάμπτετο.»
31. Σε πλήρη συμφωνία με το πρωτόδικο Δικαστήριο, το Ανώτατο Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η οποιαδήποτε δυνατότητα αμφισβήτησης της διαθήκης του αποβιώσαντος Boyadjian είχε εκλείψει. Η προσπάθεια των Εφεσειόντων να προσπορισθούν μερίδιο από την περιουσία του αποβιώσαντος, μερίδιο στο οποίο ο αποβιώσας τους απέκλεισε με τη διαθήκη του, δεν μπορεί να επιτύχει με οποιοδήποτε ένδυμα και αν περιβάλλουν την αξίωση τους. Στην ουσία επιδιώκετο η προσβολή εγκυρότητας της διαθήκης παρά το ότι οι εφεσείοντες επικαλούνταν δόλο και απάτη.
Με αυτά τα δεδομένα είχε κριθεί ότι η έφεση ήταν προδήλως αβάσιμη και απορρίφθηκε.
32. Καθοδηγητική είναι και η απόφαση της έντιμης κας Στ. Χατζηγιάννη (Π.Ε.Δ. τότε) στην Χατζηχαραλάμπους ν. Χαραλάμπους, υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής της περιουσίας της αποβιώσασας Περικλέους, Αγωγή αρ. 2545 / 2013, 30.01.2020 στο πλαίσιο αίτησης για εκδίκαση προδικαστικών σημείων. Αφού παρατίθενται οι νομολογιακές αρχές που διέπουν το ζήτημα αναφέρεται ότι από την προπαρατεθείσα νομολογία προκύπτει ότι με την καταχώριση του caveat ή την απευθείας καταχώριση αγωγής, αναχαιτίζεται η χορήγηση εγγράφων διαχείρισης για την περιουσία αποβιώσαντος και η διαχείριση δεν μπορεί να προχωρήσει μέχρι να εκδικαστεί η αγωγή.
33. Η διαδικασία προσβολής της εγκυρότητας μιας διαθήκης μπορεί να λάβει χώρα με δύο τρόπους:
i. με την καταχώριση Caveat και την έγερση κληρονομικής αγωγής εντός της αποκλειστικής προθεσμίας των τριών μηνών από την καταχώριση του Caveat, ή
ii. σε περίπτωση μη καταχώρισης Caveat και έγερσης αγωγής εντός τριών μηνών από τη δημοσίευση και πριν την επικύρωση της διαθήκης και χορήγηση εγγράφων διαχείρισης στον διαχειριστή/εκτελεστή.
34. Όπως ρητά αποφασίστηκε στην υπόθεση Τριανταφυλλίδης (ανωτέρω) «[η] έγερση αγωγής σε σχέση με διαθήκη ή διαχείριση εμποδίζει την σφράγιση και τη χορήγηση εγγράφων διαχείρισης παρόλον που δεν επεκτείνει την ισχύ του caveat. Και αυτό ανεξάρτητα από το εάν έχει ή όχι καταχωρηθεί caveat.» Κατ' επέκταση, μετά την παρέλευση της τρίμηνης προθεσμίας από την καταχώριση caveat και της μη καταχώρισης αγωγής εντός τριών μηνών ή της μη καταχώρισης caveat, ο Πρωτοκολλητής έχει την εξουσία να χορηγήσει τα έγγραφα διαχείρισης στον διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντος. Μετά την επικύρωση της διαθήκης και την χορήγηση των εγγράφων διαχείρισης, δεν μπορεί να εγερθεί κληρονομική αγωγή για προσβολή της εγκυρότητας της διαθήκης.
35. Όσον αφορά το ζήτημα της δημοσίευσης / γνωστοποίησης της αίτησης για διαχείριση είναι σχετικός ο κανονισμός 32 των Κανονισμών καθώς και το άρθρο 29(2) του Κεφ.189 το λεκτικό των οποίων κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιο:
κανονισμός 32: «The probate registrar, may require, before probate or, administration is granted, that notice of the application be published in such newspapers as he may direct. The notice shall be in Form 13 of Appendix A and, upon payment of the cost the advertisement shall be inserted by the probate registrar.»
άρθρο 29(2): «Πριν από την έκδοση πιστoπoιητικoύ δυνάμει του άρθρου αυτού, o πρωτoκoλλητής επικύρωσης διαθηκών δύναται να απαιτήσει από τον αιτητή να δώσει περαιτέρω πληρoφoρίες με έvoρκη δήλωση, ή να δημοσιεύσει τέτοιες αγγελίες ως o πρωτoκoλλητής επικύρωσης διαθηκών ήθελε διατάξει.»
ΣΤ. ΥΠΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΣΤΙΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
36. Προτού προχωρήσω με την υπαγωγή των γεγονότων της παρούσας Αίτησης στις εφαρμοστέες νομικές αρχές ως τέθηκαν στην προηγούμενη ενότητα θα πρέπει να εξεταστούν οι λόγοι ένστασης οι οποίοι αφορούν την ύπαρξη δεδικασμένου, διότι σε περίπτωση επιτυχίας τους η Αίτηση υπόκειται σε απόρριψη χωρίς να πρέπει να υπεισέλθει το Δικαστήριο στην ουσία της.
37. Θεωρώ ότι εν προκειμένω δεν τίθεται ζήτημα δεδικασμένου (res judicata) δεδομένου του ότι για τη στοιχειοθέτηση του, απαιτείται σύμφωνα με τη νομολογία ταυτότητα διαδίκων και επιδίκων θεμάτων (μεταξύ άλλων Χριστοφής Α. Χριστοφή (Παπέττα) ν. Σ.Μ. Φλοκκάς Λτδ κ.α. (2001) 1 Α.Α.Δ 1703) ως επίσης και το Δικαστήριο να αποφανθεί στην πρώτη υπόθεση με τρόπο καθοριστικό επί της ουσίας των επιδίκων θεμάτων. Με αυτήν την έννοια, δεν υπάρχει δεδικασμένο στις περιπτώσεις στις οποίες το Δικαστήριο δεν έχει μορφώσει γνώμη και δεν έχει αποφασίσει επί της ουσίας του επιδίκου θέματος, της αρχικής διαδικασίας (Σολωμός Αργυρού ν. Άνκα Ζαφίροβα Ιανακίεβα κ.ά., Πολ. Εφ. Ε47/2021, 21.03.2025).
38. Σχετική είναι η απόφαση KSR Comercio S.A v. Bluecoral Navigation Ltd (1995) 1 Α.Α.Δ 309, η οποία αφορούσε ισχυρισμούς για δεδικασμένο σε ενδιάμεση αίτηση. Το Ανώτατο Δικαστήριο αφού παρέθεσε τις γενικές αρχές που ισχύουν στις περιπτώσεις δεδικασμένου, σημείωσε τα πιο κάτω:
«Είναι, εντούτοις, απαραίτητη προϋπόθεση, όπως επισημαίνεται και στην παραπάνω απόφαση, η μόρφωση και έκφραση γνώμης από το δικαστήριο με τρόπο καθοριστικό είτε σε ζήτημα νομικό είτε πραγματικό. Η ενασχόληση του δικαστηρίου με την ουσία του επίδικου θέματος είναι η βάση για την εφαρμογή του δόγματος res judicata. Βλέπε Halsbury's Laws of England 4η έκδοση, τόμος 16 παράγραφος 1529. Ο όρος "δικαστική διαδικασία" περιλαμβάνει και αίτηση στην οποία εκδόθηκε παρεμπίπτουσα διαταγή.»
39. Περαιτέρω ανάλυση λαμβάνει χώρα στο σύγγραμμα των Τάκη Ηλιάδη & Νικόλα Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης - Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές», Hippasus Publishing, Λευκωσία 2014. Γίνεται αναφορά στο ότι η απόφαση πρέπει να είναι τελεσίδικη σε αντίθεση με ενδιάμεση απόφαση που δεν επιτρέπει εφαρμογή του δεδικασμένου διότι δεν θεωρείται συνήθως ως τελεσίδικη (Recnex Trading Ltd και άλλου ν Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, ΠΕ 71/11, ημερ. 16.4.2014, Panpa Estates & Investments Ltd και άλλου ν Rodou Charalambous & Son Ltd, ΠΕ18/10, ημερ. 11.9.2013). Στη Χάσικος και άλλοι ν Χαραλαμπίδη (1990) 1 ΑΑΔ 389 το Εφετείο έκρινε ότι δεδικασμένο προκύπτει μόνο από δεσμευτική δικαστική απόφαση καθοριστική για την επίλυση της διαφοράς όπως προσδιορίζεται στη δικογραφία (βλ. επίσης Βαττής ν Αυξεντίου και άλλου, ΠΕ127/09).
40. Στο σύγγραμμα Blackstone’s Civil Practice 2022, παρ. 33.17 αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με το υπό εξέταση ζήτημα:
“Issue estoppel does not apply where the court declines jurisdiction, or if a claim is struck out as a sanction, or if a claim is discontinued (Pope v. Evans [1969] 2 Ch 255). Nor does it apply to rulings on interim applications or hearings for directions, because these are not designed to be conclusive (Autofocus Ltd v. Accident Exchange [2010] EWCA Civ 788).”
41. Εν προκειμένω, το Δικαστήριο στην απόφαση του ημερ. 06.08.2025 δεν υπεισήλθε στην ουσία της διαφοράς και δεν μόρφωσε αλλά ούτε και εξέφρασε τελική γνώμη σε σχέση με πραγματικά ή νομικά ζητήματα τα οποία αφορούσαν την αίτηση. Δεν υπήρξε ενασχόληση με την ουσία του ζητήματος για να μπορεί να εγερθεί ζήτημα εφαρμογής του δόγματος του res judicata δεδομένου του ότι η πρώτη αίτηση παραμερισμού απορρίφθηκε επί τη βάσει της ελλιπούς νομικής βάσης και/ή μη συμπερίληψης ορθής νομικής βάσης στο σώμα της αίτησης.
42. Κατά συνέπεια το Δικαστήριο θα προχωρήσει με την εξέταση της ουσίας της Αίτησης.
43. Στην προκειμένη περίπτωση, αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι οι Ενάγοντες ουδέποτε καταχώρισαν caveat πριν την επικύρωση της διαθήκης της Αποβιώσασας και την παραχώρηση των εγγράφων διαχείρισης στην εκτελέστρια της διαθήκης.
44. Ενόψει του ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε ένσταση στην επικύρωση της διαθήκης, ούτε και καταχωρήθηκε σχετικά προς τούτο caveat στον Πρωτοκολλητή Επικύρωσης Διαθηκών του Ε.Δ. Λευκωσίας, ως καθορίζεται από τον κανονισμό 24 των Κανονισμών, ο Πρωτοκολλητής επικύρωσε τη διαθήκη της Αποβιώσασας. Η διαχειρίστριά της περιουσίας της Αποβιώσασας, κα Ελευθερία Ευριπίδου, μεταβίβασε ολόκληρη την περιουσία της Αποβιώσασας στον Αιτητή / Εναγόμενο ενώ η μεταβίβαση του Ακινήτου ολοκληρώθηκε στις 05.12.2019.
45. Σημειώνω ότι την επόμενη της καταχώρισης της Αίτησης Διαχείρισης με Συνημμένη Διαθήκη (αρ. 469/2019 το δικηγορικό γραφείο το οποίο καταχώρισε την αίτηση προχώρησε στη δημοσίευση ανακοίνωσης στην εφημερίδα «Χαραυγή» στην οποία καταγραφόταν ότι δίδεται ειδοποίηση ότι μετά την παρέλευση οκτώ ημερών από την εν λόγω δημοσίευση θα υποβαλλόταν αίτηση στον Πρωτοκολλητή Επικύρωσης Διαθηκών του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας για επικύρωση της διαθήκης της Αποβιώσασας (Τεκμήριο 4 ΕΔ ΓΧ).
46. Καταχωρήθηκαν από την Διαχειρίστρια τελικοί λογαριασμοί στις 23.12.2019. Ακολούθως, την 25.12.2019 η Αίτηση Διαχείρισης Αρ. 469/2019 έκλεισε. Οι Ενάγοντες καταχώρισαν την εν προκειμένω απαίτηση πέντε έτη μετά τη δημοσίευση της ειδοποίησης η οποία δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χαραυγή ότι θα υποβάλλετο αίτηση για επικύρωση της διαθήκης. Είναι προφανές ότι δεν καταχωρίστηκε caveat εντός της προθεσμίας 8 ημέρων από τη δημοσίευση.
47. Δεδομένου του ότι οι Ενάγοντες, δεν καταχώρησαν caveat πριν την επικύρωση της διαθήκης και κατ' επέκταση δεν καταχώρισαν κληρονομική αγωγή εντός τριών μηνών από την καταχώριση του caveat, δεν καταχώρισαν caveat εντός των οκτώ ημερών από τη δημοσίευση, ούτε και καταχώρισαν την παρούσα αγωγή εντός τριών μηνών από τη λήξη της προθεσμίας των οκτώ ημερών και πριν την επικύρωση της διαθήκης, αλλά καταχώρισαν την παρούσα αγωγή μετά την παρέλευση πέντε περίπου ετών από τη λήξη της προθεσμίας των οκτώ ημερών και μετά την επικύρωση της Διαθήκης και το κλείσιμο της διαχείρισης, η απαίτηση είναι εκπρόθεσμη και οι Καθ' ων η Αίτηση απώλεσαν το αγώγιμο δικαίωμα τους.
48. Έχει εκλείψει προ πολλού ο χρόνος εντός του οποίου μπορούσαν οι Ενάγοντες / Καθ’ ων η Αίτηση να αποταθούν στο Δικαστήριο με κληρονομική αγωγή.
49. Όπως και στην Karaoglanian έτσι και στην παρούσα περίπτωση εγείρεται κληρονομική αγωγή με σκοπό να γίνει αναδιανομή της περιουσίας της Αποβιωσάσης ως η διαθήκη να ήταν διαφορετική και να μην καθίστατο ο μοναδικός κληροδόχος ο Αιτητής. Αυτό προκύπτει ξεκάθαρα από το αιτητικό στο έντυπο απαίτησης και τις θεραπείες η οποίες εκεί αξιώνονται. Παραδείγματος χάριν ζητείται «διαζευκτικά και/ή άνευ βλάβης, διάταγμα και/ή απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία να διατάζεται ο Εναγόμενος να μεταβιβάσει το 1/3 μερίδιο του στο Ακίνητο στους Ενάγοντες 1 και 2 εξ ημισείας» καθώς και διάταγμα δυνάμει του οποίου να διορίζονται οι Ενάγοντες ως διαχειριστές της περιουσίας της Αποβιωσάσης.
50. Προσβάλλεται επίσης και η εγκυρότητα του περιεχομένου της διαθήκης και η ίδια η διαθήκη ως παράνομη (ίδετε παράγραφος Ζ του παρακλητικού). Επομένως, δεν μπορεί να ευσταθεί το επιχείρημα το οποίο προβάλλεται από τους Ενάγοντες / Καθ’ ων η Αίτηση στην αγόρευση τους ότι στην παρούσα περίπτωση δεν αμφισβητείται η εγκυρότητα της διαθήκης (σελ. 10). Ούτε και ευσταθεί το ότι η αγωγή αφορά αποκλειστικά απάτη και/ή δόλο αλλά στην ουσία η απαίτηση αφορά την αναδιανομή της περιουσίας της Αποβιωσάσης γιαγιάς τους παρά το περιεχόμενο της διαθήκης της.
51. Περιλαμβάνονται ισχυρισμοί για δόλο / απάτη / ψευδείς παραστάσεις και παρανομία οι οποίοι ωστόσο τίθενται γενικά και αόριστα. Εν πάση περιπτώσει ο Αιτητής δεν φέρεται να υπέγραψε οποιοδήποτε έγγραφο αλλά ούτε και υπάρχει ισχυρισμός ότι ήταν ο Αιτητής που παρουσίασε οποιοδήποτε έγγραφο. Πρέπει δε να υπομνησθεί ότι δεν ήταν ο Αιτητής ο διαχειριστής της περιουσίας της Αποβιωσάσης. Ούτε και υπάρχει ισχυρισμός για συνωμοσία μεταξύ του Εναγόμενου / Αιτητή και οποιουδήποτε άλλου προσώπου. Ούτε και ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι δεν ενημερώθηκαν οι Ενάγοντες για την καταχώριση της αίτησης διαχείρισης δεδομένου του ότι δεν υπήρχε οποιοδήποτε καθήκον ενημέρωσης και εν προκειμένω έγινε δημοσίευση της αίτησης σε ημερήσια εφημερίδα ευρείας κυκλοφορίας. Ο Εναγόμενος το μόνο που φαίνεται να έκανε ήταν να συγκατατεθεί στο διορισμό διαχειρίστριας γεγονός το οποίο δεν μπορεί να τεκμηριώσει δόλο ή απάτη.
52. Σε σχέση με το επιχείρημα ότι οι Ενάγοντες δεν είχαν ειδοποιηθεί για την καταχώριση αίτησης διαχείρισης αλλά αντιθέτως έγινε δημοσίευση στη «Χαραυγή» την οποία λόγω «πολιτικών πεποιθήσεων» δεν διαβάζουν, στην απόφαση στο πλαίσιο Αίτησης της Αγγελικής (Κικής) Βενιζέλου για Καταχώριση Αίτησης για την Έκδοση Certiorari (Αρ. Αίτησης 132 / 2024, 06.08.2024) αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σχετικά με την υποχρέωση (ή καλύτερα τη μη ύπαρξη υποχρέωσης) επίδοσης της αίτησης για διαχείριση καθώς και την επάρκεια της δημοσίευσης:
«Η Αιτήτρια αποδίδει στον κ. Παναγίδη δόλο, γιατί αντί να της κοινοποιήσει την πρόθεση του με προσωπική ειδοποίηση, αφού γνώριζε τη διεύθυνση της, επέλεξε τη δημοσίευση η οποία ήταν απίθανο να περιέλθει στην αντίληψη της. Περαιτέρω, καταχώρισε πρώτα την αίτηση του και μετά έκαμε τη δημοσίευση για να της στερήσει τη δυνατότητα να καταχωρίσει ειδοποίηση ανακοπής.
Θα πρέπει, ωστόσο, να ειπωθεί ότι η διαθήκη επικυρώθηκε και παραχωρήθηκαν έγγραφα διαχείρισης στον κ. Παναγίδη την 14.6.2024, δηλαδή 23 ημέρες μετά τη δημοσίευση και, εφόσον η Αιτήτρια ελάμβανε γνώση της δημοσίευσης, θα είχε το χρόνο για να καταχωρίσει ειδοποίηση ανακοπής. Σε κάθε όμως περίπτωση, η βασική της θέση είναι ότι η δημοσίευση δεν ήταν επαρκής ειδοποίηση.
Σύμφωνα με το άρθρο 13 του περί Διαχείρισης Κληρovoμιώv Απoθαvόvτωv Νόμoυ, Κεφ.189, παραχωρητήριο εκδίδεται από Πρωτoκoλλητή Επικύρωσης Διαθηκώv «τηρoυμέvωv τωv oδηγιώv, ειδικώv ή γεvικώv, τoυ Δικαστηρίoυ». Ο Καν.9 του περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Αποβιωσάντων Κανονισμού του 1955, προβλέπει ότι η αίτηση για την παραχώρηση εγγράφων διαχείρισης υποβάλλεται στο Πρωτοκολλητείο του Επαρχιακού Δικαστηρίου της επαρχίας όπου διέμενε ο αποβιώσας. Προβλέπεται και ο σχετικός τύπος της αίτησης που πρέπει να υποβάλλεται (Τύπος 1 του Παραρτήματος Α) και της σχετικής, ανάλογα με την περίπτωση, υποστηρικτικής ένορκης δήλωσης (Τύπος 2 ή 3 του Παραρτήματος Α). Δεν υπάρχει καμιά ένδειξη ότι η αίτηση γίνεται με κλήση προς οιονδήποτε, ούτε ότι αυτή πρέπει να επιδοθεί ή να κοινοποιηθεί σε οιονδήποτε. Ούτε οι δικηγόροι της Αιτήτριας, στους οποίους τέθηκε το ζήτημα, παρέπεμψαν σε πρόνοια, στο Νόμο ή τον Κανονισμό περί του αντιθέτου.»
53. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να προσάπτεται μομφή στον Αιτητή για το λόγο ότι δεν τους ειδοποίησε. Η διαχειρίστρια προέβη στη δημοσίευση η οποία προβλέπεται στο νόμο και στους κανονισμούς και δεν υπάρχει υποχρέωση επίδοσης της αίτησης διαχείρισης. Η μη ειδοποίηση των Εναγόντων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καταδεικνύει δόλο ή απάτη.
54. Επιπρόσθετα, δεν ισχύει ότι παραβιάζεται το δικαίωμα των Εναγόντων / Καθ’ ων η Αίτηση στη δίκαιη δίκη και πρόσβαση στο Δικαστήριο. Δεν εμποδίστηκε η πρόσβαση τους στο Δικαστήριο. Η πρόσβαση στο Δικαστήριο όμως υπόκειται κάτω από ορισμένους κανόνες. Στην Τριανταφυλλίδης, επεξηγήθηκε γιατί η διαδικασία αυτή δεν παραβιάζει το δικαίωμα των Εναγόντων και ότι αντιθέτως η καταχώριση caveat και έγερση αγωγής εντός τριών μηνών διασφαλίζει τα δικαιώματα τους. Δεν μπορούν οι Ενάγοντες να μην τηρούν τη διαδικασία η οποία προνοείται στο νόμο και στους κανονισμούς για άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης τους στο Δικαστήριο και ακολούθως να παραπονούνται. Ιδιαίτερα δε αν ληφθεί υπόψη και η γνώση τους περί της διαθήκης και του γεγονότος της κληροδότησης στον Εναγόμενο / Αιτητή ολόκληρης της περιουσίας της Αποβιωσάσης, γεγονός το οποίο αποτελεί παραδεκτό.
55. Προβληματίστηκα ως προς το κατά πόσον θα μπορούσα να διαχωρίσω τους ισχυρισμούς περί δόλου ή / και απάτης ή / και ψευδών παραστάσεων από μέρους του Αιτητή από την αμφισβήτηση της διαθήκης και την απαίτηση για αναδιανομή της περιουσίας της Αποβιωσάσης και ενδεχομένως να διασωθούν αυτές οι αιτίες αγωγής.
56. Θεωρώ ότι δεν μπορεί να καταστεί εφικτός ο διαχωρισμός αυτός. Εν πάση περιπτώσει, όπως προανέφερα οι ισχυρισμοί αυτοί τίθενται κατά τρόπο γενικό και αόριστο, αφορούν πράξεις άλλων προσώπων οι οποίοι δεν συνενώθηκαν ως διάδικοι στη διαδικασία, ενώ δεν υπάρχει ισχυρισμός περί συνωμοσίας αυτών με τον Αιτητή. Ο Αιτητής δεν φέρεται να παρουσίασε ο ίδιος οποιοδήποτε έγγραφο ή να κατήρτισε ή να ενεπλάκη στον καταρτισμό πιστοποιητικού κληρονόμων. Συνεπώς, ακόμα και να μπορούσα να διαχωρίσω τις προαναφερόμενες αιτίες αγωγής δεν θεωρώ ότι υπάρχει πραγματική προοπτική επιτυχίας της απαίτησης ή του ζητήματος.
57. Πρέπει να σημειώσω ότι το Μ. 16.13 των ΚΠΔ προνοεί ότι ο διάδικος οφείλει να «καθορίσει ειδικά τα ακόλουθα θέματα στο δικόγραφο του, όταν επιθυμεί να στηριχθεί σε αυτά προς υποστήριξη της απαίτησης ή υπεράσπισης: (α) οποιοδήποτε ισχυρισμό για απάτη, (β) το γεγονός οποιασδήποτε παρανομίας, (γ) λεπτομέρειες οποιωνδήποτε ψευδών παραστάσεων …». Όταν δικογραφείται δόλος πρέπει να δικογραφούνται όλα τα σχετικά γεγονότα και να παρέχονται λεπτομέρειες. Εν προκειμένω, δεν τίθεται στην Έκθεση Απαίτησης οποιαδήποτε επεξήγηση ή λεπτομέρεια ως προς την εμπλοκή του Εναγόμενου / Αιτητή στην κατ’ ισχυρισμό εξαπάτηση οποιουδήποτε προσώπου. Αντιθέτως, υπάρχει ένα κενό στα γεγονότα σε σχέση με τον Εναγόμενο / Αιτητή και δεν τίθενται γεγονότα τα οποία είναι ικανά να τον διασυνδέσουν με την ισχυριζόμενη απάτη, ή δόλο ή ψευδείς παραστάσεις.
58. Η έλλειψη λεπτομερειών και δικογράφησης σχετικών γεγονότων δείχνει ότι το πραγματικό παράπονο των Εναγόντων δεν είναι η συμπεριφορά του Αιτητή / Εναγόμενου αλλά η διαφωνία τους με το περιεχόμενο της διαθήκης της Αποβιωσάσης και τον τρόπο που διανεμήθηκε η περιουσία της. Υπό αυτήν την έννοια, εκτός από το ότι δεν αποκαλύπτεται πραγματική προοπτική επιτυχίας της αγωγής καθόσον αφορά τις αιτίες αγωγής σε σχέση με δόλο και/ή απάτη, προκύπτει και κατάχρηση της διαδικασίας.
Ζ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
59. Ενόψει της κατάληξης ότι δεν μπορεί σε αυτό το στάδιο να εγερθεί κληρονομική αγωγή το έντυπο απαίτησης θεωρείται ότι δεν αποκαλύπτει εύλογη αιτία αγωγής και ότι οι Ενάγοντες δεν έχουν πραγματική προοπτική επιτυχίας επί της απαίτησης ή του ζητήματος. Ενόψει της φύσης του ζητήματος και δεδομένου του ότι τα γεγονότα είναι κατ’ ουσίαν παραδεκτά, δεν υπάρχει κανένας άλλος επιτακτικός λόγος για τον οποίο η υπόθεση ή το ζήτημα πρέπει να αποφασιστεί σε δίκη.
60. Συνεπακόλουθα, το έντυπο απαίτησης διαγράφεται. Η κατάληξη αυτή κρίνει και την τύχη της απαίτησης που δεν είναι άλλη παρά η απόρριψη της.
61. Όσον αφορά τα έξοδα, ο γενικός κανόνας, με βάση το Μ. 39.2, είναι ότι ο αποτυχών διάδικος διατάσσεται να καταβάλει τα έξοδα του επιτυχόντος διαδίκου και ότι τέτοια διαταγή ή διαταγές θα εκδίδονται ή πρέπει να εκδίδονται σε σχέση με οποιαδήποτε αίτηση υποβάλλεται κατά την πορεία της δικαστικής διαδικασίας.
62. Η Αίτηση έχει πετύχει και συνεπώς, τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του Αιτητή και εναντίον των Καθ’ ων η Αίτηση.
63. Με βάση το Μ. 39.7 το Δικαστήριο προβαίνει σε συνοπτικό υπολογισμό των εξόδων κατά την ολοκλήρωση οποιασδήποτε ακρόασης η οποία διήρκησε συνολικά όχι πέραν των έξι ωρών. Προς τούτο αποτελεί καθήκον των διαδίκων και των δικηγόρων τους να υποβοηθούν το δικαστήριο στον συνοπτικό υπολογισμό εξόδων σε κάθε υπόθεση στην οποία εφαρμόζεται το Μ. 39.7 υποβάλλοντας προς τούτο κατάλογο εξόδων των αξιούμενων ποσών δύο μέρες πριν την τελική ακρόαση (Μ. 39.9(1)).
64. Με βάση δε το Μέρος 39.7(2) εάν με την ακρόαση διεκπεραιώνεται η απαίτηση, η διαταγή μπορεί να καλύπτει τα έξοδα του συνόλου της απαίτησης εκτός αν υπάρχει καλός λόγος γιατί αυτό να μην γίνει όπως, για παράδειγμα, όταν ο καταβάλλων τα έξοδα διάδικος προβάλλει ουσιαστικούς λόγους αμφισβήτησης του αξιούμενου ποσού εξόδων, οι οποίοι δεν μπορούν να τύχουν συνοπτικού χειρισμού.
65. Εν προκειμένω, δεν υποβλήθηκε κατάλογος εξόδων από οποιοδήποτε διάδικο. Δίδονται οδηγίες όπως οι διάδικοι καταβάλουν προσπάθειες να συμφωνήσουν σε σχέση με το ύψος των εξόδων και να ενημερώσουν σχετικά το Δικαστήριο.
66. Σε περίπτωση κατά την οποία δεν καταλήξουν σε συμφωνία να προχωρήσουν με την υποβολή προσχεδίων καταλόγων εξόδων μέχρι την 26.06.2026 προς υποβοήθηση του Δικαστηρίου κατά τον συνοπτικό υπολογισμό. Να υποβληθούν και εισηγήσεις σε σχέση με πιθανό συμψηφισμό των εξόδων που επιδικάστηκαν στο πλαίσιο της αίτησης ημερ. 01.08.2024 υπέρ των Εναγόντων.
67. Η Αίτηση ορίζεται για συνοπτικό υπολογισμό των εξόδων την 29.06.2026, 09:00 π.μ. Εάν υπάρξει συμφωνία μεταξύ των διαδίκων, η ημερομηνία αυτή θα ακυρωθεί.
Υπ. _________________
Χ. Σατσιάς, Ε. Δ.
ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο