Κλίμακα Εξόδων: € 50,000 – € 100,000
ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Χρ. Χριστοδούλου, Ε.Δ.
Αρ. Απαίτησης: 1112/2024
(i-Justice)
Μεταξύ:-
1. Παναγιώτης Μουζουρίδης
2. Κυριάκος Μουζουρίδης
Ενάγοντες
και
1. Ελένη Ευσταθίου
2. Αναστασία Παπαθανασίου
3. Κύπρος Μουζουρίδης
4. Κώστας Μουζουρίδης
5. Γιαννούλα Μουζουρίδου
Εναγόμενοι
Αίτηση ημερ. 16/06/2026 για απαλλαγή από κυρώσεις/ παράταση της προθεσμίας επίδοσης δηλώσεων μαρτύρων
Ημερομηνία: 23/06/2026
Εμφανίσεις:
Για τους Ενάγοντες/ Αιτητές: κα Στέλλα Ευριπίδου για Ρ. Ερωτοκρίτου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.
Για τους Εναγομένους/ Καθ’ ων η Αίτηση: κος Εύρος Κλεάνθους
Ενδιάμεση Απόφαση
Με την παρούσα αίτηση, οι Ενάγοντες ζητούν από το Δικαστήριο τις εξής θεραπείες:
1. Απαλλαγή από την κύρωση που προβλέπεται στο Μέρος 32.9 των Κανόνων Πολιτικής Δικονομίας∙ και
2. Παράταση της προθεσμίας για επίδοση των δηλώσεων των μαρτύρων τους.
Σημειώνεται ότι οι Ενάγοντες έπρεπε να επιδώσουν τις δηλώσεις των μαρτύρων τους στην άλλη πλευρά μέχρι τις14/04/2026.
Οι Εναγόμενοι, δεν συμφωνούν με τη χορήγηση των αιτούμενων θεραπειών και καταχώρισαν αίτηση ημερ. 14/05/2026 για απόρριψη της Απαίτησης και άλλες κυρώσεις εναντίον των Εναγόντων. Οι Εναγόμενοι υιοθέτησαν τα όσα αναφέρονται σε σχέση με την αίτηση ημερ. 14/05/2026 και την αγόρευσή τους σε σχέση με την εν λόγω αίτηση.
Συνέπειες παράλειψης εμπρόθεσμης επίδοσης δηλώσεων μαρτύρων
Οι επιπτώσεις που επιφέρει η παράλειψη διαδίκου να επιδώσει δηλώσεις μαρτύρων εντός της καθορισμένης από το Δικαστήριο προθεσμίας καθορίζονται από το Μέρος 32.9 των Κανόνων Πολιτικής Δικονομίας, το οποίο προνοεί τα εξής:
«32.9. Συνέπειες παράλειψης επίδοσης δήλωσης μάρτυρα ή σύνοψης μαρτυρίας
(1) Αν δήλωση μάρτυρα ή σύνοψη μαρτυρίας προοριζόμενου μάρτυρα για την οποία υπάρχει πρόθεση να χρησιμοποιηθεί κατά τη δίκη δεν επιδοθεί εντός του χρόνου ο οποίος καθορίζεται από το δικαστήριο, τότε ο μάρτυρας δεν μπορεί να κληθεί να δώσει προφορική μαρτυρία εκτός αν το δικαστήριο το επιτρέψει.
(2) Όταν διάδικος παραλείπει να επιδώσει δηλώσεις μάρτυρα εμπρόθεσμα: η αίτηση για παράταση χρόνου είναι αίτηση απαλλαγής από κυρώσεις και εφαρμόζεται το Μέρος 3.6.»
Επομένως, σε περίπτωση που η δήλωση μάρτυρα δεν επιδοθεί εμπρόθεσμα, ο μάρτυρας δεν είναι δυνατό να κληθεί να δώσει προφορική μαρτυρία στο Δικαστήριο, εκτός εάν δοθεί σχετική άδεια από το Δικαστήριο.
Αιτούμενη απαλλαγή από κυρώσεις
Με δεδομένο ότι κατά την ημερομηνία της αίτησης η προθεσμία για επίδοση των δηλώσεων μαρτύρων είχε παρέλθει, το αίτημα των Εναγόντων για παράταση της προθεσμίας συνιστά αίτηση για απαλλαγή από κυρώσεις και επομένως, η αίτηση θα πρέπει να εξεταστεί με βάση τα κριτήρια που τέθηκαν στις αποφάσεις Mitchell v News Group Newspapers Ltd [2013] EWCA Civ 1537 και Denton v TH White Ltd and another [2014] EWCA Civ 906.
Σημειώνεται ότι το ίδιο ισχύει και στην Αγγλία (βλ. Zuckerman on Civil Procedure: Principles of Practice 5η έκδοση, παρ. 20.37).
Κριτήρια Mitchell/ Denton
Τα κριτήρια που τέθηκαν στη απόφαση Mitchell (ανωτέρω) και διασαφηνίστηκαν στην μεταγενέστερη απόφαση Denton (ανωτέρω) είναι τα εξής:
«24. We consider that the guidance given at paras 40 and 41 of Mitchell remains substantially sound. However, in view of the way in which it has been interpreted, we propose to restate the approach that should be applied in a little more detail. A judge should address an application for relief from sanctions in three stages. The first stage is to identify and assess the seriousness and significance of the “failure to comply with any rule, practice direction or court order” which engages rule 3.9(1). If the breach is neither serious nor significant, the court is unlikely to need to spend much time on the second and third stages. The second stage is to consider why the default occurred. The third stage is to evaluate “all the circumstances of the case, so as to enable [the court] to deal justly with the application including [factors (a) and (b)].» (υπογράμμιση δική μου)
i. Σοβαρότητα της παράλειψης
Σημειώνεται κατ’ αρχάς ότι ένεκα του γεγονότος ότι υπάρχει αρκετό χρονικό περιθώριο μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης, είναι ακόμη δυνατό να επιδοθούν δηλώσεις μαρτύρων από τους Ενάγοντες χωρίς να επηρεαστεί η ημερομηνία ακρόασης.
Ο παράγοντας αυτός, αν και σημαντικός δεν είναι ο μόνος που λαμβάνεται υπόψη για σκοπούς εξέτασης της σοβαρότητας της παράλειψης. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα White Book 2026, Vol. 1, παρ. 3.9.4:
«In Denton the Court of Appeal accepted that, in many cases, a court might conclude that a breach is not serious or significant if it does not imperil future hearing dates and does not otherwise disrupt this case or litigation generally. Nevertheless, it declined to adopt this as a test of seriousness and significance, holding that some breaches are serious even though they are incapable of affecting the efficient progress of litigation, e.g. a failure to pay court fees (see judgment at [26] and see Joshi and Welch Ltd v Taj Foods Ltd [2015] EWHC 3905 (QB), Green J).» (υπογράμμιση δική μου)
Στην Αγγλία, τα Δικαστήρια υιοθέτησαν αυστηρή προσέγγιση σε υποθέσεις όπου υπάρχει παράλειψη εμπρόθεσμης επίδοσης δηλώσεων μαρτύρων. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα Zuckerman on Civil Procedure: Principles of Practice 5η έκδοση, παρ. 20.37:
«An applicant who fails for no good reason to serve a witness statement in time must bear a heavy burden in supporting an application for late service, especially when this would involve a substantial disruption to the trial, and even where allegations of fraud are involved.» (υπογράμμιση δική μου)
Προκύπτει επομένως ότι ακόμη και στις περιπτώσεις όπου δεν επηρεάζεται η ημερομηνία της ακρόασης, η παράλειψη εμπρόθεσμης επίδοσης των δηλώσεων των μαρτύρων θεωρείται σοβαρή.
Για παράδειγμα, στην υπόθεση Clearway Drainage Systems Ltd v Miles Smith Ltd [2016] EWCA Civ 1258, οι Ενάγοντες καθυστέρησαν πέραν των δύο μηνών να επιδώσουν τις δηλώσεις των μαρτύρων τους και εν τέλει τις επέδωσαν ενώ παράμενε διάστημα μικρότερο του ενός μηνός πριν από την ημερομηνία της ακρόασης. Η καθυστέρηση αυτή, καθώς και η καθυστέρηση στην καταχώριση αίτησης για απαλλαγή από κυρώσεις, είχαν ως αποτέλεσμα την αναβολή της προδικαστικής εξέτασης δύο φορές. Το Court of Appeal επικύρωσε την απόφαση του πρωτόδικου δικαστηρίου να απορρίψει την αίτηση για απαλλαγή από κυρώσεις, κρίνοντας ότι η παρατεταμένη παράλειψη συμμόρφωσης ήταν σοβαρή και σημαντική, παρά το γεγονός ότι δεν είχε θέσει σε κίνδυνο την ημερομηνία της ακρόασης.
Στη βάση των πιο πάνω, θεωρώ την παράλειψη των Εναγόντων στην προκειμένη περίπτωση να επιδώσουν εμπρόθεσμα τις δηλώσεις των μαρτύρων τους σοβαρή.
ii. Λόγοι για τους οποίους δεν υπήρξε συμμόρφωση
Ως αναφέρεται στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση, οι λόγοι για τους οποίους δεν υπήρξε συμμόρφωση είναι οι εξής:
1. Λάθος κατά την αρχειοθέτηση του φακέλου. Συγκεκριμένα, μετά από τον καθορισμό του χρονοδιαγράμματος από το Δικαστήριο, ο φάκελος έπρεπε να δοθεί στη δικηγόρο που χειρίζεται την υπόθεση από τη γραμματέα του δικηγορικού γραφείου για σκοπούς ετοιμασίας των γραπτών δηλώσεων. Αντ’ αυτού, ο φάκελος αρχειοθετήθηκε και δεν τέθηκε υπόψη της εν λόγω δικηγόρου εγκαίρως.
2. Προσωπικούς λόγους, για τους οποίους η δικηγόρος των Εναγόντων έπρεπε να απουσιάζει από το γραφείο και επομένως, δεν μπορούσε να παρακολουθεί την υπόθεση ούτως ώστε να τηρήσει την προθεσμία.
Σαφώς, οι πιο πάνω λόγοι δεν συνιστούν καλό λόγο για παράλειψη συμμόρφωσης με τις οδηγίες του Δικαστηρίου. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα White Book 2026, Vol. 1, παρ. 3.9.5.1:
«Examples of reasons held not to be good reasons explaining a failure to comply with a rule, practice direction or order include the following: “…overlooking a deadline will rarely be a good reason” (Mitchell at [41]); “…well-intentioned incompetence, for which there is no good reason, should not usually attract relief from a sanction unless the default is trivial” (Mitchell at [48]).»
iii. Περιστάσεις της υπόθεσης
Ακόμη και σε περίπτωση που η παράλειψη κριθεί σοβαρή και δεν προβληθεί καλός λόγος για την εν λόγω παράλειψη, το Δικαστήριο θα πρέπει να εξετάσει και το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης ούτως ώστε να αποφασίσει το κατά πόσο δικαιολογείται η επιβολή κυρώσεων ή η απαλλαγή από κυρώσεις, αναλόγως της περίπτωσης. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα White Book 2026, Vol. 1, παρ. 3.9.6.
«The Court of Appeal highlighted what had been an important misunderstanding of Mitchell: it is wrong to assume that, if (i) there is a non-trivial (now serious or significant) breach and (ii) there is no good reason for the breach, the application for relief from sanctions will automatically fail. That is not so. Rule 3.9(1) requires that, in every case, the court will consider “all the circumstances of the case, so as to enable it to deal justly with the application”. The Court of Appeal regarded this as the third stage.
Two circumstances which are specifically mentioned in r.3.9 are (a) the need for litigation to be conducted efficiently and at proportionate cost and (b) the need to enforce compliance with rules, practice directions and court orders and are referred to in Denton as factors (a) and (b). The court stated that factor (a) makes it clear that the court must consider the effect of the breach in every case. If the breach has prevented the court or the parties from conducting the litigation (or other litigation) efficiently and at proportionate cost, that will be a factor weighing in favour of refusing relief. Factor (b) emphasises the importance of complying with rules, practice directions and orders. The court observed that this factor received insufficient attention in the past. However, the old lax culture of non-compliance is no longer tolerated.
Other factors or circumstances mentioned in Denton are the need to consider whether the sanction imposed is proportionate to the breach in question (see the ruling given in Decadent Vapours Ltd v Bevan a case which was heard with Denton), whether the application for relief from sanctions was made promptly, and whether the defaulting party has a poor record as to compliance with proper court procedures: other past or current breaches of the rules, practice directions and court orders may also be taken into account as a relevant circumstance.» (υπογράμμιση δική μου)
Σε σχέση με τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης σημειώνω τα εξής:
Κατ’ αρχάς, δεν παραγνωρίζω ότι η παράλειψη των Εναγόντων να επιδώσουν τις δηλώσεις των μαρτύρων τους μέχρι σήμερα είναι σοβαρή και ουδείς ικανοποιητικός λόγος δόθηκε για την μη συμμόρφωση των Εναγόντων με το χρονοδιάγραμμα.
Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστεί ότι η καθυστέρηση προς το παρόν δεν είναι μεγάλη αφού είναι δυνατό να τροποποιηθεί το χρονοδιάγραμμα με τρόπο που δεν θα επηρεαστεί η ημερομηνία της ακρόασης, παράγοντας ο οποίος είναι υψίστης σημασίας για σκοπούς χορήγησης της αιτούμενης παράτασης/ απαλλαγής από κυρώσεις.
Στην υπόθεση Al Hamadani v Al Khafaf [2015] EWHC 38 (QB), oι Eνάγοντες επέδωσαν τις δηλώσεις των μαρτύρων τους 20 ημέρες μετά την καθορισθείσα προθεσμία. Το Δικαστήριο, εφαρμόζοντας τα κριτήρια της απόφασης Denton έκρινε ότι η παράλειψη των Εναγόντων ήταν σοβαρή. Εντούτοις, η καθυστέρηση ήταν σχετικά μικρή αφού η ημερομηνία της ακρόασης απείχε περισσότερο από δύο μήνες και η άλλη πλευρά είχε αρκετό χρόνο να προετοιμαστεί. Επομένως, η ομαλή διεξαγωγή της ακρόασης δεν θα επηρεαζόταν ουσιαστικά και χορηγήθηκε η αιτούμενη απαλλαγή από τις κυρώσεις.
Ίδια ήταν και η κατάληξη του Δικαστηρίου στην απόφαση Coal Hunter v Yusho Regulas [2014] EWHC 4406 (QB). Ο Ενάγοντας ζήτησε λίγο πριν από την ακρόαση της υπόθεσης να προσκομίσει μαρτυρία καπετάνιου, την οποία έπρεπε να είχε επιδώσει ένα χρόνο προηγουμένως. Το Δικαστήριο αναγνώρισε ότι η παράλειψη ήταν σοβαρή και ότι οφειλόταν αποκλειστικά στην αδράνεια του Ενάγοντα. Ωστόσο, με δεδομένο ότι η μαρτυρία του καπετάνιου ήταν ιδιαίτερα σημαντική για την δίκαιη επίλυση των επίδικων ζητημάτων στην υπόθεση, δόθηκε άδεια για προσκόμιση της μαρτυρίας.
Περαιτέρω, στην υπόθεση Devon and Cornwall Autistic Community Trust v Cornwall Council [2015] EWHC 129 (QB), το Δικαστήριο επέτρεψε στον Ενάγοντα να επιδώσει τις δηλώσεις μαρτύρων του εκπρόθεσμα, χωρίς ωστόσο να μεταβάλει την ημερομηνία της ακρόασης. Το Δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη του Ενάγοντα ήταν σοβαρή και ανεξήγητη. Παρ’ όλα αυτά, έκρινε ότι αν αποκλειόταν η μαρτυρία, η υπόθεση του Ενάγοντα θα περιοριζόταν δραματικά και επομένως, επέτρεψε την εκπρόθεσμη επίδοση των δηλώσεων των μαρτύρων.
Μάλιστα, στην απόφαση McTear v Engelhard [2016] EWCA Civ 487, το Court of Appeal ανέτρεψε την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε το αίτημα του Ενάγοντα για προσκόμιση των δηλώσεων μαρτύρων προς απόδειξη της υπόθεσής του εκπρόθεσμα. Κρίθηκε ότι ο αποκλεισμός της μαρτυρίας ήταν δυσανάλογος και προκάλεσε αδικία στον Ενάγοντα και συνεπακόλουθα, διατάχθηκε η επανεκδίκαση της υπόθεσης.
Τέλος, στην απόφαση City of Wolverhampton Council v Tiernan-Spratt [2023] EWHC 811 (KB), οι δηλώσεις των μαρτύρων είχαν επιδοθεί με 12 μήνες καθυστέρηση. Παρά την μεγάλη καθυστέρηση, το Δικαστήριο έκρινε ότι έπρεπε να απαλλάξει την υπαίτια πλευρά από τις κυρώσεις. Ο λόγος ήταν διότι η υπόθεση περιείχε σοβαρούς ισχυρισμούς δόλου και σε περίπτωση που αποκλειόταν η άμεση μαρτυρία, το Δικαστήριο θα έπρεπε να εκδικάσει υπόθεση δόλου αποκλειστικά στη βάση εξ ακοής μαρτυρίας, γεγονός το οποίο θα επηρέαζε δυσμενώς την υπόθεση της Ενάγουσας.
Επανερχόμενη στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, σημειώνω τα ακόλουθα:
Η κα Ευριπίδου ανέφερε ότι παρά το ότι με την αίτηση ζητείται χρόνος 20 ημερών για την επίδοση των δηλώσεων των μαρτύρων, οι Ενάγοντες θα μπορούν το αργότερο μέχρι τις 30/06/2026 να επιδώσουν τις δηλώσεις μαρτύρων των Εναγόντων. Ανέφερε περαιτέρω ότι συμφωνεί να της δοθεί μικρότερη από την καθορισθείσα προθεσμία για επίδοση συμπληρωματικών δηλώσεων μαρτύρων, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο, ούτως ώστε να μην αλλάξει η ημερομηνία ακρόασης.
Είναι επομένως κατά τη γνώμη μου ξεκάθαρο ότι με τη χορήγηση μικρής παράτασης είναι ακόμη δυνατή η ομαλή διεξαγωγή της ακρόασης της υπόθεσης, χωρίς αυτή να πρέπει να αναβληθεί.
Συνεπώς, δεν καταδεικνύεται υπό τις περιστάσεις οποιοσδήποτε δυσμενής επηρεασμός στους Εναγομένους από τη χορήγηση της αιτηθείσας παράτασης. Είναι ακόμη δυνατό να δοθεί και στις δύο πλευρές χρόνος για παρουσίαση της υπόθεσής του με το δέοντα τρόπο.
Περαιτέρω, από τη στιγμή που δεν θα επηρεαστεί η ημερομηνία ακρόασης, η μη χορήγηση παράτασης θεωρώ ότι θα ήταν δυσανάλογη υπό τις περιστάσεις.
Για ό,τι αξίζει σημειώνω και το εξής: Η παράλειψη, όπως προκύπτει από την προσκομισθείσα μαρτυρία είναι των δικηγόρων και όχι των ιδίων των Εναγόντων. Θεωρώ επομένως, ότι δεν θα ήταν ορθό οι Ενάγοντες να υποστούν τις συνέπειες των παραλείψεων των δικηγόρων τους (βλ. Hansom v E Rex Makin & Co [2003] EWCA Civ 1801), τουλάχιστον υπό αυτές τις περιστάσεις.
Στη βάση των πιο πάνω, θεωρώ ότι είναι προς το συμφέρον της ορθής απονομής της δικαιοσύνης να δοθεί ακόμη μια ευκαιρία στους Ενάγοντες για να μπορέσουν να παρουσιάσουν την υπόθεσή τους με το δέοντα τρόπο.
Υπό τις περιστάσεις, κρίνω αναγκαίο να παραθέσω το εξής απόσπασμα από το
Κατάληξη/ Έξοδα
Στη βάση των όσων αναφέρονται ανωτέρω, οι Ενάγοντες απαλλάσσονται από τις επιβληθείσες κυρώσεις και δίδεται παράταση στους Ενάγοντες μέχρι τις 30/06/2026 για επίδοση των δηλώσεων των μαρτύρων τους στην άλλη πλευρά. Το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας τροποποιείται σχετικά.
Παρά την επιτυχία της αίτησης, ένεκα της μη συμμόρφωσης των Εναγόντων με τις υποχρεώσεις τους, η οποία ως έχω αναφέρει ανωτέρω είναι σοβαρή, κρίνω ορθότερο όπως η κάθε πλευρά επωμισθεί τα έξοδά της.
(Υπ.) ………………………….
Μ. Χρ. Χριστοδούλου, Ε.Δ.
Πιστό αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο