Κλίμακα Εξόδων: € 10,000 – € 50,000

ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ

ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Χρ. Χριστοδούλου, Ε.Δ.

Αρ. Αγωγής: 2027/2020

Μεταξύ:-

1.    Μαριλένα Ξενοφώντος

2.    Στέλιος Χριστοδούλου

Ενάγοντες

και

Yioupis Developments & Constructions Ltd

Εναγομένων

 

Ημερομηνία: 06/07/2026

 

Εμφανίσεις:

Για τους Ενάγοντες: κ. Νίκος Ν. Μετζίτικος

Για την Εναγόμενη: κ. Λύσανδρος Λυσάνδρου με κ. Νεόφυτο Λεωνίδα για Λυσάνδρου & Φλώρου Δ.Ε.ΠΕ.

Απόφαση

Με την παρούσα αγωγή, οι Ενάγοντες αξιώνουν εναντίον της Εναγομένης διάφορες θεραπείες σχετιζόμενες με το κόστος αποκατάστασης των κακοτεχνιών στην κατοικία τεσσάρων υπνοδωματίων στα Κάτω Πολεμίδια στη Λεμεσό («Οικία»), την οποία  αγόρασαν από την Εναγόμενη στις 23/05/2016 όταν αυτή βρισκόταν υπό ανέγερση. Συγκεκριμένα, οι Ενάγοντες αξιώνουν:

      i.        Αποζημιώσεις ύψους € 12,530, ποσό το οποίο κατέβαλαν οι Ενάγοντες για επιδιόρθωση κακοτεχνιών∙

    ii.        Ποσό ύψους € 3,500, ως μελλοντικά έξοδα για αποκατάσταση κακοτεχνιών∙

   iii.        Ποσό ύψους € 1,000, ως έξοδα παράστασης εμπειρογνωμόνων∙

Περαιτέρω, αξιώνουν (1) γενικές αποζημιώσεις, (2) τιμωρητικές και/ή παραδειγματικές αποζημιώσεις για παράβαση της Συμφωνίας, (3) αποζημιώσεις για αδικαιολόγητο πλουτισμό και (4) συμβατικό τόκο προς 7% ετησίως ή διαζευκτικά νόμιμο τόκο. Πέραν των αποζημιώσεων, ζητείται αναγνωριστική απόφαση με την οποία να αναγνωρίζεται ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται να συμψηφίσουν τα πιο πάνω ποσά με το ποσό των € 5,000 το οποίο συνιστά την τελευταία οφειλόμενη δόση προς την Εναγόμενη.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΔΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ

 i.        Κακοτεχνίες

Η παρούσα πρόκειται για μια συμβατική διαφορά, η οποία βασίζεται στο αγοραπωλητήριο έγγραφο ημερ. 23/05/2016, Τεκμήριο 27, μεταξύ των Εναγόντων και της Εναγομένης («Συμφωνία») και στους εξυπακουόμενους σε αυτό όρους. Ήταν όρος της Συμφωνίας ο εξής:

«Ο ΠΩΛΗΤΗΣ αναλαμβάνει την ευθύνη να επιδιορθώσει με δικά του έξοδα οποιαδήποτε κακοτεχνία ή κατασκευαστική ατέλεια υπάρχει στην Κατοικία για περίοδο ενός έτους από την ημερομηνία παράδοσης της στους ΑΓΟΡΑΣΤΕΣ. Σε περίπτωση άρνησης του Πωλητή ή καθυστέρησης πέραν των δύο ημερών για οποιαδήποτε θεραπεία σε κακοτεχνίες, τότε οι Αγοραστές θα έχουν το δικαίωμα να διορίσουν άλλο τεχνικό ή τεχνικούς και ο Πωλητής είναι υπόχρεος να αναλάβει τα οποιαδήποτε έξοδα. Εάν αρνηθεί να πληρώσει τα έξοδα εντός 7 ημερών, τότε οι Αγοραστές θα έχουν το δικαίωμα να το πράξουν και να αφαιρέσουν ανάλογο ποσό από τη [sic] τελική πληρωμή αρ. 4 πιο πάνω.»

Ως αναφέρεται στην Έκθεση Απαίτησης, ήταν περαιτέρω ρητοί και/ή εξυπακουόμενοι όροι στη Συμφωνία οι εξής:

1. Η Εναγόμενη θα ευθύνεται για οποιαδήποτε ελαττώματα, κατασκευαστικά λάθη ή κακοτεχνίες ακόμα και για κρυμμένα ελαττώματα (latent defect) ανεξαρτήτως χρόνου.
2. Η Εναγόμενη είχε την υποχρέωση όπως επιδιορθώσει κάθε ζημιά, κακοτεχνία ή κατασκευαστικό πρόβλημα ή κρυμμένο ελάττωμα της κατοικίας.

Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι η Οικία παραδόθηκε στις 03/10/2016.

Σχετικά με τις κακοτεχνίες δικογραφούνται τα εξής στην Έκθεση Απαίτησης:

1.  Από τους πρώτους μήνες διαμονής των Εναγόντων στην Οικία και/ή κατά ή περί τον Ιανουάριο του 2017 παρουσιάστηκαν διάφορα κατασκευαστικά προβλήματα και κακοτεχνίες για τα οποία ενημερώθηκε αμέσως η Εναγόμενη, η οποία όμως ανταποκρίθηκε με μεγάλη καθυστέρηση (παρ. 6).

2.  Οι Ενάγοντες υπέβαλαν παράπονο για κακοτεχνίες και ειδικότερα για την παρουσία υγρασιών στην Οικία από τον Ιανουάριο του 2017.

3.  Λόγω μη ανταπόκρισης της Εναγομένης και επιδείνωσης των προβλημάτων, περί τον Ιούνιο του 2017, κατόπιν σχετικού διορισμού και εντολών των Εναγόντων ετοιμάστηκε η πρώτη έκθεση του εμπειρογνώμονα κ. Μάριου Ξενοφώντος αναφορικά με την κατάσταση της Οικίας («Πρώτη Έκθεση»). Η εν λόγω έκθεση κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1.

4.  Περί τον Ιούλιο του 2017 αντιπρόσωποι της Εναγομένης επισκέφθηκαν την Οικία και διενήργησαν κάποιες εργασίες, οι οποίες, ωστόσο στη συνέχεια αποδείχθηκαν μη ικανοποιητικές, ενώ έγιναν χωρίς να ληφθούν υπόψη οι κατάλληλες υποδείξεις του κ. Ξενοφώντος. Ως αποτέλεσμα, περί τον Δεκέμβριο του 2017 επανεμφανίστηκαν τα ίδια προβλήματα και ενημερώθηκε αμέσως η Εναγόμενη.

5.  Λόγω αδιαφορίας της Εναγομένης, οι Ενάγοντες έδωσαν εντολές για ετοιμασία δεύτερης έκθεσης του κ. Ξενοφώντος που έγινε περί τον Μάιο του 2018 («Δεύτερη Έκθεση»). Η εν λόγω έκθεση κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2.

6.  Στη συνέχεια, περί τον Ιούλιο του 2018, οι συνεργάτες της Εναγομένης επισκέφθηκαν την Οικία και εκτέλεσαν ορισμένες εργασίες επιδιόρθωσης.

7.  Οι εργασίες αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, με αποτέλεσμα περί τον Νοέμβριο του 2018 να επανεμφανιστούν τα ίδια προβλήματα, μάλιστα σε μεγαλύτερο βαθμό.

8.  Οι Ενάγοντες προχώρησαν με τη λήψη προσφοράς από άλλη εργοληπτική εταιρεία και περί τις 13 Μαΐου 2019 ξεκίνησαν εργασίες επιδιόρθωσης των κακοτεχνιών.

Η Εναγόμενη αρνείται τα πιο πάνω. Οι θέσεις που προβάλλει με την Υπεράσπισή της είναι οι ακόλουθες:

Οκτώβριος 2016 – Οκτώβριος 2017

1.    Κατά την εν λόγω περίοδο δεν είχε δοθεί στην Εναγόμενη η Πρώτη Έκθεση.

2.    Οποιαδήποτε μικροπροβλήματα διαπιστώθηκαν τους πρώτους μήνες διαμονής των Εναγόντων στην Οικία και/ή κατά ή περί τον Ιανουάριο του 2017 έτυχαν άμεσης επιδιόρθωσης από την Εναγόμενη.

3.    Τον Ιούλιο του 2017 η Εναγόμενη προέβη με δικό της συνεργείο σε εργασίες επιδιόρθωσης της Οικίας, οι οποίες διεκπεραιώθηκαν από «ειδικούς και/ή εμπειρογνώμονες και/ή επαγγελματίες … και/ή με πλήρη επιμέλεια».

2018

4.    Η Εναγόμενη δεν φέρει καμία ευθύνη για οποιαδήποτε τυχόν άλλα προβλήματα διαπιστώθηκαν μετά την πάροδο ενός έτους από την παράδοση της Οικίας στους Ενάγοντες.

5.    Κατά ή περί τον Ιούλιο του 2018, συνεργάτης της Εναγομένης επισκέφθηκε την Οικία και εκτέλεσε εργασίες επιδιόρθωσης.

6.    Κατά την εν λόγω επίσκεψη διαπιστώθηκε η ύπαρξη μούχλας και υγρασίας στα υπνοδωμάτια της Οικίας. Περαιτέρω, στην ακάλυπτη βεράντα, η οποία ευρίσκεται πάνω από τα νοτιοδυτικά υπνοδωμάτια της Οικίας, διαπιστώθηκε η ύπαρξη διαρροής νερού από τα σημεία των υδρορροών. Μετά που συμφωνήθηκε ο τρόπος επίλυσης του προβλήματος, η Εναγόμενη, κατά την επίσκεψή της στην Οικία διαπίστωσε ότι μια εκ των υδρορροών είχε υποστεί ζημιά, πιθανόν κατά την τοποθέτηση επίστρωσης (screed). Η Εναγόμενη επιδιόρθωσε τις υδρορροές και δόθηκαν οδηγίες προς το διευθυντή της Εναγομένης «αναφορικά με τον τρόπο κλεισίματος  της βεράντας».

7.    Οι εργασίες που διεκπεραιώθηκαν, οι οποίες αναφέρονται στην παρ. 6 ανωτέρω, έλαβαν χώρα χωρίς ανάληψη ευθύνης από την Εναγόμενη.

8.    Μετά την επιδιόρθωση της βεράντας τοποθετήθηκε νερό σε αυτή με σκοπό να διαπιστωθεί κατά πόσον υπήρχε διαρροή σε οποιοδήποτε άλλο σημείο, χωρίς να παρουσιαστεί οποιοδήποτε πρόβλημα.

2019

9.    Σε σχέση με τις εργασίες στις οποίες προέβηκαν οι Ενάγοντες, η Εναγόμενη αρνείται την προσφορά που έλαβαν οι Ενάγοντες και είναι η θέση της ότι τα ποσά είναι διογκωμένα και μη εύλογα.

10. Η Εναγόμενη το 2019 δήλωνε πρόθυμη να προβεί σε επιδιόρθωση των ισχυριζόμενων ζημιών.

Περαιτέρω, η Εναγόμενη ισχυρίζεται ότι οι κακοτεχνίες των οποίων επιζητείται η επιδιόρθωση, αφορούν ως επί το πλείστον φυσικές φθορές και κακή συντήρηση εκ μέρους των Εναγόντων.

ii.        Πληρωμή της τελευταίας δόσης των € 5,000

Με βάση τη Συμφωνία, η μεταβίβαση και εγγραφή της Οικίας στο όνομα των αγοραστών θα γινόταν το αργότερο εντός δύο μηνών από την έκδοση χωριστού τίτλου ιδιοκτησίας από το Κτηματολόγιο και όχι αργότερα από  την 30/08/2019 νοουμένου ότι μέχρι εκείνη την ημερομηνία οι Ενάγοντες θα είχαν εξοφλήσει κάθε οφειλόμενο ποσό.

Σημειώνεται ότι στις 20/09/2016, οι Ενάγοντες υπέγραψαν Συμφωνητικό Έγγραφο, Τεκμήριο 28, με το οποίο συμφώνησαν με την Εναγόμενη όπως η τελευταία δόση που είχε απομείνει του ποσού των € 5,000, πληρωθεί με την έκδοση χωριστού τίτλου για την Οικία.

Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι μέχρι σήμερα δεν έχει εκδοθεί χωριστός τίτλος για την Οικία.

ΠΡΟΣΚΟΜΙΣΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Μάρτυρες Εναγόντων

Για τους Ενάγοντες έδωσε μαρτυρία ο κ. Μάριος Ξενοφώντος, ως εμπειρογνώμονας πολιτικός μηχανικός, ο Ενάγοντας 2, κ. Στέλιος Χριστοδούλου, καθώς και ο κ. Μιχάλης Κυριάκου, διευθυντής της Hrimco Constructions Ltd, ο οποίος έδωσε μαρτυρία σε σχέση με τις επιδιορθωτικές εργασίες που διενήργησε το 2019.

1.  Μάριος Ξενοφώντος

Σύνοψη μαρτυρίας

Πρώτος μάρτυρας των Εναγόντων ήταν ο κ. Ξενοφώντος. Ο κ. Ξενοφώντος κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας υπό την ιδιότητά του ως πολιτικού μηχανικού σε σχέση με τις κακοτεχνίες και τις αναγκαίες επιδιορθωτικές εργασίες. Συναφώς, ετοίμασε την Πρώτη και τη Δεύτερη Έκθεση, το περιεχόμενο των οποίων υιοθέτησε. Εν πολλοίς, ο κ. Ξενοφώντος ανέφερε τα εξής:

1.  Πριν την ετοιμασία της Πρώτης Έκθεσης, επισκέφθηκε την Οικία και εντόπισε υγρασίες και τριχοειδείς ρωγμές σε τοιχοποιίες. Όπως ανέφερε, κατά την επίσκεψή του στην Οικία υπήρχε «χάος». Στο παιδικό δωμάτιο υπήρχε παντού μούχλα. Μούχλα υπήρχε περαιτέρω σε λιγότερο βαθμό  στο κυρίως υπνοδωμάτιο και στο μπάνιο.

2.  Η αιτία πρόκλησης των ζημιών ήταν κατά την άποψή του η κακότεχνη κατασκευή μόνωσης στην πλάκα της οροφής και ένεκα του γεγονότος ότι οι υδρορροές στις οροφές/ ταβάνια της Οικίας δεν ήταν ικανοποιητικές σε αριθμό και διατομή.

3.  Κατέγραψε τις κακοτεχνίες και τους συνιστώμενους τρόπους επίλυσης.

4.  Μεταγενέστερα της ετοιμασίας της Πρώτης Έκθεσης, ενημερώθηκε η Εναγόμενη, η οποία έκανε κάποια μπογιατίσματα.

5.  Τον επόμενο χειμώνα τα προβλήματα αυξήθηκαν και ως εκ τούτου, ο κ. Ξενοφώντος κλήθηκε ξανά από τους Ενάγοντες και συνεπακόλουθα, προέβη στην ετοιμασία της Δεύτερης Έκθεσης.

6.  Μετά την ετοιμασία της Δεύτερης Έκθεσης, το καλοκαίρι του 2018 έλαβε χώρα συνάντηση στην Οικία μεταξύ του ιδίου, των Εναγόντων, του διευθυντή της Εναγομένης κ. Γιούπη και του πολιτικού μηχανικού, συνεργάτη της Εναγομένης, κ. Τσιουπανή. Έγινε αφαίρεση κάποιων κεραμικών περιμετρικά των υδρορροών και έγιναν κάποια μπογιατίσματα. Ο κ. Ξενοφώντος χαρακτήρισε τα μέτρα που έλαβε η Εναγόμενη «ημίμετρα».

7.  Τον επόμενο χειμώνα, αφού επανεμφανίστηκαν τα ίδια προβλήματα, οι Ενάγοντες αποτάθηκαν σε τρίτο εργολάβο, ο οποίος προέβη σε επιδιορθωτικές εργασίες σύμφωνα με τις υποδείξεις του κ. Ξενοφώντος.

Αξιολόγηση

Κατ’ αρχάς, σημειώνω ότι δεν αμφισβητούνται τα προσόντα του κ. Ξενοφώντος, ωστόσο, η Εναγόμενη αμφισβητεί την ανεξαρτησία του. Τέθηκε στον μάρτυρα κατά την αντεξέταση ότι δεν είναι ανεξάρτητος καθ’ ότι όπως ανέφερε κατόπιν σχετικής ερώτησης έχει συγγενική σχέση με την Ενάγουσα 1, αφού η Ενάγουσα 1 είναι κόρη πρώτου του εξαδέλφου.

Είναι η θέση της Εναγομένης ότι το πιο πάνω γεγονός επηρέασε την ανεξάρτητη κρίση του, αφού είχε ως αποτέλεσμα να προβεί στην ετοιμασία των εν λόγω εκθέσεων για να εξυπηρετήσει τα θέλω της Ενάγουσας 1. Ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι η έκθεση δεν αποτελούσε προϊόν της ανεξάρτητης κρίσης του.

Δεν συμφωνώ με τη θέση που προβλήθηκε από την Εναγόμενη. Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω απόσπασμα από την απόφαση Αρ. Αγωγής: 7462/02, Kayat Trading Limited v. Genzyme Corporation, ημερ. 17/12/2012, όπου απασχόλησε το Δικαστήριο παρόμοιο ζήτημα:

«Ένας εμπειρογνώμονας θα πρέπει να προσφέρει στο Δικαστήριο ανεξάρτητη βοήθεια, υπό τη μορφή αντικειμενικής και χωρίς προκατάληψη γνώμης, σχετικά με τα θέματα τα οποία καλύπτει η εμπειρογνωμοσύνη του. Εισηγήθηκε η πλευρά των εναγομένων ότι ο ΜΕ14 δεν είναι ανεξάρτητος μάρτυρας και, προεκτείνοντας, έθεσε ότι η μαρτυρία του θα πρέπει εκ προοιμίου να αποκλειστεί. Η προσέγγιση αυτή είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Καθότι η οποιαδήποτε τυχόν σύνδεση του εν λόγω μάρτυρα με δικηγορικό οίκο που εκπροσωπεί την πλευρά των εναγόντων, δεν μπορεί να οδηγήσει, από μόνη της, σε εύρημα ακαταλληλότητας και/ή μεροληπτικής κρίσης του, τέτοιας που να επιτρέπει τον αποκλεισμό του. Ό,τι έχει σημασία είναι η κατάδειξη της απαραίτητης γνώσης και εμπειρίας ούτως ώστε ο μάρτυρας να καθίσταται ειδικός επί του θέματος και η αντίληψη εκ μέρους του, του καθήκοντος που τον βαραίνει να προσφέρει ανεξάρτητη και αντικειμενική μαρτυρία σε σχέση με τα ζητήματα που καλύπτει η εμπειρογνωμοσύνη του. Το κυρίαρχο εν τέλει στοιχείο δεν είναι η πιθανή σύνδεσή του με τους παράγοντες της δίκης και το τυχόν συμφέρον που μπορεί να έχει από την έκβασή της, αλλά το κατά πόσο η ίδια η μαρτυρία του είναι ανεξάρτητη.» (υπογράμμιση δική μου)

Από τα όσα ανέφερε προφορικά ο κ. Ξενοφώντος στο Δικαστήριο, αλλά και από μελέτη των εκθέσεών του ουδόλως έχω πεισθεί  ότι οι εκθέσεις του δεν ήταν προϊόν της ανεξάρτητης του κρίσης. Περαιτέρω, σημειώνω ότι ουδόλως κλονίσθηκε η αξιοπιστία του κατά την αντεξέταση. Επομένως, δεν έχω οποιοδήποτε λόγο να μην δεχθώ τη μαρτυρία του ως εμπειρογνώμονα, αλλά με βάση και τα όσα αναφέρω πιο κάτω, ούτε και να μην της αποδώσω τη δέουσα βαρύτητα.

Συνεπώς, θα προχωρήσω στην ουσία της αξιολόγησης της μαρτυρίας του κ. Ξενοφώντος.

Θα πρέπει να σημειώσω ότι, με δεδομένο ότι ο κ. Ξενοφώντος κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας, η συμπεριφορά του στο εδώλιο δεν ήταν τόσο σημαντική όσον άλλων μαρτύρων (Genzyme Corporation v Kayat Trading Limited, Πολιτική Έφεση Αρ. 199/14, ημερ. 25/05/2018), ECLI:CY:AD:2018:A250. Αυτό βεβαίως δεν σημαίνει ότι η μαρτυρία του αξιολογήθηκε εκτός των καθιερωμένων αρχών, ή ότι τον αντιμετώπισα διαφορετικά από τους υπόλοιπους μάρτυρες.

Ο κ. Ξενοφώντος μου έκανε θετική εντύπωση. Η μαρτυρία του είχε συνοχή και δεν υπήρχαν οποιεσδήποτε αντιφάσεις, πλην ορισμένων μικροαντιφάσεων σχετικά με το πόσες φορές επισκέφθηκε συνολικά την Οικία. Δεν θεωρώ τις εν λόγω μικροαντιφάσεις ουσιώδεις, καθώς δεν αλλοιώνουν τη συνοχή και τη σταθερότητα των θέσεων του σε ό,τι αφορά τον ρόλο που διαδραμάτισε ο ίδιος στα επίδικα γεγονότα. Όσον αφορά την καταγραφή των κακοτεχνιών και γενικώς, την ετοιμασία των εκθέσεων, ο μάρτυρας απαντούσε στα όσα του υποβάλλονταν με ευκολία, δίδοντας στοχευμένες και λεπτομερείς απαντήσεις. Όπως θα αναφέρω στη συνέχεια, δέχομαι τη μαρτυρία του κ. Ξενοφώντος, πλην ενός σημείου.

Διαπιστώνω τα εξής από τη μαρτυρία του κ. Ξενοφώντος:

1.    Αμφισβητήθηκε ότι ο κ. Ξενοφώντος επισκέφθηκε την Οικία το 2017 και κατέγραψε τις κακοτεχνίες. Ο μάρτυρας ήταν, ωστόσο, σε θέση να αναφερθεί σε λεπτομέρειες και να υποδείξει και μάλιστα με ευκολία, παρά και την παρέλευση μεγάλου χρονικού διαστήματος, ποιες από τις  επισυνημμένες φωτογραφίες στην Πρώτη Έκθεση τράβηξε ο ίδιος κατά την επίσκεψή του στην Οικία το 2017 και ποιες τράβηξαν οι Ενάγοντες. Τα λεγόμενα του μάρτυρα σε σχέση με τις φωτογραφίες που ανέφερε ότι δεν τράβηξε ο ίδιος, αλλά οι Ενάγοντες, ταυτίζονται με τις φωτογραφίες που κατέθεσε ο Ενάγοντας 2 ως δέσμη στο Δικαστήριο σε μεταγενέστερο στάδιο (Τεκμήριο 20) και τις οποίες ανέφερε ότι τράβηξαν οι Ενάγοντες το 2017.

2.    Δεν υπήρξε άλλη αμφισβήτηση των ευρημάτων του κ. Ξενοφώντος σε σχέση με τις κακοτεχνίες που εντοπίστηκαν το 2017 και, με βάση τα όσα αναφέρθηκαν από τον μάρτυρα τόσο κατά την κυρίως εξέταση όσο και κατά την αντεξέτασή του, δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω τις κακοτεχνίες που εντοπίστηκαν και καταγράφηκαν στην Πρώτη Έκθεση.

3.    Σε σχέση με τις εργασίες που διενεργήθηκαν από την Eναγόμενη το 2017, ο μάρτυρας παραδέχθηκε ότι δεν ήταν ο ίδιος παρών κατά την εκτέλεσή τους. Ωστόσο, όπως ανέφερε κατά την αντεξέτασή του, ο λανθασμένος και/ή κακότεχνος τρόπος επιδιόρθωσης είναι εμφανής από το τελικό αποτέλεσμα και, όπως προκύπτει από τη Δεύτερη Έκθεση, οι ίδιες ζημιές εξακολουθούσαν να υφίστανται.

4.    Σε σχέση με τη Δεύτερη Έκθεση, αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση ότι ο μάρτυρας επισκέφθηκε την Οικία ξανά το 2018 και κατέγραψε τις ζημιές. Ο μάρτυρας, ωστόσο, επέμεινε στη θέση του. Η Δεύτερη Έκθεση περιέχει λεπτομέρειες σε σχέση με τις ζημιές που επανεμφανίστηκαν. Δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω ότι ο κ. Ξενοφώντος επισκέφθηκε την Οικία το 2018 και αποδέχομαι τη μαρτυρία του επί του συγκεκριμένου σημείου.

5.    Αναφορικά με τις εργασίες που διενεργήθηκαν από την Εναγόμενη το 2018, ο μάρτυρας αναφέρθηκε, κατά την αντεξέτασή του, σε συνάντηση που είχε το καλοκαίρι του 2018 στην Οικία με τους Ενάγοντες, τον κ. Γιούπη, καθώς και με τον κ. Τσιουπανή. Η συνάντηση αυτή αποτελεί παραδεκτό γεγονός (παρ. 10(α) της Υπεράσπισης).

6.    Ο κ. Ξενοφώντος ανέφερε ότι οι εργασίες που έλαβαν χώρα μετά την εν λόγω συνάντηση ήταν οι εξής: Αφαιρέθηκαν τα κεραμικά τα οποία βρίσκονταν 1 τ.μ. περιμετρικά των υδρορροών και έγιναν κάποια μπογιατίσματα. Παρά το ότι αμφισβητήθηκε από την Εναγόμενη ότι μόνο τα κεραμικά περιμετρικά των υδρορροών αφαιρέθηκαν αντί όλων των κεραμικών, ο μάρτυρας της Εναγομένης κ. Τσιουπανής, κατά την αντεξέτασή του, ανέφερε ότι πράγματι, μόνο τα κεραμικά κοντά στις υδρορροές αφαιρέθηκαν. Επομένως, για ό,τι αξίζει, θεωρώ ως παραδεκτό το γεγονός ότι δεν αφαιρέθηκαν όλα τα κεραμικά της βεράντας κατά τις επιδιορθωτικές εργασίες από την Εναγόμενη το 2018.

7.    Τέθηκε στον κ. Ξενοφώντος ότι ο ίδιος συμφώνησε όπως αφαιρεθούν τα κεραμικά περιμετρικά των υδρορροών και όχι όλα τα κεραμικά. Ο μάρτυρας επέμεινε ότι εκείνο που συμφωνήθηκε κατά την εν λόγω συνάντηση δεν αφορούσε τον τρόπο επιδιόρθωσης των κακοτεχνιών, αλλά τα σημεία που έχρηζαν επιδιόρθωσης. Πρόβαλε εντόνως τη θέση ότι η Εναγόμενη επέλεξε να προβεί στις επισκευές χωρίς να λάβει υπόψη τις εισηγήσεις στις εκθέσεις του και χρησιμοποιώντας φθηνά υλικά, με αποτέλεσμα οι κακοτεχνίες και τα προβλήματα να επανεμφανιστούν. Διαπιστώνω ότι οι εργασίες που διενεργήθηκαν από την Εναγόμενη δεν συνάδουν με τις εισηγήσεις του κ. Ξενοφώντος στη Δεύτερη Έκθεση, ήτοι να γίνει επανακατασκευή των δαπέδων των βεραντών του ορόφου που αντιμετώπιζε το πρόβλημα. Σημειώνω ότι αυτή ήταν και η εισήγησή του στην Πρώτη Έκθεση. Για ό,τι αξίζει, αποδέχομαι τη θέση του κ. Ξενοφώντος ότι δεν συμφώνησε πως η ορθή διαδικασία ήταν η αφαίρεση μόνο των κεραμικών περιμετρικά των υδρορροών, αφού τέτοια προσέγγιση θα ήταν αντίθετη με τα αναφερόμενα στις εκθέσεις του και επομένως, δεν συνάδει με τη λογική.

8.    Υποβλήθηκε στον μάρτυρα η θέση ότι οι κακοτεχνίες δεν επανεμφανίστηκαν το 2019. Δεν θα μπορούσαν να επανεμφανιστούν, καθ’ ότι, μετά το πέρας των εργασιών που διενεργήθηκαν από την Εναγόμενη, ο κ. Τσιουπανής έλεγξε τις διενεργηθείσες εργασίες ρίχνοντας νερό στη βεράντα, ούτως ώστε να διαφανεί κατά πόσον εξακολουθούσε να υφίσταται διαρροή. Ο κ. Ξενοφώντος επανέλαβε ότι τα μέτρα που λήφθηκαν ήταν ημίμετρα. Σε σχέση με τη μέθοδο ελέγχου που χρησιμοποίησε ο κ. Τσιουπανής, ανέφερε ότι δεν ήταν η ενδεδειγμένη. Όπως εξήγησε, αυτό που όφειλε να πράξει ο κ. Τσιουπανής, προκειμένου να διαπιστώσει εάν τα προβλήματα είχαν πράγματι επιδιορθωθεί, ήταν να χρησιμοποιήσει λάστιχο, να γεμίσει τη βεράντα με νερό και να ελέγξει σε πόσο χρόνο αυτό θα απορροφάτο ή θα εξαφανιζόταν. Με αυτό τον τρόπο θα μπορούσε να επιβεβαιωθεί κατά πόσον εξακολουθούσε να υφίσταται πρόβλημα. Περαιτέρω, καθ’ ότι η διαρροή νερού είχε κατεύθυνση προς τα κάτω, θα έπρεπε κατά την τοποθέτηση νερού στη βεράντα να κλείσουν οι υδρορροές, ούτως ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσον υπήρχε απώλεια νερού. Ο κ. Ξενοφώντος εξέφρασε την άποψη ότι αφ’ ης στιγμής τα μάρμαρα ήταν στεγανά και το νερό διοχετευόταν προς τις υδρορροές μέσω των ρύσεων, η μέθοδος που χρησιμοποίησε ο κ. Τσιουπανής ήταν εντελώς λανθασμένη. Οι θέσεις που εξέφρασε ο μάρτυρας σε σχέση με τις εργασίες που διενεργήθηκαν και τον τρόπο ελέγχου που υιοθετήθηκε παρέμειναν σταθερές και ακλόνητες κατά την αντεξέταση. Δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω τη μαρτυρία του κ. Ξενοφώντος επί των εν λόγω σημείων.

9.    Ο μάρτυρας παραδέχθηκε ότι, μετά το πέρας των εργασιών που διενεργήθηκαν από την Εναγόμενη, δεν επισκέφθηκε την Οικία μέχρι και τον επόμενο χειμώνα, όταν παρουσιάστηκαν εκ νέου προβλήματα. Δεν έχω οποιοδήποτε λόγο να αμφισβητήσω την εν λόγω θέση του μάρτυρα και επομένως, την αποδέχομαι.

10. Σε σχέση με τις εργασίες που διενεργήθηκαν από τον κ. Μιχάλη Κυριάκου, ο κ. Ξενοφώντος ανέφερε ότι ήταν παρών σε σχετική συνάντηση, καθώς και κατά την έναρξη των εργασιών, υπό την ιδιότητά του ως επιβλέπων μηχανικός. Αποδέχομαι το εν λόγω μέρος της μαρτυρίας του κ. Ξενοφώντος, αφού δεν κλονίσθηκε καθ’ οιονδήποτε τρόπο με την αντεξέταση. Το εν λόγω γεγονός επιβεβαιώθηκε και από τον κ. Κυριάκου, ο οποίος κατέθεσε μεταγενέστερα στο Δικαστήριο.

11. Η μόνη ουσιώδης αντίφαση στη μαρτυρία του κ. Ξενοφώντος ήταν η αναφορά του, στην αρχή της αντεξέτασης ότι μετά την ολοκλήρωση των εργασιών από τον κ. Κυριάκου, επισκέφθηκε την Οικία και επιθεώρησε τις εργασίες που είχαν διενεργηθεί. Η εν λόγω αναφορά του μάρτυρα έρχεται σε αντίφαση με τη θέση του μάρτυρα στην κυρίως εξέταση, ήτοι ότι ο μάρτυρας δεν είχε επιθεωρήσει την Οικία μετά την ολοκλήρωση των εργασιών και ότι από τη στιγμή που δεν έλαβε οποιοδήποτε παράπονο μεταγενέστερα θεώρησε ότι οι εργασίες υπήρξαν επιτυχείς. Δεν αποδέχομαι τη θέση ότι ο μάρτυρας επιθεώρησε την Οικία μετά το πέρας των εργασιών του κ. Κυριάκου.

2.  Στέλιος Χριστοδούλου

Σύνοψη μαρτυρίας

Ο μάρτυρας έδωσε μαρτυρία ως προς τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν.

Αξιολόγηση

Ο κ. Χριστοδούλου μου έκανε πολύ θετική εντύπωση. Η μαρτυρία του ουδόλως κλονίσθηκε κατά την αντεξέταση. Αντιθέτως, οι θέσεις του παρέμειναν σταθερές, χωρίς οποιεσδήποτε αντιφάσεις. Οι απαντήσεις του μάρτυρα ήταν φυσικές και αυθόρμητες. Όταν δεν θυμόταν κάποιο γεγονός, ο μάρτυρας το ανέφερε στο Δικαστήριο και όταν δεν ήταν σίγουρος για μια τοποθέτησή του, δεν δίσταζε να το αναφέρει. Η μαρτυρία του σε σχέση με τα επίδικα συμβάντα ήταν πειστική και λεπτομερής, χωρίς να παρουσιάζει οποιαδήποτε κενά. Θεωρώ ότι ο κ. Χριστοδούλου ήταν ειλικρινής μάρτυρας.

Διαπιστώνω τα εξής από τη μαρτυρία του κ. Χριστοδούλου:

1.  Στη γραπτή του δήλωση, ο μάρτυρας αναφέρει ότι προβλήματα είχαν εντοπιστεί ήδη από τους πρώτους μήνες διαμονής τους στην Οικία, και συγκεκριμένα περί τον Ιανουάριο του 2017. Όπως περαιτέρω αναφέρεται, η Εναγόμενη ενημερώθηκε σχετικά, πλην όμως ανταποκρίθηκε με μεγάλη καθυστέρηση. Κατά την αντεξέταση, τέθηκε στον μάρτυρα η θέση ότι δεν είχαν υποβάλει οποιοδήποτε παράπονο για κακοτεχνίες στην Εναγόμενη τον Ιανουάριο του 2017. Ο κ. Χριστοδούλου διαφώνησε και ανέφερε ότι είχε επικοινωνία με τον διευθυντή της Εναγομένης, κ. Γιούπη, τόσο κατά τον Ιανουάριο όσο και κατά τον Φεβρουάριο του 2017, και ότι συζητούσαν επί μήνες μέχρι να γίνει η αποκατάσταση των αρχικών ζημιών. Δέχομαι τη θέση που προβλήθηκε από τον μάρτυρα. Εν πάση περιπτώσει, η θέση του μάρτυρα συνάδει εν μέρει και με τη θέση που προβάλλεται στην Υπεράσπιση της Εναγομένης, ήτοι ότι διαπιστώθηκαν «μικροπροβλήματα» το 2017, τα οποία έτυχαν άμεσης επιδιόρθωσης.

2.  Περαιτέρω, υποβλήθηκε στον κ. Χριστοδούλου ότι ο λόγος που δεν υπάρχουν φωτογραφίες από τις εργασίες που διενεργήθηκαν από την Εναγόμενη το 2017 είναι για τον πολύ απλό λόγο ότι ουδέποτε έλαβαν χώρα τέτοιες εργασίες. Ο μάρτυρας διαφώνησε και προέβαλλε σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του τη θέση ότι το 2017, μετά την έκθεση του κ. Ξενοφώντος, το μόνο που έπραξε η Εναγόμενη ήταν να προβεί σε μπογιάτισμα του δωματίου της κόρης του και σε διόρθωση της υδρορροής στο «roof garden». Αποδέχομαι τη θέση αυτή, η οποία σημειώνω ότι προβλήθηκε και από τον κ. Ξενοφώντος

3.  Τέθηκε στον μάρτυρα η θέση ότι για πρώτη φορά επικοινώνησε με την Εναγόμενη τον Ιούνιο του 2018 και οι Ενάγοντες δεν παρέδωσαν την Πρώτη Έκθεση στην Εναγόμενη πριν από την εν λόγω ημερομηνία. Ο κ. Χριστοδούλου διαφώνησε με τη θέση αυτή και ανέφερε, κατόπιν σχετικής ερώτησης, ότι παρέδωσε την Πρώτη Έκθεση ο ίδιος προσωπικά στον κ. Γιούπη κατά την επίσκεψή του στην Οικία το 2017. Στη βάση και των όσων ανέφερα πιο πάνω, αποδέχομαι τη θέση του μάρτυρα ότι ο κ. Γιούπης ήταν ενήμερος για τις κακοτεχνίες που είχαν εντοπιστεί από το 2017 και καταλήγω περαιτέρω ότι η Πρώτη Έκθεση δόθηκε στον κ. Γιούπη το 2017. Εν πάση περιπτώσει, σημειώνω ότι η θέση που προβλήθηκε από την Εναγόμενη στην Υπεράσπισή της, ήτοι ότι η Εναγόμενη προέβη σε επιδιορθωτικές εργασίες το 2017, ωστόσο και παρά το γεγονός ότι είχε προετοιμαστεί η Πρώτη Έκθεση προηγουμένως, δεν την είχε υπόψη της κατά τη διενέργεια των εργασιών ουδόλως συνάδει με τη λογική.

4.  Σχετικά με τα όσα διαδραματίστηκαν το 2018, ο μάρτυρας ανέφερε ότι, παρά τις υποδείξεις του κ. Ξενοφώντος, η Εναγόμενη προέβη μόνο σε μερικές εκ των εργασιών που υπέδειξε ο κ. Ξενοφώντος, ήτοι δεν αφαίρεσε όλα τα κεραμικά και περαιτέρω ανέφερε ότι δεν κατάλαβε ακριβώς όλες τις ενέργειες που λήφθηκαν από την Εναγόμενη. Όπως ανέφερα, συνιστά παραδεκτό γεγονός ότι δεν αφαιρέθηκαν όλα τα κεραμικά της βεράντας.

5.  Σε ερώτηση γιατί, τον Απρίλιο του 2019, όταν κατ’ ισχυρισμό επανεμφανίστηκαν τα προβλήματα, δεν επικοινώνησε εκ νέου με τον κ. Γιούπη αλλά αποτάθηκε σε τρίτο εργολάβο, ο μάρτυρας απάντησε, κατά την άποψή μου, ειλικρινώς αναφέροντας: «Γιατί κουράστηκα». Όπως περαιτέρω ανέφερε ο μάρτυρας, οι προτιθέμενες εργασίες από τον τρίτο εργολάβο είχαν παρεμπιπτόντως υποδειχθεί στον κ. Γιούπη, ο οποίος δεν συμφώνησε να γίνουν. Αποδέχομαι τις θέσεις που προβλήθηκαν από τον μάρτυρα. Σημειώνω ότι σε σχέση με τα διαμειφθέντα τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, κατατέθηκε σχετική αλληλογραφία από τον Ενάγοντα 2, το περιεχόμενο της οποίας δεν αμφισβητήθηκε (Τεκμήρια 4 – 15).

6.  Ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν έχει προσωπική σχέση με την εταιρεία που διενήργησε τις επιδιορθωτικές εργασίες το 2019. Του τη σύστησε ο πατέρας του, ο οποίος γνώριζε την ποιότητα των εργασιών τους γιατί διενήργησαν επιδιορθωτικές εργασίες στο σπίτι του. Δεν κλονίσθηκε η θέση του και επομένως, την αποδέχομαι.

7.  Η θέση που προβλήθηκε κατά την κυρίως εξέταση, η οποία σημειώνω περαιτέρω ότι δεν αμφισβητήθηκε και επομένως την αποδέχομαι, ήταν ότι μετά τις εργασίες που έλαβαν χώρα το 2019 η Οικία δεν παρουσίασε μέχρι σήμερα κανένα απολύτως πρόβλημα.

8.  Σε υποβολή ότι ο μάρτυρας είχε τραβήξει φωτογραφίες κατά την κατασκευή της Οικίας το 2016 ήταν επί σκοπώ, διότι προτίθετο να καταχωρίσει αγωγή εναντίον του εργολάβου, ο μάρτυρας απάντησε ότι δεν είχε τέτοιο σκοπό και ότι η Οικία που έχτισε η Εναγόμενη δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε κατασκευαστικά προβλήματα, πέραν αυτών που αποτελούν το αντικείμενο της αγωγής, ενώ είχε τραβήξει φωτογραφίες από διάφορα σημεία. Αποδέχομαι την εν λόγω θέση του μάρτυρα.

3.  Μιχάλης Κυριάκου

Σύνοψη μαρτυρίας

Ο κ. Κυριάκου είναι εργολάβος οικοδομών και είναι ένας εκ των διευθυντών της εταιρείας Hrimco Constructions Ltd. Οι Ενάγοντες αποτάθηκαν σε αυτόν για τη διενέργεια των επιδιορθώσεων στην Οικία. Η σχέση του εν λόγω μάρτυρα με τα επίδικα ζητήματα είναι περιορισμένη και επομένως, η αξιολόγηση της μαρτυρίας του περιορίζεται στα σχετικά σημεία.

Αξιολόγηση

Θεωρώ ότι ο εν λόγω μάρτυρας είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο σε σχέση με τα γεγονότα τα οποία ενέπιπταν στη σφαίρα γνώσης του. Ήταν προφανές από τις απαντήσεις του ότι δεν μπορούσε και εν πάση περιπτώσει δεν τον ενδιέφερε να συνεισφέρει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην υπόθεση των Εναγόντων, πλην όσον αφορά τον ρόλο που διαδραμάτισε στα επίδικα συμβάντα, που δεν ήταν άλλος από τη διενέργεια των επιδιορθωτικών εργασιών.

Συγκεκριμένα, ο μάρτυρας απαντούσε με ευκολία στις ερωτήσεις που σχετίζονταν με το ρόλο του στα επίδικα ζητήματα. Οι απαντήσεις του ήταν σταθερές, είχαν συνοχή και συνάδουν περαιτέρω με την υπόλοιπη αξιόπιστη μαρτυρία που προσκομίσθηκε. Δεν ήταν σε θέση και εν πάση περιπτώσει, δεν ήταν αναγκαίο να αναφερθεί σε πολλές λεπτομέρειες, οι οποίες πολλές φορές παρεξέκλιναν του ρόλου του στα επίδικα ζητήματα ή δεν πρόσθεταν οτιδήποτε στην υπόθεση, αφού ως ανέφερε, λόγω της παρέλευσης του χρόνου δεν θυμόταν πολλές λεπτομέρειες σε σχέση με τα διαδραματισθέντα. Για παράδειγμα, δεν μπορούσε να θυμηθεί συγκεκριμένα πόσες φορές συναντήθηκε με τον κ. Ξενοφώντος στην Οικία. Δεν θεωρώ ότι κλονίστηκε η αξιοπιστία του μέσω αυτών του των απαντήσεων. Όπως ανέφερε ο μάρτυρας, οι επιδιορθωτικές εργασίες ήταν ένα «κουτσοδούλι», το οποίο ανέλαβε χρόνια πριν και για το οποίο δεν μπορούσε να δώσει πολλές λεπτομέρειες. Η εν λόγω θέση είναι καθ’ όλα συνάδουσα με τη λογική.

Διαπιστώνω τα εξής από τη μαρτυρία του κ. Κυριάκου:

1.  Ο μάρτυρας ανέφερε ότι ο ίδιος είναι έμπειρος εργολάβος, ο οποίος έχει άδεια στην τέταρτη τάξη από το 1992. Το γεγονός αυτό δεν αμφισβητήθηκε και δεν έχω λόγο να μην το αποδεχτώ.

2.  Ο συνήγορος της Εναγομένης εστιάστηκε σε μεγάλο βαθμό στο Τεκμήριο 16, στο οποίο παρατίθενται δύο διαφορετικές προσφορές για τις επιδιορθωτικές εργασίες∙ η μια ήταν ημερ. 04/02/2019 από την εταιρεία Μιχάλης και Κώστας Εργολάβοι Οικοδομών Λτδ και η άλλη ημερ. 05/05/2019 από την εταιρεία Hrimco Constructions Ltd. Όπως εξήγησε ο κ. Κυριάκου, οι προσφορές είναι και οι δύο του ιδίου και του συνεργάτη του, απλώς στην πορεία άλλαξε η εταιρεία η οποία ήταν αδειοδοτημένη για να εκτελέσει τις εργασίες. Όπως ανέφερε ο μάρτυρας, και οι δύο προσφορές φέρουν την υπογραφή του. Αποδέχομαι τις θέσεις του μάρτυρα.

3.  Επισημάνθηκε στον μάρτυρα ότι υπάρχει διαφορά στα ποσά των δύο προσφορών, αφού το συνολικό ποσό στην πρώτη προσφορά ήταν € 11,096 πλέον Φ.Π.Α., ενώ στη δεύτερη € 12,000 πλέον Φ.Π.Α. (πιο συγκεκριμένα € 12,280 με €280 έκπτωση). Όπως επεξήγησε ο κ. Κυριάκου, όταν μετέβηκαν επί τόπου για σκοπούς διενέργειας των εργασιών διαφοροποιήθηκε λίγο η προσφορά, αφού όσο έβγαζαν κεραμικά, έβρισκαν υγρασίες. Επομένως, ως ανέφερε ο μάρτυρας, ενημέρωσε τους Ενάγοντες ότι θα χρειαστούν και άλλα χρήματα. Ανέφερε χαρακτηριστικά: «όταν κάμνεις κάτι, βρέθουνται άλλα πράματα». Από μελέτη του Τεκμηρίου 16 διαπιστώνω ότι η δεύτερη προσφορά είναι πιο λεπτομερής και ετοιμάστηκε πιο κοντά στο χρόνο διενέργειας των επιδιορθωτικών εργασιών, στοιχεία τα οποία υποστηρίζουν περαιτέρω τη θέση του μάρτυρα. Αποδέχομαι τη σχετική θέση του μάρτυρα.

4.  Ο μάρτυρας ερωτήθηκε σε σχέση με την εικόνα που είδε όταν επισκέφθηκε την Οικία, αναφέροντας τα εξής:

      i.        Το ένα δωμάτιο ήταν μαύρο από τις υγρασίες. Ζημιές υπήρχαν και στα άλλα δωμάτια. Ξεκόλλησαν οι «σπάτουλες» στους πιο πολλούς χώρους.

    ii.        Μετά όταν ανέβηκαν στην οροφή είδε ότι υπήρχαν υγρασίες.

   iii.        Τις εργασίες που είχαν γίνει στο παρελθόν τις χαρακτήρισε ως «μερικά ππατσιαρίσματα».

   iv.        Το πρόβλημα στο μέρος που επισκεύασε ήταν το ελαφρομπετόν που τοποθετήθηκε, το οποίο παρουσίαζε υγρασίες. Εκείνος ως εργολάβος ανέφερε ότι δεν το χρησιμοποιεί.

    v.        Ήταν βέβαιος ότι υπήρχαν υγρασίες, παρά το ότι δεν είδε να στάζει νερό. Σημειώνω ότι ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν ήταν παρών ο ίδιος όταν αφαιρούνταν τα κεραμικά από τους υπαλλήλους του, ωστόσο ανέφερε ότι οι υγρασίες ήταν εμφανείς και δεν ήταν αναγκαία η αφαίρεση των κεραμικών για να φανεί το πρόβλημα.

Ο μάρτυρας δεν κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας, ωστόσο με δεδομένο ότι ερωτήθηκε από την άλλη πλευρά σχετικά στην αντεξέταση και κατέχει εξειδικευμένες γνώσεις, αποδέχομαι τις θέσεις του. Σημειώνω ότι τα όσα ανέφερε συνάδουν και με τις θέσεις του κ. Ξενοφώντος ως προς τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η Οικία.

5.  Σε σχέση με τις εργασίες που διενεργήθηκαν, ανέφερε τα εξής:

i.        Έλαβε υπόψη του τις υποδείξεις του κ. Ξενοφώντος κατά τη διενέργεια των εργασιών.

ii.        Αφαιρέθηκαν τα κεραμικά και η πολυστερίνη και προστέθηκε νέα πολυστερίνη, νάιλον, σχάρα, μπετόν, σκριτ (screed), μόνωση και κεραμικά. Προστέθηκαν περαιτέρω δύο υδρορροές για να φεύγουν εύκολα τα νερά.

iii.        Κατά τη διενέργεια των εργασιών, ο κ. Γιούπης επισκέφθηκε την οικία μαζί με μια αρχιτέκτονα.

Αποδέχομαι τις πιο πάνω θέσεις του μάρτυρα, αφού οι απαντήσεις του μάρτυρα ήταν φυσικές και αυθόρμητες.

6.  Υποβλήθηκε περαιτέρω στον μάρτυρα ότι οι τιμές και τα τετραγωνικά μέτρα που χρέωσε, με αναφορά στη δεύτερη προσφορά του Τεκμηρίου 16,  δεν  συνάδουν με το κοστολόγιο στη Δεύτερη Έκθεση. Ούτε η αγορά των κεραμικών συνάδει με τα τετραγωνικά μέτρα που αλλάχτηκαν, όπως ούτε η αγορά του μπετόν. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί πόσα τετραγωνικά μέτρα ήταν η βεράντα, αλλά ανέφερε ότι είναι αδύνατο να γνωρίζει κάποιος από πριν με ακρίβεια πόσο τσιμέντο θα χρειαζόταν η βεράντα. Ο μάρτυρας επέμεινε ότι αυτά ήταν τα υλικά που εν τέλει χρειάστηκαν και ανέφερε ότι δεν διενήργησε οποιεσδήποτε άλλες εργασίες στην Οικία πέραν από αυτές που ανέφερε, για να μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα υλικά αλλού. Αποδέχομαι τη θέση του μάρτυρα και πιστεύω ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο.

Συνοψίζοντας, ο μάρτυρας άφησε την εντύπωση ότι έκανε τη δουλειά του με τον τρόπο που θεωρούσε ορθό για την επιδιόρθωση των ζημιών, χρησιμοποιώντας τις ποσότητες που εν τέλει χρειάστηκαν.

Μάρτυρες Εναγομένης

Για την Εναγόμενη έδωσε μαρτυρία ο κ. Ανδρέας Γιούπης, διευθυντής της Εναγομένης και ο κ. Κυριάκος Τσιουπανής, πολιτικός μηχανικός και συνεργάτης της Εναγομένης, ο οποίος έδωσε μαρτυρία σε σχέση με τις επιδιορθωτικές εργασίες που διενήργησε το 2018.

1.    κ. Ανδρέας Γιούπης

Σύνοψη μαρτυρίας

Ο κ. Γιούπης, διευθυντής της Εναγομένης, έδωσε τη δική του εκδοχή για τα επίδικα γεγονότα. Η ουσία της μαρτυρίας του ήταν ότι ειδοποιήθηκε για την ύπαρξη προβλημάτων στην οικία σχεδόν δύο χρόνια μετά την παράδοση της Οικίας και επομένως, αφότου παρήλθε η περίοδος ευθύνης που καθορίστηκε στη Συμφωνία. Σε σχέση δε με τα προβλήματα που εντοπίστηκαν το 2018, η θέση του ήταν ότι αυτά έτυχαν πλήρους επίλυσης από την Εναγόμενη, χαριστικά και χωρίς αποδοχή ευθύνης.

Αξιολόγηση

Όπως θα αναπτύξω πιο κάτω, ο κ. Γιούπης δεν μου έκανε θετική εντύπωση. Εντόπισα ουσιώδεις αντιφάσεις στη μαρτυρία του, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα να κλονισθεί η αξιοπιστία του κατά την αντεξέταση. Οι απαντήσεις του χαρακτηρίζονταν από αμηχανία, η οποία ήταν εμφανής στις αντιδράσεις του. Διέκρινα μια αισθητή και κατ’ εξακολούθηση προσπάθεια αποστασιοποίησης από οτιδήποτε θα μπορούσε να θεωρηθεί επιζήμιο για την εκδοχή που υποστήριζε και κυρίως από οποιοδήποτε γεγονός επισυνέβη το 2017. Η προσπάθειά του να αποφύγει την οποιαδήποτε ευθύνη ήταν τόσο έντονη, που σε πολλά σημεία η μαρτυρία του δεν συνάδει με τις δικογραφημένες θέσεις της Εναγομένης, αλλά ούτε και  με  τη μαρτυρία του δεύτερου μάρτυρα της Εναγομένης. Οι δε εξηγήσεις του σε σχέση με τη μη ύπαρξη ευθύνης της Εναγομένης για τις κακοτεχνίες δεν ήταν πειστικές. Επομένως, δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του.

Από τη μαρτυρία του κ. Γιούπη, διέκρινα δύο βασικές θέσεις:

1.    Η πρώτη ήταν ότι δεν είχε ενημερωθεί για οποιαδήποτε προβλήματα εντός του πρώτου έτους από την ημερομηνία παράδοσης της Οικίας, που είναι η περίοδος ευθύνης της Εναγομένης για ελαττώματα με βάση τη Συμφωνία.

Συγκεκριμένα, ο κ. Γιούπης επαναλάμβανε, με κάθε ευκαιρία, ότι ειδοποιήθηκε για πρώτη φορά για την ύπαρξη προβλημάτων το 2018. Η πιο πάνω θέση ωστόσο έρχεται σε αντίφαση με τη θέση της Εναγομένης στην Υπεράσπιση, όπου γίνεται παραδεκτό ότι είχαν εντοπιστεί μικροπροβλήματα το 2017, εντός της περιόδου ευθύνης της Εναγομένης. Συγκεκριμένα, στην παρ. 4 της Υπεράσπισης της Εναγομένης αναφέρονται τα εξής:

«Η Εναγόμενη αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγόντων ως αυτοί εκτίθενται επί της παραγράφου 6 της Έκθεσης Απαίτησης και αντ’ αυτών ισχυρίζεται ότι οποιαδήποτε μικροπροβλήματα διαπιστώθηκαν, έτυχαν άμεσης επιδιόρθωσης από την Εναγόμενη. Περαιτέρω, αποτελεί θέση της Εναγομένης ότι καμία ευθύνη φέρει για οποιαδήποτε τυχόν άλλα προβλήματα διαπιστώθηκαν μετά την πάροδο ενός έτους από την παράδοση της ρηθείσας κατοικίας στους Ενάγοντες.»

Για σκοπούς πληρότητας, στην παρ. 6 της Έκθεσης Απαίτησης αναφέρονται τα εξής:

«Από τους πρώτους μήνες διαμονής των Εναγόντων στην κατοικία και/ή κατά ή περί τον Ιανουάριο του 2017 παρουσιάστηκαν διάφορα κατασκευαστικά προβλήματα και κακοτεχνίες για τα οποία ενημερώθηκε άμεσα η Εναγόμενη η οποία ανταποκρίθηκε με μεγάλη καθυστέρηση σε αντίθεση με τους όρους της συμφωνίας ημερομηνίας 23/05/2016.»

Μάλιστα, ακόμη και όταν υποδείχθηκε στον μάρτυρα το συγκεκριμένο σημείο από την Υπεράσπιση και την Έκθεση Απαίτησης, και πάλι ο ίδιος επέμεινε στην ίδια θέση, χωρίς να δίδει οποιεσδήποτε επεξηγήσεις για τη διάσταση μεταξύ της μαρτυρίας του και της Υπεράσπισης. Αφότου διαβάστηκαν οι πιο πάνω παράγραφοι στον κ. Γιούπη και του ζητήθηκε να αναφέρει ποια είναι αυτά τα μικροπροβλήματα που διαπιστώθηκαν και πώς το χειρίστηκε, δηλαδή πώς έτυχαν άμεσης επιδιόρθωσης, ο κ. Γιούπης απάντησε τα εξής:

«Αφού είπα τα. Μόλις ειδοποιήθηκα το ’18 επήα…»

Ο κ. Γιούπης περαιτέρω αρνήθηκε τη θέση του Ενάγοντα 2 ότι το 2017, μετά από επικοινωνία των Εναγόντων με τον κ. Γιούπη, ο τελευταίος επισκέφθηκε την Οικία και διενήργησε κάποιες επιδιορθωτικές εργασίες, για παράδειγμα μπογιάτισμα κάποιων δωματίων της Οικίας.

Σε σχέση με τις εκθέσεις του κ. Ξενοφώντος αρχικά ανέφερε ότι δεν θυμάται πότε έλαβε τις εν λόγω εκθέσεις και στη συνέχεια, αμφισβήτησε ότι τις έλαβε. Όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει την χρονολογία της Πρώτης Έκθεσης, αφού αναφέρεται στο εξώφυλλό της «Ιούνιος 2017», ο κ. Γιούπης αρκέστηκε στο να αναφέρει: «ο εμπειρογνώμονας ό,τι θέλει λαλεί».

Περαιτέρω, ενώ ο κ. Γιούπης μέσω των απαντήσεών του δημιούργησε την εντύπωση στο Δικαστήριο ότι μπορούσε να περιγράψει με σαφήνεια την Οικία, δίδοντας μάλιστα ενδελεχείς λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο είναι διαμορφωμένη, όταν του υποδείχθηκαν φωτογραφίες από την Οικία, που κατά τους Ενάγοντες είχαν ληφθεί το 2017, ο κ. Γιούπης, ανέφερε με έντονο ύφος ότι δεν μπορεί να αναγνωρίσει το κατά πόσον οι εν λόγω φωτογραφίες λήφθηκαν από την Οικία. Σημειώνω ωστόσο ότι όταν ερωτήθηκε ο δεύτερος μάρτυρας της Εναγομένης, κ. Τσιουπανής, σε σχέση με τις ίδιες φωτογραφίες και παρά το ότι ο τελευταίος είχε επισκεφθεί την οικία λιγότερες φορές από τον κ. Γιούπη (ο οποίος την ανέγειρε), ο κ. Τσιουπανής αναγνώρισε ορισμένα σημεία της Οικίας, τα οποία απεικονίζονταν στις εν λόγω φωτογραφίες.

2.    Η δεύτερη θέση που προέβαλε ήταν ότι όταν επισκέφθηκε την Οικία το 2018 διαπίστωσε ότι δεν υπήρχαν κατασκευαστικά προβλήματα.

Συγκεκριμένα, ο κ. Γιούπης, κατά την αντεξέτασή του, ανέφερε ότι το μόνο που διαπίστωσε (το 2018) ήταν μούχλα. Εξήγησε στο Δικαστήριο ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ μούχλας και υγρασίας και ότι πρόκειται για δύο άσχετα πράγματα. Όπως ανέφερε ο μάρτυρας: «δαμέ η κατασκευή εν έχει πρόβλημα». Συγκεκριμένα, η θέση του ήταν ότι στην Οικία μόνο μούχλα υπήρχε, η οποία δημιουργήθηκε από κακό αερισμό των εσωτερικών χώρων. Δεν εντόπισε την ύπαρξη υγρασιών, η οποία θα προκαλείτο εάν υπήρχε κατασκευαστικό πρόβλημα. Η θέση αυτή έρχεται σε αντίφαση με τα όσα ανέφερε ο κ. Γιούπης στην παρ. 8 της γραπτής του δήλωσης όπου ο κ. Γιούπης αναφέρθηκε σε πρόβλημα υγρασίας στην οροφή του ενός υπνοδωματίου και του αποχωρητηρίου.

Περαιτέρω, η θέση αυτή έρχεται σε αντίφαση με τα όσα ανέφερε ο κ. Τσιουπανής στη μαρτυρία του, ήτοι ότι η μούχλα δημιουργείται μεν από κακό αερισμό του χώρου, επιδεινώνεται δε από την παρουσία υγρασίας στον χώρο. Μάλιστα, ο κ. Τσιουπανής, σε αντίθεση με τον κ. Γιούπη, ανέφερε ότι εντόπισε υγρασίες κατά την επίσκεψή του στην Οικία το 2018.

Σε σχέση με τις εργασίες που έγιναν το 2018 και σε ερώτηση γιατί χρειάστηκε να αφαιρεθούν κεραμικά για να επιλυθεί το πρόβλημα της μούχλας, το μόνο που ανέφερε ο μάρτυρας ήταν ότι έκανε ακριβώς ό,τι του είπαν οι μηχανικοί. Η θέση του μάρτυρα ότι η Οικία παρουσίαζε μόνο μούχλα σαφώς δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα αφού καταρρίπτεται από τη μαρτυρία όλων των άλλων μαρτύρων. Εν πάση περιπτώσει, σημειώνω ότι ουδόλως έχω πεισθεί ότι ο κ. Γιούπης πράγματι πίστευε ότι η Οικία παρουσίαζε μόνο μούχλα, αφού όπως ανέφερε ο ίδιος σε άλλο στάδιο της μαρτυρίας του, έχει πολυετή πείρα στην κατασκευή κτιρίων εφόσον ασχολείται με αυτόν τον τομέα από το 1990. Θα ανέμενε κάποιος από ένα πρόσωπο με τόση εμπειρία, όπως ο ίδιος ανέφερε ότι διαθέτει, να είναι σε θέση να διακρίνει την παρουσία υγρασιών στην Οικία.

Στη βάση των όσων παρέθεσα ανωτέρω, δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του κ. Γιούπη.

2.    Κυριάκος Τσιουπανής

Σύνοψη μαρτυρίας

Ο ρόλος του κ. Τσιουπανή στα επίδικα ζητήματα είναι περιορισμένος. Ο μάρτυρας είναι πολιτικός μηχανικός, συνεργάτης της Εναγομένης, ο οποίος επισκέφθηκε την Οικία το καλοκαίρι του 2018 και μετά από συνάντηση του ιδίου, των Εναγόντων, του κ. Γιούπη και του κ. Ξενοφώντος πρότεινε τη διενέργεια ορισμένων διορθωτικών εργασιών από την Εναγόμενη.

Αξιολόγηση

Ο κ. Τσιουπανής μου έκανε θετική εντύπωση. Οι απαντήσεις του ήταν αυθόρμητες και δεν παρουσίαζαν καθόλου αντιφάσεις.

Όπως ανέφερε, κατά την επίσκεψή του στην Οικία διαπίστωσε τα εξής:

1.    Μικροριγματώσεις εσωτερικά στο ισόγειο∙

2.    Στον πρώτο όροφο εντοπίστηκαν σε κάποια σημεία υγρασίες και μούχλα∙

3.    Στην οροφή και συγκεκριμένα στον ακάλυπτο χώρο που βρισκόταν πάνω από το ένα υπνοδωμάτιο και το αποχωρητήριο εντοπίστηκαν υγρασίες.

Όπως ανέφερε ο εν λόγω μάρτυρας, οι υγρασίες από διαρροές είναι εμφανείς σταγόνες νερού, διαυγείς και είναι ορατές. Παρά το ότι όταν επισκέφθηκε την Οικία ήταν καλοκαίρι και δεν υπήρχαν διαυγείς σταγόνες, παρ’ όλα αυτά φαινόντουσαν οι επιπτώσεις στην Οικία από την ύπαρξη υγρασιών. Περαιτέρω, όπως ανέφερε, οι υγρασίες δεν ήταν απόρροια φυσικής φθοράς.

Όπως ανέφερε, φαίνεται ότι υπήρχε διαρροή διά μέσου της βεράντας όπου υπήρχαν δύο υδρορροές και ένα «drain» (σωλήνα αποχέτευσης) που μεταφέρει νερό στα κλιματιστικά. Τότε ο κ. Τσιουπανής πρότεινε να αφαιρεθούν τα κεραμικά γύρω από τις υδρορροές. Μια εκ των δύο υδρορροών ήταν σπασμένη και αποφασίστηκε όπως αντικατασταθούν με νέες και το «drain» να μπει μέσα στην υδρορροή. Οι οδηγίες, όπως ανέφερε απεστάλησαν γραπτώς στον κ. Γιούπη. Δεν έχω λόγο να μην δεχθώ τη μαρτυρία του κ. Τσιουπανή επί των πιο πάνω σημείων. Σημειώνω ότι τα όσα ανέφερε ο μάρτυρας εν πολλοίς συνάδουν με τα όσα ανέφεραν και οι υπόλοιποι μάρτυρες, πλην του κ. Γιούπη.

Όπως περαιτέρω ανέφερε, επισκέφθηκε ξανά την Οικία κατά τη διάρκεια των εργασιών. Αφαιρέθηκαν κεραμικά, πολυστερίνη και το ελαφρομπετόν και ήταν εμφανής η πλάκα από σκυρόδεμα. Αφαιρέθηκε το σπασμένο τμήμα της υδρορροής. Μπήκαν υδρορροές με μεγαλύτερο στόμιο και μέσα μπήκε και το «drain» του κλιματιστικού. Στη συνέχεια, έγινε επάλειψη με τσιμεντοειδή μόνωση και εκεί όπου αφαιρέθηκαν κεραμικά, αυτά επανατοποθετήθηκαν. Τοποθετήθηκε νερό στις υδρορροές, οι οποίες οδηγούσαν το νερό στο ισόγειο, χωρίς να υπάρξει οποιαδήποτε διαρροή. Επισκέφθηκε ξανά την Οικία μετά που επανατοποθετήθηκαν τα κεραμικά, έβαλε νερό στη βεράντα για έλεγχο διαρροών, χωρίς να εντοπιστεί οποιαδήποτε διαρροή. Και πάλι, δεν έχω λόγο να μην δεχθώ τη μαρτυρία του κ. Τσιουπανή επί των πιο πάνω σημείων. Σημειώνω ότι τα όσα ανέφερε ο μάρτυρας εν πολλοίς συνάδουν με τα όσα ανέφεραν και οι υπόλοιποι μάρτυρες.

Θεωρώ ότι ο μάρτυρας ήταν ειλικρινής και ανεξάρτητος στις θέσεις του αφού παραδέχτηκε κατά την αντεξέταση ότι δεν μπορούσε να απαντήσει με βεβαιότητα από πού προερχόταν η υγρασία. Όπως ανέφερε, τις πιο πολλές φορές προέρχεται από σπασμένες υδρορροές αλλά υπάρχει το ενδεχόμενο να προερχόταν και από αλλού. Περαιτέρω, ο κ. Τσιουπανής ανέφερε ότι σε περίπτωση που το πρόβλημα δεν επιλύθηκε, γεγονός το οποίο δεν γνώριζε ο ίδιος αφού δεν ενημερώθηκε, θα ήταν και δική του προτροπή να αφαιρεθεί όλο το πάτωμα και να γίνει ξανά μόνωση, όπως εν τέλει έγινε και από τον κ. Μιχάλη Κυριάκου.

Σε σχέση με τις εισηγήσεις του κ. Ξενοφώντος στη μαρτυρία του για τους ελέγχους που έπρεπε να γίνουν μετά τις επιδιορθωτικές εργασίες ο κ. Τσιουπανής ανέφερε ότι δεν είχαν το περιθώριο να προβούν στους επακριβείς ελέγχους αφού η αποθήκη ήταν σε πολύ χαμηλό ύψος.

ΕΥΡΗΜΑΤΑ

Στη βάση των πιο πάνω, συνιστούν περαιτέρω ευρήματά μου τα εξής:

1.  Τα επίδικα προβλήματα στην Οικία εμφανίστηκαν λίγους μήνες μετά την παράδοση της Οικίας και πιο συγκεκριμένα το χειμώνα του 2017.

2.  Η κακότεχνη κατασκευή μόνωσης στην πλάκα της οροφής και το γεγονός ότι οι υδρορροές στις οροφές/ ταβάνια της Οικίας δεν ήταν ικανοποιητικές σε αριθμό και διατομή ευθύνονταν για τα προβλήματα.

3.  Ο κ. Γιούπης ειδοποιήθηκε για το εν λόγω πρόβλημα από τον Ιανουάριο του 2017 και επισκέφθηκε την Οικία μήνες μετά. Εν τω μεταξύ, οι Ενάγοντες είχαν επικοινωνήσει με τον κ. Ξενοφώντος, ο οποίος ετοίμασε την Πρώτη Έκθεση.

4.  Λήφθηκαν κάποια επιδιορθωτικά μέτρα από την Εναγόμενη, τα οποία αποδείχθηκαν ανεπαρκή. Ως εκ τούτου, τον επόμενο χειμώνα τα προβλήματα επανεμφανίστηκαν. Οι Ενάγοντες επικοινώνησαν εκ νέου με τον κ. Ξενοφώντος, ο οποίος ετοίμασε τη Δεύτερη Έκθεση.

5.  Το καλοκαίρι του 2018, μετά από τη σχετική συνάντηση στην Οικία έλαβαν χώρα κάποιες επιδιορθωτικές εργασίες από την Εναγόμενη. Συγκεκριμένα, αφαιρέθηκαν τα κεραμικά περιμετρικά των δύο υδρορροών στη βεράντα, η πολυστερίνη και το ελαφρομπετόν και το σπασμένο τμήμα της υδρορροής. Τοποθετήθηκαν υδρορροές με μεγαλύτερο στόμιο και μέσα μπήκε και το «drain». Στη συνέχεια, έγινε επάλειψη με τσιμεντοειδή μόνωση και εκεί όπου αφαιρέθηκαν κεραμικά, αυτά επανατοποθετήθηκαν.

6.  Για σκοπούς ελέγχου των εργασιών, τοποθετήθηκε νερό στις υδρορροές, οι οποίες οδηγούσαν το νερό στο ισόγειο, χωρίς να υπάρξει οποιαδήποτε διαρροή. Ο κ. Τσιουπανής επισκέφθηκε ξανά την Οικία μετά που επανατοποθετήθηκαν τα κεραμικά, έβαλε νερό στη βεράντα για έλεγχο διαρροών, χωρίς να εντοπιστεί οποιαδήποτε διαρροή.

7.  Το ίδιο πρόβλημα ωστόσο επανεμφανίστηκε τον επόμενο χειμώνα. Οι Ενάγοντες, κουρασμένοι πλέον από την ίδια κατάσταση αποτάθηκαν στον κ. Μιχάλη Κυριάκου και έλαβαν σχετική προσφορά για επίλυση του προβλήματος.  Επικοινώνησαν με τον κ. Γιούπη πριν ξεκινήσουν οι εργασίες και του υπέδειξαν τις προτιθέμενες εργασίες, ο οποίος ωστόσο δεν συμφώνησε να γίνουν.

8.  Η εταιρεία Hrimco Constructions Ltd προέβη στις ακόλουθες εργασίες: Αφαιρέθηκαν τα κεραμικά και η πολυστερίνη και προστέθηκε νέα πολυστερίνη, σχάρα, μπετόν, σκριτ (screed), μόνωση και κεραμικά. Προστέθηκαν περαιτέρω δύο υδρορροές για να φεύγουν εύκολα τα νερά.

9.  Έκτοτε δεν ξαναπαρουσιάστηκε οποιοδήποτε πρόβλημα.

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ

 I.   Ο όρος που αφορά την περίοδο ευθύνης για τις κακοτεχνίες

Έχω παραθέσει αυτολεξεί πιο πάνω τον σχετικό όρο στη Συμφωνία. Η συμπερίληψη παρόμοιων ορών στις συμφωνίες εργολαβίας είναι συνήθης. Η ευθύνη που αναλαμβάνει ο εργολάβος στη βάση του σχετικού όρου εξαρτάται από το λεκτικό του (Hudson’s Building and Engineering Contracts, 11^η έκδοση, Vol. 1, σελ. 710).

Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Hudson’s Building and Engineering Contracts, 11^η έκδοση, Vol. 1, σελ. 708 – 709 σχετικά με τις κατηγορίες ορών που διέπουν την ευθύνη του εργολάβου για κακοτεχνίες:

«In some cases, the making good or repair obligation may be limited expressly to cases of breach of contract on the part of the contractor, but the modern tendency is to require making good or repair whatever the cause of the defect, but with full compensation to the contractor in cases where he is not in breach of contract. In other less usual cases, the repair obligation may be “absolute”, in the sense that the contractor may be obliged to make good without additional cost to the owner whether or not he is at fault.

…………………………………………………………………………………………

Despite the similarity of many modern clauses, there are in fact different types of wording which may occasionally be met with in construction contracts and which may have very different consequences, particularly in those cases where the contractor’s obligation is to arise independent of fault on his part, so that he is not entitled to extra payment whatever the cause of the defect.» (υπογράμμιση δική μου)

Περαιτέρω, όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Hudson’s Building and Engineering Contracts, 11^η έκδοση, Vol. 1, σελ. 708 – 709, η λέξη «κακοτεχνίες» στους σχετικούς όρους συμπεριλαμβάνει τα εξής:

«It should be made clear that in clauses of this kind the word “defects” will today usually be held to indicate any deficiency in the quality of the work, whether structural on the one hand or merely decorative on the other, and whether due to faulty material or workmanship, or even in design or performance if that is a part of the contractor’s obligation.» (υπογράμμιση δική μου)

Στην προκειμένη περίπτωση, οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν οι δύο πλευρές με βάση το λεκτικό του εν λόγω όρου ήταν οι ακόλουθες:

1.    Η Εναγόμενη ανέλαβε την ευθύνη να επιδιορθώσει η ίδια με δικά της έξοδα και χωρίς καθυστέρηση, οποιεσδήποτε κακοτεχνίες παρουσιάζονταν εντός της σχετικής περιόδου ευθύνης για ελαττώματα.

2.    Οι Ενάγοντες ανέλαβαν την υποχρέωση να ενημερώσουν την Εναγόμενη για τις κακοτεχνίες που θα παρουσιάζονταν και να της δώσουν την ευκαιρία να επιδιορθώσει η ίδια τις κακοτεχνίες, προτού διορίσουν τρίτο πρόσωπο για να προβεί στις εν λόγω επιδιορθωτικές εργασίες.

Σημειώνεται βεβαίως ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με την υποχρέωση του εργοδότη/ αγοραστή δυνάμει του σχετικού όρου για ενημέρωση του εργολάβου για την ύπαρξη κακοτεχνιών, ο πρώτος δεν χάνει εξ’ ολοκλήρου το δικαίωμά του να διεκδικήσει αποζημιώσεις από τον τελευταίο. Ωστόσο, το ποσό που δικαιούται να ανακτήσει ο εργοδότης/ αγοραστής σε τέτοια περίπτωση περιορίζεται στο ποσό που θα στοίχιζε στον εργολάβο η επιδιόρθωση των κακοτεχνιών από τον ίδιο. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα των Issaka Ndekugri & Michael Rycroft, The JCT 05 Standard Building Contract – Law and Administration, 2^η έκδοση, σελ. 339 με αναφορά στην απόφαση Pearce and High Ltd v. Baxter [1999] BLR 101 και σε μεταγενέστερη νομολογία:

«If the Employer fails to allow the Contractor to correct his work, and instead has the work done by others, the Employer will be in breach; he cannot then recover all his losses. In Pearce & High Ltd v. John P. Baxter and Mrs A. Baxter the Court of Appeal held that a notice required by a contract to be given within a stipulated time, advising the Contractor of the need to correct defects, was a condition precedent to the Contractor’s obligation. However, it was also stated that the Employer does not lose his right to recover entirely. This confirmed the Court’s decision in William Tompkinson & Sons Ltd v. The Parochial Church Council of St Michael-in-the-Hamlet, that if the sum claimed from the Contractor is greater than the amount which the Contractor would have incurred, had he been allowed to correct his own work, the claim will be limited to that lesser amount.» (υπογράμμιση δική μου)

II.    Κατά πόσον οι κακοτεχνίες ενέπιπταν εντός του εν λόγω όρου

Όπως προανέφερα, για να τύχει εφαρμογής ο σχετικός όρος, έπρεπε οι κακοτεχνίες να παρουσιαστούν εντός της περιόδου ευθύνης. Δεν ήταν ωστόσο αναγκαία η εξακρίβωση της αιτίας του προβλήματος εντός της εν λόγω περιόδου. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα Hudson’s Building and Engineering Contracts, 11^η έκδοση, Vol. 1, σελ. 709:

«The word “defect” in this particular context may in practice often mean the symptom rather than the cause, which may often be difficult to establish (and so any consequential loss of liability), until work has been demolished, removed or uncovered, or special investigations carried out.»

Σχετικό παράδειγμα δίδεται στο σύγγραμμα Keating on Building Contracts, 5^η έκδοση, σελ. 246 όπου γίνεται η εξής αναφορά στην απόφαση Cunliffe v The Hampton Wick Local Board (1893) 9 T.L.R. 378:

«In a contract to construct sewers the contractor undertook to maintain and keep them in proper working order for three months after completion, and to amend and make good all defects which should appear within that period. After two months a stoppage occurred in a sewer, but the cause, the extensive failure to concrete bends properly, was not discovered until after the end of the three months. It was held that the employer was entitled under the clause to recover the cost of making good the defective work.»

Εν πάση περιπτώσει όμως, το ζήτημα αυτό στην παρούσα υπόθεση είναι ακαδημαϊκό, αφού δεν ήταν μόνο τα προβλήματα γνωστά στους διαδίκους από την πρώτη στιγμή, αλλά και η αιτία πρόκλησής τους. Συγκεκριμένα:

1.    Οι κακοτεχνίες εντοπίστηκαν το 2017. Στην Οικία παρουσιάστηκε μούχλα. Ως ανέφερε ο κ. Ξενοφώντος, κατά την επίσκεψή του στην Οικία το 2017 εντόπισε υγρασίες και τριχοειδείς ρωγμές σε τοιχοποιίες στην Οικία.

2.    Το 2018 εμφανίστηκε το ίδιο πρόβλημα αλλά πιο επιδεινωμένο. Ο κ. Τσιουπανής ανέφερε ότι εντοπίστηκαν υγρασίες στην Οικία.

3.    Το 2019 επανεμφανίστηκε το ίδιο πρόβλημα, ακόμη πιο επιδεινωμένο. Έπειτα από τις επιδιορθωτικές εργασίες της Hrimco Constructions Ltd, οι οποίες ταυτίζονται με τις εργασίες που εισηγήθηκε να γίνουν ο κ. Ξενοφώντος στην Πρώτη κιόλας Έκθεση, δεν παρουσιάστηκε ξανά πρόβλημα στην Οικία.

4.    Η αιτία παρουσίας του προβλήματος ήταν γνωστή από την πρώτη στιγμή, αφού ως αναφέρθηκε στην Πρώτη Έκθεση, η Εναγόμενη:

       i.     κατασκεύασε τη μόνωση στην πλάκα της οροφής κακότεχνα, χωρίς την τοποθέτηση των ορθών υλικών∙ και

      ii.     τοποθέτησε υδρορροές στις οροφές/ ταβάνια της Οικίας, οι οποίες δεν ήταν ικανοποιητικές σε αριθμό και διατομή.

Παρά τη θέση της Εναγομένης περί του αντιθέτου, δεν υπάρχει, θεωρώ, αμφιβολία ότι οι κακοτεχνίες ενέπιπταν εντός της περιόδου ευθύνης της Εναγομένης.  Το πρόβλημα το οποίο παρουσίαζε η Οικία κάθε χρόνο ήταν ουσιαστικά το ίδιο, αλλά επιδεινωμένο.

III.   Κατά πόσον η Εναγόμενη θα πρέπει να καλύψει ολόκληρο το κόστος επιδιόρθωσης

Η στάση της Εναγομένης όλα αυτά τα χρόνια συνιστά κατ’ ουσίαν άρνησή της να προβεί σε επιδιόρθωση των κακοτεχνιών. Παρά τις υποδείξεις του κ. Ξενοφώντος, από την πρώτη κιόλας έκθεση σε σχέση με τον ενδεδειγμένο τρόπο επιδιόρθωσης των προβλημάτων και τις επανειλημμένες ευκαιρίες που της δόθηκαν από τους Ενάγοντες, η Εναγόμενη εξακολουθούσε να λαμβάνει «ημίμετρα» αντί να προβεί σε οριστική επιδιόρθωση των προβλημάτων.

Σε κάθε περίπτωση, η Εναγόμενη δεν συμμορφώθηκε ούτε με τις πρόνοιες του σχετικού όρου της Συμφωνίας, ο οποίος προνοεί ότι η Εναγόμενη οφείλει να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες εντός 2 ημερών από τη σχετική ειδοποίηση καθ’ ότι:

    i.        Το 2017 ανταποκρίθηκε με μεγάλη καθυστέρηση. Ενώ είχε πληροφορηθεί για τα προβλήματα από το χειμώνα, προέβη σε επιδιορθωτικές εργασίες το καλοκαίρι του 2017∙

   ii.        Το 2019 επίσης η Εναγόμενη ανταποκρίθηκε με κάποια καθυστέρηση (βλ. τη σχετική αλληλογραφία Τεκμήρια 6 – 15)∙

  iii.        Η Εναγόμενη ουδέποτε επιδιόρθωσε η ίδια εν τέλει τις κακοτεχνίες.

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, δεν θεωρώ ότι το ποσό που δικαιούνται να ανακτήσουν οι Ενάγοντες θα έπρεπε να περιοριστεί στο κόστος που θα επωμίζετο η Εναγόμενη εάν προέβαινε η ίδια στις εν λόγω επιδιορθωτικές εργασίες και εν πάση περιπτώσει, η Εναγόμενη δεν προσκόμισε σχετική μαρτυρία (Pearce and High Ltd v. Baxter [1999] BLR 101).

Επομένως, θεωρώ ότι οι Ενάγοντες απέδειξαν στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι υπό τις περιστάσεις οι κακοτεχνίες ενέπιπταν εντός του πιο πάνω όρου και ότι η Εναγόμενη αρνήθηκε ή εν πάση περιπτώσει καθυστέρησε πέραν των δύο ημερών να προβεί στις επιδιορθωτικές εργασίες και επομένως, οι Ενάγοντες δικαιούνται να ανακτήσουν ολόκληρο το ποσό των επιδιορθωτικών εργασιών, το οποίο ως θα αναφέρω πιο κάτω ανέρχεται σε € 12,530.

IV.   Ευθύνη Εναγομένης για κακοτεχνίες που δεν καλύπτονται από τον όρο που προνοεί για την περίοδο ευθύνης της Εναγομένης

Η γραμμή της Υπεράσπισης ήταν ότι η Εναγόμενη δεν φέρει ευθύνη για τα οποιαδήποτε προβλήματα παρουσιάστηκαν μετά την παρέλευση ενός έτους από την παράδοση της Οικίας, καθ’ ότι με βάση τον σχετικό όρο στη Συμφωνία, η ευθύνη της Εναγομένης περιορίζεται αποκλειστικά στις κακοτεχνίες που θα παρουσιαστούν εντός ενός έτους από την παράδοση της Οικίας.

Παρά το εύρημά μου ότι οι κακοτεχνίες εμπίπτουν εντός του εν λόγω όρου, θα πρέπει εν πάση περιπτώσει να λεχθεί ότι ο εν λόγω όρος στη Συμφωνία ουδόλως περιορίζει το δικαίωμα των Εναγόντων να αξιώσουν αποζημιώσεις για παρουσίαση οποιωνδήποτε κακοτεχνιών προκλήθηκαν κατά παράβαση οποιουδήποτε όρου στη Συμφωνία ή αμέλειας της Εναγομένης, και οι οποίες παρουσιάστηκαν μετά την παρέλευση του ενός έτους. Με άλλα λόγια, ο εν λόγω όρος δεν είναι ρήτρα εξαίρεσης  ευθύνης της Εναγομένης για τις κακοτεχνίες που παρουσιάστηκαν μετά την παρέλευση της περιόδου ευθύνης.

Ο λόγος είναι ο εξής: Με βάση τη νομολογία, οι όροι που προβλέπουν συγκεκριμένη περίοδο ευθύνης του εργολάβου για ελαττώματα δεν περιορίζουν το δικαίωμα του εργοδότη/ αγοραστή να αξιώσει αποζημιώσεις στη βάση του κοινοδικαίου εναντίον του εργολάβου για κακοτεχνίες που προκλήθηκαν εξ υπαιτιότητας του εργολάβου. Ο εν λόγω όρος απλώς δίδει στον εργολάβο την ευκαιρία να επιδιορθώσει ο ίδιος τις κακοτεχνίες, εάν επιθυμεί, με χαμηλότερο κόστος από ότι θα στοίχιζε σε κάποιο τρίτο πρόσωπο η επιδιόρθωση των κακοτεχνιών. Όπως αναφέρεται σχετικά στην απόφαση Pearce and High Ltd v. Baxter [1999] BLR 101, στην οποία ο σχετικός όρος ήταν παρόμοιος με αυτόν στην παρούσα υπόθεση:

« 9.  Thus the appeal is concerned with the construction and effect of cl. 2.5 of the JCT form. This reads as follows: 

‘Defects liability

2.5  Any defects, excessive shrinkages or other faults which appear within [three] months (c) SIX … of the date of practical completion and are due to materials or workmanship not in accordance with the Contract or frost occurring before practical completion shall be made good by the Contractor entirely at his own cost unless the Architect/ the Contract Administrator shall otherwise instruct.

The Architect/ The Contract Administrator shall certify the date when in his opinion the contractor's obligations under this clause 2.5 have been discharged.’

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Clause 2.5 gives the employers an express right to require the contractor to return, as well as to the contractor himself the right to return and repair the defect himself, if he is willing to do so. There are no words of exclusion, yet the effect of the clause, if the judgment is correct, is that the employer's right to damages in respect of the cost of repairs is lost for all time. It is unnecessary to cite authority for the proposition that such a right cannot be excluded except by clear, express words or by a clear and strong implication from the express words used.

17.  Mr Gibson submits for the contractors that if cl. 2.5 does not have this effect, then it adds nothing to the parties' existing rights. I cannot agree. It gives both parties the express rights referred to above, both of which are likely to be a great practical value to the party concerned, without impinging on the employer's common law right to recover damages for the contractor's previous breach.» (υπογράμμιση δική μου)

Προκύπτουν επομένως τα εξής:

 i.    Σε περίπτωση που οι κακοτεχνίες παρουσιάζονταν εντός της περιόδου ευθύνης της Εναγομένης με βάση το σχετικό όρο:

1.    Οι Ενάγοντες είχαν την υποχρέωση να ενημερώσουν την Εναγόμενη σχετικά με τον εντοπισμό τους, ούτως ώστε να της δοθεί η ευκαιρία να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες με δικά της έξοδα. Σε περίπτωση παράλειψης ενημέρωσης της Εναγομένης, οι Ενάγοντες δικαιούνται να ανακτήσουν από την Εναγόμενη μόνο το ποσό που θα στοίχιζε η επιδιόρθωση των κακοτεχνιών από αυτήν.

2.    Από το λεκτικό του συγκεκριμένου όρου προκύπτει ότι η ευθύνη που ανέλαβε η Εναγόμενη να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες ήταν απόλυτη, αφού γίνεται αναφορά σε «οποιαδήποτε κακοτεχνία ή κατασκευαστική ατέλεια». Η Εναγόμενη επομένως, μέσω του εν λόγω όρου ανέλαβε την ευθύνη να επιδιορθώσει με δικά της έξοδα οποιεσδήποτε κακοτεχνίες θα παρουσιάζονταν εντός της περιόδου ευθύνης, ανεξαρτήτως προέλευσης.

Ως εκ τούτου, το μόνο που έπρεπε να αποδείξουν οι Ενάγοντες για σκοπούς ενεργοποίησης του εν λόγω όρου ήταν η παρουσία κακοτεχνιών εντός της περιόδου ευθύνης.

ii.   Μετά την παρέλευση της περιόδου ευθύνης για ελαττώματα, οι Ενάγοντες μπορούσαν να διεκδικήσουν αποζημιώσεις από την Εναγόμενη για τις κακοτεχνίες που θα παρουσιάζονταν νοουμένου ότι αποδείξουν ότι η Εναγόμενη παραβίασε οποιοδήποτε όρο της Συμφωνίας ή ήταν αμελής (Χαραλάμπους Χαράλαμπος ν. Decostone Ltd (2010) 1 ΑΑΔ 747).

V.    Εξυπακουόμενος όρος ότι η Οικία ανεγέρθηκε κατάλληλη για κατοίκηση

Στη βάση των όσων ανέφερα πιο πάνω, θα προχωρήσω να εξετάσω, ανεξαρτήτως της ευθύνης της Εναγομένης δυνάμει του όρου για την περίοδο ευθύνης για κακοτεχνίες, κατά πόσον, όπως περαιτέρω ισχυρίζονται οι Ενάγοντες, (1) ήταν εξυπακουόμενος όρος της Συμφωνίας ότι η Οικία θα ήταν κατάλληλη για κατοίκηση και (2) η Εναγόμενη παραβίασε τον εν λόγω όρο.

Οι Ενάγοντες ισχυρίζονται στην Έκθεση Απαίτησης ότι ήταν εξυπακουόμενος όρος στη Συμφωνία ότι η Οικία ανεγέρθηκε κατάλληλη για κατοίκηση.

Θεωρώ ότι εν  λόγω όρος ήταν εξυπακουόμενος όρος στη Συμφωνία μεταξύ των μερών για τους πιο κάτω λόγους:

Σε συμφωνίες για αγορά κατοικίας κατά το στάδιο της ανέγερσής της είναι εξυπακουόμενος όρος ότι η κατοικία θα είναι κατάλληλη για κατοίκηση (fit for human habitation). Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα Hudson’s Building and Engineering Contracts, 11^η έκδοση, Vol. 1, σελ. 527:

«As already stated, in the case of dwelling-houses sold to purchasers while in the course of or prior to erection, the courts have applied the concept of fitness for its purpose to a dwelling-house, and have emerged with a ready-made obligation to provide a house “fit for human habitation”.» (υπογράμμιση δική μου)

Η παρούσα περίπτωση δεν διαφοροποιείται, αφού το βασικό κριτήριο για σκοπούς εφαρμογής του εν λόγω εξυπακουόμενου όρου και το οποίο τυγχάνει εφαρμογής στην παρούσα είναι το κατά πόσον οι αγοραστές βασίστηκαν στις γνώσεις και τη δεξιοτεχνία του εργολάβου. Όπως λέχθηκε στην απόφαση McKone v Johnson [1966] 2 N.S.W.R. 471, με αναφορά στην απόφαση Corben v Hayes (αδημοσίευτη), ημερ. 27/04/1964:

«The essential element for the implication of such a term is that the employer should be relying, to the knowledge of the contractor, upon the contractor's skill and judgment and not upon his own or those of his agents.»

Οι Ενάγοντες στην προκειμένη περίπτωση αγόρασαν από την Εναγόμενη μια υπό ανέγερση, προσχεδιασμένη από την Εναγόμενη κατοικία, την οποία ανέλαβε να κατασκευάσει η τελευταία. Βασίστηκαν επομένως αποκλειστικά στις γνώσεις και τη δεξιοτεχνία της Εναγομένης, αφού αυτή ανέλαβε εξ ολοκλήρου το σχεδιασμό και την κατασκευή της Οικίας.

Στη βάση των πιο πάνω, διαπιστώνω ότι ο εν λόγω όρος ήταν εξυπακουόμενος στη Συμφωνία.

Ο όρος ότι η κατοικία θα είναι κατάλληλη για κατοίκηση δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται στενά, αφού στη νομολογία και τη θεωρία έχει αποδοθεί σε αυτόν ευρεία έννοια. Επομένως, για να καταδειχθεί παράβασή του, δεν απαιτείται να αποδειχθεί ότι η κατοικία κατέστη ακατάλληλη για κατοίκηση. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα Hudson’s Building and Engineering Contracts, 11^η έκδοση, Vol. 1, σελ. 527:

«As legal shorthand this may be perfectly satisfactory, but it may tend to over-simplify the exact nature of the term to be implied in every case, and may not always be a reliable guide as to when the term should be implied. Thus, errors of design or in choice of materials may produce unsightly or unwanted defects or results which may not affect the fitness of the house for habitation, viewed strictly, although they may affect its value or amenities. There is no reason why such defects should be outside the responsibility of the seller or the builder.» (υπογράμμιση δική μου)

Στην απόφαση Hancock v. Brazier (Anerley) Ltd [1966] 2 All E.R. 1 λέχθηκαν τα εξής σχετικά με τη σημασία του εν λόγω όρου από τον Diplock L.J.:

«That formulation of the implied warranty, is sometimes varied by the use of the words “a house fit for human habitation”, but I think that it is fairly clear from the judgments of the Court of Appeal in Perry v Sharon Development Co Ltd, which I have already cited, that there is no substantial or significant difference between the formulation of warranty that the house should be built of materials suitable and fit and proper for the purpose and the work should be carried out in a proper, efficient and workmanlike manner, and the alternative way of stating it, that the house is habitable and fit for humans to live in.» (υπογράμμιση δική μου)

Η νομολογία έχει καταστήσει σαφές ότι ο εξυπακουόμενος όρος περί καταλληλότητας της κατοικίας για κατοίκηση δεν διαφέρει ουσιωδώς από τον όρο ότι η κατοικία θα ανεγερθεί με κατάλληλα υλικά και ότι οι εργασίες θα εκτελεστούν κατά τρόπο ορθό, επιμελή και επαγγελματικό. Περαιτέρω, για σκοπούς παράβασης του εν λόγω όρου, δεν είναι κριτήριο η κατοικία να καταστεί ακατάλληλη για κατοίκηση. Είναι επαρκές να καταδειχθεί ότι έχει επηρεαστεί η αξία της ή επηρεάζουν δυσμενώς τις ανέσεις που παρέχει.

Στη βάση των πιο πάνω, κρίνω ότι οι Ενάγοντες απέδειξαν στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι η Εναγόμενη παραβίασε τον εξυπακουόμενο όρο ότι η Οικία θα ανεγειρόταν κατά τρόπο ώστε να είναι κατάλληλη για κατοίκηση για τους εξής λόγους:

1.    Το 2017, ο κ. Ξενοφώντος εντόπισε υγρασίες και τριχοειδείς ρωγμές σε τοιχοποιίες στην Οικία. Κατά την επίσκεψή του στην Οικία υπήρχε «χάος». Στο παιδικό δωμάτιο υπήρχε παντού μούχλα. Μούχλα υπήρχε περαιτέρω σε λιγότερο βαθμό  στο κυρίως υπνοδωμάτιο και στο μπάνιο.

2.    Ο κ. Τσιουπανής ανέφερε ότι η μούχλα δημιουργείται λόγω κακού αερισμού του χώρου. Επιδεινώνεται όμως από την ύπαρξη υγρασιών. Υγρασίες στην Οικία εντοπίστηκαν και από τον κ. Τσιουπανή το 2018. Όπως ανέφερε, οι υγρασίες δεν ήταν απόρροια φυσικής φθοράς.

3.    Τα εν λόγω προβλήματα δημιουργήθηκαν ένεκα του ότι η Εναγόμενη:

     iii.     κατασκεύασε τη μόνωση στην πλάκα της οροφής κακότεχνα, χωρίς την τοποθέτηση των ορθών υλικών∙ και

    iv.     τοποθέτησε υδρορροές στις οροφές/ ταβάνια της Οικίας, οι οποίες δεν ήταν ικανοποιητικές σε αριθμό και διατομή.

Από τα πιο πάνω προκύπτει ξεκάθαρα ότι η Εναγόμενη δεν κατασκεύασε την Οικία με επαγγελματικό τρόπο, ως η υποχρέωση που ανέλαβε με βάση τον εν λόγω όρο. Επομένως, κρίνω ότι οι Ενάγοντες απέδειξαν, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι υπέστηκαν ζημιά ένεκα της παράβασης από την Εναγόμενη του εξυπακουόμενου όρου ότι η Οικία θα ανεγείρετο κατάλληλη για κατοίκηση.

ΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ

Οι Ενάγοντες διεκδικούν αποζημιώσεις για τη ζημιά που υπέστηκαν ένεκα της παράβασης της Συμφωνίας από την Εναγόμενη ή διαφορετικά, το κόστος των επιδιορθωτικών εργασιών που διενήργησαν δυνάμει του σχετικού όρου στη Συμφωνία.

1.    Διεκδίκηση κόστους επιδιορθωτικών εργασιών

Με βάση τον σχετικό όρο στη Συμφωνία για την περίοδο ευθύνης του εργολάβου και με δεδομένο ότι η Εναγόμενη όπως ανέφερα και πιο πάνω αρνήθηκε να επιδιορθώσει τις κακοτεχνίες, κρίνω ότι οι Ενάγοντες δικαιούντο να διορίσουν άλλο εργολάβο να διενεργήσει τις εργασίες και να διεκδικήσουν το σύνολο του ποσού που πλήρωσαν από την Εναγόμενη (Pearce and High Ltd v. Baxter [1999] BLR 101).

Η κατάληξη μου σε σχέση με τις αποζημιώσεις που θα πρέπει να επιδικαστούν υπέρ των Εναγόντων συνεπεία της παράβασης του εξυπακουόμενου όρου ότι η κατοικία θα είναι κατάλληλη για κατοίκηση είναι η ίδια. Συγκεκριμένα, η βάση για απόδοση αποζημιώσεων ένεκα της παράβασης της Συμφωνίας είναι κατ’ αρχήν το κόστος της επιδιόρθωσης (East Ham Corp v Bernard Sunley [1966] A.C. 406).

Σημειώνω ότι σε περίπτωση που οι επιδιορθώσεις λάβουν χώρα μέχρι την ημερομηνία της ακρόασης, όπως στην παρούσα, τότε για σκοπούς υπολογισμού των αποζημιώσεων θα πρέπει να ληφθεί υπόψη το πραγματικό κόστος των επιδιορθώσεων, νοουμένου βεβαίως ότι αυτό είναι εύλογο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας για σκοπούς απόδοσης του κόστους των επιδιορθωτικών εργασιών, οι επιδιορθώσεις να έλαβαν χώρα κατόπιν επαγγελματικής συμβουλής. Σχετική είναι η απόφαση Brit Inns Ltd v BDW Trading Ltd [2012] EWHC 2143 (TCC). Όπως λέχθηκε:

«…where the works are completed by the time of the trial, the actual costs will almost always be the starting point of any assessment of the reasonable costs of reinstatement.

55.  The actual costs may assume a greater significance where the remedial work has been carried out and paid for by a claimant on the advice of a professional, such as an architect or engineer. In those circumstances, it is sometimes argued that, unless it can be demonstrated that the architect or engineer was negligent in advising on the scope of the reinstatement, the claiming party is entitled to the cost of the remedial scheme so advised» (υπογράμμιση δική μου)

(βλ. περαιτέρω το σύγγραμμα McGregor on Damages 22^η έκδοση, παρ. 32-012)

Θεωρώ ότι το κόστος επιδιόρθωσης στην προκειμένη περίπτωση ήταν εύλογο, λαμβάνοντας υπόψη τα εξής δεδομένα:

1.    Ο κ. Μιχάλης  Κυριάκου (ιδιοκτήτης της Hrimco Constructions Ltd), ο οποίος ανέλαβε τις επιδιορθωτικές εργασίες είναι επαγγελματίας εργολάβος με πολυετή πείρα στον εν λόγω τομέα.

2.    Οι επιδιορθώσεις έλαβαν χώρα με βάση τις οδηγίες και τις υποδείξεις του κ. Ξενοφώντος.

3.    Η σχετική προσφορά που κατατέθηκε ως τεκμήριο, στη βάση της οποίας έγιναν οι εργασίες που περιέγραψε ο κ. Κυριάκου, είναι λεπτομερής και συνάδει με τις επιδιορθωτικές εργασίες που προτάθηκαν από τον κ. Ξενοφώντος.

4.    Ο κ. Κυριάκου περιέγραψε λεπτομερώς τις εργασίες που διενήργησε.

5.    Ο κ. Τσιουπανής ανέφερε κατά την αντεξέτασή του ότι εάν δεν επιλύετο το πρόβλημα θα προέβαινε στις ίδιες επιδιορθωτικές εργασίες που εν τέλει έλαβαν χώρα από την Hrimco Constructions Ltd.

6.    Αποδέχθηκα τη μαρτυρία του κ. Κυριάκου σε σχέση με την ορθότητα των ποσοτήτων των υλικών που χρησιμοποίησε και αναφέρονται στην προσφορά.

Τα τιμολόγια που κατατέθηκαν για την εργασία της Hrimco Constructions Ltd και κατ’ επέκταση το ποσό που αξιώνεται από το Δικαστήριο είναι για το συνολικό ποσό των € 11,900 (Τεκμήριο 18), πλέον το ποσό των € 630 που αντανακλά το ποσό που πληρώθηκε για την αγορά των κεραμικών από την εταιρεία ΜΑ.ΜΙ.ΠΑ Λτδ (Τεκμήριο 17).

Από σύγκριση των εν λόγω ποσών προκύπτει ότι τα ποσά που πληρώθηκαν δεν διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από την κοστολόγηση στην Πρώτη και Δεύτερη Έκθεση. Σημειώνω ότι οι εν λόγω εκθέσεις έγιναν βεβαίως πριν την εμφάνιση των προβλημάτων το 2019, τα οποία ήταν ως αναφέρθηκε επιδεινωμένα. Εν πάση περιπτώσει, λαμβάνω ιδιαίτερα υπόψη μου ότι οι εν λόγω εργασίες έγιναν στη βάση των υποδείξεων και υπό την καθοδήγηση του κ. Ξενοφώντος.

Σημειώνω περαιτέρω ότι δεν ερωτήθηκαν σχετικά οι μάρτυρες γιατί το ποσό το οποίο πληρώθηκε στη Hrimco Constructions Ltd ήταν εν τέλει μικρότερο από τις προσφορές. Ούτε έχω λόγο να αμφισβητήσω ότι το ποσό που εν τέλει πληρώθηκε ήταν μικρότερο από τις προσφορές.

Κρίνω ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται επομένως σε ανάκτηση του συνολικού ποσού που πλήρωσαν.

Για σκοπούς πληρότητας, θα πρέπει εν πάση περιπτώσει να τονιστεί ότι οποιεσδήποτε ανακρίβειες στον υπολογισμό του κόστους της ζημιάς δεν θα πρέπει να οδηγούν τα Δικαστήρια σε άρνηση επιδίκασης αποζημιώσεων. Όπως λέχθηκε στην απόφαση Brit Inns Ltd v BDW Trading Ltd [2012] EWHC 2143 (TCC):

« …whatever the concerns about imprecision, common sense demands an assessment of damage, even if such an assessment cannot be arrived at with mathematical precision.»

Στη βάση των πιο πάνω, κρίνω ότι οι Ενάγοντες απέδειξαν την υπόθεσή τους σε σχέση με την αξίωση του ποσού των € 12,530 (ποσό που αντιστοιχεί στην αγορά των κεραμικών από την εταιρεία ΜΑ.ΜΙ.ΠΑ Λτδ – Τεκμήριο 17 – και των τιμολογίων της Hrimco Constructions Ltd – Τεκμήριο 18).

2.    Μελλοντικά έξοδα

Δεν έχει προσκομιστεί μαρτυρία σε σχέση με τα μελλοντικά έξοδα που θα προκύψουν και επομένως, δεν θεωρώ ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται στην απόδοση οποιουδήποτε ποσού ως μελλοντικά έξοδα.

3.    Τόκος

Οι Ενάγοντες προβάλλουν τη θέση ότι δικαιούνται στην πληρωμή τόκου προς 7% ετησίως με βάση τον πιο κάτω όρο της Συμφωνίας:

«Άνευ βλάβης ή επηρεασμού οιουδήποτε δικαιώματος των Συμβαλλομένων που διαλαμβάνει το παρόν έγγραφο εάν οιοσδήποτε από τους συμβαλλομένους παραβεί τους όρους ή οιονδήποτε όρων του παρόντος εγγράφου θα υποχρεούται στην πληρωμή προς το αναίτιο μέρος νομίμων αποζημιώσεων με 7%.»

Θεωρώ ότι το λεκτικό του σχετικού όρου και συγκεκριμένα η φράση «του παρόντος εγγράφου», καλύπτει αποκλειστικά τους ρητούς όρους της Συμφωνίας και όχι τους εξυπακουόμενους όρους. Με δεδομένο ότι στην προκειμένη περίπτωση ο όρος που παραβιάστηκε ήταν ο εξυπακουόμενος όρος της Συμφωνίας ότι η Οικία θα είναι κατάλληλη για κατοίκηση, θεωρώ ότι δεν τυγχάνει εφαρμογής ο σχετικός όρος για την επιδίκαση τόκου.

Περαιτέρω, τα όσα ανέφερα πιο πάνω σε σχέση με τον όρος για την περίοδο ευθύνης της Εναγομένης για κακοτεχνίες δεν αφορούν παράβαση του εν λόγω όρου, αλλά ενεργοποίησή του.

Επομένως, θεωρώ ότι είναι ορθότερο όπως επιδικασθεί νόμιμος τόκος ετησίως από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής επί της απόφασης.

4.    Συμψηφισμός (παρ. Ι & Κ παρακλητικού)

Σε σχέση με το δικαίωμα των Εναγόντων να συμψηφίσουν το ποσό των € 12,530 με το ποσό των € 5,000, το οποίο ως ανέφερα ανωτέρω θα καταστεί οφειλόμενο με την έκδοση χωριστού τίτλου για την Οικία, και τις σχετικές αξιώσεις στο παρακλητικό, γίνεται αντιληπτό από την προτελευταία και τελευταία σελίδα της γραπτής αγόρευσης των Εναγόντων ότι δεν προωθούν τις εν λόγω αξιώσεις περαιτέρω και επομένως, δεν θα προχωρήσω σε εξέτασή τους.

Για σκοπούς πληρότητας, σημειώνω ότι παρόλο που γίνεται αναφορά στην παρ. 28 της Έκθεσης Απαίτησης ότι «οι Ενάγοντες αξιώνουν διάταγμα και/ή απόφαση του Δικαστηρίου που να διατάσσει την ειδική εκτέλεση της σύμβασης ημερομηνίας 23/05/2016 και/ή να διατάσσεται η Εναγόμενη όπως προβεί σε έκδοση χωριστού τίτλου ιδιοκτησίας και εγγραφή της κατοικίας επ’ ονόματι των Εναγόντων», τέτοια θεραπεία δεν συμπεριλήφθηκε στο παρακλητικό της Έκθεσης Απαίτησης, ούτε προωθείται από τους Ενάγοντες (όπως προκύπτει από την προτελευταία και τελευταία σελίδα της γραπτής τους αγόρευσης). Επομένως, δεν θα προχωρήσω σε εξέταση της εν λόγω θεραπείας.

5.    Γενικές Αποζημιώσεις

Σχετική με τη δυνατότητα του Δικαστηρίου να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις για παράβαση σύμβασης είναι η απόφαση Watts v Morrow [1991] 1 W.L.R. 1421 CA, όπου λέχθηκαν σχετικά τα εξής:

«A contract-breaker is not in general liable for any distress, frustration, anxiety, displeasure, vexation, tension or aggravation which his breach of contract may cause to the innocent party. This rule is not, I think, founded on the assumption that such reactions are not foreseeable, which they surely are or may be, but on considerations of policy. But the rule is not absolute. Where the very object of a contract is to provide pleasure, relaxation, peace of mind or freedom from molestation, damages will be awarded if the fruit of the contract is not provided or if the contrary result is procured instead. In cases not falling within this exceptional category, damages are in my view recoverable for physical inconvenience and discomfort caused by the breach and mental suffering directly related to that inconvenience and discomfort.»

Παρά το ότι η δυνατότητα του Δικαστηρίου για απόδοση γενικών αποζημιώσεων έχει διευρυνθεί, δεν έχει αναγνωριστεί από τη νομολογία μέχρι σήμερα ότι μπορούν να αποδοθούν γενικές αποζημιώσεις για την ταλαιπωρία που προκαλείται ένεκα της ύπαρξης κακοτεχνιών σε κατοικία. Τα συμβόλαια ανέγερσης κατοικίας δεν έχουν κατά κανόνα στόχο τους την παροχή ηρεμίας, ψυχαγωγίας και διασκέδασης. Επομένως, με βάση τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης και στην απουσία οποιουδήποτε λόγου που θα έδιδε δικαίωμα στους Ενάγοντες για διεκδίκηση αποζημιώσεων (βλ. σχετικά Λουκής Γ. Λουκαΐδης κ.ά. v. Asepa Trading Co Ltd κ.ά., Πολιτική Έφεση Αρ. 106/2018, 190/2018, ημερ. 30/4/2025 και McGregor on Damages 22^η έκδοση, παρ. 32-020 και 32-021), δεν θεωρώ ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται γενικές αποζημιώσεις.

6.    Τιμωρητικές/ Παραδειγματικές αποζημιώσεις

Με δεδομένο ότι η παρούσα αφορά συμβατική διαφορά, δεν είναι δυνατή η επιδίκαση τιμωρητικών/ παραδειγματικών αποζημιώσεων. Όπως αναφέρεται σχετικά στο σύγγραμμα Chitty on Contracts 36^η έκδοση, Vol. 1, παρ. 30-069:

«The right to receive exemplary damages for breach of contract was, for many years before 1964, confined to the single case of damages for breach of promise of marriage, but this cause of action was abolished in 1970. Thus it appears that exemplary damages are not available when the wrong complained of is merely a breach of contract.»

7.    Αδικαιολόγητος πλουτισμός

Με δεδομένο ότι οι σχέσεις των μερών διέπονται από τη Συμφωνία, η οποία είναι καθ’ όλα έγκυρη και οι επίδικες διαφορές καλύπτονται από αυτή, δεν μπορεί να επιτύχει αξίωση για αδικαιολόγητο πλουτισμό (βλ. σχετικά άρθρα 65 και 70 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149 και Ιωαννίδη, σαν Διαχειριστής Pendente Lite της Περιουσίας του Σολωμού Χαραλαμπίδη κ.ά. ν Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου, Πολιτική Έφεση Αρ. 80/2013, ημερ. 13/1/2020, ECLI:CY:AD:2020:A11).

8.    Έξοδα εμπειρογνωμόνων/ παραστάσεως μαρτύρων

Οι Ενάγοντες αξιώνουν περαιτέρω την πληρωμή:

      i.        Ποσού ύψους € 952, που είναι το ποσό που χρέωσε ο εμπειρογνώμονας κ. Μάριος Ξενοφώντος για την ετοιμασία της Πρώτης και Δεύτερης Έκθεσης. Σχετικά κατατέθηκε ως Τεκμήριο 3 σχετικό τιμολόγιο με αρ. 44710 ημερ. 28/05/2019 και απόδειξη είσπραξης (αρ. απόδειξης: 123862) του εν λόγω ποσού της ίδιας ημερομηνίας∙

    ii.        Ποσού ύψους € 500, το οποίο αντιστοιχεί σε έξοδα παράστασης πολιτικού μηχανικού στο Δικαστήριο∙ καθώς και

   iii.        Ποσού ύψους € 500, το οποίο αντιστοιχεί σε έξοδα παράστασης εργολάβου στο Δικαστήριο.

Θεωρώ ότι τα έξοδα που επωμίσθηκαν οι Ενάγοντες για την ετοιμασία της Πρώτης και Δεύτερης Έκθεσης του κ. Ξενοφώντος αποδείχθηκαν, μέσω της κατάθεσης του Τεκμηρίου 3 και της προφορικής μαρτυρίας που προσκομίστηκε. Με δεδομένη την εμφάνιση των κακοτεχνιών και τη γενικότερη στάση της Εναγομένης ως προς τη λήψη μέτρων για επίλυση του προβλήματος, κρίνω ότι τα έξοδα της προετοιμασίας των εν λόγω εκθέσεων προκλήθηκαν συνεπεία και ήταν λογικό επακόλουθο των ως άνω παραβάσεων της Εναγομένης και επομένως, αυτά θα πρέπει να επιδικαστούν υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης. Σχετικά είναι τα όσα αναφέρθηκαν στην απόφαση Cybarco Ltd. v Kovascik (2001) 1 Α.Α.Δ. 2013 όπου επιδικάστηκαν υπέρ της Εφεσίβλητης και εναντίον των Εφεσειόντων τα έξοδα του εμπειρογνώμονα:

«Τέλος οι εφεσείοντες έχουν αμφισβητήσει την ορθότητα της επιδίκασης ποσού £750 ως έξοδα του Μ.Ε.1. Υποστήριξαν ότι ενώ το Πρωτόδικο Δικαστήριο έχει απορρίψει το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του Μ.Ε.1 αποφάσισε εσφαλμένα να καταδικάσει τους εφεσείοντες σε ολόκληρο το ποσό το οποίο διεκδικείτο με την έκθεση απαιτήσεως για τα έξοδα του.

Το Πρωτόδικο Δικαστήριο επεδίκασε το πιο πάνω ποσό των £750 γιατί το θεώρησε υπό τις περιστάσεις λογικό.

Στην παρούσα υπόθεση η εφεσίβλητη είχε με την έκθεση απαιτήσεως της καταλογίσει 16 παραβάσεις της συμφωνίας στους εφεσείοντες. Οι τελευταίοι με το δικόγραφο τους προέβαλαν άρνηση των παραβάσεων. Εν όψει της άρνησης η ενάγουσα βαρυνόταν με την υποχρέωση να τις αποδείξει και προς τούτο κάλεσε τον Μ.Ε.1.  Το γεγονός ότι το Πρωτόδικο Δικαστήριο δέχθηκε μόνο μέρος της μαρτυρίας του δεν αποτελεί παράγοντα ο οποίος θα μπορούσε να λειτουργήσει υπέρ της μη επιδίκασης των εξόδων του μάρτυρα.  Πρέπει, επίσης, να προστεθεί ότι ορισμένες από τις κακοτεχνίες δεν αμφισβητήθηκαν από τους εφεσείοντες στο στάδιο της δίκης.

Για τους πιο πάνω λόγους ο σχετικός λόγος της έφεσης δεν ευσταθεί.»

Σημειώνω ότι στο παρακλητικό της Αγωγής δεν γίνεται αναφορά στο εν λόγω ποσό των € 952. Ωστόσο, η διεκδίκησή του προκύπτει ξεκάθαρα από την παρ. 18 της Έκθεσης Απαίτησης και θεωρώ ότι η παράλειψη συμπερίληψής του στο παρακλητικό της Έκθεσης Απαίτησης δεν αποτελεί εμπόδιο στην απόδοσή της. Όπως αναφέρεται στην παρ. 18 της Έκθεσης Απαίτησης:

«18. Πιο συγκεκριμένα οι Ενάγοντες μέχρι σήμερα αναγκάστηκαν να πληρώσουν τις ακόλουθες εργασίες και υπηρεσίες, ποσά τα οποία αξιώνουν από τους Εναγόμενους:

-       Επιδιόρθωση υγρασιών και συναφών εργασιών στην κατοικία και άλλων κατασκευαστικών προβλημάτων και/ή λαθών — 11.900,00

-       Αγορά soufrand gray 50 x 50 κεραμικά/ μωσαϊκά — 630,00

-       Έξοδα εμπειρογνώμονα/ πολιτικού μηχανικού Μάριου Ξενοφώντος — 952,00

Σύνολο: 13.482»

Εν πάση περιπτώσει, με βάση τα όσα αναφέρθηκαν και στην απόφαση Alexandros Evangelou Camera House Ltd κ.ά. v. Minerva Finance Investments Ltd (2004) 1 A.A.Δ. 1734, αυτό που έχει σημασία για σκοπούς παροχής θεραπείας που δεν επιζητείται είναι τα σχετικά γεγονότα να αναφέρονται στο σώμα της έκθεσης απαίτησης.

Στη βάση των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης για το ποσό των € 952.

Δεν έχει αποδειχθεί ότι οι μάρτυρες έλαβαν οποιοδήποτε ποσό για την παρουσία τους στο Δικαστήριο, αφού ουδείς εκ των μαρτύρων ανέφερε ότι έλαβε ή ότι θα λάβει οποιανδήποτε αμοιβή. Εν πάση περιπτώσει, τα εν λόγω έξοδα είναι έξοδα της δικαστικής διαδικασίας και διατηρώ τις αμφιβολίες μου για το κατά πόσο μπορούν να επιδικαστούν ως αποζημιώσεις.

ΚΑΤΑΛΗΞΗ

Συνεπακόλουθα, εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης για το ποσό των € 12,530.

Εκδίδεται περαιτέρω απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης για το ποσό των € 952.

Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης, ως αυτά θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητείο και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο.

 

 

(Υπ.) ………………………….

Μ. Χρ. Χριστοδούλου, Ε.Δ.

Πιστό αντίγραφο

 

Πρωτοκολλητής

---

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο