ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Σατσιά, Προσ. Ε.Δ.
Αρ. Yπόθεσης: 2410 / 2019
ΕΠΑΡΧΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
Κατηγορούσα Αρχή
και
1. ΓΕΩΡΓΟΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σ.Α.Κ. ΛΙΜΙΤΕΔ
2. ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΑΒΒΑ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
3. ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Γ. ΚΤΩΡΗ
Κατηγορούμενοι
Ημερομηνία: 13 Σεπτεμβρίου 2024
Εμφανίσεις:
Για την Κατηγορούσα Αρχή: κ. Κ. Γρηγορίου για Κωνσταντίνος Γρηγορίου & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε.
Για τους Κατηγορούμενους: κ. Χ. Γαβριηλίδης
Κατηγορούμενοι παρόντες
Α Π Ο Φ Α Σ Η
Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Οι Κατηγορούμενοι με βάση το κατηγορητήριο αντιμετωπίζουν δύο κατηγορίες οι οποίες αφορούν παράλειψη συμμόρφωσης με Δικαστικό Διάταγμα κατά παράβαση του άρθρου 20 του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96, ως έχει τροποποιηθεί (εφεξής «Κεφ. 96»).
2. Με βάση τις λεπτομέρειες του αδικήματος των κατηγοριών τις οποίες αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι, αυτοί από τις 18.11.2015 μέχρι και την ημέρα καταχώρισης του κατηγορητηρίου παρέλειψαν και/ή αμέλησαν να συμμορφωθούν με το Διάταγμα το οποίο εκδόθηκε από το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας στο πλαίσιο της υπόθεσης αρ. 18381/2013, ημερομηνίας 17.09.2015 με το οποίο διατάσσονταν να κατεδαφίσουν οικοδομές ήτοι βουστάσιο και κατοικία οι οποίες βρίσκονται στο τεμάχιο αρ. 805, Φ./Σχ. 29/18 στο Ποτάμι της Επαρχίας Λευκωσίας.
3. Οι Κατηγορούμενοι απάντησαν μη παραδοχή στις κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζουν και η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Η Κατηγορούσα Αρχή προς απόδειξη της υπόθεσης της κάλεσε μία μάρτυρα, την κυρία Ελένη Αντζουλή (ΜΚ1). Αφού το Δικαστήριο με ενδιάμεση απόφαση του έκρινε ότι αποδείχθηκε επαρκώς εκ πρώτης όψεως υπόθεση σε σχέση με τους Κατηγορούμενους, οι Κατηγορούμενοι κλήθηκαν σε απολογία. Οι Κατηγορούμενοι επέλεξαν να δώσουν ένορκη μαρτυρία. Για την υπεράσπιση κατέθεσαν ο Κατηγορούμενος 2 (ΜΥ1), η Κατηγορούμενη 3 (ΜΥ2) και ο κύριος Σάββας Κατήρης (ΜΥ3).
4. Σημειώνω ότι κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας κατέστησαν παραδεκτά γεγονότα και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο τα ακόλουθα:
4.1 Η Κατηγορούμενη 3 είναι η ιδιοκτήτρια του επίδικου ακινήτου εντός του οποίου βρίσκονται οι οικοδομές.
4.2 Στις 17.09.2015 εκδόθηκε Διάταγμα Κατεδάφισης του βουστασίου και της κατοικίας εντός του τεμαχίου αρ. 805, Φ./Σχ. 29/18 εναντίον των Κατηγορούμενων στο πλαίσιο της υπόθεσης αρ. 18381/2013 του Ε.Δ. Λευκωσίας εντός 2 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης του Διατάγματος (εφεξής «Διάταγμα») Το Τεκμήριο 7 κατατέθηκε και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του.
4.3 Το Διάταγμα, ως είχε συνταχθεί, επιδόθηκε στην Κατηγορούμενη 3 στις 27.09.2019 και στον Κατηγορούμενο 2 στις 19.02.2020 με βάση το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 8 – ένορκες δηλώσεις επίδοσης το οποίο κατατέθηκε και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου του.
4.4 Η Κατηγορούμενη 1 (ΓΕΩΡΓΟΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σ.Α.Κ. ΛΙΜΙΤΕΔ) και η εταιρεία Α/φοι Α&Κ Κατήρη (Γεωργικές Κτηνοτροφικές και Εμπορικές Εργασίες) είναι δύο διαφορετικά νομικά πρόσωπα.
5. Επομένως, τα πιο πάνω παραδεκτά γεγονότα ως έχουν εγκριθεί καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου.
6. Σημειώνω ότι το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της διαδικασίας, έχει τύχει προσεκτικής μελέτης και το έχω λάβει υπόψιν μου. Δεδομένου ότι οι αρχές οι οποίες διέπουν την αιτιολόγηση δικαστικών αποφάσεων δεν επιβάλλουν την επανάληψη του συνόλου της μαρτυρίας ή την αναφορά σε κάθε επιμέρους πτυχή αυτής, θα περιοριστώ σε μια συνοπτική αναφορά στα ουσιώδη σημεία της μαρτυρίας εκάστου μάρτυρα.
7. Σημειώνεται επίσης ότι οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων υπέβαλαν στο Δικαστήριο εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις στις οποίες αναπτύσσεται σε έκταση η επιχειρηματολογία τους και γίνεται παραπομπή σε σχετικές νομικές αυθεντίες. Το Δικαστήριο ευχαριστεί τους συνήγορους για τη βοήθειά τους.
8. Το περιεχόμενο των γραπτών και προφορικών αγορεύσεων έχει ληφθεί υπόψη και ειδική αναφορά σε επιχειρήματα που προβάλλονται γίνεται όπου κρίνεται σκόπιμο. Επισημαίνω, ωστόσο, ότι τα επιχειρήματα αμφότερων των πλευρών υπήρξαν, σε όλη τους την εμβέλεια, αντικείμενο σκέψης και προβληματισμού από το Δικαστήριο χωρίς να υπάρχει ανάγκη ειδικής επίκλησης τους.
Β. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η ΟΠΟΙΑ ΠΡΟΣΑΧΘΗΚΕ
Ι. ΜΚ1 – Ελένη Αντζουλή
9. Η κυρία Αντζουλή εργάζεται στην Επαρχιακή Διοίκηση από το Νοέμβριο του 2022 και είναι βοηθός Επαρχιακού Επόπτη. Στο πλαίσιο της κυρίως εξέτασης της κατέθεσε γραπτή δήλωση ως Έγγραφο Α ως μέρος της κυρίως εξέτασης της. Μεταξύ άλλων, ανέφερε ότι στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων και καθηκόντων της είναι η εποπτεία και ο έλεγχος του χωριού Ποτάμι. Οι Κατηγορούμενοι ανήγειραν παράνομα βουστάσιο και κατοικία εντός του τεμαχίου ως αναφέρεται στις λεπτομέρειες των κατηγοριών τις οποίες αντιμετωπίζουν το οποίο ανήκει στην Κατηγορούμενη 3 (Τεκμήριο 1).
10. Από το Μάρτιο του 2003 διαπιστώθηκε παράνομη διοχέτευση λυμάτων από το βουστάσιο στον ποταμό Πολιάτη της κοινότητας Ποτάμι. Τα λύματα κατέληξαν σε κατοικημένη περιοχή με αποτέλεσμα να δημιουργείται ρύπανση, εστίες μόλυνσης και κίνδυνος για μόλυνση των υδροφόρων στρωμάτων της περιοχής. Κατατέθηκε η επιστολή ημερομηνίας 21.03.2003 από τον Υγειονομικό Επιθεωρητή Ακακίου προς τον Υπεύθυνο Υγειονομικό Επιθεωρητή Λευκωσίας (Τεκμήριο 2). Οι Κατηγορούμενοι παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις από το Κοινοτικό Συμβούλιο, τις διάφορες υπηρεσίες του Κράτους αλλά και από την Κατηγορούσα Αρχή αρνούνταν να συμμορφωθούν.
11. Το 2010 έγιναν επιτόπιοι έλεγχοι από το Τμήμα Περιβάλλοντος και κρίθηκε πως τα παράπονα τα οποία λάμβαναν ήταν δικαιολογημένα και η οχληρία εξακολουθούσε να υφίσταται. Στις 13.09.2011 αποστάλθηκε επιστολή από την Επαρχιακή Διοίκηση προς την Κατηγορούμενη 3 και το Σάββα Κατήρη δια της οποίας καλούντο να κατεδαφίσουν τις παράνομες οικοδομές στο επίδικο τεμάχιο (Τεκμήριο 4).
12. Τον Φεβρουάριο του 2012 συγκλήθηκε σύσκεψη μεταξύ των αρμόδιων φορέων στο πλαίσιο της οποίας αποφασίστηκε η παραχώρηση γης στον Αστρομερίτη για τη μετακίνηση του βουστασίου. Τα πρακτικά της σύσκεψης κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 5. Λόγω της παράλειψης των Κατηγορούμενων να συμμορφωθούν καταχωρίστηκε στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας ποινική υπόθεση εναντίον των Κατηγορούμενων σε σχέση με ανέγερση οικοδομής χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή και ανοχή, χρήση και κατοχή οικοδομής χωρίς άδεια από την αρμόδια αρχή. Το κατηγορητήριο της υπόθεσης αρ. 18381/2013 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 6.
13. Στις 17.09.2015 οι Κατηγορούμενοι καταδικάστηκαν στις κατηγορίες 3 και 7 επί του κατηγορητηρίου στην υπόθεση αρ. 18381/2013, επιβλήθηκε πρόστιμο και εκδόθηκε διάταγμα κατεδάφισης εναντίον τους σε σχέση με το βουστάσιο και την κατοικία. Η συνταγμένη απόφαση κατατέθηκε ως Τεκμήριο 7.
14. Οι Κατηγορούμενοι ήταν παρόντες όταν εκδόθηκε το Διάταγμα και έλαβαν γνώση τόσο περί της έκδοσης του όσο και περί του περιεχομένου του. Εν πάση περιπτώσει, η απόφαση ως είχε συνταχθεί (drawn up judgment - Τεκμήριο 7) επιδόθηκε στους Κατηγορούμενους, στον Κατηγορούμενο 2 στις 19.02.2020 και στην Κατηγορούμενη 3 στις 27.09.2019 (Τεκμήριο 8).
15. Επιπρόσθετα, η ΜΚ1 ανέφερε ότι από την ημερομηνία έκδοσης του Διατάγματος έχει επισκεφθεί αρκετές φορές το επίδικο τεμάχιο, τόσο η ίδια όσο και άλλοι λειτουργοί του Έπαρχου και διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρξε συμμόρφωση με το Διάταγμα δεδομένου του ότι δεν κατεδάφισαν ούτε το βουστάσιο ούτε την κατοικία, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν εκροές λυμάτων από το βουστάσιο προκαλώντας κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
16. Η ΜΚ1 κατέθεσε επίσης 14 φωτογραφίες από το χώρο (Τεκμήριο 11) οι οποίες λήφθηκαν στις 17.06.2024. Πρόσθεσε ότι το τεμάχιο βρίσκεται σε γεωργική ζώνη και όχι σε κτηνοτροφική ζώνη. Βρίσκεται σε απόσταση 200 μέτρων από την οικιστική ζώνη. Από την επιτόπια εξέταση της διαπίστωσε ότι στο χώρο υπάρχει μια παράνομη οικοδομή η οποία χρησιμοποιείται ως κατοικία περίπου 150μ2, υπάρχουν αποθηκευτικοί χώροι φτιαγμένοι από ευτελή υλικά, υπάρχουν στάνες για τα ζώα και αυτοσχέδιες περιφράξεις.
17. Με βάση την εμπειρία της θεωρεί ότι θα μπορούσε εύκολα να κατεδαφιστούν οι οικοδομές. Ειδικά οι τσίγκοι είναι διαλυμένοι και θα μπορούσαν εύκολα να αφαιρεθούν και να εκτελεστεί έστω και μερικώς το Διάταγμα. Εξ όσων γνωρίζει, δεν έχει μετακινηθεί τίποτε από το επίδικο τεμάχιο.
18. Οι Κατηγορούμενοι έχοντας πλήρη γνώση για το Διάταγμα συνεχίζουν να αρνούνται να το εκτελέσουν αφού δεν κατεδάφισαν τις παράνομες οικοδομές και δεν έχουν προβεί σε οποιαδήποτε μέτρα για την νομιμοποίηση αυτών. Οι Κατηγορούμενοι έχουν υποβάλει αίτηση για άδεια οικοδομής σε σχέση με τα τεμάχια που τους παραχωρήθηκαν στον Αστρομερίτη, ωστόσο, δεν συμμορφώθηκαν με την απαίτηση για υποβολή χωροταξικών σχεδίων και συνεπώς δεν έχει εκδοθεί η άδεια. Η παράλειψη των Κατηγορούμενων να συμμορφωθούν με το Διάταγμα είναι ηθελημένη και ακόμα παραλείπουν και αρνούνται συμμορφωθούν παρά την πίστωση χρόνου που τους έχει δοθεί.
19. Κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο των Κατηγορούμενων το κατά πόσον όντως γνωρίζει εάν από το 2015 έχει μετακινηθεί οτιδήποτε από το επίδικο ακίνητο δεδομένου του ότι η ΜΚ1 εργάζεται στην Επαρχιακή Διοίκηση από τα τέλη του 2022. Η ΜΚ1 απάντησε ότι υπάρχουν στο φάκελο της υπόθεσης παλαιότερες φωτογραφίες περιλαμβανομένων και φωτογραφιών από αέρος.
20. Σε σχέση με το ότι υποβλήθηκε αίτηση για λήψη πολεοδομικής άδειας για την ανέγερση κτηνοτροφικής μονάδας, η ΜΚ1 ανέφερε ότι πράγματι φαίνεται να έχει κατατεθεί αίτηση για άδεια ωστόσο σήμερα η οικοδομή θεωρείται παράνομη. Ανέφερε επίσης η ΜΚ1 πως οι οικοδομές βρίσκονται σε γεωργική ζώνη και πολύ κοντά σε οικιστική ζώνη και συνεπώς αντιβαίνουν της δήλωσης πολιτικής.
21. Υποβλήθηκε στην ΜΚ1 ότι ο κάτοχος των οικοδομών είναι ο Σάββας Κατήρης, υποβολή με την οποία συμφώνησε η ΜΚ1. Περαιτέρω, υποβλήθηκε ότι η Κατηγορούμενη 1 δεν έχει καμία σχέση με τα υποστατικά προς κατεδάφιση μετά την έκδοση του Διατάγματος και δεν έχει τη δυνατότητα να εκτελέσει το Διάταγμα. Η ΜΚ1 απάντησε ότι θεωρεί πως η Κατηγορούμενη 1 είχε αρκετό χρόνο μπροστά της να εκτελέσει το Διάταγμα, ωστόσο επειδή αυτά τα ζητήματα είναι νομικά δεν μπορεί να εκφέρει άποψη.
22. Η ΜΚ1 ανέφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει αν είναι ο Σάββας Κατήρης που διαμένει στην κατοικία στο επίδικο ακίνητο. Περαιτέρω, υποβλήθηκε η θέση ότι ο Κατηγορούμενος 2 από τις 07.07.2015 δεν έχει καμία σχέση ούτε με την κατοχή των υποστατικών ούτε με την Κατηγορούμενη 1 εταιρεία. Η ΜΚ1 επίσης δεν γνώριζε σε σχέση με αυτό το θέμα.
23. Υποβλήθηκε ότι η ΜΚ1 δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αν υπάρχουν εκροές λυμάτων από την κτηνοτροφική μονάδα, υποβολή την οποία αρνήθηκε η μάρτυρας προσθέτοντας ότι επειδή υπάρχουν ζώα θεωρεί ότι υπάρχουν και εκροές. Η ΜΚ1 παραδέχθηκε ότι όταν επισκέφθηκε το χώρο δεν αντιλήφθηκε οποιαδήποτε διαρροή λυμάτων από τη φάρμα ωστόσο με βάση τις επιστολές που κατέθεσε ως τεκμήρια διαπιστώνεται ότι υπάρχει πρόβλημα με εκροή λυμάτων από την μονάδα.
24. Υποβλήθηκαν ερωτήσεις σε σχέση με το ότι εκκρεμεί αίτηση για λήψη πολεοδομικής άδειας (Τεκμήριο 14) και για το κατά πόσον διερευνήθηκε αυτό το το ζήτημα από την Κατηγορούσα Αρχή. Σε υποβολή ότι οι Κατηγορούμενοι αδυνατούν να κατεδαφίσουν τις παράνομες οικοδομές διότι δεν τις κατέχουν η ΜΚ1 απάντησε ότι δεν γνωρίζει.
25. Τέθηκε επίσης η θέση ότι εφαρμόζονται οι πρόνοιες του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας (Υφιστάμενες Μονάδες Αιγοπροβατοτροφίας) Ειδικό Διάταγμα Ανάπτυξης του 2020, Κ.Δ.Π. 604/2020 και συνεπώς δεν χρειάζεται πολεοδομική άδεια για τις οικοδομές. Η ΜΚ1 ανέφερε ότι με βάση τους υπολογισμούς της η μονάδα βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη από 300 μ. από οικιστική ζώνη. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να εξασφαλιστεί άδεια οικοδομής. Το Διάταγμα απαλλάσσει την ανάπτυξη από την υποχρέωση εξασφάλισης πολεοδομικής άδειας και όχι από την εξασφάλιση άδειας οικοδομής.
26. Η ΜΚ1 κατά την αντεξέταση της ανέφερε πως κατά τις επιτόπιες επισκέψεις της στο χώρο δεν είχε πλησιάσει ιδιαίτερα την περιοχή. Συμφώνησε ότι μόνο αιγοπρόβατα είδε στο χώρο και δεν είδε αγελάδες.
ΙΙ. ΜΥ1 – Κατηγορούμενος 2
27. Ο Κατηγορούμενος 2 κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε πως δεν έχει καμία σχέση με την Κατηγορούμενη 1 σήμερα. Στα αρχεία του Εφόρου Εταιρειών μπορεί να φαίνεται πως είναι διευθυντής της, ωστόσο, στην πραγματικότητα δεν έχει καμία σχέση με την εταιρεία. Προσπάθησε να παραιτηθεί από διευθυντής ωστόσο του ανέφεραν πως αυτό δεν είναι εφικτό εκτός και εάν αντικατασταθεί. Το ανέφερε στον πατέρα του (ΜΥ3) αλλά αυτός δεν έκανε τίποτα για να τον αντικαταστήσει.
28. Η Κατηγορούμενη 1 δεν κατέχει τα επίδικα υποστατικά αλλά τα κατέχει ο πατέρας του κ. Σάββας Κατήρης. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 12 βεβαίωση του Παγκύπριου Οργανισμού Αγελαδοτρόφων ότι η αγελαδοτροφική μονάδα Ανδρέας Σ. Κυριάκου έπαυσε να είναι μέλος του ΠΟΑ από το την 07.07.2015. Ως Τεκμήριο 13 κατατέθηκε μια βεβαίωση αλλαγής ονόματος ημερ. 29.10.2013 στην οποία αναφέρεται πως η Κατηγορούμενη 1 άλλαξε όνομα για σκοπούς του ΠΟΑ σε Α/ΦΟΙ Α & Κ ΚΑΤΗΡΗ (ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ, ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ) ΛΙΜΙΤΕΔ (εφεξής «Α/φοι Κατήρη»). Ο ΜΥ1 εξήγησε πως η Α/φοι Κατήρη ανέλαβε τις εργασίες της Κατηγορούμενης 1 και διευθυντής της εν λόγω εταιρείας είναι ο αδελφός του Κυριάκος Κυριάκου.
29. Ο ίδιος προσπάθησε να λάβει μέτρα για την κατεδάφιση των υποστατικών. Επιχείρησε να το κατεδαφίσει αλλά «σκοτώθηκαν» με τον πατέρα του: «Δεν θυμούμαι ακριβώς την ημερομηνία πάντως είχε παρεξήγηση δυνάμενη τζια λόγω της υπερέντασης έπιασα το τράχτο να τα ρίψω κάτω τζιαι ήρτε η Αστυνομία, πράγματα, είσιε φασαρία δυνάμενη».
30. Ανέφερε επίσης ότι σαν διευθυντής της Κατηγορούμενης 1 ο ίδιος δεν έχει τη δυνατότητα να κατεδαφίσει το υποστατικό. Σε ερώτηση αν κατέχεται το υποστατικό από την Α/φοι Κατήρη, ο ΜΥ1 ανέφερε ότι πλέον έκλεισε η εταιρεία. Μόνο ο πατέρας του διαχειρίζεται τη φάρμα προσωπικά και έχει 9 αγελάδες.
31. Κατά την αντεξέταση του από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής ο ΜΥ1 παραδέχθηκε ότι η Κατηγορούμενη 1 ακόμη υπάρχει, είναι ακόμη διευθυντής της και γραμματέας είναι ο αδελφός του. Σε σχέση με το Τεκμήριο 13 παρότι δίπλα από τις υπογραφές γράφει το όνομα του δεν είναι αυτός που το υπέγραψε αλλά είχε εξουσιοδοτήσει τον πατέρα του να το υπογράψει επ’ ονόματι του. Σε υποβολή ότι υπάρχουν και άλλες εταιρείες αγελαδοτρόφων και το ότι σταμάτησε να είναι μέλος του ΠΟΑ δεν σημαίνει ότι σταμάτησε να είναι αγελαδοτρόφος ο ΜΥ1 απάντησε ότι σταμάτησε να ασκεί εργασίες αγελαδοτρόφου.
32. Συμφώνησε με το συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής ότι πρόκειται για διαφορετικά υποστατικά τα οποία μπορούν να κατεδαφιστούν ξεχωριστά. Μόνο ο χώρος στον οποίο αρμέγουν τις αγελάδες είναι ενωμένο με την κατοικία.
33. Περαιτέρω, ο ΜΥ1 ανέφερε πως δεν έχει οποιοδήποτε οικονομικό όφελος από τη φάρμα και δεν ασχολείται καθόλου με αυτήν. Ασχολείται μόνο ο πατέρας του (ΜΥ3) με τον οποίο ήρθαν σε αντιπαράθεση πολλές φορές. Μια φορά μάλιστα τσακώθηκαν πολύ έντονα σε σημείο που πήγε η Αστυνομία στο χώρο. Ο ΜΥ1 ανέφερε ότι πήρε το τρακτέρ με το loader (φορτωτή) και επιχείρησε να κατεδαφίσει ο ίδιος τη φάρμα μέχρι που κατέφθασε η Αστυνομία και τον σταμάτησε.
34. Ζήτησε πολλές φορές από τον πατέρα του να επιτρέψει την κατεδάφιση της φάρμας αλλά αντιδρά και δεν το δέχεται και ο ΜΥ1 δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο. Παραδέχθηκε ότι δεν ενημέρωσε την Αστυνομία πως υπάρχει διάταγμα κατεδάφισης και πως δεν ήξερε πως ήταν «υπέρ του τούτο το πράγμα» και στην ουσία ανέφερε πως δεν διαχειρίστηκε σωστά την κατάσταση.
35. Σε ερώτηση αν γνωρίζει τι είναι το Διάταγμα και το ότι πρέπει να το εφαρμόσει ο ΜΥ1 απάντησε καταφατικά, ωστόσο, ανέφερε πως «άμα δεν μπορείς να το εφαρμόσεις πως θα το εφαρμόσεις;». Ότι μπορούσε να κάνει για να συμμορφωθεί, ότι περνούσε από τα χέρια του, το έκανε. Σε υποβολή ότι μπορούσε να συμμορφωθεί μερικώς απάντησε ότι δεν τον αφήνει ο πατέρας του να ενοχλήσει και δεν είναι δική του η περιουσία, επομένως, δεν μπορεί να κάνει κάτι.
ΙΙΙ. ΜΥ2 – Κατηγορούμενη 3
36. Η Κατηγορούμενη 3 είναι η ιδιοκτήτρια του επίδικου ακινήτου στο οποίο ανεγέρθηκαν παράνομα μια φάρμα και μια κατοικία. Ανέφερε ότι τις οικοδομές στο ακίνητο τις έκτισε ο πρώην σύζυγος της κύριος Σάββας Κατήρης (ΜΥ3). Την κατοικία την ανήγειρε το 1983. Η ίδια δεν ασχολείτο με αυτά τα ζητήματα, ούτε γνωρίζει για τις εταιρείες επειδή ασχολείτο με το σπίτι της και τα παιδιά της. Το σπίτι της είναι στη διεύθυνση Γεωργίου Κτωρή 3 στη μέση του χωριού και δεν διαμένει στα επίδικα υποστατικά τα οποία είναι έξω από το χωριό.
37. Από το 2013 ξεκίνησαν τα προβλήματα στη σχέση της με το Σάββα Κατήρη και ο τελευταίος έφυγε από το σπίτι και μετακόμισε στη φάρμα. Εν τέλει χώρισαν. Ο κύριος Κατήρης ακόμα διαμένει στην κατοικία, τα τελευταία χρόνια μαζί με τη νέα του σύζυγο, τη φάρμα τη διαχειρίζεται ο ίδιος και η Κατηγορούμενη 3 δεν έχει κατοχή. Ούτε και έχει οποιοδήποτε εισόδημα από τις δραστηριότητες του πρώην συζύγου της στο ακίνητο.
38. Του είπε πάρα πολλές φορές να φύγει αλλά ο ίδιος δεν έφευγε. Σε κάποια φάση ζήτησε τη βοήθεια ενός δικηγόρου ωστόσο δεν γνωρίζει τι έγινε αλλά θεωρεί ότι σταμάτησε η υπόθεση επειδή ο δικηγόρος της απεβίωσε. Σε ερώτηση αν καταχωρήθηκε κάποια υπόθεση η ΜΥ2 ανέφερε ότι δεν ξεκίνησε υπόθεση διότι απεβίωσε ο δικηγόρος και δεν διόρισε άλλο δικηγόρο.
39. Είπε πολλές φορές στον πρώην σύζυγο της να εγκαταλείψει την κατοχή του ακινήτου και μάλωσαν αρκετές φορές. Του είπε ότι είναι παράνομη η φάρμα, ότι από τον καιρό που την έχτισαν είχαν συγκρούσεις με τον κοινοτάρχη και αφού του έδωσαν άλλη γη σε κτηνοτροφική μονάδα πρέπει να πάει εκεί. Προσπάθησε και δεν τα κατάφερε να τον πείσει να παραδώσει κατοχή «αφού δεν τα χαλά». Η ίδια έχει 5-6 χρόνια να επισκεφθεί το ακίνητο επειδή πονάει τα πόδια της και αυτό είναι έξω από το χωριό.
40. Κατά την αντεξέταση της, η Κατηγορούμενη 3 επέμενε ότι δεν ήταν παρούσα όταν εκδόθηκε το Διάταγμα και δεν γνώριζε για την ύπαρξη του καθότι όλες τις υποθέσεις τις χειριζόταν ο πρώην σύζυγος της. Περαιτέρω, επέμεινε ότι υπάρχει αδυναμία να προχωρήσει με τη κατεδάφιση καθότι έχει την κατοχή του ακινήτου ο πρώην σύζυγος της. Είπε σε 2-3 άτομα να το κατεδαφίσουν αλλά αρνούνται με την αιτιολογία «Λαλούσιν θα πάμε να μας σκοτώσει ο Κατήρης;» Δεν πήγε σε δικηγόρο αλλά ούτε και ενημέρωσε την αστυνομία για την άρνηση του πρώην συζύγου της να εγκαταλείψει το ακίνητο.
ΙV. MY3 – Σάββας Κατήρης
41. Ο ΜΥ3 είναι ο πατέρας του Κατηγορούμενου 2 και ο πρώην σύζυγος της Κατηγορούμενης 3. Τις οικοδομές στο ακίνητο ανέφερε πως τις έχτισε ο ίδιος από το 1977 που ήρθαν ως πρόσφυγες επειδή δεν είχε χώρο για να βάλει τα ζώα του.
42. Σε σχέση με την Κατηγορούμενη 1 ισχυρίστηκε ότι σταμάτησε να λειτουργεί από τις 29.10.2013 και ανέλαβε στη θέση της η Α/φοι Κατήρη. Εγγράφηκε επειδή έδιναν το γάλα στον ΠΟΑ ούτως ώστε να επιστρέφεται το Φ.Π.Α. Από τις 29.10.2013 η Κατηγορούμενη 1 σταμάτησε να έχει κατοχή των υποστατικών. Ο δε Κατηγορούμενος 2 πώλησε την ποσόστωση και έπαυσε να είναι αγελαδοτρόφος.
43. Θεωρεί ότι ο λόγος για τον οποίο του δημιουργεί προβλήματα το Κ.Σ. του Ποταμιού είναι η ζήλια των κατοίκων του χωριού. Ο κοινοτάρχης τον κατήγγειλε στον Έπαρχο επειδή δεν είχε άδεια οικοδομής αλλά ο ίδιος ισχυρίζεται ότι είχε προσωρινή άδεια μέχρι να υποβάλει αίτηση για άδεια οικοδομής. Αναφέρθηκε σε μια «άδεια της Ευρώπης 09.08.2011» η οποία ωστόσο δεν παρουσιάστηκε. Παρουσίασε το Τεκμήριο 14 το οποίο είναι γνωστοποίηση λήψεως πολεοδομικής αίτησης από την Κατηγορούμενη 3 για ανέγερση κτηνοτροφικής μονάδας αγελάδων και αιγοπροβάτων καθώς και απόδειξη είσπραξης για το ποσό των €4.275 το οποίο πληρώθηκε από την Κατηγορούμενη 3 σε σχέση με κατά παρέκκλιση ανέγερση φάρμας.
44. Από το 2015-2016 είχαν προβλήματα στη σχέση τους με την Κατηγορούμενη 3 αλλά ο ίδιος δεν έφυγε διότι είχαν μικρά παιδιά. Όταν ολοκληρώθηκε η ανέγερση της κατοικίας στο επίδικο ακίνητο μετακόμισε εκεί. Διευκρίνισε ότι εκεί μετακόμισε από το 2009. Το Διάταγμα για την λύση του γάμου τους με την Κατηγορούμενη 3 ως είχε συνταχθεί, ημερομηνίας 13.05.2019 κατατέθηκε ως Τεκμήριο 15.
45. Ανέφερε ότι λανθασμένα ο γιός του – Κατηγορούμενος 2 δέχθηκε να εκδοθεί το Διάταγμα καθότι είχε άδεια βουστασίου ο ίδιος από την Ευρώπη. Η Κατηγορούμενη 1 δεν είχε κατοχή των υποστατικών όταν εκδόθηκε το Διάταγμα. Αντιθέτως, την κατοχή την είχε η Α/φοι Κατήρη μέχρι το 2019 και δεδομένου του ότι έμειναν στη φάρμα μόνο 19 αγελάδες και 13 πρόβατα και δεν είχε λόγο να υπάρχει εταιρεία. Αυτή την περίοδο έχει 17 αγελάδες και 13 κατσίκες ως επίσης και μικρά δαμάλια και δύο γαϊδουράκια.
46. Ο ΜΥ3 αναγνώρισε τον εαυτό του στην δεύτερη φωτογραφία της τέταρτης σελίδας του Τεκμηρίου 11. Περαιτέρω, ανέφερε ότι τον διαβεβαίωσε κάποιος Γιώργος Στυλιανού πως για το σπίτι είναι βέβαιο πως θα εκδοθεί άδεια. Για τη φάρμα θα του απαντήσουν περί τα μέσα του Σεπτεμβρίου του 2024.
47. Σε σχέση με το περιστατικό που επιχείρησε ο Κατηγορούμενος 2 να κατεδαφίσει τη φάρμα ο ΜΥ3 ανέφερε τα ακόλουθα:
A. Ο γιος μου δεν ήξερα, ήρτεν με το caterpillar το μιάλο. Πού πάεις λαλώ του; Εγώ ήμουν έτοιμος να γαλέψω, λαλεί μου θα τα ρίψω θα με βάλουν φυλακή. Τι έκαμες λαλώ του; Παραδέχθηκα θα με βάλουν φυλακή. Λέω του εγώ έκαμα σχέδια, έχω καλυπτική άδεια. Άκου να σου πω κάτσε, γιατί θκιο λεπτά τηλεφωνώ της Αστυνομίας, τηλεφώνησα σε έναν παρέα μου αστυνομικό τι κάμνεις; Είσαι πελλός; (....) έθκιωξέν τον ο αστυνομικός.
E. Πότε έγινε;
A. Που παραδέχθηκε το διάταγμα;
E. Τον Σεπτέμβρη του 2015 εκδόθηκε η απόφαση.
A. Το διάταγμα;
E. Ναι.
A. Μέσα σε εκείνες τις ημέρες, δεν θυμούμαι να σου πω ακριβώς τις ημέρες.
48. Σε σχέση με το κατά πόσον η σύζυγος του του είπε να κατεδαφίσει τις οικοδομές ο ΜΥ3 ανέφερε ότι όταν συζητούν του αναφέρει πως πρέπει να φύγει από τη φάρμα. Ο ίδιος αρνείται όμως επειδή χρωστά ακόμα €130.000, εργάζεται εδώ και 57 χρόνια και δεν έχει που αλλού να πάει και που να πάρει τα ζώα του. Όταν μαλώνουν του λέει να εγκαταλείψει τη φάρμα αλλά δεν έχει που αλλού να πάει. Δουλεύει εκεί 57 χρόνια, όλη του τη ζωή.
49. Διερωτάτο γιατί να την κατεδαφίσει καθότι έδωσε πολλά χρήματα για αρχιτεκτονικά σχέδια και άδεια οικοδομής για να τα νομιμοποιήσει. Η κυβέρνηση δεν του έδωσε τίποτε, ούτε σπίτι προσφυγικό ούτε βοήθεια διότι έφερε τα ζώα από τα κατεχόμενα κατά την εισβολή και δεν έχει που να πάει. Διερωτήθηκε αν θα μείνει σε αντίσκηνο; Καμία φάρμα στην Κύπρο δεν έχει άδεια οικοδομής γιατί πρέπει να κατεδαφιστεί η δική του;
50. Κατά την αντεξέταση ο ΜΥ3 ανέφερε πως γνωρίζει για το Διάταγμα κατεδάφισης. Ως προς το πότε επιχείρησαν οι Κατηγορούμενοι 2 και 3 να κατεδαφίσουν τα υποστατικά ο ΜΥ3 διευκρίνισε πως είναι μετά την έκδοση του Διατάγματος, δηλαδή το 2015. Μεταξύ του 2015 και του 2024 δηλαδή σε μια περίοδο 9 ετών δεν έγινε άλλη προσπάθεια για κατεδάφιση των οικοδομών. Ανέφερε ότι έγινε το περιστατικό με την Αστυνομία το 2015 τους ανέφερε πως έκανε σχέδια και έμειναν ήσυχοι περιμένοντας την άδεια οικοδομής.
51. Κατά την αντεξέταση του ο ΜΥ3 ανέφερε ότι δεν έγινε κάποια καταγγελία εναντίον του στην Αστυνομία, ούτε και ήρθε οποιοσδήποτε επιδότης να του δώσει κλήση για να φύγει από το ακίνητο αλλά ούτε και έλαβε οποιαδήποτε επιστολή από δικηγόρο.
Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
52. Αφού συνοψίσθηκε η προσκομισθείσα μαρτυρία προχωρώ με την αξιολόγηση της. Είχα την ευκαιρία να ακούσω με προσοχή τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιόν μου και να παρακολουθήσω τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο. Σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η εντύπωση την οποία αφήνει ο μάρτυρας στο δικαστήριο, αγαθή ή δυσμενής, είναι παράγων εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας (C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου (1999) 1 Α.Α.Δ. 1273).
53. Παρακολούθησα, μεταξύ άλλων, την εμφάνιση και συμπεριφορά των μαρτύρων ενόσω καταθέταν, τις αντιδράσεις τους, κατά πόσο δηλαδή ήταν φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο με τον οποίο απαντούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητα τους, την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, την αμεσότητα και αυθορμητισμό κατά την κατάθεση τους και το κατά πόσον υπεκφεύγαν.
54. Παρότι ο σταθερός λόγος και η ήρεμη συμπεριφορά μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας τους (Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1797). Η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα και πειστικότητά της και με βάση τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Ομήρου v. Δημοκρατίας (2001) 2 Α.Α.Δ. 506.)
55. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά αλλά αντιπαραβάλλεται και διερευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές. Επιπρόσθετα, οι θέσεις των μαρτύρων έχουν τύχει αντιπαραβολής με την πραγματική μαρτυρία η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου.
56. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Kadis v. Nicolaou (1986) 1 C.L.R 212, 216 και Χρίστου ν. Khoreva (2002) 1(A) Α.Α.Δ. 45).
57. Έχει περαιτέρω, νομολογηθεί πως για να καταστραφεί η αξιοπιστία ενός μάρτυρα οι αντιφάσεις στη μαρτυρία του θα πρέπει να είναι ουσιαστικές. Οι δε αντιφάσεις σε λεπτομέρειες ενδεχόμενα να ενισχύουν την φιλαλήθεια του μάρτυρα διότι αυτό δείχνει την έλλειψη προσχεδιασμού στην εκδοχή του (Κουδουνάρης ν Αστυνομίας (1991) 2 Α.Α.Δ 320).
58. Επιπρόσθετα, όπως έχει εξηγηθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το ζήτημα του βάρους της απόδειξης είναι καθαρά διακριτό από το έργο της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας των μαρτύρων απολήγει στη διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων, οπότε, με αυτά ως δεδομένα, εξετάζεται αν εκείνος που έχει το βάρος της απόδειξης το απέσεισε (Αθανασίου v. Κουνούνη (1997) 1 Α.Α.Δ. 614).
59. Στην περίπτωση κατά την οποία ένας μάρτυρας δεν αντεξετασθεί επί όλων των ουσιαστικών γεγονότων τα οποία αμφισβητούνται, αυτό γενικώς θεωρείται ως αποδοχή της εκδοχής που προβάλλει ένας μάρτυρας (ίδετε Frederickou Schools Co. Ltd κ.α. v. Acuac Inc (2002) 1 ΑΑΔ 1527). Ο γενικός κανόνας είναι ότι η παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρα σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του και της εκδοχής την οποία προωθεί, παρέχει στο Δικαστήριο τη διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράλειψη ως αποδοχή των ισχυρισμών της αντίδικης πλευράς στα σημεία τα οποία είχαν τεθεί στην κυρίως εξέταση (ίδετε Ηλιάδης & Σάντης, Το Δίκαιο της Απόδειξης, 1η έκδοση, σελ. 720). Το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια να αγνοήσει, ιδιαίτερα στην απουσία οποιασδήποτε σαφούς εξήγησης, μαρτυρία που ενώ ο ένας των διαδίκων θεωρεί σημαντική για την υπόθεση του, εν τούτοις παραλείπει εσκεμμένα ή αμελώς, από του να τη θέσει στον αντίδικο του προς σχολιασμό (Adidas Sportshuhfabriken Ad Dassler KG v. The Jonitexo Limited (1987) 1 Α.Α.Δ. 383).
60. Πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι οι υποβολές αφ’ εαυτού δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν μετέωροι ισχυρισμοί (Ησαϊας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας (2012) 2 Α.Α.Δ. 640).
Ι. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ1
61. Η ΜΚ1 προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Σημειώνω ότι η μαρτυρία της σε σχέση με το ότι οι παράνομες οικοδομές δεν έχουν κατεδαφιστεί και συνεπώς δεν υπάρχει συμμόρφωση με το Διάταγμα δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση. Εξετάζοντας τη μαρτυρία της συνολικά και συγκρίνοντας την με την υπόλοιπη μαρτυρία δεν εντοπίζω οποιαδήποτε εγγενή προβλήματα αξιοπιστίας.
62. Η ΜΚ1 απαντούσε κατά τρόπο αυθόρμητο και χωρίς ενδοιασμούς και υπεκφυγές τις ερωτήσεις οι οποίες υποβάλλονταν κατά την αντεξέταση. Κατά την αντεξέταση δεν υπέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις και δεν αντιλήφθηκα να γίνεται οποιαδήποτε προσπάθεια για παραποίηση ή διαστρέβλωση των γεγονότων.
63. Δε δίστασε σε αρκετές περιπτώσεις να απαντήσει ότι δε γνωρίζει για συγκεκριμένα ζητήματα πράγμα το οποίο δείχνει την ειλικρίνεια της και την έλλειψη προσχεδιασμού στη μαρτυρία της. Για παράδειγμα, παραδέχθηκε ότι δεν γνωρίζει πόσα ζώα και τι είδους ζώα υπάρχουν στη φάρμα και ότι η ίδια κατά την επιτόπια εξέταση ήθελε απλώς να επιβεβαιώσει ότι ακόμη υπάρχουν οι παράνομες οικοδομές. Η υποβολή ότι μόνο αιγοπρόβατα υπάρχουν στη φάρμα καταρρίφθηκε από τον ίδιο τον Κατηγορούμενο 2 ο οποίος κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι στη φάρμα υπάρχουν και εννέα περίπου αγελάδες. Ο δε κ. Κατήρης (ΜΥ3) ανέφερε πως διατηρεί 13 αγελάδες και 13 κατσίκες στη φάρμα καθώς και δύο γαϊδουράκια και μικρά δαμάλια.
64. Επομένως, θεωρώ πως η ΜΚ1 ήταν μια αξιόπιστή μάρτυρας η οποία ήρθε στο Δικαστήριο με σκοπό να μεταφέρει με ειλικρίνεια και χωρίς καμία πρόθεση παραποίησης ή διαστρέβλωσης των γεγονότων τα όσα η ίδια γνωρίζει. Κρίνω ότι η μαρτυρία της ήταν αξιόπιστη και την αποδέχομαι.
ΙΙ. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΥ1 – Κατηγορούμενου 2
65. Ο Κατηγορούμενος 2 γενικά προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο υπό την έννοια ότι απαντούσε αυθόρμητα και χωρίς ενδοιασμούς ερωτήσεις που υποβάλλονταν σε αυτόν δίδοντας την εικόνα ενός ειλικρινούς μάρτυρα ο οποίος ήρθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια δίδοντας μαρτυρία για όσα γνωρίζει.
66. Ήταν τόσο ειλικρινής που παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση του ότι ίσως να μην διαχειρίστηκε σωστά την κατάσταση δηλαδή με το να ενημερώσει την Αστυνομία για το διάταγμα κατεδάφισης όταν επενέβη κατόπιν κλήσης του πατέρα του όταν επιδίωξε να κατεδαφίσει τα υποστατικά. Για το ότι προσπάθησε μια φορά να κατεδαφίσει κάποιες από τις παράνομες οικοδομές πηγαίνοντας στο χώρο με το τρακτέρ το επιβεβαίωσε και το ΜΥ3.
67. Παραδέχθηκε επίσης πως καταλαβαίνει τι είναι το Δικαστικό Διάταγμα και κατανοεί την υποχρέωση του να το εκτελέσει. Παρά ταύτα, διέκρινα ότι αντιμετωπίζει το όλο ζήτημα με επιπολαιότητα υπό την έννοια ότι προσπάθησε να πείσει πως επειδή μια φορά διαπληκτίστηκε με τον πατέρα του και πήγε με το τρακτέρ να κατεδαφίσει τις παράνομες οικοδομές και θεωρεί πως επειδή δεν τον άφησε ο πατέρας του να το πράξει, δικαιολογείται να μην εκτελέσει το Δικαστικό Διάταγμα. Ο δε ΜΥ3 σε σχέση με τις προσπάθειες του Κατηγορούμενου 2 να συμμορφωθεί ανέφερε ότι το περιστατικό με το τρακτέρ το οποίο έλαβε χώρα το 2015 μετά την έκδοση του Διατάγματος, ήταν η μοναδική φορά που επιχείρησε ο Κατηγορούμενος 2 να συμμορφωθεί με το Διάταγμα.
68. Οι αναφορές του περί αδυναμίας συμμόρφωσης ήταν ασαφείς γενικές και χωρίς τη δέουσα εξειδίκευση. Στην ουσία, επειδή ο ίδιος σταμάτησε να ασχολείται με την Κατηγορούμενη 1 και την αγελαδοτροφία θεώρησε ότι πλέον δεν είναι αναγκαίο να συμμορφωθεί με το Διάταγμα.
69. Αποδέχομαι τη θέση του ότι η Κατηγορούμενη 1 πλέον δεν έχει καμία σχέση με το ακίνητο. Αυτό επιβεβαιώθηκε και από τον ΜΥ3.
70. Εξετάζοντας λοιπόν τη μαρτυρία του ΜΥ1 στο σύνολο της, την αποδέχομαι εκτός από τη θέση ότι έκανε ότι περνούσε από το χέρι του για να εφαρμοστεί το Διάταγμα αλλά δεν κατέστη δυνατό λόγω αδυναμίας συμμόρφωσης με αυτό.
ΙΙΙ. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΥ2 – Κατηγορούμενης 3
71. Σε ότι αφορά την ΜΥ2 η εντύπωση την οποία αποκόμισε το Δικαστήριο δεν ήταν θετική αφού αναδύθηκε μια έντονη προσπάθεια να πείσει ότι δεν γνωρίζει τίποτε για την υπόθεση για να απεκδυθεί της ευθύνης της να συμμορφωθεί με το Δικαστικό Διάταγμα. Εξετάζοντας τη μαρτυρία της συνολικά διαπιστώνω ότι αυτή χαρακτηρίζεται από γενικότητα, ασάφεια, έλλειψη αυθορμητισμού και δεν παρουσιάζει την αναγκαία σταθερότητα, πειστικότητα και συνοχή για να μπορέσει να γίνει δεκτή.
72. Παραθέτω ενδεικτικά παραδείγματα των αναφορών της. Ενώ αρχικά η ΜΥ2 ισχυρίστηκε ότι διόρισε δικηγόρο για να προχωρήσει με διαδικασίες για την έξωση του πρώην συζύγου της από το ακίνητο εν τέλει παραδέχθηκε ότι δεν διόρισε δικηγόρο. Διαφάνηκε ότι απλώς μίλησε με τον αείμνηστο Χριστόδουλο Ταραμουντά χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένα εάν του έδωσε οδηγίες να προχωρήσει.
73. Επιπρόσθετα, ενώ επέμενε ότι ουδέποτε έλαβε γνώση του Διατάγματος και ποτέ δεν είχε εμφανιστεί στο Δικαστήριο πριν από την παρούσα υπόθεση, ταυτόχρονα ισχυριζόταν ότι προέβαινε σε ενέργειες για να πείσει τον πρώην σύζυγο της να εγκαταλείψει το ακίνητο και ότι του ζήτησε να κατεδαφίσει τα παράνομα υποστατικά. Πως γίνεται κάποιος ο οποίος δεν γνωρίζει ότι εκδόθηκε ένα δικαστικό διάταγμα να προβαίνει σε πράξεις οι οποίες αποσκοπούν στην εκτέλεση του; Επιπρόσθετα και το ΜΥ3 επιβεβαίωσε ότι οι μόνες ενέργειες των Κατηγορούμενων για την έξωση του έλαβαν χώρα το 2015.
74. Ταυτόχρονα, από την κυρίως εξέταση της προκύπτει ότι γνώριζε πως, πρώτον η φάρμα ήταν παράνομη και δεύτερον ότι είχε υποχρέωση να την κατεδαφίσει. Για παράδειγμα στην σελίδα 15 των πρακτικών ημερ. 08.07.2024 σε ερώτηση κατά την κυρίως εξέταση «Ε. Τζιαι λαλείς μας ότι είπες πολλές φορές να φύγει» απάντησε: «Α. Πάρα πολές φορές. Μέχρι που χτες μαλλώσαμε τζιαι είπα του... αφού εδώκαν του τόπο μέσα στην κτηνοτροφική να πάει στην κτηνοτροφική, τζιαμέ δεν δικαιούται. Είναι παράνομη η φάρμα που τον καιρό που την χτίσαμε που μαλώναμε με το Μουχτάρη.» Σε ερώτηση αν προσπάθησε να προβεί στη έξωση του ανέφερε «Αφού δεν το χαλά» παραπέμποντας στην υποχρέωση για κατεδάφιση της.
75. Οι αναφορές της σε ενέργειες στις οποίες προέβη για να συμμορφωθεί με το Διάταγμα ήταν ασαφείς, γενικές, αόριστες και χωρίς να παρατίθεται η δέουσα εξειδίκευση. Αυτό το οποίο προκύπτει, όπως και στη περίπτωση του Κατηγορούμενου 2, έτσι και η Κατηγορούμενη 3 αντιμετώπισε με επιπολαιότητα την κατάσταση και την υποχρέωση της για συμμόρφωση με δικαστικές αποφάσεις.
76. Είναι αξιοσημείωτο ότι στο Τεκμήριο 14 – Γνωστοποίηση Λήψεως Πολεοδομικής Αίτησης ως Αιτήτρια αναφέρεται η Κατηγορούμενη 3. Στη μαρτυρία της αρνήθηκε ότι προέβη η ίδια σε αίτηση για πολεοδομική άδεια σε σχέση με τη μονάδα. Η παράλειψη της αυτή σε συνάρτηση με το ότι παρουσίασε μια εικόνα ότι προσπάθησε να εκτελέσει το Διάταγμα καταδεικνύει ότι η ΜΥ2 δεν ήταν ειλικρινής ως προς το ότι έπραξε ότι μπορούσε για να συμμορφωθεί με το Διάταγμα.
77. Υπό τις πιο πάνω περιστάσεις, είναι η κρίση του Δικαστηρίου ότι η μαρτυρία της ΜΥ2 επί των αμφισβητούμενων γεγονότων δεν είναι αξιόπιστη και συνακόλουθα, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και απορρίπτεται.
ΙV. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΥ3
78. Ο ΜΥ3 σαν μάρτυρας προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο υπό την έννοια ότι απαντούσε ευθέως, χωρίς υπεκφυγές και ενδοιασμούς στις ερωτήσεις που υποβάλλονταν. Έδωσε την εικόνα ενός μάρτυρα ο οποίος ήρθε στο Δικαστήριο για πει την αλήθεια με τον δικό του τρόπο.
79. Δεν διέκρινα οποιαδήποτε προσπάθεια του να διαστρεβλώσει ή να παραποιήσει τα γεγονότα. Επιπρόσθετα, δεν διέκρινα κάποια προσπάθεια να βοηθήσει τους Κατηγορούμενους 2 και 3 οι οποίοι είναι μέλη της οικογένειας του. Αντιθέτως, η μαρτυρία του στο τέλος θεωρώ ότι είχε το αντίθετο αποτέλεσμα.
80. Αποδέχομαι την εκδοχή του όσον αφορά τις ενέργειες των Κατηγορούμενων που αποσκοπούσαν στο να εγκαταλείψει το ακίνητο δηλαδή ότι έγιναν κάποιες προσπάθειες το 2015 και ότι η Κατηγορούμενη 3 του λέει να φύγει από το Ακίνητο όταν μαλώνουν.
81. Παρά ταύτα, η ποιότητα της μαρτυρίας του σε σχέση με τα υπόλοιπα ζητήματα δεν είναι τέτοια για να μπορεί να γίνει αποδεκτή. Για παράδειγμα τα όσα ανέφερε για το κατά πόσον ορθά ή λανθασμένα εκδόθηκε το Διάταγμα δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Οι αναφορές του σε κάποια άδεια «της Ευρώπης» καλυπτική δεν τεκμηριώθηκαν με την απαραίτητη προσκόμιση της άδειας και από μόνες τους δεδομένης της ασάφειας και αοριστίας με την οποία τέθηκαν δεν είναι αρκετές για να γίνει πιστευτός ο ΜΥ3 σε σχέση με αυτή την πτυχή της μαρτυρίας του. Επίσης, οι αναφορές του σε αίτηση για άδεια οικοδομής δεν γίνονται αποδεκτές καθότι κατά τη μαρτυρία του προέκυψε ότι αναφερόταν σε αίτηση για πολεοδομική άδεια – Τεκμήριο 14.
82. Συνεπώς, αποδέχομαι μέρος της μαρτυρίας του δηλαδή τη μαρτυρία του σε σχέση με τις ενέργειες των Κατηγορούμενων για να εκτελέσουν το Διάταγμα, το ότι η Κατηγορούμενη 1 δεν δραστηριοποιείται πλέον στο ακίνητο. Για τα υπόλοιπα ζητήματα στα οποία αναφέρθηκε και τα οποία είναι αμφισβητούμενα δεν δέχομαι την μαρτυρία του για τους λόγους τους οποίους προανέφερα.
V. Ευρήματα
83. Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει τη μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου καθώς και τα τεκμήρια τα οποία κατατέθηκαν και λαμβάνοντας υπόψη τα παραδεκτά γεγονότα και τις πτυχές της μαρτυρίας που δεν έχουν τύχει αμφισβήτησης, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα:
83.1 Η Κατηγορούμενη 3 είναι η ιδιοκτήτρια του ακινήτου με αρ. τεμαχίου 805, Φ./Σχ. 29/18 στο χωριό Ποτάμι, εντός του οποίου βρίσκονται το βουστάσιο και η κατοικία καθώς και βοηθητικές οικοδομές.
83.2 Το τεμάχιο βρίσκεται σε γεωργική ζώνη και όχι σε κτηνοτροφική ζώνη. Βρίσκεται σε απόσταση 200 μέτρων από την οικιστική ζώνη. Στο χώρο υπάρχει μια παράνομη οικοδομή η οποία χρησιμοποιείται ως κατοικία περίπου 150μ2, υπάρχουν αποθηκευτικοί χώροι φτιαγμένοι από ευτελή υλικά, υπάρχουν στάνες για τα ζώα και αυτοσχέδιες περιφράξεις.
83.3 Στις 17.09.2015 εκδόθηκε Διάταγμα Κατεδάφισης του βουστασίου και της κατοικίας εντός του ακινήτου εναντίον των Κατηγορούμενων στο πλαίσιο της υπόθεσης αρ. 18381/2013 του Ε.Δ. Λευκωσίας εντός 2 μηνών από την ημερομηνία έκδοσης του Διατάγματος (εφεξής «Διάταγμα»).
83.4 Οι Κατηγορούμενοι έλαβαν γνώση του Διατάγματος όταν εκδόθηκε. Επιπρόσθετα, το Διάταγμα ως είχε συνταχθεί επιδόθηκε στην Κατηγορούμενη 3 στις 27.09.2019 και στον Κατηγορούμενο 2 στις 19.02.2020 με βάση το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 8.
83.5 Η Κατηγορούμενη 1 (ΓΕΩΡΓΟΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Σ.Α.Κ. ΛΙΜΙΤΕΔ) και η εταιρεία Α/φοι Α&Κ Κατήρη (Γεωργικές Κτηνοτροφικές και Εμπορικές Εργασίες) είναι δύο διαφορετικά νομικά πρόσωπα. Η Κατηγορούμενη 1 δεν δραστηριοποιείται στο ακίνητο.
83.6 Δεν έχει υπάρξει συμμόρφωση με το Διάταγμα και οι παράνομες οικοδομές δεν έχουν κατεδαφιστεί.
83.7 Έχει κατατεθεί αίτηση για πολεοδομική άδεια (Τεκμήριο 14) για την ανέγερση κτηνοτροφικής μονάδας αγελάδων και αιγοπροβάτων στο ακίνητο με ημερομηνία λήψεως την18.10.2022. Δεν έχει εγκριθεί η Αίτηση.
83.8 Το ακίνητο και οι οικοδομές σε αυτό κατέχονται από τον Σάββα Κατήρη – πρώην σύζυγο της Κατηγορούμενης 3 και πατέρα του Κατηγορούμενου 2.
83.9 Ο Σάββας Κατήρης αρνείται να παραδώσει την κατοχή του ακινήτου ή να κατεδαφίσει τις οικοδομές οι οποίες βρίσκονται σε αυτό. Αυτή την περίοδο έχει στη φάρμα στο ακίνητο 17 αγελάδες και 13 κατσίκες, μικρά δαμάλια και δύο γαϊδουράκια.
83.10Ο Κατηγορούμενος 2 έπαυσε να είναι κτηνοτρόφος και δεν ασκεί οποιεσδήποτε εργασίες στην επίδικη κτηνοτροφική μονάδα.
83.11Το 2015 μετά την έκδοση του Διατάγματος ο Κατηγορούμενος 2 επιχείρησε να κατεδαφίσει τις παρανόμως ανεγερθείσες οικοδομές με τη χρήση τρακτέρ με φορτωτή. Μετέβη στο χώρο αλλά ο Σάββας Κατήρης κάλεσε την Αστυνομία και τον σταμάτησε. Έκτοτε δεν προέβη σε άλλες προσπάθειες να κατεδαφίσει τις οικοδομές.
83.12Η Κατηγορούμενη 3 είπε στον Σάββα Κατήρη να εγκαταλείψει το ακίνητο και να κατεδαφίσει τις παράνομες οικοδομές επί αυτού αλλά αυτός αρνείται και παραλείπει να το πράξει.
83.13Οι Κατηγορούμενοι δεν έλαβαν οποιαδήποτε νομικά μέτρα εναντίον του Σάββα Κατήρη ή να τον καταγγείλουν στην Αστυνομία αλλά ούτε και ενημέρωσαν την Κατηγορούσα Αρχή για την αδυναμία τους να συμμορφωθούν με το Διάταγμα.
Δ. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ
84. Η συμμόρφωση με δικαστικά Διατάγματα αποτελεί το θεμέλιο του κράτους δικαίου. Τα Διατάγματα των Δικαστηρίων πρέπει να τηρούνται και η μη συμμόρφωση με αυτά καταστρατηγεί την ίδια τη βάση του συστήματος και την καλή και απρόσκοπτη απονομή της ίδιας της δικαιοσύνης υποσκάπτοντας την εξουσία του Δικαστηρίου.
85. Σύμφωνα με το άρθρο 20(5) του Κεφ. 96:
«Οποιοδήποτε πρόσωπο εναντίον του οποίου εκδόθηκε διάταγμα δυνάμει του εδαφίου (3) ή (3Α), το οποίο δεν υπακούει ή παραλείπει να συμμορφωθεί με τέτοιο διάταγμα, είναι ένοχο ποινικού αδικήματος ανεξάρτητα από το αν η ό αρμόδια αρχή προχώρησε στην εκτέλεση ή εκτέλεσε το διάταγμα αυτό, και υπόκειται σε φυλάκιση για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις εκατόν πενήντα λίρες ή και στις δύο ποινές της φυλάκισης και της χρηματικής».
86. Τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος όπως προκύπτουν από το λεκτικό του άρθρου 20(5) του Κεφ. 96 είναι τα ακόλουθα:
86.1 Η έκδοση διατάγματος δυνάμει άρθρου 20(3) ή 20(3Α) του Κεφ. 96, και
86.2 Η ανυπακοή ή η παράλειψη συμμόρφωσης με το διάταγμα, του προσώπου εναντίον του οποίου εκδόθηκε το διάταγμα.
87. Για την στοιχειοθέτηση του δεύτερου συστατικού στοιχείου του αδικήματος θα πρέπει να αποδειχθεί πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας ότι:
87.1 Ότι ο κατηγορούμενος γνώριζε για την ύπαρξη του διατάγματος, και
87.2 Η παράλειψη συμμόρφωσης ή η ανυπακοή συνοδεύεται με πρόθεση καταστρατήγησης του διατάγματος, δηλαδή ένοχη διάνοια του (mens rea) (Μοuzouris and Another v. Xylophagou Plantations Ltd (1977) 1 C.L.R. 287).
88. Στην Ποινική Έφεση Police v. Kyriakides (1988) 2 C.L.R. 172, το Ανώτατο Δικαστήριο στο πλαίσιο νομικού ερωτήματος αποφάσισε ότι η επίδοση διατάγματος το οποίο εκδόθηκε στα πλαίσια ποινικής διαδικασίας εναντίον προσώπου το οποίο ήταν παρών κατά την έκδοση του δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος της απείθειας κατά νομίμων διαταγών κατά παράβαση του άρθρου 137 του Ποινικού Κώδικα. Όπως αναφέρθηκε, τίποτα τέτοιο δεν υπαγορεύεται στον Περί Ποινικής Δικονομίας Νόμο, είτε στους δυνάμει του πιο πάνω Νόμου Κανονισμούς σε αντίθεση με την παρακοή διαταγμάτων σε αστικές υποθέσεις όπου και σύμφωνα με την Διαταγή 42(Α), θ.2 των Θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας τέτοια διατάγματα πρέπει να έχουν την δέουσα οπισθογράφηση και να επιδίδονται στο πρόσωπο προς το οποίο απευθύνονται. Σύμφωνα με το Εφετείο, αυτό εξηγεί και το ότι, κατά κανόνα, τα Δικαστήρια απαιτούν την παρουσία των κατηγορουμένων που κατηγορούνται για τη διάπραξη αδικημάτων κατά παράβαση νομοθετημάτων που εξουσιοδοτούν την έκδοση διαταγμάτων επιπρόσθετα όποιας άλλης ποινής.
89. Στην απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Νεοκλή ν. Αστυνομίας, Ποιν. Εφ. 174/22, 31.10.2023 αναφέρθηκε ότι στις περιπτώσεις που ένα διάταγμα εκδίδεται μονομερώς αυτό που απαιτείται είναι να λάβει γνώση το πρόσωπο εναντίον του οποίου εκδόθηκε το διάταγμα και ο πιο ασφαλής τρόπος για να λάβει τέτοια γνώση είναι η επίδοση:
«Εάν, όπως στα γεγονότα της παρούσας έφεσης, το επίδικο Διάταγμα εκδόθηκε μονομερώς και στην απουσία του εφεσείοντος τότε ήταν απαραίτητο να λάβει γνώση για την ύπαρξη του και ο πλέον ασφαλής τρόπος ότι αυτό θα επιτυγχάνετο ήταν η επίδοση στον ίδιο του Διατάγματος.»
90. Από το λεκτικό του άρθρο 20 (5) του Κεφ. 96 (ανωτέρω) επίσης προκύπτει ότι η επίδοση του διατάγματος δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Κατά συνέπεια, η παρουσία του Κατηγορούμενου στο Δικαστήριο κατά το χρόνο έκδοσης του επίδικου διατάγματος θεωρείται ικανοποιητική γνώση του ιδίου για την ύπαρξη του.
91. Όπως προαναφέρθηκε, η παρακοή ή παράλειψη συμμόρφωσης δεν είναι αρκετή για να στοιχειοθετηθεί το δεύτερο συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Θα πρέπει περαιτέρω να αποδειχθεί και το ηθελημένο αυτής.
92. Επί τούτου σχετικά είναι όσα αναφέρθηκαν στην υπόθεση Δήμος Έγκωμης v. Πέτρου (1997) 2 Α.Α.Δ. 70 η οποία αφορούσε το ίδιο αδίκημα με αυτό το οποίο αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι εν προκειμένω. Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας την Έφεση που ασκήθηκε εναντίον της αθωωτικής απόφασης που εξέδωσε το Πρωτόδικο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα:
«Στο σύγγραμμα The Law of Contempt - Borrie & Lowe, (σελ. 322), διαπιστώνεται η ύπαρξη βαθμού αβεβαιότητας ως προς την αναγκαιότητα απόδειξης του ηθελημένου της πράξης. Υιοθετείται η άποψη ότι κάποιος βαθμός υπαιτιότητας (fault) είναι απαραίτητος για τη στοιχειοθέτηση παρακοής διατάγματος δικαστηρίου. Στην περίπτωση, όμως, προστακτικών διαταγμάτων, με τα οποία επιβάλλεται θετική ενέργεια από το άτομο προς το οποίο απευθύνονται, η αδυναμία εκτέλεσης τους, όπως επισημαίνεται, συνιστούσε ανέκαθεν υπεράσπιση, με την επιφύλαξη ότι το βάρος απόδειξης της αδυναμίας φέρει το πρόσωπο προς το οποίο απευθύνεται η διαταγή - (βλ. A.G. v. Walthamstow Urban District Council, 1895, VOL. XI 189495, TLR, 533. Lewis v. Pontypridd, Caerphilly, and Newport Railway Company, 1895, VOL. XI 1894-95, TLR, 203)
….. Σε συμφωνία με το πρωτόδικο Δικαστήριο, κρίνουμε ότι το στοιχείο του ηθελημένου, τόσο της παρακοής όσο και της μη συμμόρφωσης προς εκείνο το οποίο επιβάλλει το διάταγμα, αποτελούσε συστατικό στοιχείο και των δύο αδικημάτων. Στην απουσία του, ορθά διαπιστώθηκε ότι ο εφεσίβλητος δε διέπραξε τα αδικήματα για τα οποία κατηγορήθηκε.
93. Κατά συνέπεια, η απόδειξη της πρόθεσης καταστρατήγησης του διατάγματος είναι προϋπόθεση για στοιχειοθέτηση της παρακοής διατάγματος (Sazen Fast Food Ltd v. Χ. Λειβαδ. & Σία Λτδ κ.ά. (2006) 1(Α) Α.Α.Δ. 472). Το αποτέλεσμα της ανυπακοής από μόνο του δεν είναι αρκετό αλλά θα πρέπει να συνοδεύεται από πρόθεση καταστρατήγησης του διατάγματος του Δικαστηρίου. Η δε ένοχη διάνοια μπορεί να συνάγεται από όλα τα περιστατικά της υπόθεσης και με περιστατική μαρτυρία (βλ. Έπαρχος Πάφου ν. Κωνσταντίνου Ποιν. Εφ. 115/08 (2009) 2 ΑΑΔ 594)
94. Αναφορικά με το ζήτημα της αδυναμίας συμμόρφωσης με το Διάταγμα με βάση τη νομολογία εναπόκειται στον Κατηγορούμενο ίδιο να αποδείξει τέτοιο ισχυρισμό στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων (Yugos Finance BV v. Halebay Holdings Limited (2009) 1 A.A.Δ. 569 και Γ.Κ. ν. Ε.Ζ Έφεση 8/21 ECLI:CY:DOD:2021:10 ημερ. 13.05.2021).
95. Στις περιπτώσεις όπου ένα διάταγμα επιβάλλει μια θετική υποχρέωση - όπως εν προκειμένω - στο σύγγραμμα Borrie & Lowe's, The Law of Contempt 4η έκδοση, παρα. 6.10 σελ. 140 αναφέρεται ότι:
"So far as disobedience to a positive order is concerned it has been held that it is the duty of the defendants to find out the proper means of obeying the order and although it may be a defence to show that compliance with the order was impossible, the burden of proving such impossibility is upon the defendants"
96. Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το σύγγραμμα Borrie & Lowe: The Law of Contempt (4th edn. Σελ. 123) δεν αποτελεί υπεράσπιση αν το διάταγμα στο οποίο δεν υπάρχει συμμόρφωση δεν έπρεπε να είχε εκδοθεί. Ο σωστός τρόπος είναι η αίτηση για τον παραμερισμό του διατάγματος και όχι η ανυπακοή:
“6.2 Coercive orders made by the courts must be obeyed and undertakings formally given to the court must be honoured unless they are set aside. Furthermore, it is generally no defence that the order disobeyed or the undertaking breached should not have been made or accepted. The proper course to challenge an order or undertaking is to apply to have it set aside. As Romer LJ put it in Hadkinson v Hadkinson:
‘It is the plain and unqualified obligation of every person against or in respect of whom an order is made by a court of competent jurisdiction to obey it unless and until that order is discharged. The uncompromising nature of this obligation is shown by the fact that it extends even to cases where the person affected by an order believes it to be irregular or even void.’
This principle was reiterated by Lord Donaldson MR in Johnson v Walton:
‘It cannot be too clearly stated that, when an injunctive order is made or when an undertaking is given, it operates until it is revoked on appeal or by the court itself, and it has to be obeyed whether or not it should have been granted or accepted in the first place.’
And, in Isaacs v Robertson, the Privy Council upheld a finding that the appellant was in contempt where he had breached an injunction of the High Court of St Vincent notwithstanding that the order ought not to have been made. In so ruling, the court rejected the contention that there was a distinction between ‘void’ orders which could be ignored with impunity and ‘voidable’ orders which may be enforced until they are set aside…”
Ε. ΥΠΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ
97. Εν προκειμένω, η έκδοση του Διατάγματος εναντίον των Κατηγορούμενων δεν αμφισβητήθηκε και μάλιστα κατέστη παραδεκτό γεγονός. Ως προς το κατά πόσον οι Κατηγορούμενοι έλαβαν γνώση του Διατάγματος, με βάση τα σχετικά ευρήματα του Δικαστηρίου, αυτοί είχαν λάβει γνώση. Η παραδοχή τους στο πλαίσιο της υπόθεσης αρ. 18381/2013 και η έκδοση στο πλαίσιο αυτής του Διατάγματος επίσης δεν έχει αμφισβητηθεί. Εν πάση περιπτώσει, το συνταγμένο Διάταγμα επιδόθηκε στους Κατηγορούμενους. Οι ένορκες δηλώσεις επίδοσης μαζί με υπογεγραμμένη ειδοποίηση παραλαβής κατατέθηκαν ως προς την αλήθεια του περιεχομένου τους ως Τεκμήριο 8.
98. Επιπρόσθετα, πρέπει να αναφερθεί ότι η θέση της ΜΚ1 όπως διατυπώθηκε στην παράγραφο 12 της γραπτής της δήλωσης δηλαδή ότι «οι κατηγορούμενοι ήταν παρόντες κατά την έκδοση του διατάγματος ημερ. 17/09/2015 και έλαβαν γνώση της έκδοσης και του περιεχομένου του» δεν αμφισβητήθηκε από το συνήγορο των Κατηγορούμενων. Η ΜΚ1 δεν αντεξετάσηκε επί αυτού της του ισχυρισμού.
99. Ως προαναφέρθηκε, ο γενικός κανόνας είναι ότι η παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρα σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του και της εκδοχής την οποία προωθεί, παρέχει στο Δικαστήριο τη διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράλειψη ως αποδοχή των ισχυρισμών της αντίδικης πλευράς στα σημεία τα οποία είχαν τεθεί στην κυρίως εξέταση (ίδετε Ηλιάδης & Σάντης, Το Δίκαιο της Απόδειξης, 1η έκδοση, σελ. 720). Παραπέμπω επίσης στην απόφαση του Έντιμου Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Νικολαϊδη στην υπόθεση Μοσχάτου ν. Μοσχάτου (1999) 1 ΑΑΔ 785 στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την παράλειψη αντεξέτασης:
«Στην απουσία δέουσας εξήγησης της παράλειψης, το Δικαστήριο μπορεί εύλογα να μη λάβει υπ' όψιν ισχυρισμούς επί γεγονότων που δεν τέθηκαν στους μάρτυρες της άλλης πλευράς, λόγω του ότι δεν δόθηκε η ευκαιρία στον αντίδικο να αντικρούσει με μαρτυρία τους ισχυρισμούς αυτούς. Στην απουσία μιας τέτοιας αντιπαράστασης το Δικαστήριο μένει μόνο με τη μία πλευρά της ιστορίας και μπορεί για το λόγο αυτό να την απορρίψει ως μονόπλευρη και ασύμβατη με το δικαίωμα της άλλης πλευράς να έχει την κατάλληλη ευκαιρία να παρουσιάσει την υπόθεσή της επί του σημείου.»
100. Εν προκειμένω, δεν τέθηκε στην ΜΚ1 ότι οι Κατηγορούμενοι δεν ήταν παρόντες όταν εκδόθηκε το Διάταγμα. Εάν ετίθετο αυτό το ζήτημα μπορούσε η Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει επιπρόσθετη μαρτυρία επί τούτου για παράδειγμα να προσκομίσει το φάκελο της υπόθεσης στο πλαίσιο της οποίας εκδόδθηκε το Διάταγμα. Συνεπώς, δεν μπορώ να λάβω υπόψιν μου τα όσα αναφέρθηκαν από την Κατηγορούμενη 3 ότι δεν είχε υπόψιν της το Διάταγμα. Σε κάθε περίπτωση όπως προανέφερα, το Διάταγμα επιδόθηκε και η θέση της Κατηγορούμενης 3 ότι δήθεν δεν γνώριζε την ύπαρξη του Διατάγματος απορρίφθηκε από το Δικαστήριο για τους λόγους που εξήγησα στην ενότητα της αξιολόγησης της μαρτυρίας (κυρίως επειδή από το 2015 όταν εκδόθηκε το Διάταγμα προέβη σε ορισμένες ενέργειες που αποσκοπούσαν στη συμμόρφωση, όπως ο Κατηγορούμενος 2).
101. Αποδείχθηκε επίσης πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας ότι δεν υπήρξε συμμόρφωση με το Διάταγμα καθότι οι παράνομες οικοδομές (οικία και βουστάσιο) δεν έχουν κατεδαφιστεί. Το μόνο το οποίο παραμένει είναι το κατά πόσον αποδείχθηκε η υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος δηλαδή το κατά πόσον η παράλειψη συμμόρφωσης ή η ανυπακοή συνοδεύεται με πρόθεση καταστρατήγησης του Διατάγματος.
102. Προβλήθηκε από τους Κατηγορούμενους ότι η μη συμμόρφωση με το Διάταγμα οφείλεται σε αδυναμία συμμόρφωσης. Συνεπώς, το Δικαστήριο θα πρέπει να εξετάσει το κατά πόσον οι Κατηγορούμενοι απέδειξαν στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι αδυνατούν να συμμορφωθούν με το Διάταγμα.
103. Το Δικαστήριο προβληματίστηκε έντονα καθότι οι Κατηγορούμενοι ενώ καταδικάστηκαν και εκδόθηκε εναντίον τους το Διάταγμα επί τη βάσει ότι ήταν κάτοχοι των οικοδομών δόθηκε αποδεκτή μαρτυρία ότι τις οικοδομές τις κατέχει ο κ. Σάββας Κατήρης, πρώην σύζυγος της Κατηγορούμενης 3 και πατέρας του Κατηγορούμενου 2 ο οποίος αρνείται να συνεργαστεί, να εγκαταλείψει το ακίνητο και να κατεδαφίσει τις παράνομες οικοδομές. Ευθαρσώς δήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την κατοχή του ακινήτου και των οικοδομών.
104. Παρά ταύτα, εκδόθηκε εναντίον των Κατηγορούμενων ένα Διάταγμα, και οι 2 παραδέχθηκαν ότι γνώριζαν τόσο την ύπαρξη του όσο και τη σημασία του καθώς και τις επιπτώσεις μη συμμόρφωσης με αυτό. Οι Κατηγορούμενοι παραδέχθηκαν την διάπραξη των αδικημάτων, καταδικάστηκαν και εκδόθηκε το Διάταγμα χωρίς αναφέρουν οτιδήποτε περί αδυναμίας επειδή δεν κατέχουν το ακίνητο. Όταν εκδοθεί ένα Διάταγμα το οποίο διατάσσει κάποιο πρόσωπο να προβεί σε μια πράξη το εν λόγω πρόσωπο, με βάση τα όσα προαναφέρθηκαν στην προηγούμενη ενότητα της απόφασης, έχει την υποχρέωση να εξεύρει τους τρόπους να συμμορφωθεί με το Διάταγμα.
105. Ούτε και έχει οποιαδήποτε σημασία το ότι η εταιρεία Κατηγορούμενη 1 δεν δραστηριοποιείται ή να διεξάγει εργασίες στο επίδικο ακίνητο πλέον. Η κατοχή του ακινήτου δεν είναι συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Η Κατηγορούμενη 1 παραδέχθηκε τη διάπραξη των αδικημάτων της κατοχής της οικίας και του βουστασίου χωρίς πιστοποιητικό έγκρισης. Εκδόθηκε εναντίον της το Διάταγμα. Το εν προκειμένω αδίκημα αφορά τη συμμόρφωση με το Διάταγμα και δεν αποτελεί υπεράσπιση το κατά πόσον τώρα δεν κατέχει το ακίνητο.
106. Ακόμα και στην περίπτωση που εσφαλμένα εκδόθηκε το Διάταγμα κατεδάφισης εναντίον των Κατηγορούμενων, αυτοί έχουν την υποχρέωση να συμμορφωθούν. Με βάση τη σχετική νομολογία και τα συγγράμματα τα οποία αναφέρθηκαν στην προηγούμενη ενότητα ακόμα αν ήταν λάθος η έκδοση του διατάγματος αυτό δεν αποτελεί υπεράσπιση και οι Κατηγορούμενοι οφείλουν να συμμορφωθούν. Η υποχρέωση τους να συμμορφωθούν παύει να υφίσταται μόνο στην περίπτωση παραμερισμού του διατάγματος.
107. Σημειώνω ότι η υπεράσπιση προώθησε τη θέση ότι ότι εφαρμόζονται οι πρόνοιες του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας (Υφιστάμενες Μονάδες Αιγοπροβατοτροφίας) Ειδικό Διάταγμα Ανάπτυξης του 2020, Κ.Δ.Π. 604/2020 και συνεπώς δεν χρειάζεται πολεοδομική άδεια για τις οικοδομές. Η θέση αυτή δεν ευσταθεί καθότι με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου στη φάρμα υπάρχουν και αγελάδες, η μονάδα βρίσκεται σε απόσταση μικρότερη των 300 μέτρων από οικιστική περιοχή και εν πάση περιπτώσει το εν λόγω διάταγμα δεν απαλλάσσει τον αιγοπροβατοτρόφο από την υποχρέωση εξασφάλισης άδειας οικοδομής. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και να νομιμοποιηθεί στο τέλος η οικοδομή δεν έχει σημασία για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας (Helen Anastassatou Kay v. The Municipality of Larnaca (1982) 2 CLR 236).
108. Περαιτέρω, υπάρχει και η παραδοχή των Κατηγορούμενων ότι κατείχαν την εν λόγω περιουσία και την επιβολή ποινής από το Δικαστήριο στο πλαίσιο της υπόθεσης αρ.18381/2013. Η απόφαση δεν εφεσιβλήθηκε. Το να αποφασίσω ότι τελικά δεν κατείχαν οι Κατηγορούμενοι τα υποστατικά θα ισοδυναμεί με αναθεώρηση τελεσίδικης δικαστικής απόφασης από ομόβαθμο Δικαστήριο. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να υπεισέλθει στο κατά πόσον ορθώς εκδόθηκε το Διάταγμα πριν από εννέα περίπου χρόνια καθότι δεν έχει εξουσία αναθεώρησης διατάγματος ομόβαθμου Δικαστηρίου (Πολιτική Αίτηση 32/2019, Αναφορικά με την Αίτηση του Λοϊζίδη, Παραλήπτη και Διαχειριστή της Κ.Χ. Περατικός Λτδ, 17.04.2019).
109. Αναφορικά με την υποκειμενική υπόσταση του αδικήματος, οι Κατηγορούμενοι δεν έπεισαν το Δικαστήριο ότι ήταν αδύνατο να συμμορφωθούν με το Διάταγμα. Στο στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας αναφέρθηκε ότι η αντιμετώπιση της υποχρέωσης τους για συμμόρφωση με το Δικαστικό Διάταγμα ήταν επιπόλαιη. Από τη μαρτυρία προκύπτει ότι δεν προσπάθησαν να βρουν τον τρόπο για να συμμορφωθούν με το Διάταγμα.
110. Ο Κατηγορούμενος 2 αναφέρθηκε σε ένα περιστατικό που επιχείρησε με τη χρήση τρακτέρ με φορτωτή να κατεδαφίσει ο ίδιος τα υποστατικά ωστόσο τον σταμάτησε η Αστυνομία και έκτοτε δεν έγιναν άλλες προσπάθειες. Εν τέλει, παραδέχθηκε κατά την διάρκεια της μαρτυρίας του ότι ίσως να μην χειρίστηκε σωστά το θέμα. Πρόκειται για ένα πρόσωπο το οποίο ενώ χαρακτήρισε τον εαυτό του ως αμόρφωτο παραδέχθηκε ότι γνωρίζει τι είναι το Διάταγμα και τη σημασία συμμόρφωσης του με αυτό. Έστω και αν έγινε κάποια προσπάθεια να κατεδαφιστούν οι παράνομες οικοδομές δεν θεωρώ ότι ο Κατηγορούμενος 2 απέσεισε το βάρος να αποδείξει ότι υπήρχε αδυναμία να συμμορφωθεί με το Διάταγμα.
111. Έγινε αναφορά στο πιο πάνω περιστατικό το οποίο έλαβε χώρα λίγο καιρό μετά την έκδοση του Διατάγματος δηλαδή πριν από 9 χρόνια περίπου. Έκτοτε, ο Κατηγορούμενος 2 δεν έκανε άλλες προσπάθειες να συμμορφωθεί. Ούτε και ενημέρωσε την Κατηγορούσα Αρχή ή την Αστυνομία για το ότι ο πατέρας του επεμβαίνει παράνομα και δημιουργεί προσκόμματα στην εκτέλεση του Διατάγματος. Θεωρώ ότι η υπεράσπιση της αδυναμίας συμμόρφωσης στην ουσία αποτελεί μια μεθύστερη σκέψη των Κατηγορούμενων.
112. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση της Κατηγορούμενης 3. Με βάση την μαρτυρία η οποία προσκομίστηκε, η Κατηγορούμενη 3 όταν τσακώνεται με τον πρώην σύζυγο της του αναφέρει ότι πρέπει να εγκαταλείψει το ακίνητο. Ταυτόχρονα, κατατέθηκε το Τεκμήριο 14 το οποίο αποτελεί γνωστοποίηση λήψεως πολεοδομικής αίτησης με την Κατηγορούμενη 3 ως αιτήτρια για λήψη πολεοδομικής άδειας σε σχέση με την ανέγερση κτηνοτροφικής μονάδας στο επίδικο ακίνητο. Δεν ενημέρωσε την Αστυνομία για την παράνομη επέμβαση του πρώην συζύγου της επί του ακινήτου της και δεν έδωσε οδηγίες σε δικηγόρο για να προχωρήσει με διαδικασίες για παράδοση ελεύθερης κατοχής. Αυτό το οποίο προκύπτει είναι ότι δεν έκανε τίποτε ουσιαστικό για να εκτελέσει το Διάταγμα. Αντιθέτως, με την υποβολή αίτησης για άδεια οικοδομής φαίνεται πως η προσπάθεια της ήταν να νομιμοποιήσει τις παράνομες οικοδομές ούτως ώστε να αποφευχθεί η κατεδάφιση τους.
113. Επομένως, θεωρώ πως δεν αποδείχθηκε πως υπάρχει αδυναμία συμμόρφωσης των Κατηγορούμενων με το Διάταγμα. Η δε αδράνεια των Κατηγορούμενων και η έλλειψη λήψης μέτρων για συμμόρφωση με το Διάταγμα για μια μεγάλη χρονική περίοδο θεωρώ ότι καταδεικνύει και την πρόθεση τους να μην συμμορφωθούν με το Διάταγμα. Οι Κατηγορούμενοι είχαν πάρα πολύ χρόνο στη διάθεση τους για να άρουν την παρανομία και δεν τον εκμεταλλεύτηκαν. Παραπέμπω και στην απόφαση του πρώην προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου έντιμου κύριου Αρτεμίδη, στη υπόθεση Ηλίας Χρίστου Ηλιάδη ν. Δήμου Λάρνακας (1998) 2 Α.Α.Δ 75 στην οποία στην σελίδα 77 αναφέρονται τα ακόλουθα:
«Γεγονός είναι πως η αρμόδια δημοτική αρχή ανέχθηκε για κάποιο χρόνο την παρανομία. Τούτο όμως δεν δίδει δικαιώματα στον παρανομούντα. Αντίθετα, αναμένεται λόγω της επίδειξης ανοχής ή επιείκειας εκ μέρους της αρμόδιας αρχής, ο παραβάτης να άρει την παρανομία».
114. Στην απόφαση Δήμος Έγκωμης ν. Πέτρου (ανωτέρω) στο πλαίσιο της οποίας επικυρώθηκε η πρωτόδικη απόφαση αθώωσης του εφεσίβλητου / κατηγορούμενου επειδή απέδειξε πως υπήρχε πραγματική αδυναμία συμμόρφωσης, το Ανώτατο Δικαστήριο παρέθεσε τις ενέργειες στις οποίες προέβη ο εφεσίβλητος για να συμμορφωθεί με το διάταγμα για να καταλήξει ότι υφίστατο πραγματική αδυναμία. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα:
«Όχι μόνο δεν ήταν πρόθεση του εφεσίβλητου να επιδείξει ανυπακοή προς το διάταγμα, αλλά επιστράτευσε, όπως αποκάλυψε η μαρτυρία και διαπίστωσε το Δικαστήριο, κάθε νομικά παραδεκτό μέσο που θα μπορούσε να καταστήσει τούτο δυνατό, χωρίς επιτυχία.
Η οικοδομή, περιλαμβανομένου του μέρους στο οποίο αφορούσε το διάταγμα, ήταν στην κατοχή θέσμιου ενοικιαστή, ο οποίος αρνείτο να επιτρέψει την είσοδο του εφεσίβλητου για να προβεί στην κατεδάφιση του κτιρίου, απειλώντας μάλιστα να ματαιώσει κάθε προσπάθεια, με τη χρήση βίας.
Κατηγορία εναντίον του ενοικιαστή, σχετική με τη χρήση της παράνομης οικοδομής, απορρίφθηκε, λόγω απουσίας του δικηγόρου της Κατηγορούσας Αρχής, όπως μας έχει εξηγηθεί. Άλλη κατηγορία δεν προσάφθηκε εναντίον του.
Ο εφεσίβλητος κατέφυγε σε δικαστικά μέτρα για να εξώσει τον ενοικιαστή από το σπίτι. Η εκδίκαση της υπόθεσης εκκρεμεί. Ό,τι άλλο θα μπορούσε να πράξει, και έπραξε ο εφεσίβλητος, ήταν να καλέσει το Δήμο να προβεί στην κατεδάφιση, ασκώντας τις εξουσίες που του παρέχονται από το Άρθρο 20(4) του ΚΕΦ. 96. Ούτε ο Δήμος προέβη στην κατεδάφιση του κτιρίου.
Πρέπει, επίσης, να αναφέρουμε ότι, σε πολιτική αγωγή, η οποία προφανώς ηγέρθη από τον ενοικιαστή, εκδόθηκε, κάτω από μη διευκρινισθείσες συνθήκες, διάταγμα για την παρεμπόδιση της κατεδάφισης. Δε θα επεκταθούμε στο θέμα, εφόσο η μαρτυρία επί του προκειμένου είναι ασαφής και παραμένει αδιευκρίνιστο εναντίον ποίων στρεφόταν το διάταγμα.
Ό,τι είναι σημαντικό και πρέπει να υπογραμμιστεί είναι το εύρημα του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι ο εφεσίβλητος "... εβρίσκετο σε πραγματική αδυναμία,... να συμμορφωθεί με αυτό.".»
115. Με μια απλή σύγκριση των ενεργειών των Κατηγορούμενων στην παρούσα υπόθεση με τα μέτρα τα οποία είχαν ληφθεί από τον κατηγορούμενο στην πιο πάνω υπόθεση ξεκάθαρα προκύπτει πως εν προκειμένω δεν υπάρχουν περιθώρια επιτυχίας της υπεράσπισης της πραγματικής αδυναμίας συμμόρφωσης των Κατηγορούμενων με το Διάταγμα.
116. Συνεπακόλουθα, οι Κατηγορούμενοι κρίνονται ένοχοι στις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν. Σε σχέση με την Κατηγορούμενη 1 αναφέρω ότι με βάση τη μαρτυρία ο Κατηγορούμενος 2 είναι ο μοναδικός διευθυντής της και το πρόσωπο το οποίο είναι ο ιθύνων νους και εκφραστής της βούλησης της εταιρείας - directing mind and will.
ΣΤ. ΚΑΤΑΛΗΞΗ
117. Υπό το φως των όσων προαναφέρθηκαν κρίνω ότι η Κατηγορούσα Αρχή απέδειξε πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος των κατηγοριών τις οποίες αντιμετωπίζουν οι Κατηγορούμενοι. Οι Κατηγορούμενοι δεν πέτυχαν να αποδείξουν στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων πραγματική αδυναμία συμμόρφωσης με το Διάταγμα.
118. Συνεπακόλουθα, οι Κατηγορούμενοι 1,2 και 3 κρίνονται ένοχοι στις κατηγορίες 1 και 2.
Υπ. ________________
Χ. Σατσιάς Προσ. Ε.Δ.
ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο