ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Σατσιά, Ε.Δ.

 Αρ. Υπόθεσης: 1889 / 2023

Μεταξύ:

 

ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

 

Κατηγορούσα Αρχή

 

και

 

 

ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ

 

Ημερομηνία: 16 Σεπτεμβρίου, 2025

 

Εμφανίσεις:

 

Για την Κατηγορούσα Αρχή:   κος Γ. Προδρόμου

Για τον Κατηγορούμενο:         κος Θ. Δημητρίου με κο Μ. Σάντη για Ιωαννίδης Δημητρίου Δ.Ε.Π.Ε.

 

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 

1.         Στις 20.05.2021 σε υποσταθμό διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της Κατηγορούμενης, κατά την  προεργασία για τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση (pressure test), για την ολοκλήρωση διαδικασίας δεκαετούς συντήρησης υποσταθμού, προκλήθηκε βραχυκύκλωμα και δύο εργοδοτούμενοι της Κατηγορούμενης υπέστησαν εκτεταμένα εγκαύματα. Ο ένας εκ των δύο, ο Κυριάκος Αργυρού (εν τοις εφεξής «Αργυρού»), υπέκυψε στα τραύματα του στις 22.06.2021. 

 

2.         Η Κατηγορούμενη αντιμετωπίζει τέσσερεις κατηγορίες  οι οποίες αφορούν σε παραβάσεις του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου, Ν. 89(Ι)/1996, ως έχει τροποποιηθεί (εν τοις εφεξής «Νόμος»), των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών του 2021 (εφεξής «Κανονισμός Διαχείρισης Α&Υ»), των περί Ελάχιστων Προδιαγραφών Ασφάλειας και Υγείας (Χρησιμοποίηση κατά την Εργασία Εξοπλισμού Εργασίας) Κανονισμών του 2001, ως έχουν τροποποιηθεί (εφεξής «Κανονισμός Εξοπλισμού Εργασίας»), των περί Ελάχιστων Προδιαγραφών Ασφάλειας και Υγείας στους Χώρους Εργασίας Κανονισμών του 2002 έως 2004  και του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (Κώδικας Πρακτικής για Έλεγχο και Συντήρηση των Πυροσβεστήρων) Διατάγματος του 2014.

 

3.         Η Κατηγορούμενη απάντησε μη παραδοχή στις πρώτες τρεις κατηγορίες, ενώ παραδέχθηκε την τέταρτη κατηγορία η οποία αφορά την παράλειψη συντήρησης πυροσβεστήρα σε υπηρεσιακό αυτοκίνητο.

 

1^η Κατηγορία

 

4.         Ειδικότερα, με βάση τις λεπτομέρειες αδικήματος της 1^ης κατηγορίας, η Κατηγορούμενη κατηγορείται ότι  στις 20.05.2021 ενώ ήταν εργοδότης και κάτοχος του επίγειου υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με την ονομασία «Μεγάλου Αλεξάνδρου» στα Λατσιά και ασχολείτο με την διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση (pressure test) του κυκλώματος των καλωδίων και του εξοπλισμού διακοπτών από τον εν λόγω υποσταθμό προς τον υποσταθμό με την ονομασία «Έλληνας», παρέλειψε να καθοδηγήσει και να επιτηρήσει ικανοποιητικά τους εργοδοτούμενούς της, Κώστα Μιχαήλ (εφεξής «Μιχαήλ» ή «ΜΚ3») και Αργυρού, με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα και οι δύο εργοδοτούμενοι να υποστούν εκτεταμένα εγκαύματα, κατά παράβαση των άρθρων 2, 3, 13 (2)(γ) και 53 (1) του Νόμου. Ο Αργυρού υπέκυψε στα τραύματα του.

 

2^η Κατηγορία

 

5.         Με βάση τη 2^η κατηγορία, η Κατηγορούμενη κατηγορείται ότι από άγνωστη ημερομηνία μέχρι τις 20.05.2021, παρέλειψε να διαθέσει κατάλληλη γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων δηλαδή να εκτιμήσει τους κινδύνους από τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής και να καθορίσει τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της και άλλα πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 3 και 4 των Κανονισμών Διαχείρισης Α&Υ και των άρθρων 2, 3, 13, 53 και 54 του Νόμου.

 

3^η Κατηγορία

 

6.         Με βάση τις λεπτομέρειες αδικήματος της τρίτης κατηγορίας  η Κατηγορούμενη κατά τις ίδιες ημερομηνίας με τις προηγούμενες κατηγορίες, παρέλειψε να παράσχει επαρκή ειδική εκπαίδευση στους εργοδοτούμενους της οι οποίοι ασχολούντο με τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της να εκτίθενται σε κίνδυνο, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 3, 4, και 10 των Κανονισμών Εξοπλισμού Εργασίας και των άρθρων 2, 3, 13, 38, 53 και 54 του Νόμου.

 

 

 

Β. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ

 

7.         Προτού προχωρήσω στη σύνοψη της μαρτυρίας η οποία προσάχθηκε σημειώνω ότι  δηλώθηκαν από κοινού και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο τα ακόλουθα γεγονότα ως παραδεκτά:

7.1      Η Κατηγορούμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν εργοδότης των Αργυρού και Μιχαήλ.

7.2      Η Κατηγορούμενη στις 20.05.2021 ήταν ιδιοκτήτρια του υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με την ονομασία «Μεγάλου Αλεξάνδρου» ο οποίος βρίσκεται στον κυκλικό κόμβο μεταξύ των οδών Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ιδαλίου στα Λατσιά της Επαρχίας Λευκωσίας.

7.3      Στις 20.05.2021 επεσυνέβη εργατικό ατύχημα στους εργοδοτούμενους της Κατηγορούμενης Αργυρού και Μιχαήλ.

 

8.         Τα πιο πάνω παραδεκτά γεγονότα καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου.

 

9.         Προς απόδειξη της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής κατέθεσαν τρεις μάρτυρες, ήτοι ο κύριος Ιωάννης Μαληκίδης (ΜΚ1), η κυρία Μαρίνα Κουγίαλη (ΜΚ2), ο κύριος Κώστας Μιχαήλ (ΜΚ3) και ο κύριος Θάσος Θεοδοσίου (ΜΚ4). Για την Υπεράσπιση έδωσαν μαρτυρία οι κύριοι Αντώνης Αβρααμίδης (ΜΥ1) και Χριστόφορος Γεωργιάδης (ΜΥ2).  

 

10.      Η πλήρης μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν κρίνω σκόπιμο να την επαναλάβω σε αυτό το σημείο. Το σύνολο της μαρτυρίας η οποία προσκομίστηκε μέχρι στιγμής έχει τύχει προσεκτικής μελέτης και την έχω υπόψιν μου. Θα επικεντρωθώ σε ορισμένα σημαντικά σημεία από τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα.

 

i.          ΜΚ1 – Ιωάννης Μαληκίδης

 

11.      Ο ΜΚ1 είναι Επιθεωρητής Εργασίας στο Επαρχιακό Γραφείο Λευκωσίας του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας από τον Δεκέμβριο του 2006. Τα κύρια καθήκοντα του είναι η επιθεώρηση υποστατικών και εργοταξίων καθώς και η διερεύνηση ατυχημάτων. Κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού από το Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης.

 

12.      Διερεύνησε το επίδικο ατύχημα και ετοίμασε την Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1. Ως Τεκμήριο 2, κατέθεσε 39 φωτογραφίες οι οποίες λήφθηκαν από το χώρο του ατυχήματος ή από τον Υποσταθμό με την ονομασία «Έλληνας». Στην Έκθεση Διερεύνησης καταγράφει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα.

13.      Επεξηγούνται οι ενέργειες στις οποίες προέβησαν οι επιθεωρητές για τη διερεύνηση του ατυχήματος.

14.      Παρατίθενται πληροφορίες σε σχέση με τον εξοπλισμό εντός του Υποσταθμού διανομής «Μεγάλου Αλεξάνδρου» (εφεξής «ΥΣ ΜΑ»). Επεξηγούνται τα χαρακτηριστικά της μονάδας διακοπτών βρόγχου («ΜΔΒ»), των τριών διακοπτών οι οποίοι απαρτίζουν τη ΜΔΒ (Latsia Main, Local, Έλληνας)  καθώς και τα επιμέρους τμήματα των διακοπτών φορτίου. Ακολούθως, επεξηγείται το τμήμα μηχανισμών λειτουργίας του διακόπτη φορτίου.

 

15.      Στην εξωτερική πλευρά του τμήματος μηχανισμών λειτουργίας του διακόπτη φορτίου (driving mechanism compartment) βρίσκονταν τα ακόλουθα:

15.1    Θυρίδα για κλείσιμο και άνοιγμα του διακόπτη φορτίου (ON-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ) ή (OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ) (γκρίζα περιοχή) – Θυρίδα ON/OFF.

15.2    Θυρίδα για άνοιγμα και κλείσιμο της γείωσης του διακόπτη φορτίου (EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ) ή (OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ) (κίτρινη περιοχή) – Θυρίδα EARTH/OFF.

15.3    Ανιχνευτής τάσης (Voltage Presence Detector).

 

16.      Οι θυρίδες ON/OFF και EARTH/OFF μανταλώνονταν με κλειδωνιά ασφαλείας. Είναι σημαντικό να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι, «ΚΛΕΙΣΤΟΣ» διακόπτης επιτρέπει τη διέλευση του ρεύματος γι’ αυτό και θεωρείται ότι είναι θέση «ΟΝ», ενώ «ΑΝΟΙΚΤΟΣ» διακόπτης δεν επιτρέπει τη διέλευση του ρεύματος και γι’ αυτό θεωρείται πως είναι στη θέση «OFF».

 

17.      Στον θάλαμο καλωδίου, ο οποίος είναι μέρος του τμήματος βάσης του διακόπτη φορτίου, υπάρχουν δύο πίροι. Ο πίρος 1 είναι ο μηχανισμός ενδασφάλισης και ο πίρος 2 παρεμποδίζει την αφαίρεση της μεταλλικής θύρας του καλύμματος των ακροδεκτών. Για να μπορεί να αφαιρεθεί η μεταλλική θύρα του καλύμματος ακροδεκτών, ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου έπρεπε να είναι στη θέση OFF και ο μηχανισμός της θυρίδας EARTH/OFF να είναι στη θέση EARTH, δηλαδή γειωμένος. Για να μπορέσει να τοποθετηθεί ο μεταλλικός μοχλός χειρισμού στη θυρίδα ON/OFF, όταν η μεταλλική θύρα/πόρτα του καλύμματος ακροδεκτών δεν ήταν στη θέση της, έπρεπε να παρακαμφθεί ο Πίρος 1 (επιφέροντας την απενεργοποίηση του μηχανισμού ενδασφάλισης).  Η παράκαμψη του Πίρου 1 μπορούσε να γίνει πιέζοντας με ένα στιβαρό αιχμηρό εργαλείο τον Πίρο 1.

 

18.      Ο ΜΚ1 επίσης επεξήγησε τη διαδικασία η οποία ακολουθείται για τη δεκαετή συντήρηση επίγειων σταθμών διανομής υψηλής τάσης:

18.1    Ετοιμάζεται Πρόγραμμα Διακοπής το οποίο περιλαμβάνει οδηγίες για τη διακοπή και επαναφορά του συστήματος για να διασφαλιστεί ότι δεν μπορεί να μεταφερθεί με οποιοδήποτε τρόπο ρεύμα στον συγκεκριμένο υποσταθμό. Το Πρόγραμμα ελέγχεται, εγκρίνεται και υπογράφεται από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο.

18.2    Το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο εκδίδει Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας σε Ικανό Πρόσωπο το οποίο είναι υπεύθυνο για την εργασία.

18.3    Οι διακόπτες φορτίου που ελέγχουν την παροχή στους υποσταθμούς οι οποίοι θα συντηρηθούν μανδαλώνονται (κλειδώνονται) στην ανοικτή θέση - OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ. Όπου είναι πρακτικό το κλειδί κρατείται από το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο.

18.4    Εκτελείται η συντήρηση του εξοπλισμού σύμφωνα με την οδηγία της Κατηγορούμενης με τίτλο, «Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής» με κωδικό 0-ΔΙ-ΟΟ9 (Τεκμήριο 7).

18.5    Όταν ολοκληρωθεί η εργασία συντήρησης του υποσταθμού, το Ικανό Πρόσωπο, στο οποίο εκδόθηκε το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας, υπογράφει στο πίσω μέρος του, στην παράγραφο «Πιστοποιητικό Αποπεράτωσης Εργασίας», δηλώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι το προσωπικό που βρίσκεται υπό την εποπτεία του προειδοποιήθηκε ότι η εκτέλεση εργασίας στις συσκευές που αναφέρονται στο Πιστοποιητικό δεν είναι ασφαλής. Στη συνέχεια, το Ικανό Πρόσωπο ενημερώνει το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ότι η εργασία έχει ολοκληρωθεί.

18.6    Το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο μεταβαίνει στον υποσταθμό όπου εκτελέστηκε η συντήρηση για να ακυρώσει το «Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας».

18.7    Όταν αποπερατωθεί η εργασία το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο πληροφορεί τον Λειτουργό Ελέγχου ότι η εργασία έχει ολοκληρωθεί και το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας έχει επιστραφεί σε αυτόν και έχει ακυρωθεί.

18.8    Μετά την ολοκλήρωση του δεκαετούς ελέγχου και συντήρησης υποσταθμού απαιτείται η διενέργεια ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test) για να διακριβωθούν τα επίπεδα μόνωσης του καλωδίου και η ικανότητα του εξοπλισμού να ενεργοποιηθεί. 

18.9    Με τη χρήση του οργάνου VLF («Very Low Frequency») (φωτ 6, 29 και 30 Τεκμήριο 2), ελέγχεται η κατάσταση τόσο του τμήματος του δικτύου, το οποίο παρέμεινε νεκρό κατά τη διάρκεια της διακοπής, όσο και των ζυγών του εξοπλισμού διακοπτών.

 

19.      Σε σχέση με το Pressure Test αναφέρεται στην Έκθεση ότι:

19.1  Θα πραγματοποιείτο στον ΥΣ ΜΑ από τον διακόπτη φορτίου του υποσταθμού ΕΛΛΗΝΑΣ (εφεξής «ΥΣ ΕΛ») μέχρι τον ΥΣ ΕΛ και το σημείο που συνδεόταν με το εναέριο δίκτυο, το οποίο ήταν αποκομμένο βάσει προγράμματος διακοπής.

19.2  Στον ΥΣ ΕΛ όπου έγινε ο έλεγχος και η δεκαετής συντήρηση, οι διακόπτες φορτίου «POLE LL-1» και «MEGA ALEXANDROU S/S» έπρεπε να είναι στη θέση ON.

19.3  Στον ΥΣ ΜΑ (όπου έγινε το ατύχημα) ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου ΥΣ ΕΛ θα έπρεπε να βρίσκεται στη θέση OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ με κλειδαριά και ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ με κλειδαριά. Τα κλειδιά έπρεπε να ήταν τοποθετημένα στο ειδικό κουτί (κλειδοθήκη) που βρισκόταν μέσα στον ΥΣ ΜΑ, ή να τα κρατά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο για την εκτέλεση της εργασίας.

19.4  Για τη σύνδεση του οργάνου VLF με τον διακόπτη φορτίου ΥΣ ΕΛ έπρεπε να αφαιρεθεί η μεταλλική θύρα του καλύμματος ακροδεκτών του διακόπτη. Η αφαίρεση της μεταλλικής θύρας γίνεται μόνο όταν ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF βρίσκεται στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ.  Στη συνέχεια, έπρεπε να αφαιρεθούν τα τρία πλαστικά καλύμματα και τα τρία κεραμικά καπάκια που υπήρχαν σε κάθε φάση του υπόγειου καλωδίου, το οποίο συνδέετο μέσω του διακόπτη φορτίου με τους ζυγούς 11KV.

19.5  Ακολούθως, στις υποδοχές των καλωδίων έπρεπε να εφαρμοστούν οι μεταλλικές προεκτάσεις (spouts) ώστε τα ειδικά βύσματα  («κροκοδειλάκια») να μπορούν να αγκιστρωθούν πάνω σε αυτές (φωτ. 15, 24 και 34 Τεκμήριο 2). Τα κροκοδειλάκια είναι ενωμένα πάνω σε ένα καλώδιο («λιγαδούρα»). Τα βύσματα με τη βοήθεια λιγαδούρων τοποθετούνται σε κατάλληλα σημεία αναλόγως του τι πρόκειται να ελεγχθεί.

 

20.      Οι μετρήσεις με το όργανο VLF και οι χειρισμοί σε διακόπτη φορτίου εκτελούνται από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή από Ικανό Πρόσωπο μετά από οδηγία του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου.

 

21.      Για να εκτελεστεί το Pressure Test στον διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ στον ΥΣ ΜΑ έπρεπε να διενεργηθούν οι ακόλουθες ενέργειες:

 

21.1    Αφαιρείται η κλειδαριά μόνο από τη θυρίδα γείωσης ώστε να μετακινηθεί το κίτρινο κάλυμμα και να ελευθερωθεί η είσοδος στη θυρίδα αυτή.

21.2    Ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF παραμείνει κλειδωμένος με κλειδαριά στη θέση OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ. Πριν από τον έλεγχο του Pressure Test και κατά τη διάρκεια του ελέγχου αυτού δεν πρέπει να αφαιρεθεί η κλειδαριά από τη θυρίδα ON/OFF.

21.3    Για να γίνει κατορθωτή η διεξαγωγή των μετρήσεων, ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF πρέπει να είναι στη θέση OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ και ο μηχανισμός της θυρίδας EARTH/OFF να τεθεί από τη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ στη θέση EARTH-Ο-ΑΝΟΙΚΤΟΣ.

21.4    Για να μπορεί ο μεταλλικός μοχλός να εισέλθει στη θυρίδα EARTH/OFF απαιτείται απενεργοποίηση / παράκαμψη του Πίρου1.

21.5    Έπειτα, διενεργούνται οι μετρήσεις με το όργανο VLF.

21.6    Σε περίπτωση που απαιτείται να αφαιρεθούν οι λιγαδούρες μετακινείται ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF από τη θέση EARTH-Ο-ΑΝΟΙΚΤΟΣ στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ για εκφόρτιση τυχόν εναπομείναντος ηλεκτρικού φορτίου.

21.7    Όταν τελειώσει το Pressure Test, τότε ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF μετακινείται στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ, αφαιρούνται τα spouts, τοποθετείται η μεταλλική θύρα/πόρτα του καλύμματος ακροδεκτών στη θέση της, ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF μετακινείται στη θέση EARTH-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ για να μπορέσει να τεθεί ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ.

 

22.      Ως προς τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στο δυστύχημα αναφέρθηκε στην Έκθεση – Τεκμήριο 1, μεταξύ άλλων, ότι στις 20.05.2021 προγραμματίστηκε να γίνει ο έλεγχος και η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ από συνεργείο του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης της Κατηγορούμενης. Ο Αντώνης Αβρααμίδης («Αβρααμίδης» ή «ΜΥ1»)) ανέλαβε την οργάνωση και επίβλεψη των διαδικασιών για την ασφαλή διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ και την έκδοση του Πιστοποιητικού Άδειας Εργασίας για τη δεκαετή συντήρηση του εξοπλισμού στον εν λόγω υποσταθμό.  Το Πρόγραμμα Διακοπής στο Δίκτυο 11KV εκπονήθηκε από τον Μιχαήλ (ΜΚ3) και ελέγχθηκε από τον Αβρααμίδη, την προηγούμενη ημέρα του ατυχήματος (19.5.2021).

 

23.      Το συνεργείο για τη δεκαετή συντήρηση του ΥΣ ΕΛ αποτελείτο από τα πιο κάτω πρόσωπα: Φίλιππο Λαμπρίδη, Τεχνίτη Δικτύου, Κυριάκο Αργυρού, Τεχνίτη Δικτύου, Σωκράτη Αναστασιάδη, Ηλεκτρολόγο Εφαρμοστή, Άριστο Πελεκάνου, Βοηθό Τεχνίτη Δικτύου, Φρίξο Ζεμπύλα, Βοηθό Τεχνίτη Βάρδιας Σταθμού. Παρών ήταν και ο Κώστας Κωνσταντίνου, Ανώτερος Τεχνίτης Δικτύου, ο οποίος μελλοντικά προοριζόταν να αναλάμβανε την επιστασία του συνεργείου, καθώς και οι Κώστας Μιχαήλ και Νίκος Βασιλειάδης, Βοηθοί Μηχανικοί Δικτύου. 

 

24.      Η διαδικασία ξεκίνησε κατά τις 6:30 το πρωί με την εκτέλεση του Προγράμματος Διακοπής (Τεκμήριο 22). Ο Μιχαήλ πραγματοποίησε χειρισμό στον ΥΣ ΜΑ δηλαδή ξεκλείδωσε τις κλειδαριές στις θυρίδες διακόπτη φορτίου Έλληνας, έγινε η διακοπή και κλείδωσε τις θυρίδες, τοποθέτησε τα κλειδιά στην κλειδοθήκη, κλείδωσε τον ΥΣ ΜΑ και μετέβη στον ΥΣ ΕΛ. Μέχρι τις 07:00 είχε διακοπεί η ηλεκτροδότηση στον ΥΣ ΕΛ από όλες τις πηγές τροφοδοσίας, έγινε η γείωση και όταν ο Αβρααμίδης κατέφθασε στον ΥΣ ΕΛ εξέδωσε το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας στον Φίλιππο Λαμπρίδη («Λαμπρίδης») για να ξεκινήσει η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ. Γύρω στις 10:45 όταν τέλειωσε η συντήρηση του ΥΣ ΕΛ ο Μιχαήλ, ο Νίκος Βασιλειάδης, ο Κώστας Κωνσταντίνου και ο Αργυρού μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ όπου θα λάμβανε χώρα ο έλεγχος δοκιμής αντοχής τάσης αφού ενημέρωσαν τον Αβρααμίδη.

 

25.      Όταν ο Μιχαήλ κατέφθασε μαζί με τον Βασιλειάδη στον ΥΣ ΜΑ, ο Αργυρού ήταν ήδη μέσα στον υποσταθμό και είχε κοντά του το VLF. Ο Μιχαήλ τον ρώτησε αν προετοίμαζε τον εξοπλισμό για το Pressure Test και ο Αργυρού έγνεψε καταφατικά. Ο Μιχαήλ στάθηκε εκεί βλέποντας τον εξοπλισμό και τις προετοιμασίες που έκανε ο Αργυρού. Έπειτα, ο Μιχαήλ ξεκίνησε να περπατά προς την έξοδο του ΥΣ ΜΑ, όταν ξαφνικά άκουσε ένα κρότο και είδε μια λάμψη. Κατευθύνθηκε έξω από τον ΥΣ ΜΑ ήταν σε κατάσταση σοκ και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε συμβεί, ενώ είχε ανάψει φωτιά πάνω στα ρούχα του. 

 

26.      Ο Αβρααμίδης είχε καταφθάσει στον ΥΣ ΜΑ λίγο πριν και μιλούσε με τον Βασιλειάδη και τον Κωνσταντίνου έξω από τον υποσταθμό όταν άκουσε ένα δυνατό θόρυβο. Από το εσωτερικό του ΥΣ ΜΑ έβγαινε μαύρος καπνός. Ο Μιχαήλ βγήκε έξω και τα ρούχα του είχαν πάρει φωτιά. Την φωτιά πάνω στον Μιχαήλ την έσβησε ο Κωνσταντίνου ο οποίος πήρε πυροσβεστήρα από το υπηρεσιακό αυτοκίνητο του Αργυρού. Ο Κωνσταντίνου εντόπισε τον Αργυρού μέσα στον ΥΣ ΜΑ στο πάτωμα χωρίς να έχει τις αισθήσεις του. Τον βοήθησε να σηκωθεί και περπάτησε μόνος του προς τα έξω. Κλήθηκε ασθενοφόρο το οποίο παρέλαβε τους δύο τραυματίες.

 

27.      Ακολούθως, παρατίθενται οι διαπιστώσεις του ΜΚ1. Παραπέμπει στην Οδηγία για τον Έλεγχο και Συντήρηση Υποσταθμών Διανομής (Τεκμήριο 7)  η οποία αναφέρει ότι ο δεκαετής έλεγχος και συντήρηση του εξοπλισμού επίγειων Υ/Σ διανομής: Γίνεται μόνο από κατάλληλα για τη συγκεκριμένη εργασία εκπαιδευμένο προσωπικό, βρίσκεται συνεχώς υπό την προσωπική επίβλεψη και ευθύνη Ικανού / Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, το οποίο κατέχει πιστοποιητικό εκτέλεσης εργασίας.

 

28.      Περαιτέρω, το συνεργείο ελέγχου και δεκαετούς συντήρησης αποτελείται από ένα Ανώτερο Τεχνικό / Τεχνικό Μηχανικό (υποσταθμών διανομής), δύο Ηλεκτρολόγους Εφαρμοστές ή κατάλληλα εκπαιδευμένους Τεχνίτες Δικτύου ή συνδυασμό των δύο και δύο ή τρεις Βοηθούς Τεχνίτες / Εργάτες.

 

29.      Την ημέρα του ατυχήματος, στις 20.5.2021, την οργάνωση των διαδικασιών για την ασφαλή διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ με σκοπό τον έλεγχο και τη δεκαετή συντήρηση του εξοπλισμού του υποσταθμού ανέλαβε ο Αβρααμίδης, ο οποίος ήταν ο μόνος μηχανικός του Τμήματος Κατασκευών & Συντήρησης ο οποίος ήταν Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο.

 

30.      Το συνεργείο, το οποίο εκτέλεσε τον έλεγχο και τη δεκαετή συντήρηση στον Υ/Σ «Έλληνας» αποτελείτο από τρεις Ηλεκτρολόγους Εφαρμοστές / Τεχνίτες Δικτύου: Σωκράτη Αναστασιάδη (Ηλεκτρολόγο Εφαρμοστή), Φίλιππο Λαμπρίδη (Τεχνίτη Δικτύου) και Κυριάκο Αργυρού (Τεχνίτη Δικτύου) και δύο Βοηθούς Τεχνίτες / Εργάτες: Άριστο Πελεκάνου (Βοηθό Τεχνίτη Δικτύου) και Φρίξο Ζεμπύλα (Βοηθό Τεχνίτη Βάρδιας Σταθμού). Στο πιο πάνω συνεργείο δεν υπήρχε Ανώτερος Τεχνικός / Τεχνικός Μηχανικός σύμφωνα με την ισχύουσα Οδηγία (Τεκμήριο 7).

 

31.      O Λαμπρίδης και ο Σωκράτης Αναστασιάδης βάσει του Πιστοποιητικού Ικανότητας που διέθεταν μπορούσαν να χειριστούν συσκευές 11KV, μετά από οδηγίες Λειτουργού Ελέγχου ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. Ο Κώστας Κωνσταντίνου, ο οποίος πρόσφατα πήρε τη θέση του Βοηθού Επιστάτη, βρισκόταν στον ΥΣ ΕΛ για να παρακολουθήσει τη διαδικασία συντήρησης με σκοπό αργότερα να αναλάβει τα καθήκοντα του Βοηθού Επιστάτη στο Τμήμα. Ο Κωνσταντίνου πρώτη φορά παρευρισκόταν σε διακοπή για έλεγχο και δεκαετή συντήρηση υποσταθμού και ήταν παρατηρητής/εκπαιδευόμενος. Στις 14.5.2021 (δηλαδή 6 μέρες πριν το ατύχημα) είχε ενημερωθεί ότι θα μετακινηθεί στο Τμήμα Κατασκευών και Συντήρησης. 

 

32.      Οι δε Μιχαήλ και Βασιλειάδης ήταν βοηθοί μηχανικοί και εκπαιδευόμενοι. Δεν είχαν δικαίωμα να δώσουν οδηγίες σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο να εκτελέσει εργασία εκτός και μόνο μετά από ρητές οδηγίες ενός Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, στην παρουσία του. Εκείνη την ημέρα, η δική του ανάμειξη αφορούσε μόνο τη διαδικασία της διακοπής του ρεύματος και αυτό μετά από τις σχετικές ρητές οδηγίες του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, Αντώνη Αβρααμίδη. Οι δύο Βοηθοί Μηχανικοί δεν είχαν άλλη ουσιαστική εργασία, εκτός του να παρακολουθήσουν τη διαδικασία της συντήρησης για σκοπούς εκπαίδευσης. Μπορούσαν να εκτελέσουν εργασία, εάν λάμβαναν ρητές οδηγίες από τον υπεύθυνο της διακοπής και Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο, Αβρααμίδη.

 

33.      Ο Αργυρού εργαζόταν στο Τμήμα Συνενωτών και η κύρια εργασία του μέχρι μια εβδομάδα πριν το ατύχημα, το οποίο συνέβη στις 20.5.2021 εκτελούσε τα καθήκοντα του συνενωτή καλωδίων.

 

34.      Σε σχέση με τα Πιστοποιητικά Ικανότητας των εμπλεκομένων εργοδοτούμενων σημείωσε τα ακόλουθα:

34.1  Ο Αβρααμίδης ήταν ορισμένος ως «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο» και κατείχε Πιστοποιητικό Πλήρους Εξουσιοδότησης Μέσης Τάσης (μέγιστης τάσης 22ΚV) και Πιστοποιητικό Κατάρτισης για έκδοση Πιστοποιητικού Πλήρους Εξουσιοδότησης Ψηλής Τάσης (μέγιστης τάσης 132KV) μέχρι το 2025. Επίσης, κατείχε Πιστοποιητικό Πλήρους Εξουσιοδότησης από τον Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου για μέγιστη Τάση Συστήματος 132 ΚV με ημερ. έκδοσης μέχρι και το 2025 (Τεκμήρια 9 και 10).

34.2  Ο Μιχαήλ ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο» και κατείχε Πιστοποιητικό Ικανότητας ημερ. 12.3.2020. Το Πιστοποιητικό αυτό του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να χειρίζεται διακόπτες φορτίου Μέσης Τάσης (11KV & 22KV) μετά από οδηγίες του Λειτουργού Ελέγχου Συστήματος ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου και να εκτελεί μετρήσεις μόνωσης, με χρήση κατάλληλης συσκευής, σε καλώδια και άλλο εξοπλισμό Μέσης Τάσης 11KV & 22KV μετά από απομόνωση και εκφόρτιση και μετά από οδηγίες Εξουσιοδοτημένου Προσώπου (Τεκμήριο 11).

34.3  Ο Αργυρού ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο». Το Πιστοποιητικό αυτό του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να εισέρχεται σε υποσταθμούς Μεταφοράς και Διανομής 11/22/66/132KV για σκοπούς (i) λήψης ενδείξεων (ii) επιθεώρησης, (iii) εκτέλεσης εργασιών που καλύπτονταν από το Πιστοποιητικό του, και (iv) επίβλεψη ή εκτέλεση εργασιών γενικής φύσεως για τις οποίες δεν επιβάλλεται κατοχή Πιστοποιητικού Ικανότητας και να εργάζεται πάνω σε συσκευές υψηλής τάσης 11/22/66/132KV μετά την απομόνωση και γείωση τους, κατόπιν έκδοσης Πιστοποιητικού Άδειας Εργασίας (Τεκμήριο 12).

34.4  Ο Λαμπρίδης ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο». Το Πιστοποιητικό Ικανότητας του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να (α) παραλαμβάνει «Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας» από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο, επιβλέπει την εργασία που περιγράφεται σε αυτό, φέρει ευθύνη για το προσωπικό της ομάδας του και για την εργασία που εκτελείται και (β) χειρίζεται επίγειους διακόπτες (isolators) και ασφαλειοδιακόπτες ψηλής τάσης 11&22KV κατόπιν οδηγιών του Λειτουργού Ελέγχου ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου (Τεκμήριο 13).

 

35.      Ο ΜΚ1 μετέβη στον ΥΣ ΜΑ την ημέρα του ατυχήματος για να επιθεωρήσει τη σκηνή και προέβη στις ακόλουθες διαπιστώσεις:

35.1    Τα καλώδια ελέγχου και τροφοδοσίας του οργάνου VLF ήταν στο δάπεδο στη δεξιά πλευρά του υποσταθμού. Ο ρευματολήπτης του καλωδίου τροφοδοσίας ήταν πάνω σε επιπρόσθετο καλώδιο (extension), το οποίο, επίσης, βρισκόταν στο δάπεδο.

35.2    Η γείωση του οργάνου VLF ήταν συνδεδεμένη/αγκιστρωμένη στη γείωση της ΜΔΒ όπου έγινε το ατύχημα.

35.3    Στην είσοδο του υποσταθμού στη δεξιά πλευρά υπήρχε ο διακόπτης διανομής τροφοδοσίας του υποσταθμού και κάτω από αυτόν υπήρχαν δύο ρευματοδότες και ο διακόπτης φωτισμού (φωτ. 3 του Τεκμηρίου 2). Στη γωνιά της δεξιάς πλευράς του υποσταθμού υπήρχε κλειδοθήκη (ξύλινο ερμαράκι), όπου φυλάσσονται τα κλειδιά του εξοπλισμού / μηχανημάτων του Υ/Σ (φώτ. 3 Τεκμηρίου 2). Η απόσταση της ΜΔΒ ORMAZABAL από τον τοίχο του υποσταθμού ήταν περίπου 90εκ.

35.4    Στην αριστερή πλευρά της ΜΔΒ, ο διακόπτης φορτίου LATSIA MAIΝ, ο οποίος τροφοδοτούσε τους ζυγούς 11KV της ΜΔΒ βρισκόταν στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Το ίδιο και ο ασφαλειοδιακόπτης τροφοδοσίας του μετασχηματιστή του υποσταθμού στο κέντρο της ΜΔΒ.

35.5    Στη δεξιά πλευρά της ΜΔΒ, ο διακόπτης φορτίου του Έλληνας βρισκόταν λανθασμένα στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Η μεταλλική θύρα του θαλάμου των καλωδίων στον διακόπτη είχε αφαιρεθεί και βρισκόταν ακουμπημένη στον απέναντι τοίχο.

35.6    Στον θάλαμο των καλωδίων, στις υποδοχές των τερματικών των καλωδίων βρίσκονταν τοποθετημένες τρεις μεταλλικές προεκτάσεις (spouts). Πάνω στους ακροδέκτες των «spouts» υπήρχαν φανερά σημάδια λιωμένου μετάλλου. Οι τρεις προεκτάσεις είχαν μήκος 41cm, 25cm και 37cm.

35.7    Η κλειδαριά για το κλείδωμα του μηχανισμού της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ μαζί με τα δύο κλειδιά της κρεμόταν ανοιχτή πάνω στη θυρίδα της γείωσης. Η κλειδαριά για το κλείδωμα του μηχανισμού της θυρίδας του διακόπτη ON/OFF μαζί με τα δύο κλειδιά της βρισκόταν πάνω στο ράφι της ΜΔΒ μπροστά από τη φωτεινή ένδειξη παρουσίας τάσης (φωτ. 11, Τεκμήριο 2). Ο μεταλλικός μοχλός χειρισμού του διακόπτη φορτίου ήταν τοποθετημένος μέσα στη θυρίδα ON/OFF. Σύμφωνα με την ένδειξη στα γυάλινα διαφανή καλύμματα (συνεχόμενη μάυρη γραμμή), ο διακόπτης φορτίου βρισκόταν στη θέση ON (φωτ. 11, Τεκμήριο 2).

35.8    H ένδειξη της θέσης του μηχανισμού της θυρίδας γείωσης του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ βρισκόταν στη θέση OFF-Ο-ΑΝΟΙΚΤΟΣ (φωτ. 11 και 12 του Τεκμηρίου 2).

35.9    Πάνω στο ράφι της ΜΔΒ υπήρχαν τα τρία κεραμικά πώματα των τερματικών του καλωδίου, τρία πλαστικά μαύρα καλύμματα και το εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αφαίρεσή τους (φωτ. 16, Τεκμήριο 2).

35.10 Στο πάτωμα μπροστά από τον διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ υπήρχαν τα απομεινάρια τριπλού γεφυροσυνδέσμου (λιγαδούρα) και μια καμένη και σπασμένη βαλίτσα με τα εξαρτήματα και τα καλώδια σύνδεσης του οργάνου ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης VLF. Δίπλα από τη βαλίτσα υπήρχε μια λιγαδούρα με τρεις ακροδέκτες (φωτ. 15 και 18, Τεκμηρίου 2).

35.11 Mέσα στον θάλαμο καλωδίων υπήρχε δεύτερος γεφυροσύνδεσμος με τις άκρες του πιασμένες στους αγωγούς γείωσης των καλωδίων. Οι τοιχοποιία απέναντι από τον διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ ήταν μαυρισμένη.

 

36.  Ανέφερε επίσης ότι ο Αβρααμίδης περί τις 10:45 ήταν στην αποθήκη της Κατηγορούμενης στο Στρόβολο. Τον ενημέρωσε ο Μιχαήλ ότι η διαδικασία συντήρησης βρισκόταν προς το τέλος και ότι μπορούσαν να προχωρήσουν με τον έλεγχο Pressure Test. Ο Αβρααμίδης θα πήγαινε πρώτα στον ΥΣ ΕΛ για να ακυρώσει το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας. Ο Μιχαήλ ανέφερε στις καταθέσεις του (Τεκμήριο 26) ότι ο ίδιος δεν προέβη σε κανένα χειρισμό  στο διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ στον ΥΣ ΜΑ, δηλαδή δεν τοποθέτησε τον μοχλό σε κανένα διακόπτη είτε για να τον ενεργοποιήσει, είτε να τον απενεργοποιήσει.

 

37.  Με βάση τις διαδικασίες της ΑΗΚ, οι θυρίδες των διακοπτών από τις οποίες γίνονται οι χειρισμοί για την ενεργοποίηση / απενεργοποίηση (ON/OFF) και την γείωση (EARTH/OFF) του εξοπλισμού θα πρέπει να μανδαλώνονται και τα κλειδιά να φυλάσσονται στην κλειδοθήκη, στην οποία πρόσβαση μπορεί να έχει μόνο Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή Ικανό Πρόσωπο ενεργώντας υπό τις οδηγίες του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου.

 

38.  Περιέλαβε στην Έκθεση ο ΜΚ1 τις διαπιστώσεις του Λειτουργού Ασφάλειας της ΑΗΚ, Γιώργου Φλωρίδη, δηλαδή ότι η θυρίδα ON/OFF του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ έπρεπε να ήταν κλειδωμένη μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι εργασίες συμπεριλαμβανομένου και του Pressure Test. Την ημέρα του ατυχήματος, τα κλειδιά του ΕΛΛΗΝΑΣ δεν ήταν μέσα στην κλειδοθήκη αλλά βρίσκονταν πάνω στις κλειδαριές. Η μια κλειδαριά ήταν τοποθετημένη πάνω στο πλαστικό της θυρίδας γείωσης και η άλλη κλειδαριά ήταν τοποθετημένη πάνω στο ράφι της ΜΔΒ (φωτ. 11, Τεκμήριο 2).

 

39.  Σε αυτό το σημείο ο ΜΚ1 παραθέτει και ορισμένα από τα ευρήματα της Έκθεσης Ερευνητικής Επιτροπής της Κατηγορούμενης (Τεκμήριο 25), ήτοι: Στην περίπτωση του υπό αναφορά ατυχήματος, η παράκαμψη του Πίρου1 για να μετακινηθεί ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF από τη θέση OFF στη θέση ON δεν έπρεπε να γίνει γιατί δεν είχε σχέση με τη διεξαγωγή του Pressure Test. Επίσης, αναφέρεται ότι έγιναν λανθασμένες κινήσεις / χειρισμοί κατά τη διαδικασία εκτέλεσης του Pressure Test. Συγκεκριμένα, ανοίχθηκε η κλειδαριά της θυρίδας ON/OFF, αγνοήθηκε το εσωτερικό πλαστικό κάλυμμα της θυρίδας ON/OFF, παρακάμφθηκε ο Πίρος 1 του μηχανισμού ενδασφάλισης και τέθηκε ο διακόπτης φορτίου στη θέση ON με τη χρήση μεταλλικού μοχλού.

 

40.  Ο μεταλλικός μοχλός (κλειδί) ο οποίος χρησιμοποιείται στις θυρίδες γείωσης και διακόπτη είναι ο ίδιος, σε αντίθεση με καινούριο εξοπλισμό (Siemens) που έχει διαφορετικό χρώμα για τον κάθε σκοπό.

 

41.  Γίνεται αναφορά και στον Κανονισμό 21 των Κανονισμών Ασφαλείας της Κατηγορούμενης (Τεκμήριο 8) όπου αναφέρεται πως σε περίπτωση που δεν υπάρχει ειδικός μηχανισμός γείωσης και συνδέσεως, οι συσκευές υψηλής τάσης μετά τη νέκρωση και απομόνωσή τους πρέπει να εκφορτιστούν και γειωθούν, από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή Ικανό Πρόσωπο κάτω από τις οδηγίες και προσωπική επίβλεψη του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου.

 

42.      Σε σχέση με τη γραπτή εκτίμηση κινδύνων («ΓΕΚ») η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 43 ο ΜΚ1 ανέφερε τα ακόλουθα:

42.1    Η Κατηγορούμενη διέθετε ΓΕΚ με τελευταία ημερομηνία αναθεώρησης τις 30.10.2009.

42.2    Στο μέρος της ΓΕΚ το οποίο αφορά τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διανομής γίνεται αναφορά στην Οδηγία ENG3/44/98 η οποία έχει αντικατασταθεί με την Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής με κωδικό Ο-ΔΙ-009 ημερομηνίας 23.10.2019.

42.3    Στη ΓΕΚ δεν γίνεται καμία αναφορά:

(i)      στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία ενεργοποίησης Υ/Σ Διανομής και συναφούς εξοπλισμού, 

(ii)     στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία δοκιμής αντοχής τάσεως (Pressure test) σε εξοπλισμό διακοπής των Υ/Σ και των υπόγειων καλωδίων Μέσης Τάσης (ΜΤ) με την εφαρμογή τάσης (VLF – Very Low Frequency) χρησιμοποιώντας όργανο δοκιμής τάσεως,

(iii)   στις Οδηγίες Ο-ΔΙ-009 (Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής) και Ο-ΔΙ-005 (Διαδικασία Ενεργοποίησης Υποσταθμών Διανομής και Συναφούς Εξοπλισμού), και

(iv)   στα εγχειρίδια λειτουργίας της Μονάδας Διακοπτών Βρόγχου (RMU – Ring Main Unit) ORMAZABAL, όπου έγινε το ατύχημα και του οργάνου δοκιμής τάσεως HVA30 High Voltage Test System.

 

43.      Στις Οδηγίες Ο-ΔΙ-009 (Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής) και Ο-ΔΙ-005 (Διαδικασία Ενεργοποίησης Υποσταθμών Διανομής και Συναφούς Εξοπλισμού), δεν μεταφέρθηκαν οι οδηγίες του κατασκευαστή του οργάνου δοκιμής τάσεως HVA30 High Voltage Test System όπως αναφέρονται στο εγχειρίδιο χρήσης, στο Κεφάλαιο 5 με τίτλο «Test Procedure».

 

44.      Σε σχέση με την εκπαίδευση των εργοδοτουμένων για την εκτέλεση της εργασίας της δεκαετούς συντήρησης και του Pressure Test ο ΜΚ1 ανέφερε, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

 

44.1    Ο Μιχαήλ έτυχε, μεταξύ άλλων, γενικής εκπαίδευσης κατά την πρόσληψη του διάρκειας 14 ημερών, εκπαίδευση για τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διάρκειας μίας ημέρας και εκπαίδευση για τους διακόπτες Μέσης Τάσης τύπου LUCY διάρκειας δύο ημερών. 

44.2    Σύμφωνα με την κατάθεση του Μιχαήλ (Τεκμήριο 26), σε ερώτηση αν έτυχε εκπαίδευσης για τον χειρισμό διακοπτών σε διακόπτη φορτίου τύπου ORMAZABAL ή άλλου τύπου, η απάντησή του ήταν ότι εκπαιδεύτηκε επί τόπου σε εξοπλισμό που βρισκόταν στις αποθήκες της ΑΗΚ στη Λευκωσία, αλλά θεωρεί ότι αυτή η εκπαίδευση που έτυχε ήταν ελλιπής. Στην κατάθεσή του επίσης, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για την ικανότητα κάποιων προσώπων του συνεργείου δεκαετής συντήρησης να προβαίνουν σε εκτέλεση εργασιών συντήρησης χωρίς προηγουμένως να εκπαιδευτούν.

44.3    Ο Αργυρού έτυχε, μεταξύ άλλων, εκπαίδευση για τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διάρκειας μίας ημέρας και εκπαίδευση για τους διακόπτες Μέσης Τάσης τύπου LUCY διάρκειας δύο ημερών.

44.4    Στα έγγραφα, τα οποία υποβλήθηκαν από την ΑΗΚ, δεν γίνεται καμία αναφορά στην εκπαίδευση του Μιχαήλ και του Αργυρού σε σχέση με τον χειρισμό του διακόπτη τύπου ORMAZABAL, ούτε εκπαίδευση για τη χρήση του οργάνου HVA30 High Voltage Test System, με το οποίο γινόταν το Pressure Test.

44.5    Σύμφωνα με την κατάθεση του Κώστα Κωνσταντίνου, όταν ο Αβρααμίδης τον ενημέρωσε ότι θα μετακινηθεί στο Τμήμα Κατασκευών και Συντήρησης, το οποίο ασχολείται με τη δεκαετή συντήρηση, του ανέφερε ότι θα αναλάμβανε το Τμήμα αυτό μετά από εκπαίδευση που θα του παρείχαν οι συνάδελφοι του.

44.6    Σύμφωνα με την κατάθεση του Χαρίλαου Καραβά, Βοηθού Διευθυντή (Ανθρώπινου Δυναμικού) η διάλεξη για τη «Συντήρηση και Υποστήριξη Δικτυού» πραγματοποιήθηκε από τον Ανδρέα Κυπρίδημο. Σύμφωνα με τον Ανδρέα Κυπρίδημο, στην εκπαίδευση αυτή δεν έγινε οποιαδήποτε αναφορά για τον έλεγχο του κάθε διακόπτη διανομής ή για τον έλεγχο διαφόρων οργάνων που χρησιμοποιεί η ΑΗΚ. Έγινε μόνο αναφορά σε σχέση με τι ασχολείται η υποδιεύθυνση Συντήρησης και Υποστήριξης Δικτύου Διανομής.

44.7    Σε μια προσπάθεια να ενταχθεί το θέμα της εκπαίδευσης σε μια νέα βάση, έχει αρχίσει η διαδικασία αναβάθμισης της Σχολής Εκπαίδευσης της ΑΗΚ. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη εκπαίδευση για να εκτελεί κάποιος τα καθήκοντα του Επιστάτη ή Βοηθού Επιστάτη. Η εκπαίδευση γίνεται «on site» από τους ανώτερους του.

45.      O MK1 αναφέρθηκε επίσης στα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε μετά από τη διερεύνηση της υπόθεσης. Μεταξύ άλλων, εξήγαγε τα ακόλουθα συμπεράσματα:

45.1    Στις 20.5.2021, κατά τη διεξαγωγή του ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test) του καλωδίου και των εξοπλισμών στον ΥΣ ΜΑ, δεν διασφαλίστηκε η επιτήρηση των εργοδοτουμένων, οι οποίοι πραγματοποιήσαν ή θα πραγματοποιούσαν τον έλεγχο αυτόν ώστε να επιβλέπεται και να ελέγχεται αποτελεσματικά ο τρόπος διενέργειας της εργασίας.

45.2    Η Κατηγορούμενη δεν διέθετε κατάλληλη ΓΕΚ με βάση την οποία να καθορίζονται τα μέτρα και οι διαδικασίες για τον δεκαετή έλεγχο και συντήρηση των υποσταθμών διανομής και για τον έλεγχο δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test). Το ίδιο διαπίστωσε και η Ερευνητική Επιτροπής της ΑΗΚ, στην έκθεσή της για το εν λόγω ατύχημα στην οποία εισηγείται να ετοιμαστεί νέα ΓΕΚ στην κατηγορία εργασιών Υπογείου Δικτύου που να αφορά στους χειρισμούς στο δίκτυο Μέσης Τάσης και στην ορθή χρήση των μηχανισμών ενδασφάλισης και παράκαμψης. Δεν υπήρχε αναφορά στην παράκαμψη που πρέπει να γίνει στον διακόπτη Οrmazabal για να επιτευχθεί το Pressure Test και να επεξηγούνται οι κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν αυτές τις ενέργειες.

45.3    Η Κατηγορούμενη δεν διασφάλισε την ύπαρξη συστήματος, το οποίο να εμποδίζει το ξεκλείδωμα του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» στον ΥΣ ΜΑ από πρόσωπα που δεν ήταν υπεύθυνα για τον χειρισμό του διακόπτη αυτού, όπως προνοεί ο Κανονισμός 13 των Κανονισμών Ασφαλείας της ΑΗΚ. Την ώρα του ατυχήματος η θυρίδα του διακόπτη ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» στον ΥΣ ΜΑ βρισκόταν ξεκλείδωτη.

45.4    Κατά τη διαδικασία της ετοιμασίας για διενέργεια του Pressure Test στον ΥΣ ΜΑ λανθασμένα πραγματοποιήθηκαν τα πιο κάτω:

45.4.1  Ανοίχτηκε η κλειδαριά του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», η οποία σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να είναι ανοικτή αφού δεν είχε σχέση με τη διαδικασία του Pressure Test.

45.4.2  Αγνοήθηκε η προειδοποίηση που δίδει το εσωτερικό κάλυμμα του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», το οποίο εμπόδιζε την είσοδο του μοχλού χειρισμών σε αυτή.

45.4.3  Παρακάμφθηκε ο Πίρος1 με αποτέλεσμα να απενεργοποιηθεί ο μηχανισμός ενδασφάλισης του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ».

45.4.4  Ο διακόπτης φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» τέθηκε στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Με αυτή την ενέργεια, οι τρεις ακροδέκτες (spouts), οι οποίοι ήταν τοποθετημένοι σε θέση δοκιμής (ενωμένοι με λιγαδούρα) βρέθηκαν υπό τάση 11KV με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα.

45.5    Σύμφωνα με τις καταθέσεις των Βάσου Χ’ Βασιλείου, Λαμπρίδη και Σωκράτη Αναστασιάδη, το πρωί της 20.05.2021 αρκετοί χειρισμοί για τη διακοπή των πηγών τροφοδοσίας εκατέρωθεν του ΥΣ ΕΛ όπως αυτοί περιγράφονται στο Πρόγραμμα Διακοπής, έγιναν με οδηγίες του Μιχαήλ, ο οποίος ήταν «Ικανό Πρόσωπο» και όχι από τον Αβρααμίδη, ο οποίος ήταν «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο».

45.6    Το συνεργείο ελέγχου και δεκαετούς συντήρησης του ΥΣ ΕΛ δεν είχε Ανώτερο Τεχνικό / Τεχνικό Μηχανικό (υποσταθμών διανομής), όπως προβλέπεται από την Οδηγία της ΑΗΚ Ο-ΔΙ-009 με τίτλο «Έλεγχος και Συντήρηση Υποσταθμών Διανομής».

45.7    Η ΑΗΚ δεν διέθετε τεκμηριωμένη εκπαίδευση για να εκτελεί κάποιος τα καθήκοντα του Επιστάτη ή βοηθού Επιστάτη.

45.8    Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα οποία υποβλήθηκαν από την ΑΗΚ και αφορούν στην εκπαίδευση των Μιχαήλ και Αργυρού, οι εργοδοτούμενοι αυτοί δεν έτυχαν εκπαίδευσης για τον χειρισμό του διακόπτη φορτίου τύπου ORMAZABAL.

45.9    Σύμφωνα με την έκθεση της Ερευνητικής Επιτροπής της ΑΗΚ, προσωπικό του Τμήματος Εναερίων Δικτύων της ΑΗΚ τοποθετείται στο Τμήμα Υπόγειων Δικτύων για να καλύψει τις ανάγκες και τη δομή των συνεργείων χωρίς τα πρόσωπα αυτά να έχουν την απαιτούμενη εμπειρία για εκτέλεση της εργασίας που τους ανατίθεται.

 

46.      Ο ΜΚ1 επίσης εξήγησε με απλά λόγια τον σκοπό του Pressure Test, τι εννοεί με τον όρο χειρισμό, τι είναι το βραχυκύκλωμα καθώς και το γιατί υπήρξε βραχυκύκλωμα εν προκειμένω. Πολύ απλά ο διακόπτης φορτίου του ΕΛΛΗΝΑΣ, η θυρίδα ΟN-FF τέθηκε λανθασμένα στη θέση ΟΝ, ήταν ενωμένη δηλαδή η τριφασική τροφοδοσία και προκλήθηκε τριφασικό βραχυκύκλωμα, με αποτέλεσμα να απελευθερωθεί μεγάλη ποσότητα ενέργειας και να τραυματίσει τους Αργυρού και Μιχαήλ.

 

47.      Εξήγησε ότι για να διενεργηθεί το Pressure Test ο διακόπτης πρέπει να είναι στη θέση OFF και η γείωση επίσης να τεθεί στη θέση OFF ούτως ώστε να σταλθεί το σήμα και να πάρεις μια ανταπόκριση. Εάν υπάρχει γείωση σημαίνει ότι δεν θα πάρεις απάντηση όταν στείλεις το μήνυμα με το VLF. Για να γίνει ο έλεγχος θα έπρεπε να υπάρξει παράκαμψη της γείωσης, ωστόσο εν προκειμένω έγινε και δεύτερη παράκαμψη και γύρισε ο μοχλός στη θυρίδα ON-OFF με αποτέλεσμα να προκληθεί τριφασικό βραχυκύκλωμα.

 

48.      Όσον αφορά τις κλειδαριές, κανονικά τα κλειδιά του διακόπτη της θυρίδας ΟΝ-OFF δεν έπρεπε να βρίσκονται εκεί. Έπρεπε να τα κρατά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή να είναι στην κλειδοθήκη.

 

49.      Στη σελ. 18, πρακτικά 15.10.2024 ο ΜΚ1 αναφέρει ότι δεν μπορεί να γνωρίζει αν έγινε ή δεν έγινε το Pressure Test, ή αν ετοιμάστηκε το όργανο για να διενεργηθεί , δηλαδή αν ήταν ένα βήμα πριν από τη διενέργεια του Pressure Test. Η εργασία αυτή έπρεπε να γίνει υπό την επίβλεψη του Αβρααμίδη  - Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. Έπρεπε να φέρει τη διαδικασία υπό τον έλεγχο του. Κανένας δεν επέβλεπε αυτούς που εργαζόντουσαν μέσα στον ΥΣ ΜΑ.

50.      Ήταν αναγκαία η επίβλεψη κατά τον ΜΚ1 καθότι επρόκειτο περί μίας διαδικασίας που απαιτούσε παρακάμψεις. Έπρεπε να διασφαλιστεί ότι το κλειδί του διακόπτη ήταν στην κλειδοθήκη κλειδωμένο. Κατά την άποψη του ΜΚ1 εάν υπήρχε καλύτερη επίβλεψη το ατύχημα μπορούσε να αποφευχθεί. Μπορούσε το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο να προχωρήσει λίγα μέτρα μέσα στον ΥΣ ΜΑ και να δει τι έκαναν οι εργοδοτούμενοι μπροστά από το διακόπτη. Μπορούσε να αποφευχθεί εάν ο Αβρααμίδης περνούσε από τον ΥΣ ΜΑ αφού έφυγε από τον ΥΣ ΕΛ, πριν να μεταβεί στις αποθήκες της ΑΗΚ, για να βεβαιωθεί ότι ήταν κλειδωμένοι οι διακόπτες κα να πάρει τα κλειδιά.

 

51.      Αντεξεταζόμενος ερωτήθηκε εάν θεωρεί πως η διερεύνηση στην οποία προέβη είναι πλήρης και δίκαιη. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι έχει προβεί σε διερεύνηση η οποία είχε ως σκοπό να εξαχθούν κάποια συμπεράσματα και να γίνουν ορισμένες παρατηρήσεις αφού καταδειχθούν τα αίτια του δυστυχήματος.

 

52.      Τέθηκε το ερώτημα για το κατά πόσον ο ΜΚ1 μπορεί να θεωρηθεί ως πραγματογνώμονας. Ο ίδιος ανέφερε ότι εργάζεται στο ΤΕΕ εδώ και 18 χρόνια και έχει την απαραίτητη εμπειρία. Σημειώνω ότι ο ΜΚ1 κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού.

 

53.      Σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι το πρόσωπο το οποίο εκτελούσε καθήκοντα επιστάτη στην ουσία ήταν εκπαιδευόμενος.

 

54.      Δέχθηκε ότι την ημέρα του δυστυχήματος δεν υπήρχε λόγος βιασύνης καθότι με βάση το πρόγραμμα η επαναφορά του ρεύματος θα γινόταν στις 12:00, ενώ μέχρι τις 10:45 είχε ολοκληρωθεί η δεκαετής συντήρηση του ΥΣ ΕΛ.

 

55.      Επέμεινε στο ότι δεν μπορεί να γνωρίζει το ποιος προέβη σε χειρισμούς πάνω στον διακόπτη για τη διεξαγωγή του Pressure Test και απέρριψε τον ισχυρισμό ότι ο Αργυρού διενήργησε το χειρισμό. Ο ΜΚ1 ανέφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα και ότι στην ουσία κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα.

 

56.      Υποβλήθηκε επανειλημμένα ότι ήταν ο Αργυρού που προέβη σε χειρισμούς στο διακόπτη καθότι είχε πάθει την περισσότερη ζημιά από το ατύχημα. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι δεν συμμερίζεται αυτή την θέση και επεξήγησε κατ’ επανάληψη ότι δεν μπορεί αναφέρει με βεβαιότητα ποιος ήταν που προέβη σε χειρισμούς στο διακόπτη. Επίσης κανείς δεν μπορεί να αναφέρει με βεβαιότητα γιατί δεν περίμεναν τον Αβρααμίδη.

 

57.      Υποβλήθηκε ότι το ατύχημα έγινε επειδή ο Αργυρού ενήργησε καθ’ υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας του. Ο ΜΚ1 ανέφερε ότι ατύχημα έγινε επειδή έλαβαν χώρα λανθασμένοι χειρισμοί.

58.      Συμφώνησε ότι δεν ακυρώθηκε το Πιστοποιητικό Εργασίας επειδή έγινε το ατύχημα και ότι η μη ακύρωση του πιστοποιητικού εργασίας δεν σχετίζεται με το ατύχημα. Το ανέφερε στην έκθεση του επειδή πρόκειται για ένα γεγονός.

 

59.      Παραδέχθηκε ότι ο Αργυρού έπαθε το ατύχημα όταν εκτελούσε εργασίες καθ’ υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας του.

 

60.      Τέθηκε το ερώτημα από το συνήγορο της Υπεράσπισης, αφού το πιστοποιητικό ικανότητας του Αργυρού δεν του επέτρεπε να προβαίνει σε τέτοιους χειρισμούς τότε γιατί να τύχει εκπαίδευσης. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι αφού του ανατέθηκε να δουλέψει σε ένα διακόπτη, ότι έκανε προεργασία πάνω σε ένα διακόπτη θα ήταν χρήσιμο να ξέρει κάποια πράγματα σε σχέση με αυτόν. Ο ΜΚ1 επέμεινε ότι η εκπαίδευση δεν σημαίνει να τον εκπαιδεύσει η ΑΗΚ να προβαίνει σε χειρισμούς τους οποίους δεν είχε την ικανότητα να προβεί αλλά να του εξηγήσει τους κίνδυνους και τα μέτρα ασφαλείας που πρέπει να λαμβάνονται για να μπορεί να αναγνωρίσει τον κίνδυνο. Ο Αργυρού εργαζόταν πάνω ή κοντά σε διακόπτες και με το όργανο VLF όπως και την ημέρα του ατυχήματος. Έπρεπε να εκπαιδευτεί για να μπορεί να γνωρίζει σε πράξεις  δικαιούτο να προβεί π.χ. ότι οι κλειδωνιές αυτές πρέπει να είναι κλειδωμένες, εσύ δικαιούσαι να κάνεις αυτή την πράξη αλλά όχι αυτό τον χειρισμό. Το γεγονός του ατυχήματος, πρόσθεσε ο ΜΚ1, καταδεικνύει ότι έπρεπε να είχε εκπαιδευτεί ο Αργυρού.

 

61.      Σε σχέση με την επιτήρηση ο ΜΚ1 ανέφερε ότι ο Μιχαήλ δεν επιτηρούσε τον Αργυρού. Ο Μιχαήλ δεν μπορούσε να επιτηρήσει τον Αργυρού καθότι θα εκτελούσε και ο ίδιος εργασίες με τον ίδιο εξοπλισμό.

 

62.      Σε σχέση με την ΓΕΚ υποβλήθηκε ότι δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της μη αναφοράς στους διακόπτες Ormazabal ή στο VLF στην ΓΕΚ και του ατυχήματος και ότι το ατύχημα έγινε λόγω λανθασμένων χειρισμών ενός προσώπου το οποίο δεν ήταν εξουσιοδοτημένο να προβεί σε χειρισμούς. Υποβλήθηκε επίσης πως η ΓΕΚ ήταν κατάλληλη. Ο ΜΚ1 επέμεινε ότι ήταν ελλιπής και επί τω ότι ακόμα και ένα πρόσωπο το οποίο δεν μπορούσε να εκτελέσει κάποιους χειρισμούς έπρεπε να την διαβάσει για να ξέρει ότι δεν μπορεί να τους εκτελέσει. H παράκαμψη για παράδειγμα έπρεπε να καταγράφεται στη ΓΕΚ και να επεξηγούνται οι κίνδυνοι. Ο ΜΚ1 ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι εργασίες αυτές ήταν ένα μέτρο μακριά του, μισό μέτρο μακριά του. Πως εν τον αφορούσε;»

 

63.      Η θέση της Υπεράσπισης ήταν ότι αν περιλαμβάνονταν όλα όσα ανέφερε ο ΜΚ1 στην ΓΕΚ τότε θα ήταν ατέρμονη. Ο ΜΚ1 ανέφερε πως έπρεπε να περιλαμβάνονται οι οδηγίες ασφαλείας του διακόπτη και του VLF.

 

 

ii.         MK2 – Μαρίνα Κουγιάλη

 

64.      H MK2 είναι Ανώτερη Λειτουργός Επιθεώρησης Εργασίας και είναι προϊσταμένη στο τμήμα μεταποίησης και κατασκευών. Εργάζεται στο ΤΕΕ από το 2004. Κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Τεχνικού από το Α.Τ.Ι., Ηλεκτρολόγου Μηχανικού από το Πανεπιστήμιο Βορείου Καρολίνας στις Η.Π.Α., μεταπτυχιακό σε θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία καθώς και μεταπτυχιακά στην δημόσια διοίκηση και διοίκηση επιχειρήσεων. Σε σχέση με ηλεκτρολογικά, κατέχει και άδεια για συντήρηση, μελέτη και εγκατάσταση, εξοπλισμού πάσης τάσης, από το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών.

 

65.      Αναγνώρισε και υιοθέτησε το Τεκμήριο 1. Είχε ασχοληθεί με τη συγγραφή της έκθεσης από κοινού με τον ΜΚ1. Κατά την κυρίως εξέταση της, επεξήγησε τη διαδικασία διακοπής ρεύματος για σκοπούς της διεξαγωγής της δεκαετούς συντήρησης και τις διάφορες ενέργειες οι οποίες έπρεπε να γίνουν για την διεξαγωγή του ελέγχου pressure test.

 

66.      H MK2 σημείωσε ότι «έπρεπε να υπάρχουν κάποιες παρακάμψεις οι οποίες αναφέρονται και στην έκθεση των εμπειρογνωμόνων της ΑΗΚ.... Να σημειώσω ότι όλοι οι χειρισμοί έπρεπε να γίνουν με οδηγία εξουσιοδοτημένου προσώπου. Οι χειρισμοί των διακοπτών.» Σύμφωνα με την ΜΚ2 θα έπρεπε το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να ήταν παρών κατά την διάρκεια του pressure test για να διασφαλιστεί ότι ο διακόπτης φορτίου είναι κλειδωμένος. Το δε γεγονός ότι έπρεπε να γίνει κάποια παράκαμψη δημιουργούσε σύγχυση και επομένως έπρεπε να ήταν παρών το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

 

67.      Ανέφερε επίσης ποιοι είναι οι κίνδυνοι οι οποίοι προκύπτουν κατά την διενέργεια του pressure test. Αναφέρθηκε σε δύο είδη κινδύνων. Το ένα είδος αφορά τη χρήση του οργάνου VLF, π.χ. υπερθέρμανση του μηχανήματος λόγω σκόνης στον εξαεριστήρα, ή φθορά στο μεταλλικό άγκιστρο γείωσης. Το δεύτερο είδος αφορά τους χειρισμούς κατά τη διάρκεια του pressure test, π.χ. η κλειδωνιά του διακόπτη φορτίου να είναι τοποθετημένη στο διακόπτη, ή, πιο σημαντικά, ο ανοιχτός διακόπτης φορτίου. Οι κίνδυνοι αυτοί δεν είναι καταγεγραμμένοι στη ΓΕΚ της Κατηγορούμενης (σελ. 9,  πρακτικά 10.12.2024).

 

68.      Επεξήγησε ότι ο Κανονισμός 13 των Κανονισμών Ασφαλείας δια τον Έλεγχον, Χειρισμόν και Συντήρησιν Συσκευών Υψηλής, Μέσης και Χαμηλής Τάσεως της Κατηγορούμενης (Τεκμήριο 8) προνοεί ότι ο διακόπτης πρέπει να μανταλώνεται στην ανοιχτή θέση και όταν τούτο είναι πρακτικό το κλειδί να κρατείται από το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και, εν πάση περιπτώσει, πρέπει να υπάρχει σύστημα το οποίο να αποτρέπει την πιθανότητα απομανδαλώσης από οποιοδήποτε πρόσωπο των αυτόματων διακοπτών το οποίο δεν είναι υπεύθυνο δια την εργασία. Εν προκειμένω το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο ήταν έξω από τον ΥΣ ΜΑ. Μπορούσε να έχει μαζί του τα κλειδιά για να διασφαλιστεί ότι δεν θα μπορούσε κάποιος να ξεκλειδώσει τον διακόπτη φορτίου.

 

69.      Κατά την ΜΚ2, το ατύχημα έγινε επειδή ο διακόπτης φορτίου βρέθηκε ξεκλείδωτος, η κλειδαριά ήταν πάνω στον διακόπτη. Ο μοχλός ήταν μέσα στον διακόπτη φορτίου ενώ θα έπρεπε να ήταν κλειδωμένος. Φαίνεται να ήταν στο ΟΝ ο διακόπτης φορτίου αντί στη θέση OFF και επομένως ήρθε ρεύμα από τον υποσταθμό Λατσιά. Η γείωση ήταν στο σημείο OFF και πέρασε το ρεύμα πάνω στα spouts, ήτοι τριφασικό ρεύμα 7.5 ΚΑ και μονοφασικό ρεύμα 2.5 ΚΑ που είναι πολύ μεγάλη ποσότητα ρεύματος.

 

70.      Όσον αφορά την επιτήρηση στο στάδιο διεργασίας του pressure test, η ΜΚ2 ανέφερε  ότι δεν υπήρχε ικανοποιητική επιτήρηση εκείνη την στιγμή υπό την έννοια ότι δεν υπήρχε στενός έλεγχος της εργασίας από ένα πρόσωπο το οποίο επέβλεπε για αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων. Η επιτήρηση συμπλήρωσε δεν μπορεί να γίνεται από άτομα τα οποία εκτελούν εργασία εκείνη την στιγμή αλλά πρέπει να γίνεται από άλλο πρόσωπο το οποίο δεν εκτελεί εργασία αλλά επιβλέπει τις εργασίες οι οποίες εκτελούνται. Ο Μιχαήλ και ο Αργυρού έπρεπε να επιτηρούνται από πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

 

71.      Σε σχέση με την ΓΕΚ, η ΜΚ2 σχολιάζοντας το Τεκμήριο 43 ανέφερε ότι σε αυτό δεν υπάρχει καμία αναφορά στην εργασία σε σχέση με τη δοκιμή pressure test επί μονάδας διακοπτών βρόγχου Ormazabal. Θα έπρεπε επίσης να αναφέρονταν οι κίνδυνοι σε σχέση με τη χρήση του οργάνου VLF. Στις σχετικές οδηγίες γίνονται κάποιες αναφορές σε οδηγίες που έχουν αντικατασταθεί. Η ΓΕΚ ετοιμάζεται είτε από τον οργανισμό είτε από εξωτερικό συνεργάτη που πρέπει να έχει κατάλληλη γνώση των κινδύνων που μπορεί να προκύψουν κατά την εργασία.  Πρέπει να εντοπιστούν τα πρόσωπα που επηρεάζονται, να αξιολογηθεί ο κίνδυνος και να αναγραφούν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να μειωθεί ο κίνδυνος σε αποδεκτά επίπεδα. Εν προκειμένω η ΓΕΚ ετοιμάστηκε από την Management Force. Έπρεπε να ληφθούν υπόψη οι αναφορές ασφαλείας (safety messages) που έχουν σχέση με τα ζητήματα ασφάλειας και υγείας που αναφέρονται στο εγχειρίδιο χρήσης του VLF.

 

72.      Όσον αφορά την ειδική εκπαίδευση, η ΜΚ2 ανέφερε ότι για το χειρισμό οποιουδήποτε εξοπλισμού εργασίας πρέπει να υπάρχει η κατάλληλη εκπαίδευση για το συγκεκριμένο εξοπλισμό. Η όλη διαδικασία αφορά το όργανο VLF και κάποιους χειρισμούς στο διακόπτη Ormazabal και ήταν απαραίτητη η εκπαίδευση των εργαζομένων πάνω στο χειρισμό οργάνου και διακοπτών για να γνωρίζουν τι έπρεπε να κάνουν καθώς και τους κινδύνους οι οποίοι προκύπτουν και τα προστατευτικά μέτρα που έπρεπε να λαμβάνουν για να αποφεύγεται κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος. Από τα έγγραφα τα οποία έλαβε το ΤΕΕ σε σχέση με την εκπαίδευση των Μιχαήλ και Αργυρού  δεν αναφέρεται οτιδήποτε για την εκπαίδευση τους στη χρήση οργάνου VLF και στους διακόπτες ORMAZABAL. Υπάρχουν άλλες εκπαιδεύσεις αλλά όχι στον εξοπλισμό που χρησιμοποιήθηκε εκείνη την ημέρα του συμβάντος. Επομένως, οι εργοδοτούμενοι δεν ήταν εκπαιδευμένοι επαρκώς και ειδικώς σε σχέση με την εργασία την οποία εκτελούσαν.

 

73.      Η ΜΚ2 σε ερώτηση ως προς τις ενέργειες στις οποίες θα έπρεπε να προβεί ο εργοδότης για να αποφευχθεί το ατύχημα απάντησε ότι έπρεπε να υπάρχει κατάλληλη ΓΕΚ στην οποία να αναφέρονται όλοι οι κίνδυνοι και τα μέτρα προστασίας και πρόληψης  για τη συγκεκριμένη εργασία. Τα μέτρα έπρεπε να μεταφερθούν στους εργαζόμενους με την κατάλληλη εκπαίδευση για να γνωρίζουν τους κίνδυνους και τα μέτρα προστασίας έναντι αυτών. Έπρεπε επίσης να υπάρχει κατάλληλη επιτήρηση. Περαιτέρω, όσον αφορά το τεχνικό κομμάτι, η ΜΚ2 εξέφρασε την θέση ότι εάν ο διακόπτης φορτίου ήταν κλειδωμένος και τα κλειδιά φυλάσσονταν σε κατάλληλο χώρο θα αποφεύγετο το ατύχημα διότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει παράκαμψη της κλειδωνιάς. Δεν θα μπορούσε να μπει ο μοχλός στο διακόπτη φορτίου αν υπήρχε η κλειδωνιά. Δεν θα μπορούσε κανείς να θέσει τον διακόπτη στην θέση ΟΝ είτε με επίβλεψη είτε χωρίς.

 

74.      Κατά την αντεξέταση της από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Κατηγορούμενης, επέμεινε στο ότι δεν είναι σε θέση να γνωρίζει ποιος προέβη σε χειρισμούς στο διακόπτη και δεν μπορεί να γνωρίζει εάν ο Αργυρού ενήργησε εκτός του πιστοποιητικού ικανότητας του.

 

75.      Σε υποβολή ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να τύχει εκπαίδευσης στον διακόπτη Ormazabal ή στο VLF δεδομένου ότι ουδέποτε θα καλείτο να προβεί σε χειρισμούς, η ΜΚ2 απάντησε ότι δεν μπορεί να ευσταθεί αυτή η θέση. Ο Αργυρού έπρεπε να εκπαιδευτεί σε σχέση με τους κίνδυνους που μπορούν να προκύψουν είτε από χειρισμούς είτε από οποιαδήποτε άλλη ενέργεια σε σχέση με το διακόπτη. Εν πάση περιπτώσει, πολύ σωστά είχε τύχει εκπαίδευσης στον διακόπτη βρόγχου τύπου LUCY χωρίς να έχει πιστοποιητικό που να του επιτρέπει να προβεί σε χειρισμούς και επομένως η θέση ότι δεν έπρεπε να είχε εκπαιδευτεί στους Ormazabal είναι και αντιφατική. Επιπρόσθετα, ανέφερε πως οι διακόπτες LUCY είναι διαφορετικοί από τους Ormazabal οι οποίοι έχουν ως μονωτικό υλικό του εξαφθοριούχο θείο (ενώ οι LUCY το λάδι). Για παράδειγμα, θα έπρεπε να είναι σε θέση να διακρίνει την διαρροή εξαφθοριούχου θείου δεδομένου του ότι ο Αργυρού μπορεί να εκτελούσε γενικής φύσεως εργασίες κοντά σε διακόπτη.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              

76.      Η ΜΚ2 επέμεινε ότι οι εργοδοτούμενοι πρέπει να τύχουν εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων, για τους κινδύνους στον περιβάλλοντα χώρο στον οποίο θα εργαστούν. Περαιτέρω, αρνήθηκε την υποβολή ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να αγγίζει πάνω στον διακόπτη και επομένως δεν έπρεπε να εκπαιδευτεί σε αυτόν καθότι, κατά την ΜΚ2, ήταν μέσα στα καθήκοντα του π.χ. να πάρει το καλώδιο γείωσης του  VLF και να το ενώσει με τον ακροδέκτη γείωσης του Ormazabal καθότι ήταν χαμηλή τάση και μπορούσε να προβεί σε αυτήν την ενέργεια.

 

77.      Σε σχέση με το κατά πόσον έπρεπε να επιτηρείται ο Αργυρού την ώρα που προέβαινε σε προκαταρκτικής φύσης εργασίες, η ΜΚ2 ανέφερε πως εάν υπήρχε επιτήρηση τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αποτρέπονταν οι λανθασμένοι χειρισμοί. Η ΜΚ2 επέμεινε ότι δεν υπάρχει μαρτυρία που να δείχνει ότι ο Αβρααμίδης είπε στον Μιχαήλ να περιμένει για να κάνει ο ίδιος το pressure test.

 

78.      Σύμφωνα με τη μαρτυρία που υπάρχει, οι Μιχαήλ, Αργυρού και άλλοι μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ για να προβούν στην προεργασία για το pressure test που είναι μέρος του pressure test και επομένως έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη. Δεν μπορεί να γνωρίζει εάν εν τέλει έγινε το pressure test. Το βέβαιο είναι ότι έγιναν εργασίες για να διεξαχθεί το pressure test π.χ. το VLF ήταν αγκιστρωμένο στο αγκίστρι γείωσης του διακόπτη.

 

79.      Υπεβλήθη ότι ο Αβρααμίδης δεν είχε τίποτε να επιτηρήσει στον ΥΣ ΜΑ εκείνη την στιγμή καθότι δεν είχε δώσει εντολή για την εκτέλεση εργασιών αναφορικά με το pressure test. Η ΜΚ2 ανέφερε ότι το pressure test περιλαμβάνει διάφορες εργασίες και είναι βέβαιο ότι είχαν αρχίσει κάποιες προκαταρκτικές εργασίες και ο Αβρααμίδης γνώριζε πως γίνονταν εργασίες στο χώρο εκείνο. Από τη στιγμή που εκτελούνταν εργασίες έπρεπε να υπάρχει επιτήρηση. Η επιτήρηση ήταν απαραίτητη για να αποτραπούν οι λανθασμένοι χειρισμοί δηλαδή η μετακίνηση του διακόπτη φορτίου από τη θέση off στη θέση on. Υπό αυτήν την έννοια η παράλειψη επιτήρησης ήταν η αιτία του ατυχήματος.

 

80.      Σε σχέση με την ΓΕΚ κατά την αντεξέταση της η ΜΚ2 επέμεινε ότι ήταν πολύ γενική  και δεν γινόταν καμία αναφορά στους συγκεκριμένους εξοπλισμούς και στους κίνδυνους οι οποίοι προκαλούνταν από αυτούς. Απουσιάζουν οι συγκεκριμένες διεργασίες και οι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτές για να μπορούν να ληφθούν κατάλληλα προληπτικά μέτρα. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην εργασία του pressure test. Δεν καθορίζονται οι κίνδυνοι από τον εξοπλισμό του ατυχήματος. Εν προκειμένω, το VLF ήταν ένα πολύ σημαντικό όργανο για την διεξαγωγή της δεκαετούς συντήρησης και έπρεπε να αναφέρεται στη ΓΕΚ. Ανέφερε επίσης ότι η ίδια η Κατηγορούμενη δια της κατάθεσης του κ. Καραβά του Βοηθού Διευθυντή της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού και υπεύθυνου για τους λειτουργούς ασφαλείας παραδέχεται ότι η ΓΕΚ χρήζει αναθεώρησης.

 

81.      Στην υποβολή ότι πρόκειται περί γραπτής εκτίμησης κινδύνων και όχι manual - εγχειρίδιο χρήσης των μηχανημάτων  - για να πρέπει να υπάρχει σ’ αυτό τόση πολλή λεπτομέρεια, η ΜΚ2 τόνισε ότι αναφέρεται στους κίνδυνους που δημιουργούνται από τη χρήση των μηχανημάτων. Τα εγχειρίδια και οι αναφορές σε αυτά στα θέματα ασφάλειας και υγείας είναι εργαλεία για εντοπισμό των κινδύνων που πρέπει να καταγραφούν στην ΓΕΚ. Τόνισε επίσης τη σημαντικότητα του εντοπισμού των κινδύνων και την διασύνδεση της με την εκπαίδευση ούτως ώστε οι εργοδοτούμενοι να μαθαίνουν πως να διατηρούν την ασφάλεια και την υγεία τους κατά την διενέργεια των διαφόρων εργασιών.

 

82.      Η ΜΚ2 απέρριψε την υποβολή ότι η ΓΕΚ της Κατηγορούμενης ήταν επαρκής καθότι υπήρχε αναφορά σε εργασία κοντά σε ενεργά καλώδια και κυκλώματα.

 

iii.        ΜΚ3 – Κώστας Μιχαήλ

 

83.      O MK3 εργάζεται στην Κατηγορούμενη από το 2018 αρχικά ως Βοηθός Μηχανικός Δικτύου και τώρα ως Μηχανικός Δικτύου. Στο πλαίσιο της κυρίως εξέτασης του ανέγνωσε τις καταθέσεις τις οποίες είχε δώσει στο ΤΕΕ (Τεκμήριο 26)  στις οποίες ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

 

83.1    Λίγες ημέρες πριν από το ατύχημα είχε μεταφερθεί ξανά στο Τμήμα Υπόγειων Δικτύων.  Στο μεταξύ είχε οριστεί ημερομηνία κατά την οποία θα λάμβανε χώρα η εξέταση για την απόκτηση πιστοποιητικού ως εξουσιοδοτημένος μηχανικός.

83.2    Λόγω της αλλαγής στη δομή της ΑΗΚ υπήρχε συζήτηση ως προς το ποιο τμήμα είχε την ευθύνη για την συντήρηση των υποσταθμών διανομής. Εν τέλει, η διεύθυνση αποφάσισε όπως τη συντήρηση την αναλάβει το Τμήμα Κατασκευών της περιφέρειας παρά το ότι είχε τεθεί θέμα ανεπαρκούς εμπειρίας και καταλληλόλητας του προσωπικού για την ανάληψη της συντήρησης από το Τμήμα Κατασκευών. Ο ΜΚ3 σημειώνει επίσης ότι η Λευκωσία ήταν πίσω στις συντηρήσεις υποσταθμών και υπήρχε πίεση για την άμεση έναρξη εργασιών συντήρησης.

83.3    Ο ΜΚ3 μετέφερε τις ανησυχίες και αμφιβολίες του σε σχέση με ζητήματα ασφάλειας προς τον προϊστάμενο του (κ. Αβρααμίδη). Συγκεκριμένα, ανησυχούσε για την ασφάλεια δεδομένου του ότι το Τμήμα Κατασκευών δεν ήταν καταρτισμένο από εκπαιδευμένο προσωπικό με γνώσεις και εμπειρία σε θέματα συντήρησης εξοπλισμού μέσης τάσης σε υποσταθμούς διανομής. Ωστόσο, η απόφαση είχε ήδη ληφθεί.

83.4    Πληροφορήθηκε για τα άτομα που θα απάρτιζαν το συνεργείο για τη δεκαετή συντήρηση. Αναφέρει ο ΜΚ3 ότι τα δύο νέα άτομα Αργυρού και Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου δεν είχαν τύχει καμίας εκπαίδευσης σε σχέση με τον χειρισμό και την συντήρηση του εξοπλισμού μέσης τάσης σε υποσταθμούς διανομής. Ρώτησε τον προϊστάμενο του για το κατά πόσον τα πρόσωπα αυτά θα τύγχαναν εκπαίδευσης χωρίς να λάβει οποιαδήποτε απάντηση σε σχέση με τις ανησυχίες του.

83.5    Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου ο οποίος θα ήταν επιστάτης του συνεργείου δεν είχε καθόλου εμπειρία σε σχέση με το θέμα και δεν γνώριζε τον εξοπλισμού σε υποσταθμούς διανομής, κάτι το οποίο ανησύχησε τον ΜΚ3.

83.6    Κατέθεσε δύο ηλεκτρονικά μηνύματα του Αβρααμίδη ως Τεκμήριο 47 τα οποία είχαν κοινοποιηθεί προς τον ίδιο σε σχέση με την δεκαετή συντήρηση. Στο μήνυμα 05.04.2021 αναφέρεται ότι με τη σύσταση του συνεργείου δεν μπορούσε να γίνει η συντήρηση με βάση την ισχύουσα τεχνική οδηγία. Δεν υπήρχε πρόσωπο που να κατέχει την πείρα και τεχνογνωσία για να προβεί στη συντήρηση. Θα έπρεπε να βρεθούν λύσεις διότι το πρόγραμμα συντήρησης δεν μπορούσε να εφαρμοστεί. Στο μήνυμα ημερ. 14.04.2021 (6 μέρες πριν το ατύχημα) ο Αβρααμίδης ανακοινώνει ότι ο Κώστας Κωνσταντίνου θα μεταφερθεί και θα αναλάβει τη δεκαετή συντήρηση. Περαιτέρω, ενημερώνει για τα πρόσωπα που θα απαρτίζουν το συνεργείο το οποίο θα αναλάβει την δεκαετή συντήρηση (περιλαμβάνεται και ο Αργυρού) και παρακαλεί τους εμπλεκόμενους να βοηθήσουν τον Κωνσταντίνου για να ανταποκριθεί στα νέα του καθήκοντα για την ασφάλεια όλων τους.

83.7    Ο ίδιος προχώρησε με την ετοιμασία του προγράμματος διακοπής και το είχε εγκρίνει ο κ. Αβρααμίδης. Στις 20.05.2021 μετέβησαν στον ΥΣ ΕΛ και προχώρησαν στη διακοπή του ρεύματος κατόπιν οδηγιών του Αβρααμίδη. Ο ίδιος και ο Βασιλειάδης ως βοηθοί μηχανικοί δεν είχαν εξουσιοδότηση να διεξάγουν οποιαδήποτε εργασία εκτός και μόνο μετά από ρητές οδηγίες εξουσιοδοτημένου προσώπου. Η δική του ανάμιξη αφορούσε την διακοπή του ρεύματος μετά από σχετικές οδηγίες του Αβρααμίδη. Πέραν τούτου, δεν είχαν άλλη ουσιαστική εργασία εκτός από το να παρακολουθήσουν τη διαδικασία συντήρησης για σκοπούς εκπαίδευσης εκτός και αν δίδονταν οδηγίες από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

83.8    Εφόσον ο ΥΣ ΕΛ ήταν απενεργοποιημένος, απομονωμένος και προσγειωμένος από όλες τις πλευρές το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο εξέδωσε πιστοποιητικό άδειας εργασίας και ξεκίνησε η δεκαετής συντήρηση. Με την ολοκλήρωση της συντήρησης έπρεπε να διενεργηθεί έλεγχος μόνωσης – pressure test του εξοπλισμού μέσης τάσης από τον ΥΣ ΜΑ.

83.9    Όταν ολοκληρώθηκε η συντήρηση ο ίδιος και ο Βασιλειάδης ενημέρωσαν τον Αβρααμίδη ότι θα αποχωρήσουν από τον ΥΣ ΕΛ και θα κατευθυνθούν προς τον ΥΣ ΜΑ και ο Αβρααμίδης θα μετέβαινε εκεί για να μπορεί να διεξαχθεί το pressure test. Μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ με το υπηρεσιακό αυτοκίνητο. Ο ΜΚ3 κατέβηκε πρώτος και κατευθύνθηκε προς το κτίριο του ΥΣ ΜΑ. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές και όταν έφθασε στην είσοδο είδε τον Αργυρού μέσα. Τον χαιρέτισε και πήγε κοντά στον εξοπλισμό όπου θα γινόταν το pressure test. Πρόσεξε ότι ο Αργυρού είχε ήδη ξεκινήσει και τον ρώτησε εάν έκανε την προετοιμασία για τον έλεγχο μόνωσης και ο Αργυρού έγνεψε καταφατικά.

83.10 Ο ΜΚ3 παρέμεινε εκεί και έβλεπε τον εξοπλισμό και τις προετοιμασίες που γίνονταν. Ξεκίνησε να κατευθύνεται προς την έξοδο έχοντας πρόθεση να βρει τον κ. Αβρααμίδη για να ξεκινήσει ο έλεγχος μόνωσης.

83.11 Άκουσε ένα κρότο και είδε μια λάμψη. Έβαλε το χέρι του στο πρόσωπο και βγήκε έξω από τον ΥΣ ΜΑ σε κατάσταση σοκ, είδε τα χέρια του που είχαν ασπρίσει, ενώ η φανέλα του είχε εν μέρει καεί ενώ άλλο μέρος καιγόταν. Έτρεξαν κοντά οι συνάδελφοι του κοντά, έσβησαν τη φωτιά από πάνω του, κάποιοι πήγαν μέσα όπου βρισκόταν ο Αργυρού. Ο ίδιος ήταν έξω σε κατάσταση σοκ, περπατούσε πάνω κάτω και ρωτούσε πότε θα έρθει το ασθενοφόρο. Σε κάποια στιγμή βγήκε έξω και ο Αργυρού. Όταν κατέφθασε το ασθενοφόρο μπήκαν μέσα και μεταφέρθηκαν στον νοσοκομείο.

83.12 Από την ώρα που κατέβηκε από το αυτοκίνητο μέχρι και τη στιγμή του ατυχήματος είχαν περάσει ένα με δύο λεπτά περίπου.

83.13 Πληροφορήθηκε από συνάδελφους του ότι μετά το συμβάν γινόταν κανονική εκπαίδευση με μαθήματα στους βοηθούς μηχανικούς.

 

84.      Στην κατάθεση του την οποία έδωσε στο ΤΕΕ ανέφερε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα:

 

84.1     Δεν έλαβε οδηγία να προβεί σε pressure test.

84.2    Το πρωί της 20.05.2021 προέβη σε χειρισμό στον ΥΣ ΜΑ. Μπήκε το πρωί στον ΥΣ ΜΑ πήρε τα κλειδιά από το ξύλινο κουτί ξεκλείδωσε τις κλειδαριές πάνω στους διακόπτες του διακόπτη φορτίου Έλληνας και μετά το πέρας της διακοπής κλείδωσε ξανά τους διακόπτες και τοποθέτησε τα κλειδιά στην κλειδοθήκη.

84.3    Μετέβη στον ΥΣ ΕΛ και το συνεργείο εναέριου δικτύου ήταν ήδη εκεί με σκοπό να ανοίξει τα καβαλέτα σύμφωνα με το πρόγραμμα διακοπής. Ήρθε ο Αβρααμίδης και εξέδωσε το πιστοποιητικό άδειας εργασίας προς τον Λαμπρίδη. Όταν ολοκληρώθηκε η εργασία συντήρησης του ΥΣ ΕΛ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αβρααμίδη και του ανέφερε πως ολοκληρώθηκε η συντήρηση και έπρεπε να προχωρήσουν με τον έλεγχο μόνωσης.

84.4    Δεν γνωρίζει ποιος έδωσε οδηγία στον Αργυρού να μεταβεί στον ΥΣ ΜΑ και να κάνει το pressure test.

84.5    Πιθανό το pressure test να γινόταν από τον ίδιο και τον Βασιλειάδη κατόπιν οδηγιών του Αβρααμίδη. Ο ίδιος δεν έκανε κανέναν από αυτούς τους χειρισμούς ούτε έδωσε οδηγία σε οποιονδήποτε να προβεί σε αυτούς τους χειρισμούς καθότι δεν του το επιτρέπει το πιστοποιητικό ικανότητας του.

84.6    Εκείνη την ημέρα δεν έγινε το pressure test.

84.7    Εκπαιδεύτηκε επί τόπου σε διακόπτη Ormazabal στις αποθήκες της ΑΗΚ ωστόσο θεωρεί πως η εκπαίδευση του ήταν ελλιπής. Θεωρεί ότι η εκπαίδευση σε εξοπλισμό οποιασδήποτε τάσης είναι ελλιπής και θα έπρεπε να γίνεται πιο λεπτομερής εκπαίδευση  και ειδικότερα σε θέματα ασφάλειας.

85.      Ανέφερε επίσης κατά την κυρίως εξέταση του ότι η εκπαίδευση έπρεπε να γίνεται κατά τρόπο οργανωμένο και συστηματικό λόγω της φύσης της εργασίας. Θα πρέπει να γίνεται εκπαίδευση ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε υφιστάμενο και νέο εξοπλισμό προτού ο εργαζόμενος να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία. Πρέπει να δίδονται σημειώσεις και να μπορούν να υποβάλουν ερωτήσεις και να πάρουν απαντήσεις. Η εκπαίδευση γίνεται επί τόπου και εναπόκειται στον καθένα πόση σημασία θα δώσει ενώ δεν είναι βέβαιο αν θα κατανοήσει κάποιος αυτά που πρέπει να γνωρίζει για να μπορεί να εκτελέσει την εργασία του με ασφάλεια. Πρόσθεσε ότι ο ίδιος σαν μηχανικός είχε τις βάσεις για να κατανοήσει κάποια πράγματα και βρήκε σημειώσεις, διάβασε τις οδηγίες και τις διαδικασίες από μόνος του. Χρειάζεται όμως κάτι πιο «επίσημο» ανέφερε.

 

86.      Οι Κανονισμοί Ασφαλείας οι οποίοι τους δόθηκαν είναι γραμμένοι στην καθαρεύουσα. Για συγκεκριμένους εξοπλισμούς όπως τον διακόπτη Ormazabal δεν δόθηκε υλικό. Η εκπαίδευση γινόταν στο site ή στις αποθήκες της ΑΗΚ όπου ο εξοπλισμός δεν ήταν συνδεδεμένος  για να μπορείς να τον λειτουργήσεις και να δεις μέσα πως είναι. Για τους κίνδυνους από τον εξοπλισμό δεν έλαβε εκπαίδευση, ωστόσο ο ίδιος ως μηχανικός γνώριζε ότι υπάρχει κίνδυνος όταν έχεις να κάνεις με ένα εξοπλισμό μέσης τάσης.

 

87.      Ακολούθως, ερωτήθηκε για τις ενέργειες του κατά την ημέρα του ατυχήματος. Ανέφερε μεταξύ άλλων ότι ο κ. Αβρααμίδης είχε έρθει στον ΥΣ ΜΑ μπήκε στην είσοδο και ρώτησε εάν ήταν όλα καλά εννοώντας πως προχωρά η διαδικασία για την προετοιμασία για τον έλεγχο του pressure test. Δεν θα μπορούσε να ρωτά για την συντήρηση του ΥΣ ΕΛ καθότι για αυτό είχαν μιλήσει πριν από λίγο και είχε ενημερωθεί πως ολοκληρώθηκε η διαδικασία της δεκαετούς συντήρησης.

 

88.      Κατά τον ΜΚ3 το πιστοποιητικό άδειας ακυρώνεται όταν τελειώσουν όλες οι εργασίες περιλαμβανομένου και του pressure test. Πρόσθεσε τα εξής: «Εξ όσων γνωρίζω όσο δούλεψα με τον κ. Αβρααμίδη και με άλλους μηχανικούς, δεν ακύρωσε ποτέ κάποιος μηχανικός το πιστοποιητικό άδειας εργασίας, πριν να ολοκληρωθεί και το pressure test, γιατί υπάρχει ανοικτός διακόπτης και γίνονται εργασίες πάνω. Δεν μπορείς να ακυρώσεις ένα πιστοποιητικό άδειας εργασίας, πριν να απομακρυνθούν όλοι είτε μηχανικοί είτε τεχνικοί είτε εργάτες που εργάζονται πάνω σε έναν εξοπλισμό.»

 

89.      Αρνήθηκε ότι όταν βγήκε έξω από τον ΥΣΜΑ μετά το συμβάν ανέφερε στον  Αβρααμίδη «τι μαλακία έκαμα». Περαιτέρω ανέφερε ότι κανονικά κατά την προετοιμασία του Pressure Test έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη επειδή ο Αργυρού δούλευε πάνω σε εξοπλισμό μέσης τάσης με βάση τον κανονισμό. Ο Αργυρού ήταν μόνος του.

90.      Ερωτήθηκε τι περιλαμβάνει η προετοιμασία για το pressure test (που καλύπτεται από το πιστοποιητικό του Αργυρού) και ο μάρτυρας ανέφερε: «Αυτή που έκανε ήδη. Να βάλει τα spouts όπως τα ονομάζουμε πάνω στον διακόπτη να κάνει τη συνδεσμολογία να συνδέσει και τον εξοπλισμό, το μηχάνημα δηλαδή το VLF του pressure test και αφού είναι έτοιμο και το ελέγξει και ο υπεύθυνος μηχανικός, προχωρά με το επόμενο βήμα του ελέγχου pressure test.»

 

91.      Κατά την αντεξέταση του ερωτήθηκε ποιος προέβη στον επίδικο χειρισμό και παρότι αρχικά δίστασε να απαντήσει, ανέφερε πως λογικά τους έκανε ο Αργυρού καθότι δεν υπήρχε άλλο άτομο εκεί. Ο λόγος για τον οποίο δίστασε είναι διότι «αν έγινε έτσι όπως λέτε,  πιθανόν να έγινε λόγω του ότι δεν υπήρχε η κατάλληλη εκπαίδευση και εδώ ήθελα να καταλήξω και με την κατάθεση μου, που έδωσα και στο ΤΕΕ και στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου».

 

92.      Συμφώνησε με την θέση ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να προβεί σε χειρισμούς πάνω σε εξοπλισμό που δεν του επέτρεπε το πιστοποιητικό ικανότητας του. Προηγουμένως είχε ανέφερε πως ο Αβρααμίδης ήταν εκεί την ώρα που ο Αργυρού έκανε την προετοιμασία για το pressure test. Πρόσθεσε ότι λογικά κάποιος του έδωσε οδηγία για να προχωρήσει με την προετοιμασία ωστόσο δεν μπορεί να γνωρίζει.

 

93.      Σε ερώτηση γιατί η ΑΗΚ να εκπαιδεύσει τον Αργυρού στον διακόπτη Ormazabal ο ΜΚ3 ανέφερε πως από τη στιγμή που ο άνθρωπος μπορεί να εισέλθει και να εργαστεί πάνω σε εξοπλισμό ο οργανισμός οφείλει να τον εκπαιδεύσει σωστά για όλους τους κινδύνους τους οποίους ενδέχεται να βρει μπροστά του. Συμφώνησε ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός εξοπλισμού στην ΑΗΚ. Δεν έχει εκπαιδευτεί σε κάποιους επειδή δεν έρχεται σε επαφή μαζί τους επειδή δεν είναι μέρος των εργασιών του. Σε εξοπλισμό που θα πρέπει να χρησιμοποιήσει στο πλαίσιο της εργασίας του έχει τύχει κάποιας εκπαίδευσης προφορικής.

 

94.      Σε υποβολή ότι το ατύχημα δεν έλαβε χώρα λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης, αλλά επειδή ο Αργυρού ενήργησε πέραν του πιστοποιητικού  ικανότητας του ο ΜΚ3 ανέφερε πως διαφωνεί επειδή το ένα συνδέεται με το άλλο. Η ελλιπής εκπαίδευση και η ελλιπής εκτίμηση κινδύνου άμεσα συνδεδεμένη με το ατύχημα. Διαφώνησε με την υποβολή ότι η εκπαίδευση που παρέχει η ΑΗΚ στους υπάλληλους της είναι ικανοποιητική.

 

95.      Περαιτέρω, σημείωσε ότι ο Αργυρού κανονικά δεν έπρεπε να έχει κλειδιά για να ανοίξει  την κλειδοθήκη επειδή δεν του επέτρεπε το πιστοποιητικό ικανότητας του και επομένως κάποιος άλλος του έδωσε τα κλειδιά.

 

 

iv.     ΜΚ4  - Θάσος Θεοδοσίου

 

96.      Ο ΜΚ4 εργάζεται στην Κατηγορούμενη ως Διευθυντής Διανομής στο Περιφερειακό Γραφείο Λεμεσού. Διορίστηκαν από τον Διευθυντή-Ιδιοκτήτη Συστήματος Διανομής, μετά το επίδικο ατύχημα, μαζί με τον Παύλο Ζαντή (από το Περιφερειακό Γραφείο Αμμοχώστου – Λάρνακας),  ως ερευνούντες λειτουργοί για να διερευνήσουν τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στο ατύχημα. Ως αποτέλεσμα, συνέταξαν το Τεκμήριο 25 – Έκθεση Ερευνητικής Επιτροπής.  Κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 25.

 

97.      Σημειώνω ότι το Τεκμήριο 25 αποτελείται από 42 σελίδες. Θα παραθέσω ακολούθως ορισμένα σημεία τα οποία θεωρώ πως είναι σημαντικά:

 

97.1  Στη σελ. 12 του Τεκμηρίου 25 όπου παρατίθενται τα γεγονότα σε σχέση με την εκτέλεση εργασίας αναφέρεται ότι ο Μιχαήλ προχώρησε σε σχετικά μεγάλης έκτασης χειρισμούς από μόνος του με δική πρωτοβουλία και χωρίς την έγκριση του Αβρααμίδη ο οποίος καθυστέρησε να μεταβεί στην προγραμματισμένη διακοπή ή ώρα 06:30.

97.2  Ο Αβρααμίδης παρέμεινε στον ΥΣ ΕΛ μέχρι τις 07:50 όταν και αποχώρησε για προγραμματισμένη συνάντηση στο περιφερειακό γραφείο. Στις 11:00 ο Αβρααμίδης σταμάτησε να δει τι γίνεται στον ΥΣ ΜΑ.

97.3  Στη σελ. 15 κάτω από τον τίτλο «Αίτια του Ατυχήματος» αναφέρεται ότι το ατύχημα προκλήθηκε από τριφασικό βραχυκύκλωμα που δημιουργήθηκε στους ακροδέκτες των τριών testing spouts στις τρεις φάσεις του ακροκιβωτίου του διακόπτη Ellinas στον ΥΣ ΜΑ. Τα τρία spouts ήταν διασυνδεδεμένα με αγωγούς μικρής διατομής (λιγαδούρα) για σκοπούς των σχετικών ελέγχων δοκιμής αντοχής τάσης. Το βραχυκύκλωμα συνέβη όταν λανθασμένα και αντικανονικά ο προαναφερόμενος διακόπτης φορτίου τέθηκε στη θέση ΟΝ θέτοντας με τον τρόπο αυτό τους εκτεθειμένους προς τα έξω 3 ακροδέκτες των testing spouts σε τάση 11 κV.

97.4  Δεν είναι σαφές ποιος εκ των δύο προέβη στον λανθασμένο χειρισμό ο οποίος προκάλεσε το βραχυκύκλωμα.

97.5  Στις σελ. 24 και 25 αναφέρονται οι τέσσερεις λανθασμένες ενέργειες που έγιναν. Μεταξύ άλλων, ανοίχθηκε η κλειδαριά της θύρας ON-OFF ενώ δεν σχετίζεται με την διαδικασία της δοκιμής αντοχής σε τάση. Δεν επιτρέπεται να ανοίξει η κλειδαριά από τη στιγμή που αφαιρείται το κάλυμμα του θαλάμου καλωδίων. Με τη χρήση του μοχλού χειρισμών, ο διακόπτης τέθηκε στην θέση ΟΝ με αποτέλεσμα τη δημιουργία βραχυκυκλώματος.

97.6  Στην σελ. 25 με υπότιτλο «Παράλειψη» αναφέρεται ότι οι Μιχαήλ και Αβρααμίδης παρέλειψαν να θέσουν κάτω από τον πλήρη έλεγχο και την επίβλεψη τους τη διαδικασία προετοιμασίας για την δοκιμή.

97.7  Προτείνεται όπως ξεκαθαριστεί το κατά πόσον το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο μπορεί να δίδει πολλές οδηγίες μαζί στο Εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και εν γένει το εύρος της εξουσιοδότησης. Το «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο για εκτέλεση χειρισμών κάτω από οδηγίες», όπως ο Μιχαήλ θεωρείται εκπαιδευόμενο και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη διάρκεια της όλης εργασίας από το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. (σελ. 29).

97.8  Στη σελ. 30 γίνεται αναφορά σε υποστελέχωση του οργανισμού, σε μείωση προσλήψεων, στην έλλειψη έμπειρων μηχανικών και στην συνεπακόλουθη δημιουργία συνθηκών εργασίας με αυξημένη πίεση.

97.9  Στην σελ. 32 της Έκθεσης αναφέρεται ότι ξεκίνησαν «αντικανονικά χειρισμοί σε εξοπλισμό μέσης τάσης με στόχο την εκτέλεση δοκιμής αντοχής σε τάση. Οι χειρισμοί αυτοί που τελικά οδήγησαν και στο ατύχημα εκτελούντο ....χωρίς την ενημέρωση, έγκριση, λήψη οδηγιών ή/και παρακολούθηση από τον Αντώνη Αβρααμίδη ο οποίος ήταν το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο υπεύθυνο για την εργασία, παρόλο που αυτός λίγο πριν είχε αφιχθεί  και βρισκόταν στον [ΥΣ ΜΑ]».

97.10 Σημειώνεται ότι το πρωί της 20.05.2021 έγινε πλήθος χειρισμών με οδηγίες από τον Μιχαήλ χωρίς εμπλοκή στην όλη διαδικασία του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Μηχανικού.

97.11 Στη σελ. 34 αναφέρεται ότι ή σημαντική εμπλοκή του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Μηχανικού υπεύθυνου της εργασίας είναι επιβεβλημένη αν ληφθεί υπόψη ότι στο περιφερειακό γραφείο Λευκωσίας δεν υπάρχει έμπειρος επικεφαλής εργασίας λόγω των ζητημάτων στελέχωσης με εποπτικό προσωπικό.

97.12 Στην σελ. 34 αναφέρεται πως στο ατύχημα συνέβαλαν παράγοντες όπως η νοοτροπία εφησυχασμού για την ασφάλεια, η πίεση που κάποιες φορές δημιουργεί χαλάρωση στα μέτρα προστασίας, η παραμέληση συνεχούς και συστηματικής ενημέρωσης και εκπαίδευσης στα θέματα ασφάλειας και καθιερωμένες πρακτικές εργασίας, η υποστελέχωση των περιφερειακών γραφείων της ΑΗΚ και του τμήματος υπογείου δικτύου.

97.13 Αποδίδονται ευθύνες «σε ηπιότερο βαθμό» στον Αβρααμίδη για την χαλαρή στάση και αντιμετώπιση αρκετών από τις ενέργειες που σχετίζονταν με την προγραμματισμένη εργασία της ημέρας του ατυχήματος. Μετέβη στον ΥΣ ΜΑ και δεν έθεσε άμεσα κάτω από τις οδηγίες του και τον έλεγχο του την κατάσταση.

97.14 Στην σελ. 37 αποτελεί διαπίστωση των ερευνούντων λειτουργών ότι η εκπαίδευση δεν γίνεται σε στοχευμένη και οργανωμένη βάση. Χρειάζεται σχολή εκπαίδευσης η οποία άρχισε να λειτουργεί μετά το ατύχημα και κρίθηκε ως θετική εξέλιξη.

97.15 Στην σελ. 41 προτείνεται η ετοιμασία νέας μελέτης εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου στην κατηγορία εργασιών υπογείου δικτύου που να αφορά τους χειρισμούς στο δίκτυο μέσης τάσης και την ορθή χρήση των μηχανισμών ενδασφάλισης και παράκαμψης.

 

98.      Σε ερώτηση αν πρώτα ακυρώνεται το πιστοποιητικό εργασίας και μετά διενεργείται το pressure test απάντησε θετικά επεξηγώντας γιατί. Ανέφερε επίσης κατά την αντεξέταση του ότι δεν εντόπισε μαρτυρία που να δείχνει ότι ο κ. Αβρααμίδης έδωσε οδηγία για την διεξαγωγή του pressure test.

 

99.      Συμφώνησε με τη θέση του συνηγόρου Υπεράσπισης ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να εκπαιδευτεί πάνω στο διακόπτη επειδή δεν θα προέβαινε ο ίδιος σε χειρισμούς επί αυτού με βάση το πιστοποιητικό εξουσιοδότησης του. Ως προς τους κινδύνους που θα μπορούσαν να ανακύψουν από την εργασία, ο ΜΚ4 θεωρεί ότι τους μαθαίνει κατά την διάρκεια της εκτέλεσης της εργασίας.

 

100.    Δεν μπορεί να γνωρίζει ποιος προέβη στον χειρισμό που δημιούργησε το βραχυκύκλωμα. Ανέφερε ότι μπορεί είτε ο ένας είτε ο άλλος να ένιωσαν ικανοί να κάνουν ένα βήμα περισσότερο ενώ κανένας από τους δύο δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να κάνει τον χειρισμό αυτό.

 

101.    Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν θεωρεί ότι το ατύχημα προκλήθηκε λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης επειδή θεωρεί πως ο Μιχαήλ ήταν καταρτισμένος, ενώ ο Αργυρού δεν θα έπρεπε να προβεί σε οποιοδήποτε χειρισμό. Με αναφορά στους Κανονισμούς Ασφαλείας διευκρίνισε ότι το να μην κράτα τα κλειδιά ο Μηχανικός είναι η εξαίρεση.

 

102.    Έγιναν διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με την ΓΕΚ και το κατά πόσον ο ΜΚ4 θεωρεί ότι τυχόν ελλείψεις στην ΓΕΚ αποτέλεσαν αιτία για το ατύχημα. Ο ΜΚ4 ανέφερε στην ουσία ότι δεν θεωρεί πως επειδή η ΓΕΚ τυγχάνει αναθεώρησης συνέβαλε στο ατύχημα. Ήταν μια από τις εισηγήσεις του να αναθεωρείται η ΓΕΚ περιοδικά ή έκτακτα για να περιλαμβάνουν κινδύνους οι οποίοι προκύπτουν στην πορεία.

 

103.    Δεν γνωρίζει εάν οι Αργυρού και Μιχαήλ είχαν σκοπό να διενεργήσουν το pressure test. Φαίνεται ότι έκαναν τους χειρισμούς  για την ετοιμασία του pressure test. Δεν συμφωνεί με τη θέση ότι ο κ. Αβρααμίδης κατέβηκε από το αυτοκίνητο και μετά από 30 δευτερόλεπτα έγινε το ατύχημα. Σίγουρα ήταν περισσότερος χρόνος από ένα λεπτό, ανέφερε. Ανέφερε επίσης ότι μόνο κατά την διεξαγωγή του pressure test έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη και όχι για τις προκαταρκτικές ενέργειες.

 

v.         ΜΥ1 – Αντώνης Αβρααμίδης

 

104.    Ο ΜΥ1 είναι Βοηθός Διευθυντή (Προμήθεια) στα Κεντρικά Γραφεία της ΑΗΚ. Ήταν το πρόσωπο το οποίο ήταν το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο – υπεύθυνος μηχανικός ο οποίος εξέδωσε το πιστοποιητικό άδειας εργασίας  για σκοπούς της δεκαετούς συντήρησης στον ΥΣ ΕΛ.

 

105.    Κατά την κυρίως εξέταση του ανέγνωσε τη γραπτή δήλωση την οποία ετοίμασε (Έγγραφο Α) στην οποία ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

 

105.1 Σκοπός της ΑΗΚ όταν διεξάγεται η δεκαετής συντήρηση είναι αφενός η εκτέλεση της συντήρησης του εξοπλισμού και αφετέρου η επαναφορά της παροχής του ρεύματος στους πολίτες και επιχειρήσεις εντός του χρονοδιαγράμματος. Επομένως, η ομάδα εργάζεται σε πιο μικρές υπό-ομάδες σε διαφορετικές τοποθεσίες με την κάθε υπό-ομάδα να εκτελεί το δικό της μέρος για να μπορεί να εργάζεται πιο αποτελεσματικά και με περισσότερη ταχύτητα.

105.2 Στις 7:15 αφού απομονώθηκε ο ΥΣ ΕΛ από όλες τις πλευρές και γειώθηκε ο εξοπλισμός εξέδωσε στις 7:15 πιστοποιητικό άδειας εργασίας στον Φ. Λαμπρίδη και ξεκίνησαν οι εργασίες της δεκαετούς συντήρησης. Στις 10:45 ενημερώθηκε από τον Μιχαήλ πως είχε ολοκληρωθεί η συντήρηση. Συνεπώς, ο ίδιος όφειλε να μεταβεί στον ΥΣ ΕΛ να επιβεβαιώσει ότι οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με επιτυχία και να ακυρώσει το πιστοποιητικό ώστε να εκτελεστεί το pressure test από τον ΥΣ ΜΑ. Αυτή είναι η σωστή διαδικασία με βάση τους Κανονισμούς Ασφαλείας της ΑΗΚ.

105.3 Εκείνη την ημέρα οι εργασίες ολοκληρώθηκαν πιο γρήγορα απ’ ότι ανέμεναν. Η παροχή με βάση το πρόγραμμα θα επανέρχετο στις 12:30μ.μ. και επομένως δεν υπήρχε λόγος βιασύνης.

105.4 Μετά τους χειρισμούς σε διακόπτες, αυτοί κλειδώνονται και τα κλειδιά τοποθετούνται σε κλειδοθήκη που υπάρχει σε όλους τους υποσταθμούς. Αυτή είναι η ορθή και κοινή πρακτική και αυτό έκανε για 22 χρόνια. Εξήγησε γιατί δεν είναι λογικό να έχει τα κλειδιά μαζί του το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Το κλειδί της κλειδοθήκης είναι master key και κρατούν από ένα τα πρόσωπα τα οποία τους επιτρέπει το πιστοποιητικό τους να προβούν σε χειρισμούς.

105.5 Είναι δηλαδή αποδεκτό με βάση τους Κανονισμούς Ασφαλείας το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να μην κρατά τα κλειδιά των διακοπτών αλλά να κλειδώνονται στην κλειδοθήκη.

105.6 Ο Κανονισμός 13 των Κανονισμών Ασφαλείας της ΑΗΚ (Τεκμήριο 8) είναι άσχετος με την επίδικη περίπτωση καθότι αναφέρεται ρητά σε αυτόματο διακόπτη κυκλώματος. Εν πάση περιπτώσει, ο Κανονισμός 13(1) αναφέρει ότι τα κλειδιά τα κρατά το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο εάν αυτό είναι πρακτικό.

105.7 Ανέφερε επίσης πως με βάση τον Κανονισμό 28 των Κανονισμών Ασφαλείας είναι αποδεκτή η χρήση τηλεφώνου και επομένως μπορεί να δώσει οδηγίες σε ικανό πρόσωπο τηλεφωνικώς.

105.8 Θα πήγαινε ο ίδιος στον ΥΣ ΜΑ για να κάνει το pressure test. Στις 10:45 της 20.05.2021 πληροφορήθηκε για την ολοκλήρωση της δεκαετούς συντήρησης από τον Μιχαήλ. Του ανέφερε πως ήταν σε συνάντηση στην αποθήκη της ΑΗΚ στα Λατσιά και ότι θα ξεκινούσε. Ο ΥΣ ΜΑ ήταν στον δρόμο του προς τον ΥΣ ΕΛ αλλά είδε δύο αυτοκίνητα της ΑΗΚ σταθμευμένα στον ΥΣ ΜΑ καθώς και τον Νίκο Βασιλειάδη, πράγμα που τον έκανε να διερωτηθεί γιατί βρισκόταν εκεί. Επομένως σταμάτησε και κατέβηκε για να ρωτήσει. Διέσχισε το δρόμο και είδε τον Μιχαήλ και τον Ν. Βασιλειάδη. Ρώτησε τον Μιχαήλ εάν υπήρξε οποιοδήποτε πρόβλημα με τη διαδικασία της δεκαετούς συντήρησης και του ανέφερε ότι όλα πήγαν καλά. Ο λόγος που ρώτησε είναι επειδή διερωτήθηκε εάν προέκυψε κάποιο πρόβλημα και γι’ αυτό ήταν εκεί διότι ο ίδιος δεν έδωσε οδηγίες σε κανένα να μεταβεί στον ΥΣ ΜΑ.

105.9 Δεν είχε οπτική επαφή με τους διακόπτες και ούτε γνώριζε αν υπήρχαν πρόσωπα εντός του ΥΣ ΜΑ αφού δεν έδωσε καμία οδηγία να εκτελεστούν εργασίες εκεί. Το πιστοποιητικό άδειας εργασίας ακόμα δεν είχε ακυρωθεί.

105.10 Χαιρέτισε τον Ν. Βασιλειάδη ο οποίος του ανέφερε πως ήθελε να τον ρωτήσει κάτι για τον οδικό φωτισμό. Εκείνη τη στιγμή αντιλήφθηκε τον Κ. Κωνσταντίνου ο οποίος βρισκόταν λίγο πιο μέσα στον ΥΣ ΜΑ και οποίος εργαζόταν για χρόνια στον οδικό φωτισμό και θα μπορούσε να τους εξηγήσει. Ο Κ. Κωνσταντίνου ήρθε προς την είσοδο του ΥΣ ΜΑ εκεί που ήταν οι ασφάλειες οδικού φωτισμού και λόγω της στενότητας του χώρου ο ΜΥ1 και ο Ν. Βασιλειάδης βγήκαν έξω από τον υποσταθμό.

105.11 Εκείνη τη στιγμή έγινε το ατύχημα. Δεν γνώριζε ότι ο Αργυρού ήταν μέσα επειδή δεν του έδωσε καμία οδηγία να βρίσκεται εκεί και επειδή ήταν πίσω από την επίδικη ΜΔΒ και δεν φαινόταν. Όλα αυτά συνέβησαν εντός 30 δευτερολέπτων από την ώρα που έφθασε στον ΥΣ ΜΑ.

105.12 Ο Αργυρού με βάση το Πιστοποιητικό Ικανότητας του μπορούσε να εκτελέσει εργασίας γενικής φύσεως όπως να κατεβάσει το μηχάνημα του pressure test και να απλώσει τα καλώδια στο πάτωμα, δηλαδή ακίνδυνες προκαταρκτικές εργασίες και όχι να προβεί ο ίδιος σε pressure test ή να εκτελέσει χειρισμό πάνω σε ΜΔΒ.

105.13 Δεν έδωσε οδηγίες σε κανέναν να προβεί σε χειρισμό πάνω στο διακόπτη ούτε να μεταβεί στον ΥΣ ΜΑ.

105.14 Ο κάθε υπάλληλος εκπαιδεύεται σε αυτά που αφορούν τις εργασίες που θα κληθεί να εκτελέσει και όχι σε όλο τον εξοπλισμό.  Γι’ αυτόν τον λόγο υπάρχουν και τα Πιστοποιητικά Ικανότητας. Επομένως δεν ήταν πρακτικά εφικτό για την ΑΗΚ να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε καθότι δεν θα διδόταν ποτέ οδηγία στον Αργυρού να προβεί σε χειρισμούς.

105.15 Δεν τίθεται θέμα επιτήρησης από τον ίδιο καθότι δεν έδωσε οδηγία να εκτελεστεί εργασία. Διερωτήθηκε, αφού δεν έδωσα οδηγία να εκτελεστεί πως μπορώ να γνωρίζω πως εκτελείται για να την επιτηρήσω.

105.16 Οι οδηγίες ήταν να περιμένουν για να μεταβεί στον ΥΣ ΕΛ ώστε να ακυρώσει το πιστοποιητικό άδειας εργασίας. Δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι κάποιο μέλος της ομάδας θα αποφάσιζε να μην περιμένει.

105.17 Ο ενέργειες που οδήγησαν στο ατύχημα δεν σχετίζονται με το pressure test.

 

106.    Αναγνώρισε τις καταθέσεις που έδωσε στο ΤΕΕ (Τεκμήρια 27 και 28) και ανέφερε ότι συμφωνεί με το περιεχόμενο τους. Αναγνώρισε επίσης την κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 56.

 

107.    Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν έκανε κάτι για να διασφαλίσει ότι δεν θα μετέβαιναν οι εργοδοτούμενοι στον ΥΣ ΜΑ. Όταν ενημερώθηκε από τον Μιχαήλ ότι ολοκληρώθηκε η συντήρηση του ανέφερε μόνο ότι ξεκινά. Σε υποβολή ότι λογικό ήταν να ρωτήσει τα πρόσωπα που ήταν στον ΥΣ ΜΑ τι κάνουν εκεί αφού δεν έδωσε οδηγία και να τους βγάλει έξω, ο ΜΥ1 απάντησε ότι ήταν γι’ αυτό που ρώτησε τον Μιχαήλ αν πήγαν όλα καλά με τη δεκαετή συντήρηση και δεν υπήρχε χρόνος να αντιδράσει.

 

108.    Όταν ερωτήθηκε εάν η διαδικασία υπάρχει κάπου καταγεγραμμένη δηλαδή με ποιο τρόπο γίνεται το pressure test και αν θα πρέπει πρώτα να ακυρωθεί το πιστοποιητικό ο ΜΥ1 παρέπεμψε σε έγγραφα τα οποία κάνουν αναφορά σε pressure test ωστόσο χωρίς να αναφέρουν την διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται.  Επίσης, ο ΜΥ1 δέχθηκε ότι πουθενά δεν είναι καταγεγραμμένες οι παρακάμψεις που πρέπει να γίνουν για την διεξαγωγή του pressure test.

 

109.    Ο ΜΥ1 επέμεινε ότι δεν είχε περάσει περισσότερο από μισό λεπτό μέχρι την ώρα που κατέβηκε στον ΥΣ ΜΑ μέχρι την ώρα του ατυχήματος. Περαιτέρω, ανέφερε ότι θα έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη αν διεξάγονταν εργασίες ενώ ο ίδιος δεν έδωσε καμία οδηγία για να γίνουν εργασίες,  άρα δεν μπορούσε να επιβλέψει.

 

110.    Συμφώνησε ότι εκείνη περίοδο η Κατηγορούμενη αντιμετώπιζε πρόβλημα υποστελέχωσης.

 

111.    Στη φωτογραφία 2 του Τεκμηρίου 2 αναγνώρισε το όργανο VLF με το οποίο διενεργείται το pressure test και το καλώδιο του extension πάνω στο οποίο ήταν ενωμένο. Υποβλήθηκε πως η εικόνα αυτή δείχνει πως είχε εκκινήσει η προεργασία για τη διενέργεια του pressure test. Ο ΜΥ1 συμφώνησε ότι γινόταν χωρίς επιστασία η εργασία αλλά και χωρίς εντολές να γίνει η εργασία. Την επιστασία πρόσθεσε θα την έκανε το πρόσωπο που έδωσε οδηγία να γίνει η εργασία αλλά αφού δεν έδωσε κάνεις τέτοια οδηγία δεν υπήρχε επιστασία. Υποβλήθηκε ότι αφού ήταν εκεί και επειδή ήταν φανερό ότι γινόταν η προεργασία έπρεπε να τους πει να εξέλθουν του σταθμού αν δεν είχε δώσει οδηγία. Ο ΜΥ1 απάντησε ότι δεν πρόλαβε καν να δει τι έγινε.

 

112.    Σε σχέση με τη ΓΕΚ ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τι περιλαμβάνει σε σχέση με το pressure test και δεν είναι το δικό του τμήμα που ασχολείται με αυτά τα ζητήματα.

 

113.    Υποβλήθηκε από τον συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής ότι ο ΜΥ1 είχε ευθύνη διότι, όχι σκόπιμα αλλά λόγω του ενδεχομένως να ήταν αυτή η διαδικασία που εφάρμοζε η Κατηγορούμενη, δεν απέτρεψε τους εργοδοτούμενους από του να εκτελέσουν εργασία στον ΥΣ ΜΑ προκειμένου να μην συμβεί το ατύχημα.  Ο ΜΥ1 διαφώνησε και ανέφερε ότι δεν έχει ευθύνη διότι δεν έδωσε καμία οδηγία να εκτελεστεί χειρισμός ή οτιδήποτε άλλο στον ΥΣ ΜΑ.  Δεν έδωσε οδηγίες να μην εκτελεστεί εργασία. Ανέφερε ότι δεν μπορούμε να δίδουμε οδηγίες να μην εκτελέσετε μια εργασία σε άτομα που έχει χρόνια που εργάζονται στην ΑΗΚ και γνωρίζουν τις διαδικασίες.

 

114.    Τέλος, υποβλήθηκε ότι αν ήταν πιο επιμελής ή πιο αυστηρός το ατύχημα ενδεχομένως να μην συνέβαινε. Ο ΜΥ1 διαφώνησε και με αυτήν την υποβολή καθότι δεν είχε προλάβει να καταλάβει τι γίνεται στον ΥΣ ΜΑ. Πρόσθεσε ότι δεν πρόσεξε τα καλώδια του VLF που ήταν στο πάτωμα και υποβλήθηκε από τον κ. Προδρόμου ότι έπρεπε να τα προσέξει διότι ήταν μέρος της δουλειάς του ως ανώτερος υπεύθυνος που ήταν.

 

vi.        ΜΥ2 – Χριστόφορος Γεωργιάδης

 

115.    Ο ΜΥ2 είναι Βοηθός Διευθυντής Περιφέρειας Λευκωσίας Κερύνειας Μόρφου και προϊστάμενος της Υποδιεύθυνσης Κατασκευών και Συντήρησης Δικτύου Διανομής. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν διοικητικά προϊστάμενος των εμπλεκομένων στο ατύχημα προσώπων στο Τμήμα Υπόγειων και Εναέριων Κατασκευών.

 

116.    Κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Β) στην οποία αναφέρει πως δίδει μαρτυρία ως «μάρτυρας γεγονότων όσο και ως εμπειρογνώμονας» σε ζητήματα ηλεκτρολογίας, ζητήματα ασφάλειας και υγείας καθώς και ως εμπειρογνώμονας σε ζητήματα που άπτονται της εκπαίδευσης του προσωπικού της ΑΗΚ.

 

117.    Ακολούθως επεξηγεί γιατί είναι εμπειρογνώμονας σε ζητήματα ηλεκτρολογίας και αναφέρεται στην πείρα του και την εκπαίδευση του ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Σε σχέση με ζητήματα ασφάλειας και υγείας αναφέρει ότι έχει παρακολουθήσει δεκάδες ώρες διαπιστευμένων προγραμμάτων και σεμιναρίων και εκπαιδεύτηκε ως ΕΣΥΠΠ. Αναφέρει πως είναι πρόεδρος τριών τοπικών επιτροπών ασφάλειας και υγείας της ΑΗΚ.  Σε σχέση με την εκπαίδευση στον τομέα που αφορά τις εργασίες του τμήματος του αναφέρει έχει εκπαιδεύσει τουλάχιστον δέκα μηχανικούς και τους πρότεινε να παρακαθίσουν επιτυχώς τις διάφορες εξετάσεις της ΑΗΚ για την απόκτηση πιστοποιητικού πλήρους εξουσιοδότησης.

118.    Κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ο προϊστάμενος του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης Δικτύου και παρότι δεν είχε προσωπική ανάμιξη και εμπλοκή στη συγκεκριμένη εργασία τη συγκεκριμένη μέρα μπορεί να έχει αντίληψη των γεγονότων.

 

119.    Στη δήλωση του αναφέρει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα αναφορικά με την εκπαίδευση των. Αργυρού και Μιχαήλ:

 

119.1 Αναφέρθηκε στην εκπαίδευση  και την επαγγελματική σταδιοδρομία του Μιχαήλ στην Κατηγορούμενη. Ο Μιχαήλ ήταν Μηχανικός Δικτύου, βοηθός του Αβρααμίδη και ήταν υπό εκπαίδευση. Το πιστοποιητικό ικανότητας του του επέτρεπε να εκτελεί συγκεκριμένες εργασίες και μόνο μετά από οδηγίες Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. Η μετακίνηση των μηχανικών και τεχνιτών από το ένα τμήμα στο άλλο (εναέριο και υπόγειο) είναι αναγκαία και θεμιτή.

119.2 Η εκπαίδευση δεν μπορεί να γίνει με μαθήματα αλλά μόνο με την άμεση επαφή και εξοικείωση με τον εξοπλισμό. Η διαδικασία εκπαίδευσης μηχανικών παίρνει δύο με τρία χρόνια. Αρχικά συνοδεύουν τους πλήρως εξουσιοδοτημένους μηχανικούς στις εργασίες του δικτύου και αργότερο εκτελούν και οι ίδιοι κάποιες εργασίες για σκοπούς εκπαίδευσης μετά από οδηγίες του πλήρως εξουσιοδοτημένου προσώπου.

119.3 Θεωρεί ότι ο Μιχαήλ ήταν έτοιμος να γίνει πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και κατανοούσε πλήρως τις διαδικασίες και τους κινδύνους σε σχέση με αυτές.

119.4 Ο Μιχαήλ έτυχε εκπαίδευσης στον χειρισμό διακοπτών Ormazabal αρχικά πάνω σε νεκρό εξοπλισμό στις αποθήκες της ΑΗΚ. Επίσης λάμβανε καθημερινά μέρος σε εργασίες δικτύου και εκτελούσε χειρισμούς σε ενεργό εξοπλισμό.

119.5 Ο Μιχαήλ προσπάθησε να δημιουργήσει εσφαλμένες εντυπώσεις ενώ γνωρίζει πολύ καλά ότι η εκπαίδευση γίνεται “hands on” και “on site”. Τα εγχειρίδια και οι κανονισμοί ασφαλείας είναι διαθέσιμοι.

119.6 Κατά την άποψη του το δυστύχημα εν έγινε λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης των Βοηθών Μηχανικών Δικτύου ή των Τεχνιτών.

119.7 Ο Αργυρού εργαζόταν ως τεχνίτης συνενωτής καλωδίων στο Τμήμα Υπογείων Καλωδίων. Ο  Αργυρού προθυμοποιήθηκε ο ίδιος να συμμετέχει στο νέο συνεργείο συντήρησης υποσταθμών.

119.8 Τα καθήκοντα του Αργυρού δεν περιλαμβάνουν τον χειρισμό εξοπλισμού μέσης τάσης  και γι’ αυτό δεν έχει τύχει εκπαίδευσης στο αντικείμενο.

119.9 Στην προκειμένη περίπτωση με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του μπορούσε να μεταφέρει με το υπηρεσιακό όχημα τη συσκευή του pressure test στον ΥΣ ΜΑ και να προχωρήσει στην ετοιμασία του για χρήση από το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. Με τον όρο ετοιμασία εννοεί να αποσυσκευάσει το όργανο και να συνδέσει πάνω του κάποια καλώδια ελέγχου, χωρίς ωστόσο να το θέσει σε λειτουργία ή να προχωρήσει σε οποιαδήποτε εργασία στον υπό έλεγχο διακόπτη και καλώδιο μέσης τάσης.

119.10 Ο Αργυρού επειδή εργαζόταν μια ζωή υπό επικίνδυνες συνθήκες χωρίς αμφιβολία γνώριζε τον κίνδυνο να επέμβει σε εξοπλισμό για τον οποίο δεν τον κάλυπτε το πιστοποιητικό εξουσιοδότησης του. Είναι άγνωστο γιατί αποφάσισε εκείνη την ημέρα να αψηφήσει τον κίνδυνο.

119.11 Το επίδικο ατύχημα δεν συνέβη λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης αλλά λόγω υπέρβασης εξουσίας και επειδή αγνόησε ο Αργυρού την εκπαίδευση του. Αν ενεργούσε εντός των αρμοδιοτήτων του με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του δεν θα συνέβαινε το ατύχημα. Δεν αντιλαμβάνεται τι περισσότερο μπορούσε να κάνει η Κατηγορούμενη

119.12 Επίσης κατηγόρησε την Κατηγορούσα Αρχή ότι δεν συμπεριφέρθηκε δίκαια έναντι της Κατηγορούμενης καθότι έπαιρνε καταθέσεις από αναρμόδιους λειτουργούς της ΑΗΚ για να δημιουργήσει «ένα μωσαϊκό από φράσεις» να τις προσθέσει στην έκθεση και να τις χρησιμοποιήσει για να την καταδικάσει. Αναφέρθηκε στην κατάθεση του κ. Καραβά και σε κατάθεση από τον κ. Κυπρίδημο (ο οποίος ωστόσο δεν έδωσε κατάθεση). Προσάπτει επίσης μομφή στην Κατηγορούσα Αρχή ότι υποβάλλει ερωτήσεις εκτός πλαισίου, «στο πόδι» με σκοπό να εκμαιεύσει φράσεις πάλι εκτός πλαισίου και να τις χρησιμοποιήσει εναντίον της.

119.13 Η θέση του ΤΕΕ ότι ο Αργυρού παρακολούθησε εκπαίδευση στους διακόπτες Lucy δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα καθότι ο Αργυρού ήταν απλώς παρόν όταν ο Άγγλος τεχνικός της Lucy είχε αποσυναρμολογήσει ένα διακόπτη που παρουσίασε βλάβη. Ο Αργυρού δεν θα μπορούσε ποτέ να χειριστεί διακόπτη χωρίς οδηγίες γιατί απλούστατα δεν είχε πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού.

 

120.    Οι θέσεις του ΜΥ2 σε σχέση με την ΓΕΚ συνοψίζονται ως ακολούθως:

 

120.1    Η ΑΗΚ διαθέτει γραπτή εκτίμηση κινδύνων η οποία συντάχθηκε το 2009 από εξωτερικούς συμβούλους σε συνεργασία με το προσωπικό της Κατηγορούμενης, που καλύπτει το φάσμα των δραστηριοτήτων του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης (Τεκμήριο 43).  

120.2    Κατά την ημέρα του ατυχήματος ήταν σε ισχύ η ΓΕΚ με τίτλο Δεκαετής Συντήρηση Υποσταθμών Διανομής με ημερ. Αναθεώρησης 30.10.2009.

120.3    Ως εμπειρογνώμονας θεωρεί ότι η ΓΕΚ ήταν κατάλληλη, δεν είχε οποιεσδήποτε ελλείψεις και δεν συνέβαλε ούτε κατ’ ελάχιστο στην πρόκληση του ατυχήματος.

120.4    Κατά την θέση του η ΓΕΚ δεν έχει ως σκοπό να καταγράψει τις διαδικασίες και ούτε αποτελεί οδηγό ή εγχειρίδιο για το πως θα εκτελεστεί μια συγκεκριμένη διαδικασία.

120.5    Η ΓΕΚ περιλαμβάνει αναφορά στη σελ. 5 αυτής στον κίνδυνο από «ηλεκτρικές εγκαταστάσεις και εξοπλισμούς» και την «εργασία κοντά σε ενεργά κυκλώματα» και υπάρχουν 11 εφαρμοζόμενα μέτρα για αντιμετώπιση του κινδύνου περιλαμβανομένης της διαδικασίας ασφάλισης / απασφάλισης, γείωση, σημάνσεις εργασία από εξειδικευμένα πρόσωπα, χρήση κατάλληλων εργαλείων. Εν ολίγοις, ο κίνδυνος καταγράφηκε και τα μέτρα που προτάθηκαν για την αντιμετώπιση του ήταν κατάλληλα..

120.6    Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος κίνδυνος από το pressure test για να πρέπει να καταγραφεί. Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας υπάρχει σε κάθε εργασία της ΑΗΚ.

120.7    Εάν ισχύει η θέση του ΤΕΕ σημαίνει ότι η ΓΕΚ για να είναι πλήρης θα πρέπει να κάνει αναφορά σε εκατοντάδες διαδικασίες και θα κατέληξαν οι ΓΕΚ να είναι «τόμοι ολάκεροι, ατέρμονες και θα καταντούσαν step by step εγχειρίδια εκτέλεσης εργασίας και όχι ΓΕΚ».

120.8    Το ίδιο ισχύει και για την παράκαμψη που πρέπει να γίνει στον διακόπτη Οrmazabal. Η παράκαμψη δεν φέρει κάποια αυξημένη επικινδυνότητα αλλά είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο διακόπτης.

120.9    Ούτε και το ότι πρέπει να ενσωματωθούν εγχειρίδια στη ΓΕΚ συμφωνεί.  Η ΓΕΚ δεν πρέπει να καταστεί εκπαιδευτικός οδηγός. Αν ισχύουν τα όσα αναφέρει το ΤΕΕ η ΓΕΚ θα ήταν τόσο μεγάλη που δεν θα μπορούσες να τη σηκώσεις. Η ΓΕΚ δεν πρέπει να συγχέεται με την εκπαίδευση.

120.10 Κατά την θέση του το ΤΕΕ επιχειρεί να δημιουργήσει «απαιτήσεις» που δεν προνοούνται σε μια ΓΕΚ.

 

121.    Κατά την αντεξέταση του αμφισβητήθηκε το κατά πόσον είναι εμπειρογνώμονας σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας και το κατά πόσον έχει γνώση των γεγονότων για να μπορεί να εκφέρει άποψη επί αυτών.

 

122.    Παραδέχθηκε ότι το συνεργείο της δεκαετούς συντήρησης δεν ήταν πλήρες και σε συμμόρφωση με τους κανονισμούς της ΑΗΚ αλλά πρόσθεσε ότι ήταν ικανό.

 

123.    Σε σχέση με την εκπαίδευση των μηχανικών δεν υπάρχει κάποιο διαγώνισμα ή κάποιος τρόπος τεκμηρίωσης των γνώσεων εκτός από τη διαπίστωση της επιτροπής που τον εξετάζει σε προφορικό επίπεδο.

 

124.    Σε κάποιο σημείο παραδέχθηκε ότι οι τεχνίτες θα πρέπει να μπορούν αναγνωρίζουν τους κίνδυνους πάνω σε ένα διακόπτη. Περαιτέρω, ανέφερε πως δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα ποιος έκανε του χειρισμούς που έγιναν πριν το ατύχημα.

 

125.    Παραδέχθηκε ότι ο κ. Καραβάς  ήταν το αρμόδιο πρόσωπο για την εκπαίδευση και στην ουσία δεν έχει παράπονο από το ΤΕΕ.

 

126.    Σε σχέση με τη διαδικασία της παράκαμψης πάνω σε διακόπτη ανέφερε ότι δεν περιλαμβάνεται στο εγχειρίδιο του διακόπτη. Με την παράκαμψη κατά κάποιον τρόπο ξεγελάς τον διακόπτη για να μπορέσεις να κάνεις τη δουλειά σου. Αυτοί που πρέπει να γνωρίζουν πως να το κάνουν ξέρουν. Η τεκμηρίωση είναι ότι για 25 χρόνια γινόταν το ίδιο πράγμα χωρίς ατύχημα και επειδή έγινε ένα ατύχημα δεν σημαίνει ότι πρέπει να φταίξει η ΑΗΚ.

 

127.    Κατά την αντεξέταση του επίσης παραδέχθηκε πως η ΓΕΚ (Τεκμήριο 43) παραπέμπει λανθασμένα στη παλαιά οδηγία ΕΝG3/44/98 η οποία αντικαταστάθηκε από την Ο-ΔΙ-009

 

128.    Αναγνώρισε επίσης την κατάθεση του που έδωσε στο ΤΕΕ (Τεκμήριο 29). Ενώ αρχικά ανέφερε πως έγινε διαβεβαίωση πως δεν επρόκειτο περί κατάθεσης «για δικαστήριο»  αποδέχθηκε πως τους επεξηγήθηκε πως επρόκειτο περί κατάθεσης που αποσκοπεί στη διερεύνηση των γεγονότων του ατυχήματος.

 

129.    Υποβλήθηκε από τον κ. Προδρόμου ότι ήρθε στο Δικαστήριο με απώτερο σκοπό να βοηθήσει την Κατηγορούμενη της οποίας είναι στέλεχος, ότι δεν υπήρξε η αναγκαία επιτήρηση προκειμένου να αποτραπεί το ατυχές αυτό περιστατικό και ότι με τη μαρτυρία του προσπαθεί να αποφύγει και τις δικές του ευθύνες καθότι ήταν ο λειτουργός ελέγχου συστήματος. Ο ΜΥ2 απέρριψε όλες τις προαναφερόμενες υποβολές. 

 

Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ

 

130.    Αφού συνοψίσθηκε η προσκομισθείσα μαρτυρία προχωρώ με την αξιολόγηση της. Είχα την ευκαιρία να ακούσω με προσοχή τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιόν μου και να παρακολουθήσω τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο. Σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η εντύπωση την οποία αφήνει ο μάρτυρας στο δικαστήριο, θετική ή δυσμενής, είναι παράγων εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας (C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου (1999) 1 Α.Α.Δ. 1273). Παρακολούθησα, μεταξύ άλλων, την εμφάνιση και συμπεριφορά των μαρτύρων ενόσω καταθέταν, τις αντιδράσεις τους, κατά πόσο δηλαδή ήταν φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο με τον οποίο απαντούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητα τους, την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, την αμεσότητα και αυθορμητισμό κατά την κατάθεση τους και το κατά πόσον υπεκφεύγαν.

 

131.    Παρότι ο σταθερός λόγος και η ήρεμη συμπεριφορά μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας τους (Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1797). Η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα και πειστικότητά της και με βάση τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Ομήρου v. Δημοκρατίας (2001) 2 Α.Α.Δ. 506.)

 

132.    Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά αλλά αντιπαραβάλλεται και διερευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές. Επιπρόσθετα, οι θέσεις των μαρτύρων έχουν τύχει αντιπαραβολής με την πραγματική μαρτυρία η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου.

 

133.    Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Kadis v. Nicolaou (1986) 1 C.L.R 212, 216 και Χρίστου ν. Khoreva (2002) 1(A) Α.Α.Δ. 45). Έχει νομολογηθεί πως για να καταστραφεί η αξιοπιστία ενός μάρτυρα οι αντιφάσεις στη μαρτυρία του θα πρέπει να είναι ουσιαστικές. Οι δε αντιφάσεις σε λεπτομέρειες ενδεχόμενα να ενισχύουν την φιλαλήθεια του μάρτυρα διότι αυτό δείχνει την έλλειψη προσχεδιασμού στην εκδοχή του (Κουδουνάρης ν Αστυνομίας (1991) 2 Α.Α.Δ 320).  

 

134.    Επιπρόσθετα, όπως έχει εξηγηθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το ζήτημα του βάρους της απόδειξης είναι καθαρά διακριτό από το έργο της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας των μαρτύρων απολήγει στη διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων, οπότε, με αυτά ως δεδομένα, εξετάζεται αν εκείνος που έχει το βάρος της απόδειξης το απέσεισε (Αθανασίου v. Κουνούνη (1997) 1 Α.Α.Δ. 614).

 

135.    Πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι οι υποβολές από αφ’ εαυτού δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν μετέωροι ισχυρισμοί (Ησαϊας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας (2012) 2 Α.Α.Δ. 640).

 

i.          Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ1

 

136.    Ο ΜΚ1 προκάλεσε στο Δικαστήριο θετική εντύπωση τόσο ως μάρτυρας όσο και ως εμπειρογνώμονας επί θεμάτων ασφάλειας και υγείας στην εργασία. Είχε γνώση για τα όσα κατέθετε και έδιδε τεκμηριωμένες απαντήσεις. Περιέγραψε με σαφήνεια, σταθερότητα, θετικότητα και συνεκτικότητα τα επίδικά γεγονότα ως αυτά προέκυψαν από τη διερεύνηση από τον ίδιο των συνθηκών του δυστυχήματος.

 

137.    Ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστικός μεταφέροντας στο Δικαστήριο τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στο ατύχημα με βάση τις καταθέσεις τις οποίες συνέλεξε και τις διαπιστώσεις και παρατηρήσεις του αφού επιθεώρησε το χώρο και έλαβε φωτογραφίες. Από τη μαρτυρία του και την Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος διαφάνηκε πως η διερεύνηση του ατυχήματος ήταν πλήρης, ολοκληρωμένη  και αντικειμενική.

 

138.    Στο Δικαστήριο παρείχε μια πλήρη και ειλικρινή εικόνα των όσων προηγήθηκαν και ακολούθησαν μετά το επίδικο ατύχημα. Επεξηγούσε με απλό και κατανοητό τρόπο τους διάφορους χειρισμούς οι οποίοι έπρεπε να λάβουν χώρα, τον λανθασμένο χειρισμό ο οποίος έλαβε χώρα και οδήγησε στο δυστύχημα καθώς και τα μέτρα τα οποία έπρεπε να είχαν ληφθεί για την αποτροπή του ατυχήματος. Παράλληλα, ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός να μην εκφέρει άποψη σε ζητήματα τα οποία δεν ενέπιπταν εντός της σφαίρας της δικής του γνώσης εμπλοκής και πραγματογνωμοσύνης.

 

139.    Δεν υπήρχε ίχνος υπερβολής στη μαρτυρία του, αντιθέτως έδωσε την εικόνα ενός προσώπου το οποίο προσήλθε στο Δικαστήριο για να αναφέρει σε τι ενέργειες προέβη για τη διερεύνηση του ατυχήματος και ποια ήταν τα ευρήματα του με αντικειμενικότητα.

 

140.    Σημειώνω ότι έδωσε μαρτυρία ως πραγματογνώμονας σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας και στη διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων. Δεν αμφισβητήθηκε ότι έχει δεκαοκτώ χρόνια εμπειρίας στη διερεύνηση ατυχημάτων ως επιθεωρητής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Δεν αμφισβητήθηκε επίσης ότι κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού. Ο συνδυασμός των δύο θεωρώ ότι τον καθιστά το κατάλληλο πρόσωπο να εκφέρει άποψη σε σχέση με το ατύχημα. Αμφισβητήθηκε το κατά πόσον ήταν σε θέση να γνωρίζει πως λειτουργεί ο διακόπτης φορτίου δεδομένου του ότι μόνο η ΑΗΚ μπορεί να έχει πρόσβαση σε τέτοιο εξοπλισμό. Ο ΜΚ1 με τις απαντήσεις του και δεδομένου του ότι είναι και ο ίδιος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός έπεισε το Δικαστήριο ότι είχε την απαραίτητη κατανόηση του πως λειτουργούσε ο επίδικος εξοπλισμός και σε συνδυασμό με την εμπειρία του στη διερεύνηση ατυχημάτων και γνώση των ζητημάτων της ασφάλειας και υγείας στην εργασία, θεωρώ πως ήταν το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για να δώσει μαρτυρία σε σχέση με το ατύχημα, την επάρκεια επίβλεψης, εκπαίδευσης και της ΓΕΚ. 

 

141.    Έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας (Evangelou v. Ambizas (1982) 1 C.L.R. 41), λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα του ΜΚ1, την εκπαίδευση του, την πείρα και την γνώση του, αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι, ο ΜΚ1 είναι εμπειρογνώμονας στα θέματα που άπτονται και αφορούν την ασφάλεια και υγεία εργαζομένων σε χώρους εργασίας. Συνεπώς, κατ΄ εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του (Νικολάου ν. Σταύρου (1992) 1 Α.Α.Δ. 746).

 

142.    Επομένως, η μαρτυρία του θα αντικριστεί και θα αξιολογηθεί λαμβανομένων υπόψη των αρχών που διέπουν την αξιολόγηση και προσέγγιση εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. Η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών που αξιολογούνται οι υπόλοιποι μάρτυρες (Καουρής v Δημητρίου κ.α (2008) 1 Α.Α.Δ. 967). Στην ίδια υπόθεση λέχθηκε ότι οι εμπειρογνώμονες εφοδιάζουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, τα οποία θα  επιτρέψουν σε αυτό να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων του ώστε αυτό να είναι σε θέση να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία.   

 

143.    Σημειώνεται ότι το κατά πόσον υπήρχε επαρκής επίβλεψη, αν οι εργοδοτούμενοι ήταν επαρκώς εκπαιδευμένοι και η επάρκεια της ΓΕΚ είναι τα επίδικα ζητήματα για τα οποία θα αποφασίσει το Δικαστήριο -  το έσχατο συμπέρασμα. Μάρτυς δεν μπορεί να καταθέσει για το έσχατο συμπέρασμα (ultimate issue) για το οποίο καλείται να αποφανθεί το Δικαστήριο (βλ. Το Δίκαιο της Απόδειξης, 2^η έκδοση των Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη, σελ. 603, υπό τον τίτλο «Πραγματογνώμονες και Έσχατο Συμπέρασμα). Παρότι ο μάρτυρας καλείται για να δώσει μαρτυρία και όχι να εκδικάσει την υπόθεση, μερικές φορές είναι αναπόφευκτη η τοποθέτηση πραγματογνώμονα επί του εσχάτου συμπεράσματος. Η παρούσα υπόθεση και εν γένει αυτού του είδους υποθέσεις που αφορούν την επάρκεια ή μη μέτρων και ενεργειών του εργοδότη για την διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας στο χώρο εργασίας δικαιολογούν την αποδοχή γνώμης ενός προσώπου το οποίο διερεύνησε μεγάλο αριθμό ατυχημάτων από αυτή την σκοπιά σε σχέση με την επάρκεια των μέτρων τα οποία λήφθηκαν και αυτών τα οποία έπρεπε να ληφθούν. Αυτό χωρίς να σημαίνει ότι το Δικαστήριο δεν θα αξιολογήσει τη μαρτυρία του πραγματογνώμονα. Τα προαναφερόμενα ισχύουν για όλους τους μάρτυρες οι οποίοι έδωσαν μαρτυρία (και) ως πραγματογνώμονες.

 

144.    Ο ΜΚ1 έδιδε σαφείς, άμεσες και κατατοπιστικές απαντήσεις για να υποστηρίξει τις θέσεις του και παρέπεμπε σε συγκεκριμένα σημεία του μαρτυρικού υλικού που συνέλεξε, για να τεκμηριώσει τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματά του, χωρίς να προσπαθήσει να αποφύγει ή να αποκρύψει οποιαδήποτε πτυχή της μαρτυρίας που εξασφάλισε.

 

145.    Σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν επιχείρησε να αλλοιώσει ή να παραποιήσει την εικόνα της μαρτυρίας που εξασφάλισε. Απαντούσε αυθόρμητα και χωρίς ενδοιασμούς τις ερωτήσεις οι οποίες υποβλήθηκαν και κατά την αντεξέταση του από τον ευπαίδευτο συνήγορο του Κατηγορούμενου παρέμεινε σταθερός  και έδιδε πειστικές απαντήσεις. Θεωρώ ότι ουδόλως κλονίστηκε κατά την αντεξέταση.

 

146.    Η ειλικρίνεια του φαίνεται από το ότι όταν ερωτήθηκε αν θεωρεί πως η διερεύνηση στην οποία προέβη είναι δίκαιη και αντικειμενική ο μάρτυρας απάντησε κατά τρόπο που φαινόταν ότι δεν θεωρεί πως είναι το αρμόδιο πρόσωπο για να κρίνει την επάρκεια και αντικειμενικότητα της Έκθεσης που ετοίμασε. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ετοίμασε μια έκθεση στην οποία παρατίθενται τα γεγονότα και οι διάφορες διαπιστώσεις. Δεν συμμερίζομαι τη θέση της Υπεράσπισης ότι ο μάρτυρας παραδέχθηκε ότι η διερεύνηση στην οποία προέβη δεν είναι δίκαιη. Το κατά πόσον η διερεύνηση ήταν ορθή και αντικειμενική θα αποφασιστεί από το Δικαστήριο. Θεωρώ ότι ο ΜΚ1 αυτό εννοούσε και η απάντηση του δείχνει την ειλικρίνεια του.

 

147.    Σημειώνω ότι σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν διαφάνηκε ότι δεν ήταν αντικειμενικός. Δεν ευσταθεί το ότι ο ΜΚ1 ανέφερε ή άφησε να νοηθεί ότι η Κατηγορούμενη έδωσε οδηγίες στον Αργυρού να προχωρήσει με τη διεξαγωγή του Pressure Test. Τουναντίον, ο ΜΚ1 ανέφερε πως δεν εντόπισε πουθενά ότι δόθηκαν οδηγίες να διεξαχθεί Pressure Test χωρίς την παρουσία του κ. Αβρααμίδη (π.χ. σελ. 13, γραμμή 29, σελ. 14, γραμμές 4 και 5 και σελ. 15 γραμμή 25, πρακτικών 19.11.2024).

 

148.    Μάλιστα, έδωσε και απαντήσεις οι οποίες ευνοούσαν την Υπεράσπιση πράγμα το οποίο ενισχύει τη φιλαλήθεια του, δείχνει την έλλειψη προσχεδιασμού στη μαρτυρία του αλλά και την αντικειμενικότητα του. Για παράδειγμα σε σχέση με το κατά πόσον ακυρώθηκε το Πιστοποιητικό Εργασίας ανέφερε πως δεν προκάλεσε το ατύχημα. Η συμπερίληψη στην Έκθεση Τεκμήριο 1  αυτού του γεγονότος έγινε επειδή ακριβώς είναι ένα γεγονός.

 

149.    Επίσης, ανέφερε πως όντως ο Αργυρού εκτελούσε εργασίες πέραν του πιστοποιητικού ικανότητας του θέση η οποία είναι αντίθετη από αυτήν της ΜΚ2 καθώς και αντίθετη με μεταγενέστερες απαντήσεις του ΜΚ1 επί του ζητήματος. Παρά ταύτα, δεν θεωρώ πως αυτό αποτελεί ουσιώδη αντίφαση δεδομένου του ότι ως θα επεξηγηθεί ακολούθως δεν είναι αυτό το οποίο εξετάζει το Δικαστήριο.

 

150.    Επομένως, δεν θεωρώ ότι ο ΜΚ1 υπέπεσε σε οποιαδήποτε ουσιώδη αντίφαση κατά την αντεξέταση του. Αντιθέτως ήταν ιδιαιτέρως σταθερός στις θέσεις του.

 

151.    Δεν θεωρώ πως το ότι ο ΜΚ1 ανέφερε επανειλημμένα πως δεν μπορεί να γνωρίζει μετά βεβαιότητας ότι ήταν ο Αργυρού που προέβη σε χειρισμό και στην ουσία προκάλεσε το ατύχημα, αποτελεί απροθυμία του ΜΚ1 να απαντήσει σε μια απλή ερώτηση ως εισηγείται η Υπεράσπιση. Κατ᾽ αρχάς, θεωρώ ότι ο ΜΚ1 ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός να μην εκφέρει γνώμη από τη στιγμή που δεν μπορεί να είναι βέβαιος. Κατά δεύτερον, το ποιος έκανε τον χειρισμό ο οποίος προκάλεσε το ατύχημα δεν είναι κύριο επίδικο ζήτημα που πρέπει να αποφασιστεί. Ως θα προσπαθήσω να εξηγήσω στις επόμενες ενότητες, το πως προκλήθηκε το ατύχημα και ποιος είχε την ευθύνη στην ουσία αποτελεί ένα παρεμφερές ζήτημα (side issue).

 

152.    Οι απαντήσεις του ως προς την εκπαίδευση ήταν τεκμηριωμένες και πειστικές. Σε σχέση με τον Αργυρού ανέφερε πολύ εύστοχα ότι έπρεπε τουλάχιστον να του επεξηγηθούν τα μέρη του διακόπτη ώστε να μπορεί να αντιληφθεί τον κίνδυνο αφού όντως δικαιούτο να προβεί στην προεργασία για την διεξαγωγή του Pressure Test όπως και έγινε. Η θέση του συνάδει με την κοινή λογική και την ανθρώπινη εμπειρία. Ο Αργυρού ήταν σε καθημερινή επαφή με τέτοιους διακόπτες έστω και αν δεν δικαιούτο να προβαίνει σε χειρισμούς επί αυτών.

 

153.    Οι θέσεις του σε σχέση με τη επάρκεια της ΓΕΚ στην ουσία επιβεβαιώνονται και από την Έκθεση της Κατηγορούμενης. Ως προς το ζήτημα αιτιώδους συνάφειας που εγέρθηκε, παρά το γεγονός ότι δεν χρειάζεται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράλειψης διάθεσης πλήρους ΓΕΚ και του ατυχήματος, ο ΜΚ1 έδωσε θεωρώ σαφείς και λογικές απαντήσεις.   Ακόμα και ένα πρόσωπο το οποίο δεν μπορούσε να εκτελέσει κάποιους χειρισμούς έπρεπε να την διαβάσει για να ξέρει ότι δεν μπορεί να τους εκτελέσει. H παράκαμψη για παράδειγμα έπρεπε να καταγράφεται στη ΓΕΚ και να επεξηγούνται οι κίνδυνοι. Ο ΜΚ1 ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι εργασίες αυτές ήταν ένα μέτρο μακριά του, μισό μέτρο μακριά του. Πως εν τον αφορούσε;» Οι θέσεις του συνάδουν τόσο με την κοινή λογική όσο και με την πραγματικότητα.

 

154.    Το ίδιο και σε σχέση με την επίβλεψη. Έδωσε σαφείς, πειστικές απαντήσεις που συνάδουν με την κοινή λογική. Εξήγησε ότι ο Μιχαήλ δεν μπορούσε να επιτηρεί τον Αργυρού καθότι θα εκτελούσε και ο ίδιος εργασίες με τον ίδιο εξοπλισμό. Ήταν επίσης εκπαιδευόμενος άρα πως θα μπορούσε να επιτηρεί; Σημειώνω ότι στην ουσία δεν αμφισβητήθηκε το ότι δεν υπήρχε επίβλεψη. Η θέση της Υπεράσπισης είναι ότι δεν έπρεπε να διενεργηθεί το Pressure Test από τον Αργυρού χωρίς επίβλεψη και ότι δεν δόθηκαν οδηγίες για την εκτέλεση του.

 

155.    Σημειώνω επίσης ότι μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του ΜΚ1 δεν είχε αμφισβητηθεί. Τα γεγονότα που οδήγησαν στο δυστύχημα δεν έχουν κατ᾽ ουσίαν αμφισβητηθεί. Ούτε και το ποιοι ήταν παρόντες όταν έγινε το δυστύχημα έχει αμφισβητηθεί αλλά ούτε και το ότι έγιναν λανθασμένοι χειρισμοί με τραγικές συνέπειες.

 

156.    Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία του ΜΚ1 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στην ολότητα της. Κατά την κρίση μου η μαρτυρία του ΜΚ1 αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθώ σε αυτή για σκοπούς συναγωγής ευρημάτων.

 

ii.         Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ2

 

157.    Η ΜΚ2 προκάλεσε ιδιαίτερα καλή εντύπωση στο Δικαστήριο καθότι κατά την μαρτυρία της ήταν σαφής, κατατοπιστική και μπορούσε να εξηγήσει με απλά λόγια τεχνικά θέματα και να εφοδιάσει με αυτόν το τρόπο το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, τα οποία θα επιτρέψουν σε αυτό να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων της ώστε αυτό να είναι σε θέση να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία.

 

158.    Περιέγραψε με σαφήνεια, σταθερότητα, θετικότητα και συνεκτικότητα τις συνθήκες του ατυχήματος, την ανάγκη για επιτήρηση των εργασιών, το πόσο σημαντική είναι η ΓΕΚ και το πως διασυνδέεται με την εκπαίδευση. Οι θέσεις της ήταν πλήρως τεκμηριωμένες και λογικές και χρησιμοποιούσε παραδείγματα για την καλύτερη κατανόηση αυτών προσδίδοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο θετικότητα και πειστικότητα στη μαρτυρία της.

 

159.    Έδωσε μαρτυρία ως πραγματογνώμονας και η πραγματογνωμοσύνη της δεν είχε αμφισβητηθεί κατά την μαρτυρία της. Η ΜΚ2 είναι και η ίδια ηλεκτρολόγος μηχανικός αλλά και ειδική σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας. Οι απαντήσεις της έπεισαν πλήρως το Δικαστήριο ότι είχε την απαραίτητη κατανόηση του πως λειτουργούσε ο επίδικος διακόπτης καθώς και το όργανο VLF και σε συνδυασμό με την εμπειρία της και γνώση των ζητημάτων της ασφάλειας και υγείας στην εργασία, θεωρώ πως ήταν το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για να δώσει μαρτυρία σε σχέση με το ατύχημα, την επάρκεια επίβλεψης, εκπαίδευσης και την ΓΕΚ. 

 

160.    Έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα της, την πείρα και την γνώση της, αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η ΜΚ2 είναι εμπειρογνώμονας στα θέματα που άπτονται και αφορούν την ασφάλεια και υγεία εργαζομένων σε χώρους εργασίας όπως αυτούς της Κατηγορούμενης η οποία είναι η Αρχή Ηλεκτρισμού. Συνεπώς, κατ΄ εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας της.

 

161.    Επεξήγησε με σαφήνεια και ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστική ως προς το πως έγινε το ατύχημα και τα κενά στη ΓΕΚ, τη σημαντικότητα στη ΓΕΚ τους λανθασμένους χειρισμούς και την ανάγκη για επίβλεψη. Επεξήγησε με λεπτομέρεια ότι οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τη διενέργεια το pressure test δεν περιλαμβάνονταν στην ΓΕΚ. Επεξήγησε κατά τρόπο λογικό και ήταν πλήρως κατατοπιστική ως προς το γιατί έπρεπε να περιλαμβάνονται στη ΓΕΚ οι συγκεκριμένες ενέργειες του pressure test, οι κίνδυνοι που δημιουργούνται κατά τη διεξαγωγή του test και την ανάγκη για λεπτομερή καταγραφή των κινδύνων από την χρήση του εξοπλισμού.

 

162.    Το ίδιο και οι απαντήσεις της σε σχέση με την επιτήρηση. Έπεισε το Δικαστήριο με τις αναφορές της ότι εάν υπήρχε επίβλεψη υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να αποτρεπόταν το δυστύχημα. Όσον αφορά το επιχείρημα της Υπεράσπισης ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να επιτηρείται κατά την διάρκεια των προκαταρκτικών εργασιών η ΜΚ2  απάντησε κατά τρόπο πειστικό επεξηγώντας ότι έγιναν εργασίες για να διεξαχθεί το pressure test π.χ. το VLF ήταν αγκιστρωμένο στο αγκίστρι γείωσης του διακόπτη. Από τη στιγμή που γίνονταν αυτές οι εργασίες έπρεπε να υπάρχει επιτήρηση. 

 

163.    Σε σχέση με την εκπαίδευση επεξήγησε γιατί οι Αργυρού και Μιχαήλ δεν έτυχαν της απαραίτητης εκπαίδευσης και γιατί ήταν σημαντικό να εκπαιδευτούν τόσο στο VLF όσο και στους διακόπτες Ormazabal. Πολύ λογικά η ΜΚ2 ανέφερε πως ο Αργυρού έπρεπε να τύχει εκπαίδευσης καθότι ερχόταν σε επαφή με τον εξοπλισμό και χρησιμοποίησε συγκεκριμένα παραδείγματα. Έπεισε με το επιχείρημα ότι για να γίνει σωστή εκπαίδευση πρέπει πρώτα να υπάρχει επαρκής και πλήρης ΓΕΚ για να εντοπιστούν τα ζητήματα ασφαλείας τα οποία τίθενται ούτως ώστε οι εργοδοτούμενοι να εκπαιδευτούν σε αυτά.

 

164.    Παρέμεινε σταθερή θέσεις της κατά την επίμονη και μακρά αντεξέταση της. Οι απαντήσεις της σε σχέση με την εκπαίδευση ήταν ιδιαίτερα πειστικές π.χ. γιατί ο Αργυρού έπρεπε να είχε τύχει εκπαίδευσης στον διακόπτη και στο VLF καθώς και για τα κενά στην ΓΕΚ. Απαντούσε ευθέως και χωρίς ενδοιασμούς τις ερωτήσεις οι οποίες υποβάλλονταν και δεν διέκρινα οποιαδήποτε σημαντική αντίφαση κατά την μαρτυρία της.

 

165.    Εξετάζοντας τη μαρτυρία της συνολικά δεν εντοπίζω εγγενή προβλήματα αξιοπιστίας ούτε οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης των γεγονότων. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία της ΜΚ2 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στην ολότητα της. Κατά την κρίση μου η μαρτυρία της ΜΚ2 αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθώ σε αυτή για σκοπούς εξαγωγής ευρημάτων.

 

iii.        Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ3

 

166.    Ο ΜΚ3 προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο δίδοντας την εικόνα ενός ειλικρινούς και αξιόπιστου μάρτυρα. Απαντούσε στις ερωτήσεις οι οποίες υποβάλλονταν με αμεσότητα, ευθύτητα, αυθορμητισμό και χωρίς ενδοιασμούς.

 

167.    Συνάμα, ήταν και πολύ προσεκτικός να δώσει απαντήσεις μόνο σε σχέση με τα ζητήματα τα οποία γνωρίζει. Για παράδειγμα, ανέφερε πως δεν γνωρίζει αν κάποιος έδωσε οδηγία στον Αργυρού να προβεί στην προετοιμασία του pressure test ή να προβεί σε χειρισμούς.

 

168.    Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του δεν είχε αμφισβητηθεί, για παράδειγμα τα όσα ανέφερε σε σχέση με τις αμφιβολίες και τις ανησυχίες του για την εμπειρία και γνώση των μελών του συνεργείου που θα προέβαινε στις συντηρήσεις. Στην ουσία αμφισβητήθηκε μόνο η θέση του σε σχέση με την επάρκεια της εκπαίδευσης. Ο ΜΚ3 τεκμηρίωσε τη θέση του γιατί η εκπαίδευση που έλαβε ήταν ανεπαρκής. Τεκμηρίωσε επίσης πλήρως τις θέσεις του γιατί ο Αργυρού έπρεπε να είχε εκπαιδευτεί στον διακόπτη και στο όργανο VLF.

 

169.    Στην ουσία η αντεξέταση του περιστράφηκε γύρω από το ότι ο Αργυρού προέβη στον χειρισμό που προκάλεσε το ατύχημα ενεργώντας καθ΄ υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας του. Ο ΜΚ3 ανέφερε ότι ο Αργυρού προέβαινε σε προετοιμασία για το pressure test ενώ ο κ. Αβρααμίδης ήταν ήδη εκεί. Επίσης, η ΑΗΚ όφειλε να είχε εκπαιδεύσει τον Αργυρού σε εξοπλισμό με τον οποίο θα ερχόταν σε επαφή στο πλαίσιο της εργασίας του. Διασύνδεσε επίσης την ελλιπή εκπαίδευση με το ατύχημα.

 

170.    Η μόνη φάση που δίστασε ο ΜΚ3 να απαντήσει ήταν όταν ερωτήθηκε ποιος προέβη στον χειρισμό που οδήγησε στο δυστύχημα. Εξήγησε το λόγο. Ήταν μόνο εκείνοι οι δύο τη συγκεκριμένη στιγμή και ο ίδιος δεν προέβη σε χειρισμό και κατά λογική προέκταση ήταν ο Αργυρού που προέβη στο χειρισμό. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να είναι βέβαιος. Ο λόγος για το δισταγμό του είναι επειδή αν όντως έγιναν έτσι τα πράγματα είναι επειδή ο Αργυρού δεν είχε τύχει κατάλληλης εκπαίδευσης. Περαιτέρω, ανέφερε κάτι το οποίο θεωρώ είναι πολύ σημαντικό: πως για να ανοίξει τις κλειδωνιές του διακόπτη ο Αργυρού σημαίνει ότι κάποιος του έδωσε κλειδιά.

 

171.    Σε σχέση με την επίβλεψη ο ΜΚ3 στην ουσία ανέφερε πως το συνεργείο ήταν καινούριο, υπήρχαν άτομα τα οποία ήταν εκπαιδευόμενοι και έπρεπε να υπήρχε επίβλεψη από πρόσωπο το οποίο γνώριζε καλά την εργασία.

 

172.    Γενικώς παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του και η μαρτυρία του ουδόλως κλονίστηκε κατά την αντεξέταση. Δεν διέκρινα οποιεσδήποτε σημαντικές αντιφάσεις στη μαρτυρία του οι οποίες να είναι ικανές να ανατρέψουν την θετική εντύπωση που άφησε ο μάρτυράς. Αντιθέτως ήταν σταθερός από την αρχή μέχρι και το τέλος της αντεξέτασης του σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα.

 

173.    Το μόνο σημείο από την μαρτυρία του που ενδεχομένως να μην συνάδει πλήρως με την υπόλοιπη μαρτυρία είναι ότι με την αναφορά στη δήλωση του (Τεκμήριο 26) ότι ο ίδιος ως βοηθός μηχανικός και εκπαιδευόμενος δεν είχε δικαίωμα να εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία ή να δώσει οδηγίες σε άλλο πρόσωπο να εκτελέσει εργασία εκτός από ρητές οδηγίες πλήρως εξουσιοδοτημένου προσώπου «και μάλιστα στην παρουσία του». Με αυτήν την αναφορά του μου δόθηκε η εντύπωση ότι επιχείρησε να πείσει πως ο ρόλος του ως εκπαιδευόμενος ήταν περιορισμένος ενώ στην πραγματικότητα είχε προβεί σε αρκετούς χειρισμούς και έδωσε οδηγίες να γίνουν χειρισμοί χωρίς να είναι παρών το πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Αναφορά στους χειρισμούς αυτούς γίνεται στο Τεκμήριο 25.  Παρά ταύτα, δεν είναι αναληθής η δήλωση ότι ήταν εκπαιδευόμενος και ότι κάποιες εργασίες έπρεπε να γίνουν στην παρουσία του πλήρως εξουσιοδοτημένου προσώπου και επομένως δεν θεωρώ ότι αυτό επηρεάζει την αξιοπιστία του.

 

174.    Επίσης, η θέση του ότι πρώτα γίνεται το pressure test και μετά ακυρώνεται το πιστοποιητικό άδειας εργασίας διαφάνηκε ότι δεν ήταν σωστή και ότι η ορθή πρακτική είναι η αντίθετη. Η λανθασμένη αναφορά του δεν επηρεάζει την αξιοπιστία του καθότι ο ΜΚ3 πραγματικά πίστευε ότι αυτή ήταν η ορθή διαδικασία. Η διάσταση αυτή όμως δείχνει ότι ενδεχομένως να μην ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένος και επιβεβαιώνει τη θέση του ίδιου του ΜΚ3 περί κενών στην εκπαίδευση γενικότερα.

 

175.    Γενικότερα, φαινόταν ότι δεν υπήρχε οποιοσδήποτε προσχεδιασμός στην εκδοχή του. Παραδέχθηκε ότι έχει την πρόθεση να εγείρει αγωγή εναντίον της Κατηγορούμενης για αποζημιώσεις ωστόσο σε κανένα σημείο δεν μου δόθηκε η εντύπωση ότι προσάρμοσε τη μαρτυρία του για να μπορεί στο μέλλον να αποκομίσει οποιοδήποτε όφελος ή ότι δεν ήταν ειλικρινής.  

 

176.    Εξετάζοντας τη μαρτυρία του συνολικά, δεν εντοπίζω εγγενή προβλήματα αξιοπιστίας ούτε οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης των γεγονότων. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία του ΜΚ3 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στην ολότητα της εκτός από το ότι πρώτα γίνεται pressure test και ακολούθως ακυρώνεται το πιστοποιητικό άδειας εργασίας για τους λόγους που έχω επεξηγήσει.   

 

iv.        Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ4

 

177.    Ο ΜΚ4 διερεύνησε το ατύχημα για λογαριασμό της Κατηγορούμενης, εξήγαγε ορισμένα ευρήματα και προέβη σε εισηγήσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία. Γενικώς μου προκάλεσε θετική εντύπωση αν και σε ορισμένα σημεία μπορεί να συναχθεί ότι σκοπός του ήταν περισσότερο να βοηθήσει την Κατηγορούμενη και τους συνάδελφους του (π.χ. δεν θεωρεί ότι το ατύχημα έγινε λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης ή επειδή η ΓΕΚ δεν ήταν πλήρης).

 

178.    Διέκρινα μια προσπάθεια σε ορισμένα σημεία να επανερμηνεύσει το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 25 κατά τρόπο που ευνοούσε την Κατηγορούμενη πράγμα το οποίο είναι κατανοητό διότι εργάζεται στην Κατηγορούμενη αλλά κλήθηκε από την Κατηγορούσα Αρχή να δώσει μαρτυρία. Παρά ταύτα, δεν θεωρώ ότι κατά τη μαρτυρία του αναίρεσε τα ευρήματα του στο Τεκμήριο 25.

179.    Τουναντίον, σε άλλα σημεία έδωσε και μαρτυρία η οποία ευνοεί την εκδοχή της Κατηγορούσας Αρχής π.χ. η υποστελέχωση έπαιξε ρόλο στο συμβάν ή ότι μερικές φορές οι εργοδοτούμενοι μπορεί να κάνουν περαιτέρω ενέργειες πέραν από το πιστοποιητικό τους και χωρίς εξουσιοδότηση, ότι το να μην κρατά τα κλειδιά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο είναι η εξαίρεση του κανόνα και ότι δεν δόθηκε οδηγία να περιμένουν τον κ. Αβρααμίδη για να γίνει το pressure test.  Επομένως, θεωρώ πως στο τέλος της ημέρας ήταν αντικειμενικός και προσήλθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια καθώς και τη γνώμη του επί των ζητημάτων για τα οποία ερωτήθηκε.

 

180.    Στην ουσία έδωσε μαρτυρία ως πραγματογνώμονας και ως ερευνών λειτουργός του ατυχήματος ο οποίος, ως Διευθυντής Διανομής, γνωρίζει πολύ καλά το πως λειτουργεί η Κατηγορούμενη. Κατά την αντεξέταση του εξέφρασε γνώμη σε σχέση με την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ π.χ. της εκπαίδευσης και της πρόκλησης του ατυχήματος. Τα ζητήματα αυτά αποτελούν το έσχατο συμπέρασμα επί των οποίων θα αποφανθεί το Δικαστήριο αν και όπως θα επεξηγηθεί στην επόμενη ενότητα ενδεχομένως να μην απαιτείται η απόδειξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ παραλείψεων και του ατυχήματος.

 

181.    Κατά την κυρίως εξέταση του όταν ερωτήθηκε για την αναφορά του σε «χαλαρή» στάση του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Προσώπου προσπάθησε κατά κάποιον τρόπο να δικαιολογήσει τον κύριο Αβρααμίδη χωρίς όμως να αναιρέσει τα όσα κατέγραψε στην Έκθεση. Κατά την αντεξέταση του όταν ερωτήθηκε αν με βάση κάποιες διευκρινίσεις που παρείχε είναι διατεθειμένος να αναιρέσει τη θέση του στο Τεκμήριο 25, σελ. 36 που αποδίδει ευθύνη «σε ηπιότερο βαθμό» στον κ. Αβρααμίδη, ο ΜΚ4 δεν ήταν διατεθειμένος να το πράξει αλλά εξήγησε περαιτέρω το σκεπτικό του για αυτή την αναφορά. Η αντίδραση του είναι κατανοητή και δεν θεωρώ ότι επηρεάζει την αξιοπιστία του.

 

182.    Σε αρκετά σημεία φάνηκε ότι ήταν προσεκτικός να απαντήσει σε σχέση με τα ζητήματα τα οποία γνωρίζει. Σε σχέση με ζητήματα που υπάρχει αμφιβολία δεν ήταν απόλυτος. Για παράδειγμα σε ερώτηση αν δόθηκε οδηγία στον Αργυρού να προβεί στους μοιραίους χειρισμούς ο ΜΚ3 απάντησε ότι:

 

«...Πίσω από τον διακόπτη τελικά στην επίμαχη χρονική στιγμή βρίσκονταν δύο άνθρωποι, ο Κυριάκος Αργυρού, ένας τεχνίτης δικτύου και ο Κώστας Μιχαήλ, ο βοηθός μηχανικός πριν... μερικά βήματα πριν να εξεταστεί και να γίνει πλήρως εξουσιοδοτημένος.  Και είπα έγιναν βήματα παραπάνω, που καμιά φορά κακώς κάποιος μπορεί να παρασυρθεί να κάμει να σκεφτεί είμαι έμπειρος, ξέρω τη δουλειά, είδα την πολλές φορές, παρόλο που δεν έχει κανένα δικαίωμα να κάνει χειρισμούς που δεν του έχει δοθεί εξουσιοδότηση. Ούτε ακριβώς ποιος έκανε τους χειρισμούς δεν μπορώ να ξέρω, από τους δύο συναδέλφους, αν δόθηκε οδηγία και τους έκανε από τον Α στο Β, ή αν τους έκανε ο ίδιος, ο Κώστας ο Μιχαήλ εντάξει; Αντιλαμβάνεστε όταν γίνονται πίσω από τον διακόπτη χειρισμοί και υπάρχει μαρτυρία του ενός, ξέρει μόνο αυτός και ο Θεός.» (σελ. 17 πρακτικών 04.02.2025).

 

183.    Την θέση αυτή την επανέλαβε στην σελ. 20 των πρακτικών 04.02.2025. Επίσης ανέφερε ότι δεν είναι βέβαιο αν οι Αργυρού και Μιχαήλ διενεργούσαν pressure test. Πρόσθεσε ότι «εκείνο που είναι βέβαιο είναι ότι έκαναν τους χειρισμούς, για να καταστήσουν τη δοκιμή έτοιμη να εκτελεστεί, από τον μηχανικό. Εδώ έγινε το ατύχημα. Άρα, δεν είχαν οδηγία να κάνουν τη δοκιμή, έκαναν χειρισμούς, αλλά ήταν ατυχώς πήγαν λάθος...»

 

184.    Σημειώνω ότι στην ουσία το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 25 δεν είχε αμφισβητηθεί και δεν έχει αναιρεθεί από τον ΜΚ4 κατά την αντεξέταση του. Επομένως,  δέχομαι τη μαρτυρία του εκτός από ένα σημείο στο οποίο θα αναφερθώ πιο κάτω.

 

185.    Η θέση του για το ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να τύχει εκπαίδευσης πάνω σε εξοπλισμό που δεν θα χρησιμοποιούσε δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή καθότι έρχεται σε αντίθεση με το ότι κατά την κυρίως εξέταση του ο ΜΚ4 θεωρούσε φυσιολογικό και εντός των ορίων της εξουσιοδότησης του Αργυρού να κάνει την συνδεσμολογία και να συνδέσει σύρματα πάνω στον διακόπτη:

 

«Δηλαδή θα έπρεπε αν τα πράγματα έβαιναν καλώς να εκτελεστεί από τον Αντώνη Αβρααμίδη, ο οποίος έφτασε στον χώρο του υποσταθμού, στους υπόλοιπους συναδέλφους που ήταν εκεί, επιτρέπονται πάντα οι προεργασίες, δηλαδή να μεταφέρουν ένα όργανο, ένα βαρετό όργανο 20 κιλών για παράδειγμα, με αρκετά σύρματα να τα κατεβάσουν κάτω από τα αυτοκίνητα να τα μεταφέρουν στον χώρο του υποσταθμού που ήταν ο υποσταθμός Μεγάλου Αλεξάνδρου να κάνουν τη συνδεσμολογία, οι υπόλοιποι συνάδελφοι που ήταν εκεί και οι εμπλεκόμενοι στο ατύχημα και άλλοι, απλώς προετοιμάζουν τα όργανα της δοκιμής, συνδέουν σύρματα πάνω στους ακροδέκτες του οργάνου και ακόμα και πάνω στους ακροδέκτες του διακόπτη ο οποίος είναι γειωμένος όμως ο διακόπτης, αναμένοντας τον μηχανικό που είναι πλήρως εξουσιοδοτημένος για να προχωρήσει στην τελική δοκιμή, γιατί πρέπει να αφαιρεθούν γειώσεις, για να γίνει δόκιμη. Και αυτό το πράγμα επιτρέπεται μόνο στον πλήρως εξουσιοδοτημένο μηχανικό.» (σελ. 6 πρακτικά ημερ. 04.02.2025).

 

186.    Επομένως το να συνδέσει το VLF με τον διακόπτη εμπίπτει εντός των εργασιών που δικαιούται να εκτελέσει. Θα ήταν παράλογο να μην εκπαιδευτεί για να γνωρίζει τουλάχιστον τους κινδύνους  που μπορεί να δημιουργηθούν από αυτήν την εργασία την οποία δικαιούται να κάνει. Επομένως, η θέση αυτή του ΜΚ4 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.

 

187.    Ως προς την επιτήρηση η θέση του ΜΚ4 παρουσιάζει ενδιαφέρον. Ο ΜΚ4 θεωρεί πως δεν είναι βέβαιο αν οι Αργυρού και Μιχαήλ θα διεξήγαγαν το pressure test. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι προέβησαν σε χειρισμούς για να ετοιμάσουν τα διάφορα όργανα και εξοπλισμό για να γίνει η δοκιμή αντοχής τάσης. Τους χειρισμούς τους έκαναν χωρίς επίβλεψη επειδή δεν διενεργούσαν το pressure test αλλά την προετοιμασία. Ωστόσο, σε κατοπινό στάδιο ο ΜΚ4 ανέφερε ότι «ο μηχανικός είναι αποδεκτό, είναι δυνατό και μπορεί να απομακρύνεται από το σημείο της εργασίας, μετά την έκδοση του πιστοποιητικού άδειας εργασίας. Οφείλει όμως να επανέρχεται σε όλα εκείνα τα στάδια τα οποία πρέπει να γίνουν από τον ίδιο δοκιμές, που είναι ο μοναδικός που έχει την εξουσιοδότηση αυτή.»

 

188.    Ενόψει των όσων προαναφέρθηκαν θεωρώ πως ο ΜΚ4 ήταν αξιόπιστος και δέχομαι τη μαρτυρία του εκτός από το σημείο που προανάφερα. Η γνώμη του ως πραγματογνώμονας λαμβάνεται υπόψη ωστόσο στο μέτρο που αυτή άπτεται του τελικού συμπεράσματος του Δικαστηρίου, αυτά είναι ζητήματα που θα αποφασιστούν στο κατάλληλο στάδιο.

 

v.         Εξ ακοής μαρτυρία

 

189.    Κατά την ακρόαση και ειδικότερα κατά την κυρίως εξέταση του ΜΚ1 εγέρθηκαν ενστάσεις σε σχέση με την αποδεκτότητα δηλώσεων από τις καταθέσεις οι οποίες λήφθηκαν στο πλαίσιο της διερεύνησης του δυστυχήματος από το ΤΕΕ. Σημειώνω ότι οι καταθέσεις οι οποίες κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 26 – 41  δεν κατατέθηκαν ως εξ ακοής μαρτυρία από τον ΜΚ1 ήτοι για την αλήθεια των όσων αναφέρονται σε αυτές (σελ. 19 πρακτικών 15.10.2024) (ίδετε Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, Β’ Έκδοση των κ.κ. Ηλιάδη & Σάντη, σελ. 308) Μόνο τα σημεία στην Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος  - Τεκμήριο 1 που αναπαράγονται από τις καταθέσεις και χρησιμοποιούνται ως προς την αλήθεια τους αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία. Επομένως, θα προχωρήσω με την αξιολόγηση της βαρύτητας των σημείων αυτών που κατατέθηκαν ως εξ ακοής μαρτυρία.

 

190.    Χειρισμοί οι οποίοι έγιναν κατόπιν οδηγιών του Μιχαήλ:

 

190.1    Στο Τεκμήριο 1 αναφέρεται ότι σύμφωνα με τις καταθέσεις των Βάσου Χ’ Βασιλείου (Τεκμήριο 40), Φίλιππου Λαμπρίδη (Τεκμήρια 36 και 37) και Σωκράτη Αναστασιάδη (Τεκμήριο 38), το πρωί της 20^ης Μαΐου 2021 αρκετοί χειρισμοί για τη διακοπή των πηγών τροφοδοσία εκατέρωθεν του Υ/Σ «Έλληνας», όπως αυτοί περιγράφονται στο «Πρόγραμμα Διακοπής», έγιναν με οδηγίες του Κώστα Μιχαήλ. Στο Τεκμήριο 1 προστίθεται ότι ο Κώστας Μιχαήλ ήταν «Ικανό Πρόσωπο» και οι οδηγίες δεν δόθηκαν από τον Αντώνη Αβρααμίδη, ο οποίος ήταν «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο».

190.2    Οι δηλώσεις των προαναφερόμενων στις καταθέσεις του ότι πήραν οδηγίες από τον Κώστα Μιχαήλ για να προχωρήσουν σε διακοπή αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία καθότι οι δηλώσεις αυτές προσάχθηκαν στο πλαίσιο του Τεκμηρίου 1 από τους ΜΚ1 και ΜΚ2 ως προς την αλήθεια των όσων αναφέρονται σε αυτή.

190.3    Ως προς την αξιολόγηση της βαρύτητας που μπορεί να προσδοθεί στις εξ ακοής δηλώσεις λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των περιστάσεων από τις οποίες εύλογα μπορεί να εξαχθεί συμπέρασμα. Δεν λαμβάνεται υπόψη μόνο το κατά πόσον θα ήταν εύλογο για τον διάδικο που προσαγάγει τη μαρτυρία να είχε κλητεύσει ως μάρτυρες τους τρεις προαναφερόμενους εργοδοτούμενους των Κατηγορούμενων (Λευκόνοικο Χρηματιστηριακή Λτδ ν. Χρυστάλλας άλλως Στάλως Χριστοδούλου (2016) 1 ΑΑΔ 1779). Εν προκειμένω λαμβάνεται υπόψη ότι αυτή η διαπίστωση στο Τεκμήριο 1 βασιζόμενη στις δηλώσεις των προαναφερόμενων δεν είχε αμφισβητηθεί από την Υπεράσπιση. Οι δηλώσεις έγιναν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα από το ατύχημα, πρόκειται για πρώτου βαθμού εξ ακοής μαρτυρίας, δεν υπάρχει οποιαδήποτε υπόνοια ότι υπήρξε κίνητρο απόκρυψης ή παραποίησης των γεγονότων και οι δηλώσεις μεταφέρθηκαν επακριβώς άρα δεν ήταν διαφορετικές από τις αρχικές δηλώσεις. Οι καταθέσεις δόθηκαν στο ΤΕΕ από τα πρόσωπα αυτά τα οποία δεν ήταν άμεσα εμπλεκόμενα στο ατύχημα. Επομένως, θεωρώ ότι μπορώ να αποδώσω βαρύτητα στις δηλώσεις αυτές και να συμπεράνω ότι ο Μιχαήλ ο οποίος δεν ήταν εξουσιοδοτημένο πρόσωπο έδιδε αυτός οδηγίες στους Λαμπριδη, Αναστασιάδη και Χ¨Βασιλείου το πρωί της 20.5.2021 για τη διακοπή ρεύματος. Το ότι ο Μιχαήλ προχώρησε σε μεγάλης έκτασης χειρισμούς μόνος του αναφέρθηκε στο Τεκμήριο 25 το οποίο υιοθέτησε ο ΜΚ4 και η θέση του αυτή δεν αμφισβητήθηκε από την Υπεράσπιση.

 

191.    Η Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος η οποία ετοιμάστηκε από τον Γ. Φλωρίδη κατατέθηκε ως μέρος της Έκθεσης Ερευνητικής Επιτροπής – Τεκμήριο 25:

 

191.1    Αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία καθότι ο Γ. Φλωρίδης δεν κλήθηκε στο Δικαστήριο για να δώσει μαρτυρία αλλά μέρος της χρησιμοποιήθηκε στο Τεκμήριο 1 και προσάχθηκε ως προς την αλήθεια των όσων αναφέρονται σε αυτή.

191.2    Δεν δόθηκε λόγος για τον οποίο δεν κλήθηκε ο Γ. Φλωρίδης αν και  είχε κληθεί ο Θ. Θεοδοσίου (ΜΚ4) και στην ουσία πολλά από τα όσα ανέφερε ο Γ. Φλωρίδης επιβεβαιώνονται από την έκθεση της διερευνητικής επιτροπής (Τεκμήριο 25) και στην ουσία δεν αμφισβητήθηκαν. Ανέφερε μεταξύ άλλων ότι η θυρίδα ON/OFF του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ έπρεπε να ήταν κλειδωμένη μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι εργασίες συμπεριλαμβανομένου και του Pressure Test. Την ημέρα του ατυχήματος, τα κλειδιά του ΕΛΛΗΝΑΣ δεν ήταν μέσα στην κλειδοθήκη αλλά βρίσκονταν πάνω στις κλειδαριές. Η μια κλειδαριά ήταν τοποθετημένη πάνω στο πλαστικό της θυρίδας γείωσης και η άλλη κλειδαριά ήταν τοποθετημένη πάνω στο ράφι της ΜΔΒ. 

191.3    Αυτά τα ζητήματα επαναλήφθηκαν και στο Τεκμήριο 25 το οποίο υιοθέτησε ο κ. Θεοδοσίου (ΜΚ4) και δεν αμφισβητήθηκαν. Ενόψει τούτου δέχομαι το περιεχόμενο της έκθεσης του του και προσδίδω βαρύτητα στις πιο πάνω διαπιστώσεις του.

192. Τεκμήριο 33 – Κατάθεση Χαρίλαου Καραβά:

 

192.1 Έγιναν αναφορές στο Τεκμήριο 33, ήτοι την κατάθεση του Χαρίλαου Καραβά της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού της Κατηγορούμενης στη μαρτυρία των ΜΚ1 και ΜΚ2 και επομένως ορισμένες δηλώσεις του που χρησιμοποιήθηκαν ως μαρτυρία για την απόδειξη των όσων αναφέρονταν σε αυτές αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία. 

192.2 Στο Τεκμήριο 1 αναφέρθηκε ότι σύμφωνα με την κατάθεση του Χαρίλαου Καραβά, Βοηθού Διευθυντή (Ανθρώπινου Δυναμικού) η διάλεξη για τη «Συντήρηση και Υποστήριξη Δικτυού» πραγματοποιήθηκε από τον Ανδρέα Κυπρίδημο. Σύμφωνα με τον Ανδρέα Κυπρίδημο, στην εκπαίδευση αυτή δεν έγινε οποιαδήποτε αναφορά για τον έλεγχο του κάθε διακόπτη διανομής ή για τον έλεγχο διαφόρων οργάνων που χρησιμοποιεί η ΑΗΚ. Έγινε μόνο αναφορά σε σχέση με τι ασχολείται η υποδιεύθυνση Συντήρησης και Υποστήριξης Δικτύου Διανομής.

192.3 Επίσης η ΜΚ2 αναφέρθηκε στο Τεκμήριο 33 και συγκεκριμένα στην αναφορά ότι η ΓΕΚ της ΑΗΚ ετοιμάστηκε το 2009 και τώρα βρίσκεται υπό αναθεώρηση από εξωτερικούς συμβούλους.

192.4 Σημειώνω ότι οι δηλώσεις αυτές μπορούν να εκληφθούν και ως παραδοχές σε σχέση με το ότι η εκπαίδευση στην συντήρηση και υποστήριξη δικτύου ήταν επιφανειακή και ότι η ΓΕΚ της Κατηγορούμενης χρήζει αναθεώρησης και επομένως είναι ανεπαρκής.

192.5 Τέτοιες δηλώσεις επειδή αποτελούν παραδοχές ή δηλώσεις εναντίον συμφέροντος αποτελούν εξαιρέσεις του κοινοδικαίου στην αποδοχή εξ ακοής μαρτυρίας.  Σύμφωνα με το σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, Β’ Έκδοση των κ.κ. Ηλιάδη & Σάντη, σελ. 303:

 «επιζήμιες δηλώσεις παραδοχών από διάδικο μπορεί να γίνουν αποδεκτές για απόδειξη της αλήθειας του περιεχομένου τους  (Χατζηγιάννης ν. Κουμάση  και Αλλου (1994) 1 ΑΑΔ 150). Ο κύριος λόγος αποδοχής τέτοιας μαρτυρίας είναι ότι, σε γενικές γραμμές, κανένας δεν προβαίνει σε δηλώσεις που είναι επιβαρυντικές για τον ίδιο, εκτός αν είναι αληθείς. Αυτές οι δηλώσεις γίνονται αποδεκτές, ασχέτως αν είναι εξ' ακοής (βλ. Kayat Trading Limited v Genzyme Corporation (2011) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 2330, Γαβριήλ ν Κυπριακής Δημοκρατίας (2009) 2 Α.Α.Δ 693.Οι παραδοχές αυτές μπορεί να προέρχονται από προηγούμενες δικαστικές διαδικασίες, από δηλώσεις που έγιναν στην παρουσία του διαδίκου, ή άλλων αντιπροσώπων του (Αναφορικά με τις Αιτήσεις του Αβραάμ Δίσπυρου (1990) 1 ΑΑΔ 365.»

192.6 Ο κ. Καραβάς όταν έδωσε κατάθεση ως Βοηθός Διευθυντής της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού της ΑΗΚ και ερωτήθηκε συγκεκριμένες ερωτήσεις για την εκπαίδευση συγκεκριμένων εργοδοτουμένων και την ΓΕΚ τις οποίες απάντησε ως εκπρόσωπος της ΑΗΚ. Δεν αμφισβητήθηκε το ότι ήταν υπεύθυνος του τμήματος ανθρώπινου δυναμικού ή η αρμοδιότητα του να καταθέσει σε σχέση με συγκεκριμένα ζητήματα. Εφοδίασε τους επιθεωρητές με αντίγραφα των εκπαιδεύσεων των Μιχαήλ και Αργυρού. Επομένως, θεωρώ πως ήταν αντιπρόσωπος της Κατηγορούμενης και προέβη σε δηλώσεις εναντίον των συμφερόντων της οι οποίες μπορούν να γίνουν αποδεκτές ως μαρτυρία για την απόδειξη της αλήθειας του περιεχομένου των δηλώσεων αυτών.

192.7    Σε κάθε περίπτωση ακόμα και αν λάβει χώρα η ανάλυση του άρθρου 27 του Κεφ. 9 θα αποφάσιζα να προσδώσω σημαντική βαρύτητα σε αυτήν την μαρτυρία παρά το γεγονός ότι δεν δόθηκε εξήγηση ως προς το γιατί δεν κλητεύθηκε ο κ. Καραβάς από την Κατηγορούσα Αρχή. Η κατάθεση του δόθηκε λίγους μήνες μετά το επίδικο συμβάν. Ο κ. Καραβάς είναι Βοηθός Διευθυντής του Τμήματος Ανθρωπίνου Δυναμικού και είναι το πιο αρμόδιο πρόσωπο να δώσει κατάθεση σε σχέση με την εκπαίδευση. Αναφέρει επίσης ότι προΐσταται των Λειτουργών Ασφαλείας και θεωρώ πως είναι αρμόδιο πρόσωπο να μαρτυρήσει σε σχέση με την ΓΕΚ.

192.8    Η δήλωση «σύμφωνα με τον Ανδρέα Κυπρίδημο, στην εκπαίδευση αυτή δεν έγινε οποιαδήποτε αναφορά για τον έλεγχο του κάθε διακόπτη διανομής ή για τον έλεγχο διαφόρων οργάνων που χρησιμοποιεί η ΑΗΚ. Έγινε μόνο αναφορά σε σχέση με τι ασχολείται η υποδιεύθυνση Συντήρησης και Υποστήριξης Δικτύου Διανομής» αποτελεί δευτέρου βαθμού εξ ακοής μαρτυρία. Δεν θεωρώ ότι οποιοδήποτε πρόσωπο είχε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει γεγονότα. Αντιθέτως οι δηλώσεις αυτές είναι και εναντίον συμφέροντος του εργοδότη του κ. Καραβά. Θεωρώ ότι οι δηλώσεις μεταφέρθηκαν επακριβώς καθώς κατατέθηκε η κατάθεση του κ. Καραβά η οποία λήφθηκε από τον ΜΚ1. Δεν θεωρώ ότι υπό τις περιστάσεις δεν διευκολύνεται η ορθή αξιολόγηση της βαρύτητας της μαρτυρίας.

192.9    Σημειώνω ότι τα όσα αναφέρει ο κ. Καραβάς στην ουσία δεν αμφισβητήθηκαν από την Κατηγορούμενη. Ο ΜΥ2 μόνο επιχείρησε να δώσει περαιτέρω πληροφορίες και διευκρινίσεις σε σχέση με τα όσα ανέφερε ο κ. Καραβάς στην κατάθεση του επειδή θεωρούσε πως το ΤΕΕ τα παρερμηνεύει. Σε κάθε περίπτωση η Υπεράσπιση μπορούσε να ενεργοποιήσει τη διαδικασία κλήτευσης του κ. Καραβά για να τον αντεξέτασει και δεν το έπραξε.

 

vi.        Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΥ1

 

193.    Δεν μπορώ να στηριχθώ στη μαρτυρία του ΜΥ1 για την εξαγωγή οποιωνδήποτε ασφαλών συμπερασμάτων για τους λόγους τους οποίους θα εξηγήσω ακολούθως.

 

194.    Ήταν φανερό ότι μέσα από τη μαρτυρία του επιχείρησε να δικαιολογήσει τις ενέργειες του και τις παραλείψεις του την ημέρα του ατυχήματος και (ανεπιτυχώς όπως θα αναφερθεί ακολούθως) να αποδομήσει ορισμένες διαπιστώσεις και θέσεις, ή την βάση για ορισμένες διαπιστώσεις, της Κατηγορούσας Αρχής.

 

195.    Σημειώνω ότι την ημέρα του ατυχήματος ήταν το πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο υπεύθυνος για τη διεξαγωγή της δεκαετούς συντήρησης. Εξέδωσε το πιστοποιητικό άδειας εργασίας για την δεκαετή συντήρηση και ήταν το πρόσωπο το οποίο θα διενεργούσε το pressure test με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του. Επομένως, ήταν ο ανώτερος μηχανικός επικεφαλής των εργασιών της δεκαετούς συντήρησης ο οποίος θα έπρεπε να συντονίζει, να καθοδηγεί και να επιτηρεί τις εργασίες και είχε την ευθύνη για τη δεκαετή συντήρηση.

 

196.    Ως γενικό σχόλιο αναφέρω ότι η όλη του στάση κατά την μαρτυρία του ήταν αντιφατική καθότι αφενός ήταν το πρόσωπο το οποίο έπρεπε να δίδει τις οδηγίες για την εκτέλεση εργασιών και να καθοδηγεί το συνεργείο ως ο επικεφαλής της ομάδας συντήρησης, αφετέρου προωθούσε τη θέση ότι επειδή δεν έδωσε οδηγία δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για τις πράξεις των μελών της ομάδας του ούτε και όφειλε να επιβλέψει οποιεσδήποτε εργασίες έγιναν χωρίς την εντολή του. Εν ολίγοις, η θέση του ήταν ότι αν δεν δώσει οδηγία να διενεργηθεί μια πράξη τότε δεν οφείλει να την επιτηρήσει. Στην ουσία, αναδύθηκε μια εσφαλμένη αντίληψη του ΜΥ1 για το τι εμπεριέχει η έννοια της επιτήρησης.

 

197.    Εξετάζοντας τη μαρτυρία του ΜΥ1 επί των αμφισβητούμενων γεγονότων συνολικά, διαπιστώνω ότι αυτή χαρακτηρίζεται από αντιφατικότητα, έλλειψη αυθορμητισμού και δεν παρουσιάζει την αναγκαία σταθερότητα, πειστικότητα και συνοχή ώστε να μπορεί να γίνει δεκτή.

 

198.    Κατά την αντεξέταση, υπέπεσε σε ορισμένες, κατά την άποψη μου, σημαντικές αντιφάσεις και αναίρεσε διάφορα σημεία της γραπτής του δήλωσης κατά τρόπο που κλονίστηκε η αξιοπιστία του. Παραθέτω στη συνέχεια κάποια ενδεικτικά και μόνο παραδείγματα των αναφορών του.

 

199.    Για παράδειγμα στο Έγγραφο Α αναλώνει τέσσερεις σελίδες για να εξηγήσει γιατί δεν κρατούσε τα κλειδιά του διακόπτη φορτίου. Σημειώνω πως η θέση της Κατηγορούσας Αρχής, που στη ουσία υιοθετεί την θέση που εκφράζεται στο Τεκμήριο 25 (Έκθεση Ερευνητικής Επιτροπής της ΑΗΚ), ήταν ότι κανονικά τα κλειδιά του διακόπτη της θυρίδας ΟΝ-OFF δεν έπρεπε να βρίσκονται εκεί, ήτοι πάνω στον διακόπτη. Έπρεπε να τα κρατά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο, ή να είναι στην κλειδοθήκη για να αποτραπεί το λανθασμένο άνοιγμα της κλειδωνιάς της θυρίδας ON-OFF του διακόπτη φορτίου πράγμα που έγινε και προκλήθηκε το ατύχημα. Για να το θέσω όσο πιο απλά γίνεται η Κατηγορούσα Αρχή δεν κατηγόρησε τον ΜΥ1 ότι δεν κρατούσε τα κλειδιά, αλλά εστίασε στο γεγονός ότι η θυρίδα του διακόπτη απομανδαλώθηκε αντικανονικά και λανθασμένα.

 

200.    Προσπάθησε να πείσει ότι ήταν δικαιολογημένα που δεν κρατούσε τα κλειδιά και προέβη σε μια εσφαλμένη ερμηνεία του Κανονισμού 13 των Κανονισμών Ασφαλείας της ΑΗΚ για να προβάλει το επιχείρημα ότι δεν έπρεπε να κρατά το κλειδί. Η ερμηνεία που απέδωσε στον Κανονισμό 13 είναι ότι αφορά μόνο τους αυτόματους διακόπτες και επομένως εισηγήθηκε ότι δεν έπρεπε να κρατά τα κλειδιά. Ωστόσο, η ερμηνεία αυτή δεν συνάδει με τον περιεχόμενο της παραγράφου 1 του Κανονισμού 13 των Κανονισμών Ασφαλείας. Περαιτέρω,  η ερμηνεία που έδωσε έρχεται σε αντίθεση με την ερμηνεία που έδωσε ο ΜΚ4 που είπε ότι δεν αφορά μόνο τους αυτόματους διακόπτες αυτή η παράγραφος αλλά όλες τις συσκευές μέσης και υψηλής τάσης.

 

201.    Στην σελ. 28 και 29 πρακτικών ημερομηνίας 04.02.2025 (Α/Ε ΜΚ4) ο ΜΚ4 αναφέρει τα ακόλουθα σε σχέση με αυτό το θέμα κατά την αντεξέταση του από τον συνήγορο της Υπεράσπισης:

 

«Όχι. Εδώ στον κανονισμό 13(1), στον κανονισμό 13 γενικότερα, ο γενικός τίτλος είναι πότε μία συσκευή γίνεται ασφαλής για εργασία και λέει ότι γίνεται ασφαλής για εργασία, όταν έχει νεκρωθεί και απομονωθεί, από όλες τις πιθανές πηγές τροφοδοσίας λέει το ένα « έχει απομονωθεί... (διαβάζει)... άνοιγμα ». Όταν ανοίγουν διακόπτες που βλέπουμε ότι άνοιξαν για παράδειγμα. Και απλώς είναι μία σημείωση μέσα στην παράγραφο το ότι λέει ότι το άνοιγμα αυτόματου διακόπτη, δεν θεωρείται επαρκής απομόνωση. Με βάση τους κανονισμούς, διότι αυτόματοι διακόπτες υπάρχουν, όχι στον σταθμό που έγινε το ατύχημα, αλλά στους υποσταθμούς μεταφοράς, τους άλλους τους μεγάλους που έχουμε εκεί πέρα, είναι αυτόματοι, γιατί ουσιαστικά όταν έχει βλάβη ανοίγουν μόνοι τους και απομονώνουν τη βλάβη. Και επειδή ακριβώς εργάζονται αυτόματα και επειδή μπορεί να έχουν κάποια βλάβη, κάποια στιγμή. Δεν επιτρέπουν οι κανονισμοί να θεωρούμε ότι όταν ανοίξει διακόπτης αυτόματος, είναι επαρκής απομόνωση. Είναι αυτό που λέει εδώ. Άρα είναι σαν ειδική σημείωση, μέσα στον γενικό κανονισμό, που λέει πότε μία συσκευή, καθίσταται ασφαλής για εργασία και λέει προσέξετε όμως, λέει, εντάξει;»

 

202.    Ο Κανονισμός 13 φέρει τίτλο «Εργασία επί οιασδήποτε συσκευής υψηλής τάσεως». Σημειώνω ότι με βάση τον Κανονισμό 5 «συσκευή υψηλής τάσεως» σημαίνει οποιαδήποτε συσκευή κανονικώς λειτουργούσα υπό τάση υπερβαίνουσα τα 650 βολτς (και όχι τα 1000 βολτς ως  εσφαλμένα αναφέρει ο ΜΥ1 στην παρ. 20 του Εγγράφου Α).

 

203.    Επομένως, ο Κανονισμός 13 αφορά όλες τις συσκευές υψηλής τάσης και όχι μόνο τους αυτόματους διακόπτες. Πράγματι, η παράγραφος 1 του Κανονισμού 13, κάπου στο μέσο της περιλαμβάνει μια πρόταση στην οποία γίνεται ειδική μνεία σε αυτόματους διακόπτες. Μετά από αυτήν την πρόταση όμως αναφέρεται ότι «οιοσδήποτε διακόπτης ελέγχων απ’ ευθείας τοιαύτην παροχήν δέον όπως μανδαλώνεται εις την ανοικτήν θέσιν και όταν τούτο είναι πρακτικόν, το κλειδίον να κρατήται υπό του εξουσιοδοτημένου προσώπου, υπεύθυνου δια την εργασιάν.»  (η έμφαση είναι δική μου).

 

204.    Κατά συνέπεια, δεν ευσταθεί η θέση του ΜΥ1 ότι ο Κανονισμός 13 είναι άσχετος με τα επίδικα θέματα και αφορά μόνο τους αυτόματους διακόπτες. Σημειώνω ότι η θέση του ΜΥ1 ότι στην ουσία ποτέ δεν είναι πρακτικό να κρατά τα κλειδιά το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο είναι αντίθετη με τη θέση του ΜΚ4 ο οποίος ανέφερε πως αυτό πρέπει να είναι η εξαίρεση:

 

«Εντάξει, πρέπει να πούμε αυτό είναι η εξαίρεση, αν έκανε διακοπή ο μηχανικός Α σε ένα έργο [...] έχει ο ίδιος την ευθύνη της επαναφοράς, αυτός που εξέδωσε το permit, το πιστοποιητικό εργασίας, αλλά επειδή μπορεί να συμβεί κάτι στον ίδιο, από θέμα υγείας μέχρι άλλη σοβαρή εμπλοκή του κάπου αλλού. Τότε, ναι, μπαίνει θέμα ότι τα κλειδιά θα πρέπει να αναζητηθούν. Βέβαια τούτο είναι η εξαίρεση. Άρα θα έλεγα ότι ο μηχανικός επιδιώκει να έχει στην κατοχή του τα κλειδιά, εκτός αν κρίνει τις περιστάσεις τις οποίες έχει, στη συγκεκριμένη περίπτωση.» (σελ. 29 και 30 πρακτικών ημερ. 94.02.2025, Α/Ε ΜΚ4).

 

205.    Θεωρώ ότι ο ΜΥ1 τα πιο πάνω τα ανέφερε ούτως ώστε να δικαιολογήσει το ότι δεν κρατούσε ο ίδιος τα κλειδιά των θυρίδων του διακόπτη την ημέρα του ατυχήματος και έτσι ανοίχθηκαν αντικανονικά οι κλειδωνιές και έγιναν εσφαλμένοι χειρισμοί. Στην προσπάθεια του να το πράξει τούτο διαστρέβλωσε το κείμενο των Κανονισμών Ασφαλείας σε σχέση με την διαδικασία  η οποία πρέπει να ακολουθείται για να καταστούν ασφαλείς οι συσκευές υψηλής τάσης και με αυτό τον τρόπο έδωσε στο Δικαστήριο την εικόνα ότι η μαρτυρία του έχει ως σκοπό να απεκδυθεί τον ευθυνών του και να βοηθήσει με αυτόν τον τρόπο την Κατηγορούμενη και συνεπακόλουθα επηρεάστηκε δυσμενώς η αξιοπιστία του.

 

206.    Επίσης η αναφορά του στο Έγγραφο Α στον Κανονισμό 28 στην προσπάθεια του να πείσει ότι είναι αποδεκτή με βάση τους κανονισμούς η χρήση τηλεφώνου επίσης είναι άστοχη και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα καθότι ο Κανονισμός 28 αναφέρει ότι «μόνον όταν είναι πρακτικώς αδύνατον να παραδοθή πιστοποιητικόν δια χειρός, δύνανται να δοθούν οδηγία τηλεφωνικώς». Επίσης, υπάρχει μια σειρά από προϋποθέσεις  και βήματα που πρέπει να ακολουθηθούν για να δοθεί μια οδηγία τηλεφωνικώς σύμφωνα με τους Κανονισμούς Ασφαλείας, π.χ. καταγραφή γραπτώς σε πιστοποιητικό και επανάληψη προς επιβεβαίωση, καταγραφή του τηλεφωνήματος και όπου είναι εφικτό καταγραφή του τηλεφωνήματος στο ημερολόγιο του υποσταθμού προ της εκτελέσεως του χειρισμού.

 

207.    Η αναφορά του θεωρώ ότι αποτελεί ακόμη μια προσπάθεια διαστρέβλωσης των όσων αναφέρονται στους Κανονισμούς Ασφαλείας προς δικαιολόγηση των ενεργειών του ΜΥ1 την ημέρα του ατυχήματος γεγονός το οποίο πλήττει την αξιοπιστία της εκδοχής του.

 

208.    Όπως προανέφερα κατά την αντεξέταση του υπέπεσε σε ορισμένες σημαντικές αντιφάσεις. Για παράδειγμα, αναφέρει στην παράγραφο 41 της δήλωσης του, Έγγραφο Α ότι οι οδηγίες του ήταν να περιμένουν να ακυρώσει το πιστοποιητικό ασφαλείας και μετά να διεξαχθεί το pressure test. Επομένως, προσθέτει, δεν μπορούσε να γνωρίζει αν οποιοσδήποτε από την ομάδα αποφάσισε μόνος του να μην περιμένει και να προβεί σε λανθασμένες ενέργειες.

 

209.    Κατά την αντεξέταση του διαφάνηκε ότι δεν έδωσε τέτοια οδηγία να περιμένουν. Δεν τους είπε οτιδήποτε για να διασφαλίσει ότι θα περιμένουν. Σε ερώτηση με ποιο τρόπο διασφάλισε  ότι δεν θα πήγαιναν τα μέλη της ομάδας στον ΥΣ ΜΑ χωρίς την έγκριση του απάντησε ότι απλώς δεν υπήρχε λόγος να πάνε και επικαλέστηκε την ορθή πρακτική. Σε ερώτηση αν είπε στον Μιχαήλ να μείνει στη θέση του ανέφερε ότι το μόνο που του είπε ότι ξεκινά και έρχεται (σελ. 9 πρακτικά 11.03.2025, Α/Ε ΜΥ1). Επομένως, υπέπεσε σε αντίφαση καθότι κατά την αντεξέταση του διαφάνηκε  ότι δεν έδωσε τέτοια οδηγία ως ισχυρίστηκε στη δήλωση του.

 

210.    Όταν υποβλήθηκε πως είναι ορθό να συμπεράνει κάποιος ότι αφού τέλειωσε η συντήρηση η πρακτική ήταν να μεταβούν στο σημείο από όπου θα γίνει το pressure test, απάντησε αρνητικά διότι «μπορεί να μην ξέρουν από ποιον υποσταθμό θα γίνει το pressure test» απάντηση την οποία αναίρεσε άμεσα αφού ο Μιχαήλ είχε προβεί σε διακοπή του ρεύματος από τον ΥΣ ΜΑ (σελ. 9, γραμμές 20 - 23, πρακτικά 11.03.2025, Α/Ε ΜΥ1) και εν πάση περιπτώσει είχε ετοιμάσει το πρόγραμμα διακοπής.

 

211.    Σε σχέση με το ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει αν οποιοσδήποτε από την ομάδα αποφάσισε μόνος του να μην περιμένει και να προβεί σε λανθασμένες ενέργειες (παρ. 41 Έγγραφο Α), ούτε αυτό μπορεί να ευσταθεί. Καθ’ οδόν προς τον ΥΣ ΕΛ είδε  δύο οχήματα της ΑΗΚ στον ΥΣ ΜΑ, τον μοναδικό υποσταθμό από τον οποίο μπορούσε να διενεργηθεί το pressure test, σταμάτησε, στάθμευσε, κατέβηκε, είδε τον Μιχαήλ και τον ρώτησε αν ήταν όλα εντάξει με την συντήρηση και μετά είδε και τον Κ. Κωνσταντίνου εκτός από τον Ν. Βασιλειάδη. Τα πρόσωπα τα οποία βρίσκονταν εκεί δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι άλλο εκτός από το να προετοιμάζουν ή ακόμα και να διεξάγουν το pressure test. Προηγουμένως, είχε ενημερωθεί από τον Μιχαήλ ότι είχε ολοκληρωθεί η δεκαετής συντήρηση. Κατά συνέπεια, έστω και σε πολύ λίγο χρόνο πριν από το ατύχημα ήταν σε θέση να γνωρίζει τι έκαναν στον ΥΣ ΜΑ τα μέλη της ομάδας του και σε κανένα σημείο δεν τους διέταξε να σταματήσουν ότι έκαναν διότι θα έπρεπε πρώτα να ακυρωθεί το πιστοποιητικό άδειας εργασίας ως ισχυρίζεται.

 

212.    Περαιτέρω, στην κατάθεση του στο ΤΕΕ στις 28.05.202, Τεκμήριο 27, τέταρτη σελίδα, αναφέρει ότι «στις 10:45 μου τηλεφώνησε ο Κώστας Μιχαήλ ότι η διαδικασία συντήρησης βρισκόταν προς το τέλος και θα μπορούσαν να κάνουμε τον τελικό έλεγχο με pressure test» ενώ στη δήλωση του προσπαθεί να πείσει ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει τι έκαναν εκεί τα μέλη του συνεργείου του. Περαιτέρω, στην κατάθεση του στην Αστυνομία (Τεκμήριο 56) που έδωσε την ημέρα που έγινε το ατύχημα ανέφερε ότι «εγώ έφτασα στο μέρος την ώρα που γινόταν το τεστ» ενώ δύο γραμμές πιο πάνω αναφέρει «έγινε η συντήρηση και μετά θα γινόταν ο έλεγχος με συσκευή δοκιμής».

 

213.    Συνεπώς, η θέση του ότι δεν έδωσε καμία οδηγία για pressure test, δεν ήξερε τι λάμβανε χώρα και δεν όφειλε να επιτηρήσει επειδή δεν γνώριζε τι λάμβανε χώρα δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές και απορρίπτονται. Με βάση την προηγούμενη κατάθεση του στο ΤΕΕ (Τεκμήριο 27) γνώριζε ότι τα πρόσωπα του συνεργείου του οποίου ήταν επικεφαλής βρίσκονταν στον ΥΣ ΜΑ για τη διεξαγωγή του pressure test.

 

214.    Κατά την αντεξέταση του όταν ερωτήθηκε αν τα πρόσωπα του συνεργείου έφυγαν παράτυπα από τον ΥΣ ΕΛ ανέφερε ότι δεν γνωρίζει αν τους είπε κάποιος. Ακολούθως δέχθηκε ότι τα πρόσωπα αυτά υπόκειντο στις οδηγίες και εντολές του (σελ. 14 και 15, πρακτικά 11.03.2025). Εάν όντως έδιδε τέτοιες οδηγίες να περιμένουν σημαίνει πως ο Μιχαήλ και ο Κ. Κωνσταντίνου που μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ θα ενεργούσαν αντίθετα με τις οδηγίες του. Με βάση τη δική του μαρτυρία όμως όταν τους είδε στον ΥΣ ΜΑ δεν τους ερώτησε τι κάνουν εκεί και γιατί παράκουσαν τις οδηγίες του και να τους πει να σταματήσουν οτιδήποτε έκαναν. Επομένως, και για αυτόν τον λόγο, δεν μπορεί να ευσταθεί η θέση του ότι έδωσε οδηγίες να περιμένουν. Θεωρώ ότι ο ΜΥ1 ανέφερε στη δήλωση το πως έδωσε οδηγίες να τον περιμένουν για να δημιουργήσει την εσφαλμένη εντύπωση ότι δεν συμμορφώθηκαν με τις οδηγίες του οι εργοδοτούμενοι, ενώ στην αλήθεια δεν έδωσε καμία οδηγία.

 

215.    Σε κατοπινό στάδιο της αντεξέτασης του αφού στην ουσία παραδέχθηκε ότι δεν έδωσε οδηγίες για να παραμείνουν στον ΥΣ ΕΛ ανέφερε ότι ο Μιχαήλ γνώριζε τη διαδικασία και κανονικά περιμένεις να ακυρωθεί το πιστοποιητικό άδειας εργασίας πριν να προβείς σε άλλες ενέργειες. Σε αυτό το σημείο σημειώνω ότι ο Μιχαήλ στη μαρτυρία του είπε ακριβώς το αντίθετο δηλαδή ότι το πιστοποιητικό ακυρώνεται μετά τη διενέργεια του pressure test. Αυτό μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι ο Μιχαήλ δεν ήταν σωστά εκπαιδευμένος και επομένως δεν ευσταθεί ότι γνώριζε τη διαδικασία όσο καλά νόμιζε ο ΜΥ1 ότι τη γνωρίζει. Το δεύτερο είναι ότι δεν είναι ξεκάθαρο ποια διαδικασία θα έπρεπε να ακολουθηθεί πράγμα που σημαίνει ότι έπρεπε και πρέπει να υπάρχει πιο έντονη επιτήρηση και καθοδήγηση.

 

216.    Περαιτέρω, όταν ο ΜΥ1 ερωτήθηκε εάν η διαδικασία είναι καταγεγραμμένη κάπου ο ΜΥ1 παρέπεμψε στα Τεκμήρια 57 και 58. Ωστόσο, τα εν λόγω έγγραφα δεν αναφέρουν ποια διαδικασία ακολουθείται. Κατά συνέπεια, η θέση του ΜΥ1 ότι υπήρχε καθορισμένη διαδικασία η οποία θα έπρεπε να ακολουθηθεί και δεν υπήρχε άλλος τρόπος δεν είναι πειστική. Η διαδικασία δεν είναι ούτε ξεκάθαρη ούτε καταγεγραμμένη για να δικαιολογείται αυτή η θέση του ΜΥ1.

 

217.    Η θέση του ότι δεν πρόλαβε να επιτηρήσει οποιαδήποτε εργασία και ότι οφείλει να επιτηρήσει εφόσον δώσει οδηγία να εκτελεστεί εργασία, εκτός από το ότι εγγενώς αντιφατική, βασίζεται σε μια εσφαλμένη αντίληψη του όρου επιτήρηση την οποία υιοθέτησε η Υπεράσπιση καθ’ όλη τη διάρκεια της εκδίκασης της υπόθεσης.

 

218.    Πρέπει να υπομνησθεί ότι ο ΜΥ1 δεν είχε καθήκον να επιτηρήσει τη διεξαγωγή του pressure test per se. Το καθήκον του ως επικεφαλής της ομάδας της δεκαετούς συντήρησης ήταν η επιτήρηση των εργασιών  και των εργοδοτουμένων για την διασφάλιση της ασφάλειας και της υγείας τους που περιλαμβάνει την καθοδήγηση τους. Το pressure test μόνο ο ΜΥ1 δικαιούτο με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του να το διεξάγει και επομένως δεν θα έπρεπε να επιτηρεί κάποιον κατά την διενέργεια του pressure test. Συνεπακόλουθα, δεν μπορεί να ευσταθεί η θέση ότι δεν έδωσε οδηγία να γίνει pressure test και γι’ αυτό δεν όφειλε να επιτηρεί.  Αυτό που έπρεπε να επιτηρεί ήταν τη δεκαετή συντήρηση από την αρχή ήτοι την διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ μέχρι το τέλος με τη διενέργεια του pressure test αφού γίνοναν οι απαραίτητοι χειρισμοί και την επαναφορά του ηλεκτρισμού και τα πρόσωπα τα οποία διεξήγαγαν αυτές τις εργασίες υπό τις οδηγίες του. Έπρεπε να καθοδηγεί το συνεργείο ωστόσο δεν έδωσε κάποια οδηγία. Επομένως, η θέση του ότι δεν είχε κάτι να επιτηρήσει εκτός από το ότι βασίζεται σε μια εσφαλμένη αντίληψη του τι εστί επιτήρηση, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα δεδομένου του ότι δεν απαγόρευσε στους εργοδοτούμενους να προχωρήσουν.

 

219.    Συνεπώς, δεν ευσταθεί ότι δεν πρόλαβε να επιτηρήσει. Σημειώνω ότι ήταν υπεύθυνος για μια εργασία την οποία εκτελούσε ένα συνεργείο με πρόσωπα τα οποία δεν είχαν την κατάλληλη εμπειρία πράγμα που γνώριζε ο ΜΥ1 (δείτε ηλεκτρονικά μηνύματα του ΜΥ1 σε σχέση με τη σύσταση/ σύνθεση του συνεργείου – Τεκμήρια 47 και 48). Συνεπακόλουθα, η θέση του ότι δεν πρόλαβε να επιτηρήσει και δεν είχε κάτι να επιτηρήσει δεν ευσταθεί και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και στις υποχρεώσεις της Κατηγορούμενης για επαρκή επιτήρηση και διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτουμένων της.

 

220.    Σε σχέση με την παράγραφο 35 της δήλωσης του και το τι είδους εργασίες μπορούσε να εκτελέσει ο Αργυρού ο ΜΥ1 αναφέρει στην ουσία ότι δικαιούτο να κουβαλήσει το μηχάνημα HVA30 από το αυτοκίνητο στο εσωτερικό του υποσταθμού και να απλώσει τα καλώδια στο πάτωμα. Τα προαναφερόμενα είναι σε αντίθεση με τα όσα ανέφερε ο ΜΚ4. Ο ΜΚ4 ανέφερε ότι επιτρέπεται να κάνουν και συνδεσμολογία και να συνδέσουν τα σύρματα στον διακόπτη:

 

«...επιτρέπονται πάντα οι προεργασίες, δηλαδή να μεταφέρουν ένα όργανο, ένα βαρετό όργανο 20 κιλών για παράδειγμα, με αρκετά σύρματα να τα κατεβάσουν κάτω από τα αυτοκίνητα να τα μεταφέρουν στον χώρο του υποσταθμού που ήταν ο υποσταθμός Μεγάλου Αλεξάνδρου να κάνουν τη συνδεσμολογία, οι υπόλοιποι συνάδελφοι που ήταν εκεί και οι εμπλεκόμενοι στο ατύχημα και άλλοι, απλώς προετοιμάζουν τα όργανα της δοκιμής, συνδέουν σύρματα πάνω στους ακροδέκτες του οργάνου και ακόμα και πάνω στους ακροδέκτες του διακόπτη ο οποίος είναι γειωμένος όμως ο διακόπτης, αναμένοντας τον μηχανικό που είναι πλήρως εξουσιοδοτημένος για να προχωρήσει στην τελική δοκιμή, γιατί πρέπει να αφαιρεθούν γειώσεις, για να γίνει δόκιμη.» (σελ. 6 πρακτικά 04.02.2025, ΜΚ4)

 

221.    Εάν οι προκαταρκτικές εργασίες περιλαμβάνουν και τη σύνδεση του μηχανήματος του pressure test με τον διακόπτη μέσης τάσης, δηλαδή πάνω στα spouts που είναι συνδεδεμένα στους ακροδέκτες του διακόπτη σημαίνει ότι η διαδικασία εμπεριέχει κινδύνους, όπως εξάλλου διαφάνηκε από το δυστύχημα. Εξάλλου και ο ίδιος ο ΜΥ1 στην παρ. 42 αναφέρει ότι οι το ατύχημα δεν σχετίζεται με τη διαδικασία του pressure test και το ατύχημα δεν έγινε κατά την διάρκεια του pressure test αλλά κατά την διάρκεια της προεργασίας. Συνεπώς, δεν ισχύει ότι ο Αργυρού δικαιούτο να εκτελέσει μόνο ακίνδυνες εργασίες για τις οποίες δεν χρειάζεται επίβλεψη. Η θέση του ΜΥ1 ότι δεν υπήρχε κάτι να επιβλέψει δεν ισχύει.

 

222.    Σε σχέση με την επιτήρηση η μαρτυρία του και η προσέγγιση που υιοθέτησε είναι παράλογη και αντιφατική και στην ουσία αποσκοπεί στο να βοηθήσει την Κατηγορούμενη και όχι δοθεί μια ειλικρινής εικόνα σε σχέση με το κατά πόσον υπήρχε ή όχι επαρκής επιτήρηση. Η θέση του ΜΥ1 απολήγει στο να αποδίδεται ευθύνη στον Αποβιώσαντα για εσφαλμένο χειρισμό τον οποίο κατ’ ισχυρισμό διενήργησε ο ίδιος χωρίς τις οδηγίες του ΜΥ1 να μην προχωρήσει και χωρίς να επιτηρείται.

 

223.    Σημειώνεται ότι η όλη διαδικασία από τις 7:30 το πρωί έγινε στην απουσία του ΜΥ1. Οι δε χειρισμοί το πρωί (μεταξύ 06:30 και 07:15) για τη διακοπή του ρεύματος και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ έγιναν επίσης στην απουσία του με οδηγίες του Μιχαήλ ο οποίος ήταν βοηθός μηχανικός και όχι εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και κατ᾽ ουσίαν εκπαιδευόμενος. Ο ΜΚ4 στην Έκθεση του ανέφερε ότι ο Μιχαήλ προχώρησε σε σχετικά μεγάλης έκτασης χειρισμούς από μόνος του με δική πρωτοβουλία δηλαδή χωρίς την επιτήρηση του ΜΥ1. Δηλαδή, από την υπόλοιπη μαρτυρία δίδεται μια εικόνα ότι το συνεργείο λειτουργούσε χωρίς τις οδηγίες του ΜΥ1 και χωρίς την επιτήρηση του. Είναι φυσικό επακόλουθο να δημιουργείται η εντύπωση στους εργοδοτούμενους ότι δεν χρειάζεται να παίρνουν οδηγίες από τον ΜΥ1 αλλά να ενεργούν αυτόβουλα χωρίς επιτήρηση. Ο ΜΥ1 στην μαρτυρία του αγνοεί τα όσα προηγήθηκαν και προωθεί τη θέση ότι επειδή δεν έδωσε οδηγία να γίνει η εργασία και έγινε αντικανονικά δεν του δόθηκε η δυνατότητα να επιτηρήσει αποτυγχάνοντας να συνειδητοποιήσει ότι εάν υπήρχε επιτήρηση δεν θα γινόταν καμία εργασία αντικανονικά από πρόσωπα που δεν τους επέτρεπε το πιστοποιητικό ικανότητας τους να το πράξουν. Η ουσία της επιτήρησης είναι να γνωρίζει τι κάνει το κάθε μέλος της ομάδας του και να καθοδηγεί.

 

224.    Συν τοις άλλοις, ενώ σταμάτησε στον ΥΣ ΜΑ, είδε μέλη της ομάδας εκεί ενώ είχε τελειώσει η δεκαετής συντήρηση και πληροφορήθηκε από τον Μιχαήλ ότι θα έπρεπε να διεξαχθεί το pressure test, το όργανο του pressure test ήταν στο πάτωμα και μπορεί κάποιος να το διακρίνει ακόμα και έξω από τον ΥΣ ΜΑ (δείτε φωτ. 1 – 4 στο Τεκμήριο 2), ισχυρίστηκε ότι δεν αντιλήφθηκε ότι γίνονταν οι προετοιμασίες για το pressure test και δεν έλεγξε την κατάσταση ως όφειλε να πράξει εάν υπήρχε επαρκής επιτήρηση των εργασιών. Η επιτήρηση εμπεριέχει το στοιχείο του ελέγχου και με τη μαρτυρία του ΜΥ1 ότι δεν γνώριζε και ότι δεν αντιλήφθηκε πως διεξάγονταν εργασίες στην ουσία είναι σαν να αποδέχεται πως δεν υπήρχε επίβλεψη ή επαρκής επίβλεψη.

 

225.    Συνεπακόλουθα, εξετάζοντας λοιπόν τη μαρτυρία του ΜΥ1 στο σύνολο της και παραθέτοντας πιο πάνω κάποια ενδεικτικά και μόνο παραδείγματα των αναφορών του, καταλήγω ότι η μαρτυρία του επί των αμφισβητούμενων γεγονότων και ζητημάτων δεν ήταν αξιόπιστη και συνακόλουθα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή.

 

vii.      Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΥ2

 

226.    Για τους λόγους στους οποίους θα αναφερθώ ακολούθως δεν μπορώ να στηριχθώ στην μαρτυρία του ΜΥ2 για την συναγωγή οποιωνδήποτε συμπερασμάτων.

 

227.    Εν πρώτοις, αναφέρεται ως γενικό σχόλιο ότι η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από εικασίες, αοριστία, γενικότητα, ασάφεια και έλλειψη θετικότητας. Στην ουσία ο ΜΥ2 δεν έδωσε μαρτυρία, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, αλλά παρέθεσε επιχειρηματολογία και συμπεράσματα επί ζητημάτων για τα οποία δεν κατείχε τη γνώση.

 

228.    Τα προαναφερόμενα έδωσαν την εικόνα στο Δικαστήριο ότι ο μοναδικός σκοπός της μαρτυρίας του ΜΥ2 ήταν να βοηθήσει την Κατηγορούμενη και όχι να δώσει στο Δικαστήριο μια αληθινή εικόνα των ζητημάτων επί των οποίων κατέθεσε.

 

229.    Η μαρτυρία του θεωρώ πως παρουσιάζει εγγενείς αδυναμίες καθότι στηρίζεται πάνω σε μια βάση την οποία ο ΜΥ2 αναίρεσε κατά την αντεξέταση του όπως θα επεξηγήσω ακολούθως. Επίσης, αντιφάσεις, εκτός από αυτές οι οποίες εντοπίστηκαν κατά την αντεξέταση του, παρουσιάζονται και στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Β).

 

230.    Κατά την αντεξέταση του υπέπεσε σε ουσιώδεις αντιφάσεις και αναίρεσε διάφορα σημεία της γραπτής του δήλωσης κατά τρόπο που κλονίστηκε η αξιοπιστία του. Παραθέτω στη συνέχεια κάποια ενδεικτικά και μόνο παραδείγματα των αναφορών του.

 

231.    Σημειώνεται ότι, ο ΜΥ2 ανέφερε πως έδωσε μαρτυρία ως μάρτυρας γεγονότων και ως πραγματογνώμονας επί τριών θεμάτων.

 

232.    Μάρτυρας γεγονότων είναι κατά την θέση του επειδή παρότι δεν είχε προσωπική ανάμιξη και εμπλοκή στη συγκεκριμένη εργασία τη συγκεκριμένη μέρα, μπορεί να έχει «αντίληψη των γεγονότων και ενεργειών όπως αυτά εξελίχθηκαν» επειδή ήταν προϊστάμενος του τμήματος κατασκευών και συντήρησης δικτύου.

 

233.    Δεν συμφωνώ με αυτήν την προσέγγιση. Η «αντίληψη» των γεγονότων δεν καθιστά ένα πρόσωπο μάρτυρα γεγονότων σε σχέση με το επίδικο συμβάν. Ο ΜΥ2 στην ουσία εκφέρει γνώμη για το πως έγιναν τα γεγονότα εκείνη την ημέρα και θεωρεί κάποιες ενέργειες ως δεδομένες χωρίς όμως να αποκαλύπτει ποια είναι η πηγή πληροφόρησης του.

 

234.    Για παράδειγμα θεωρεί ότι ο Αργυρού προέβη στους λανθασμένους χειρισμούς. Όλοι ανεξαιρέτως οι μάρτυρες ακόμα και ο ΜΚ3 που ήταν μαζί με τον Αργυρού δεν ήταν σε θέση να δηλώσουν με βεβαιότητα ότι ήταν ο Αργυρού ο οποίος έβαλε το μοχλό και γύρισε τον διακόπτη στη θέση ΟΝ. Ούτε και ο ΜΚ4 ο οποίος πήρε καταθέσεις και ετοίμασε την Έκθεση της Διερευνητικής Επιτροπής πήρε απόλυτη θέση ως προς το ποιος προέβη σε χειρισμούς και ανέφερε χαρακτηριστικά ότι μόνο ο θεός μπορεί να γνωρίζει. Επομένως, γιατί να δεχθώ τη θέση του ΜΥ2 ο οποίος δεν ήταν παρών εκείνη την ημέρα αλλά κατά τα άλλα εκφέρει απόλυτες θέσεις χωρίς να αναφέρει ποια είναι η πηγή της πληροφόρησης του;  

 

235.    Κατά την αντεξέταση του επαναλαμβάνει ότι δεν είχε καμία εμπλοκή  ή ανάμιξη στα γεγονότα ή στη συγκεκριμένη εργασία (σελ. 2, πρακτικά 12.05.2025). Επίσης, ανέφερε γενικά και αόριστα ότι άντλησε γνώση από φιλικές κουβέντες με συναδέλφους χωρίς να αναφέρει με ποιον είχε μιλήσει (σελ. 10, πρακτικά 12.05.2025).

 

236.    Από αυτό το γεγονός αποκαλύπτεται ο σκοπός για τον οποίο έδωσε μαρτυρία ο ΜΥ2 που είναι στην ουσία για να βοηθήσει την Κατηγορούμενη και όχι για να δώσει μια ειλικρινή εκδοχή σε σχέση με τα ζητήματα τα οποία γνωρίζει. Στην ουσία το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του ΜΥ2 συνίσταται σε επιχειρηματολογία η οποία κανονικά έπρεπε να παρεισφρήσει σε γραπτή δήλωση αλλά να αποτελέσει θέμα τελικών αγορεύσεων.

 

237.    Στην ίδια απάντηση που αναφέρει ότι δεν είχε καμία εμπλοκή στο συγκεκριμένο περιστατικό («δηλαδή δεν ήμουν παρών, ούτε είχα κάποια ανάμιξη στα γεγονότα, ή στον τρόπο της συγκεκριμένης εργασίας τη συγκεκριμένη μέρα... εγώ προσωπικά είχα άλλη υποχρέωση οπότε δεν μπλέχτηκα με το θέμα τούτο») εκφέρει και άποψη αναφέροντας ότι θεωρεί πως από την πλευρά της ΑΗΚ έγιναν όλα σωστά σε μεγάλο βαθμό και ακολουθήθηκαν οι σωστές διαδικασίες (σελ. 2, πρακτικά 12.05.2025). Η μαρτυρία του είναι γεμάτη με αυτού του είδους αντιφάσεις οι οποίες δείχνουν με ξεκάθαρο τρόπο πως ο μοναδικός του σκοπός είναι να βοηθήσει την Κατηγορούμενη.

 

238.    Επομένως, θεωρώ ότι ο ΜΥ2 δεν μπορεί να εκφέρει γνώμη επί των γεγονότων και να προβαίνει σε συμπεράσματα του είδους «το ατύχημα έγινε λόγω υπέρβασης εξουσίας του Αργυρού» ή επειδή δεν ακολούθησε την εκπαίδευση του.

 

239.    Προκειμένου ένας διάδικος να μπορέσει να προσφέρει μαρτυρία εμπειρογνώμονα θα πρέπει να καταδειχθεί ότι η μαρτυρία αυτή είναι αναγκαία στα περιστατικά της υπόθεσης και ότι ο προτιθέμενος να καταθέσει εμπειρογνώμονας έχει τα προσόντα τα οποία χρειάζονται ώστε να δώσει μαρτυρία. Το βάρος είναι επί των ώμων εκείνου που επιθυμεί να προσαγάγει τέτοιους είδους μαρτυρία. Τελικά είναι το δικαστήριο που θα κρίνει κατά πόσο θα επιτρέψει την προσαγωγή τέτοιας μαρτυρίας (Kayat Trading Ltd v. Genzyme Corporation (Αρ.1) (2013) 1 ΑΑΔ 438). Το κατά πόσο ένας μάρτυρας έχει τα απαιτούμενα προσόντα να κριθεί εμπειρογνώμονας είναι ζήτημα που εμπίπτει στη σφαίρα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου (Θεοσκέπαστη Φάρμ ν. Δημοκρατίας (1990) 2 Α.Α.Δ. 934 ).

 

240.    Σε σχέση με τους ισχυρισμούς του περί πραγματογνωμοσύνης του επί τριών θεμάτων παρατίθενται τα ακόλουθα:

240.1   Ως προϊστάμενος του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης θεωρώ ότι μπορεί να δώσει μαρτυρία για την εκπαίδευση των Μιχαήλ και Αργυρού. Ωστόσο, η επάρκεια της εκπαίδευσης των δύο αυτόν προσώπων είναι ζήτημα επί του οποίου θα αποφανθεί το Δικαστήριο καθότι αποτελεί το έσχατο συμπέρασμα.

240.2   Αναμφίβολα με βάση τα προσόντα του και την εμπειρία του μπορεί να θεωρηθεί ως εμπειρογνώμονας σε ζητήματα ηλεκτρολογίας και εξοπλισμού της ΑΗΚ. Αυτό εξάλλου δεν αμφισβητήθηκε. Το ζήτημα το οποίο τέθηκε είναι το κατά πόσον μπορεί να γνωρίζει τα γεγονότα και η πηγή γνώσης του.

240.3   Σε θέματα ασφάλειας και υγείας και ΓΕΚ το Δικαστήριο δεν έχει πειστεί ότι ο ΜΥ2 είναι πραγματογνώμονας. Ο ΜΥ2 ανέφερε ότι είναι πραγματογνώμονας επειδή παρακολούθησε δεκάδες ώρες σεμιναρίων και επειδή συμμετέχει σε επιτροπές ασφάλειας και υγείας ως πρόεδρος. Η παρακολούθηση σεμιναρίων για την «Ελάχιστη Εκπαίδευση Οριζόμενων Προσώπων ΕΣΥΠΠ» (Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης) δεν μπορεί να καταστήσει κάποιον πραγματογνώμονα στο ζήτημα. Ο  ΜΥ2 δεν εργάζεται ως ΕΣΥΠΠ αλλά είναι Βοηθός Διευθυντής στην Υποδιεύθυνση Κατασκευών και Συντήρησης Δικτύου Διανομής και το ότι παρακολούθησε την ελάχιστη εκπαίδευση ΕΣΥΠΠ δεν του προσδίδει τα απαραίτητα προσόντα για να θεωρηθεί πραγματογνώμονας.

240.4   Περαιτέρω, δεν παρείχε λεπτομέρειες σχετικά τις ευθύνες του ως πρόεδρος τοπικών επιτροπών ασφάλειας και υγείας, ήτοι ποιες είναι ακριβώς οι εργασίες των επιτροπών αυτών, πόσο συχνά συνεδριάζουν και ποιο είναι το έργο τους. Επομένως, δεν τέθηκε το αναγκαίο υπόβαθρο το οποίο θα επέτρεπε στο Δικαστήριο να δεχθεί την μαρτυρία γνώμης του ΜΥ2 σε σχέση με ζητήματα ασφάλειας υγείας. Επαναλαμβάνω και το αυτονόητο: η επάρκεια της ΓΕΚ είναι το έσχατο ζήτημα το οποίο καλείται να επιλύσει το Δικαστήριο.

240.5   Κατά την αντεξέταση του όταν ερωτήθηκε για αυτό το ζήτημα αρχικά απάντησε ότι θεωρεί τον εαυτό του εμπειρογνώμονα σε θέματα εξοπλισμού και διαδικασιών της ΑΗΚ αλλά σε θέμα ασφάλειας και υγείας ανέφερε διστακτικά «εντάξει, είμαι εμπειρογνώμονας στο βαθμό που μπορεί να είναι κάποιος εμπειρογνώμονας, ο οποίος παρακολούθησε όλα τα απαιτούμενα σεμινάρια που απαιτεί η εκτέλεση των καθηκόντων του» (σελ. 6 πρακτικών 12.05.2025).

240.6   Επομένως, δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του ως πραγματογνώμονας επί ζητημάτων ασφάλειας και υγείας στην εργασία.

 

241.    Σε σχέση με την εκπαίδευση του Μιχαήλ τα όσα ανέφερε ήταν γενικά και αόριστα και δεν έπεισαν το Δικαστήριο. Δεν ανέφερε ούτε πότε έγινε η εκπαίδευση ούτε πόσες ώρες ούτε δόθηκαν η απαραίτητες λεπτομέρειες για να προσδώσει θετικότητα στη μαρτυρία του, αλλά η μαρτυρία του συνίστατο μόνο σε γενικόλογες αναφορές για το πως εκπαιδεύονται οι μηχανικοί στην ΑΗΚ και η άποψη του ότι ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος. Η θέση του δεν βασίζεται σε γεγονότα.

 

242.    Η θέση του ότι ο Μιχαήλ ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος στον διακόπτη Ormazabal με βάση την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου δεν μπορεί να ευσταθεί. Είναι κοινώς αποδεκτό γεγονός ότι ο Μιχαήλ παρακολουθούσε τον Κ. Αργυρού να συνδέει το όργανο VLF με τον διακόπτη ο οποίος ήταν στην θέση ON αντί στη θέση OFF δηλαδή ήταν υπό τάση και ο μοχλός ήταν σε λάθος θυρίδα. Εάν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος στη λειτουργία του Ormazabal αναμένετο να αντιληφθεί ότι ήταν κλειστός δηλαδή υπό τάση. Εκ του αποτελέσματος δηλαδή προκύπτει ότι ο Μιχαήλ δεν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος πάνω στον διακόπτη. 

 

243.    Σε σχέση με την παράλειψη εκπαίδευσης του Αργυρού δεν έπεισαν οι αναφορές του ΜΥ2. Αφενός παραδέχεται και ο ίδιος ο ΜΥ2 ότι ο Αργυρού μπορούσε να συνδέσει τα καλώδια του VLF στον διακόπτη. Ο δε ΜΚ4 δέχθηκε ότι η προεργασία αυτή περιλαμβάνει και συνδεσμολογία και την σύνδεση του VLF με τα spouts (επιβεβαιώνοντας και την θέση της ΜΚ2) και εκτός τούτου μερικές φορές οι εργαζόμενοι μπορεί να ενεργήσουν και πέραν του πιστοποιητικού τους. Το ατύχημα έγινε όταν συνδέθηκε το όργανο με τον διακόπτη και ο διακόπτης ήταν στην θέση ΟΝ. Είναι παράλογος ο ισχυρισμός ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να εκπαιδευτεί σε έναν εξοπλισμό, τουλάχιστον να γνωρίζει ότι είναι υπό τάση από τη στιγμή που δικαιούτο να τον συνδέσει με το όργανο VLF που μπορούσε με βάση το πιστοποιητικό του να το προετοιμάσει για το pressure test που θα διεξάγει το πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

 

244.    Η δε θέση του ΜΥ2 ότι ο Αργυρού αψήφησε τον κίνδυνο και επέμβηκε πάνω σε εξοπλισμό στον οποίο δεν ήταν εκπαιδευμένος είναι καθαρά εικασία επί ενός ζητήματος επί του οποίου ο ΜΥ2 δεν έχει γνώση. Τη θέση του ΜΥ2 ότι το ατύχημα δεν συνέβη λόγω ανεπαρκούς εκπαίδευσης αλλά λόγω υπέρβασης εξουσίας επίσης δεν μπορώ να το δεχθώ καθότι ο ΜΥ2 εξ όσων ο ίδιος παραδέχεται δεν ήταν παρών όταν επισυνέβη και δεν είναι σε θέση να γνωρίζει τις συνθήκες που οδήγησαν στο ατύχημα. Ούτε αναφέρει την πηγή γνώσης του η οποία ενδεχομένως να του επέτρεπε να εκφέρει άποψη.

 

245.    Η θέση του ΜΥ2 ότι το ΤΕΕ έπαιρνε καταθέσεις από αναρμόδια άτομα με σκοπό να δημιουργήσει ένα «μωσαϊκό από φράσεις να συμπεριλάβει στην Έκθεση του για να καταδικάσει την ΑΗΚ» εκτός από γενική, αόριστη και προσβλητική (χωρίς κάποιο ιδιαίτερο λόγο) δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Το ΤΕΕ καθηκόντως έλαβε καταθέσεις από τα πρόσωπα στον οργανισμό τα οποία θεωρούσε αρμόδια. Ο ΜΥ2 αναφέρεται στην κατάθεση του Χαρίλαου Καραβά ο οποίος είναι Βοηθός Διευθυντή Ανθρώπινου Δυναμικού και εργάζεται στην ΑΗΚ από το 1992. Είναι παράλογο να ισχυρίζεται ο ΜΥ2 ότι ο Βοηθός Διευθυντή Ανθρώπινου Δυναμικού δεν είναι αρμόδιο πρόσωπο να δώσει κατάθεση για την εκπαίδευση.  Σημειώνω ότι και ο ΜΥ2 έδωσε κατάθεση στο ΤΕΕ (Τεκμήριο 29) μια εβδομάδα μετά το ατύχημα. Η αναφορά του ότι το ΤΕΕ υποβάλλει ερωτήσεις σε λειτουργούς της ΑΗΚ εκτός πλαισίου επομένως είναι αστήρικτη, ατεκμηρίωτη και αβάσιμη.

 

246.    Αναφέρει επίσης ο ΜΥ2 ότι δόθηκε κατάθεση από τον Ανδρέα Κυπρίδημο. Σημειώνω ότι η αναφορά του αυτή είναι εσφαλμένη διότι δεν έδωσε κατάθεση ο Ανδρέας Κυπρίδημος στο ΤΕΕ ούτε και παρουσιάστηκε τέτοια κατάθεση. Η δήλωση του Ανδρέα Κυπρίδημου περιλαμβάνετο στην κατάθεση του κ. Καραβά (ίδετε ανάλυση στην ενότητα που αφορά την εξ ακοής μαρτυρία).  Επομένως, η θέση του ΜΥ2 ότι το ΤΕΕ έλαβε κατάθεση από αναρμόδια πρόσωπα σε σχέση με την εκπαίδευση είναι εσφαλμένη, αβάσιμη, καθώς και παραπλανητική. 

 

247.    Η δε αναφορά του ότι το ΤΕΕ λαμβάνει καταθέσεις «στο πόδι» επίσης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η θέση αυτή καταρρίπτεται από το περιεχόμενο των ίδιων των καταθέσεων που έχουν σημείωση από ποιον λήφθηκαν και ότι ο ανακρινόμενος την έχει αναγνώσει και συμφωνεί με το περιεχόμενο της. Τέτοια σημείωση στο τέλος της κατάθεσης υπάρχει και στην κατάθεση του ΜΥ2. Δεν παρουσιάστηκε μαρτυρία από οποιονδήποτε λειτουργό της ΑΗΚ ο οποίος να αναφέρει ότι έχει παράπονο από τον τρόπο με τον οποίο λήφθηκε η κατάθεση του. Επομένως, η θέση του ΜΥ2 με όλο το σεβασμό, στερείται σοβαρότητας και απορρίπτεται. Οι ανακριβείς, αστήρικτες και ατεκμηρίωτες αναφορές που αποσκοπούν στην δημιουργία εντυπώσεων, επενεργούν κατά τρόπο που να καταστρέφουν την αξιοπιστία του μάρτυρα.

 

248.    Τα όσα αναφέρει για την ΓΕΚ είναι η γνώμη του καθώς και επιχειρηματολογία. Δεν θεωρώ ότι είναι πραγματογνώμονας σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας επομένως κανονικά δεν πρέπει να ληφθεί υπόψιν η μαρτυρία του σε σχέση με την ΓΕΚ. Σημειώνω όμως ότι διαστρεβλώνει τα όσα ανέφεραν οι ΜΚ1 και οι ΜΚ2 σε σχέση με το τι θα πρέπει να περιλαμβάνεται στην ΓΕΚ. Για παράδειγμα η ΜΚ2 δεν είπε ότι πρέπει να περιλαμβάνεται ολόκληρο το εγχειρίδιο του εξοπλισμού.

 

249.    Η αντίφαση σε σχέση με τα όσα αναφέρει για την ΓΕΚ ότι δεν είναι σκοπός της να καταγράψει διαδικασίες είναι ότι η ΓΕΚ Τεκμήριο 43 περιλαμβάνει στην πρώτη σελίδα αυτής μια σύντομη περιγραφή εργασίας (η οποία όμως είναι ελλιπής). Επίσης, παραδέχεται ότι υπάρχουν κίνδυνοι από τον εξοπλισμό οι οποίοι δεν καταγράφονται αλλά θεωρεί ότι δεν πρέπει να καταγράφονται καθότι θα καταστήσουν την ΓΕΚ ατέρμονη και ογκώδη. Στο τέλος η μαρτυρία του που έδωσε σε σχέση με την ΓΕΚ προκαλεί περισσότερη ζημιά παρά να βοηθήσει την Υπεράσπιση.

 

250.    Σημειώνω ότι κατά την αντεξέταση του δεν απαντούσε ευθέως τις ερωτήσεις οι οποίες υποβάλλονταν π.χ. σελ. 28 και 29 πρακτικών 12.05.2025.

 

251.    Σημειώνω επίσης ότι κατά την αντεξέταση του υπέπεσε και σε αντίφαση σε σχέση με την εκπαίδευση των τεχνιτών, όπως ο Αργυρού, επί διακοπτών. Ενώ κατά την κυρίως εξέταση υιοθέτησε μια απόλυτη θέση ότι ο Αργυρού δεν εκπαιδεύτηκε πάνω σε διακόπτες επειδή δεν αναμένεται από αυτόν να τον χειριστεί κατά την αντεξέταση του απάντησε ότι πρέπει να γίνεται κάποια εκπαίδευση (σελ. 29 και 30 πρακτικών 12.05.2025, η έμφαση είναι δική μου):

 

E.    Άρα αντιλαμβάνομαι ότι συμφωνείτε μαζί μου ότι και για τον νέο εξοπλισμό, θα πρέπει να εκπαιδεύονται οι εργοδοτούμενοι, σ' αυτόν σωστά;

A.    Πρέπει να διαχωρίσουμε το τι εννοούμε να εκπαιδεύονται. Άλλη είναι η εκπαίδευση που θα κάνεις σε ένα διακόπτη Siemens, ο μηχανικός, το πλήρες εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και το ικανό πρόσωπο που δικαιούται να κάνει χειρισμό και άλλη εκπαίδευση, θα έχει ένας τεχνίτης, ο οποίος απλά θα τερματίσει πάνω του ένα καλώδιο. Το άτομο που θα τερματίσει απλά πάνω του ένα καλώδιο, δεν χρειάζεται να ξέρει τίποτε που χειρισμούς.

E.    Όμως συμφωνείτε μαζί μου ότι με το να τερματίσει πάνω του ένα καλώδιο είναι ένας είδος εργασίας. 

A.    Είναι ένα είδος εργασίας το οποίο γίνεται μετά από έκδοση πιστοποιητικού άδειας εργασίας από το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.

E.    Και θα πρέπει αντιλαμβάνομαι να γνωρίζει αυτός που θα τερματίσει το καλώδιο, τον ενδεχόμενο κίνδυνο.

A.   Μάλιστα.

E.    Και θα πρέπει να λαμβάνει μέτρα για την προστασία του.

A.   Σωστό.

 

252.    Αυτό που προκύπτει από το πιο πάνω απόσπασμα είναι ότι οι τεχνίτες όπως ο Αργυρού πρέπει να λαμβάνουν κάποια εκπαίδευση επί διακοπτών για μπορούν να αναγνωρίζουν τους κινδύνους. Αυτή ακριβώς είναι και η θέση του ΤΕΕ. Ο ΜΥ2 με αυτήν του την απάντηση υποπίπτει σε αντίφαση αφού παραδέχεται ότι εμπίπτει εντός του πεδίου της εργασίας που αναμένεται να εκτελέσει κάποιος τεχνίτης ο τερματισμός καλωδίου σε διακόπτη.

 

253.    Άλλη αντίφαση στην οποία υπέπεσε κατά την αντεξέταση του ήταν όταν παραδέχθηκε πως δεν ξέρει ποιος προέβη σε χειρισμό πάνω στον διακόπτη πριν από το δυστύχημα. Η παραδοχή του αυτή είναι σε πλήρη αντίφαση με την απόλυτη θέση που εκφράζει στη γραπτή του δήλωση ότι δηλαδή ήταν ο Αργυρού που προέβη σε αυτούς τους χειρισμούς. Στην ουσία, έρχεται ο ίδιος να εκθεμελιώσει τη βάση για τα επιχειρήματα τα οποία προβάλλει στη δήλωση του ότι το ατύχημα έγινε λόγω υπέρβασης της εξουσιοδότησης του Αργυρού.

 

254.    Ακολούθως, αναφέρει ότι αν κρίνει από τα τραύματα του Αργυρού πρέπει να είναι αυτός που προέβη στους χειρισμούς. Η θέση αυτή είναι αβάσιμη καθότι ο ΜΥ2 δεν είναι ιατροδικαστής αλλά ούτε και επειδή βρέθηκε ο Αργυρού σε κάποια θέση σημαίνει ότι αυτός ήταν που προέβη στους επίδικους χειρισμούς οι οποίοι δεν μπορεί κανένας να γνωρίζει πότε έγιναν.

 

255.    Ακόμα μια αντίφαση μεταξύ των όσων ανέφερε κατά την αντεξέταση του και της δήλωσης του είναι όταν παραδέχθηκε κατ’ ουσία ότι αρμόδιος για την εκπαίδευση ήταν ο κ. Χαρίλαος Καραβάς από τον οποίο πήρε κατάθεση το ΤΕΕ (σελ 34, πρακτικά 12.05.2025):

 

E.  Η εκπαίδευση σε ποιο τμήμα ανήκει;

A.  Η εκπαίδευση του προσωπικού της ΑΗΚ, ανήκει στη διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού.

E.  Ο κύριος Καραβάς τον επίδικο χρόνο τι θέση είχε;

A.  Ήταν Βοηθός διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού.

E.  Σας αναφέρω, διότι μπορείτε να τα δείτε και μέσω των καταθέσεων που διαθέτει ο συνήγορος σας ότι ήταν μετά από πληροφόρηση που δόθηκε στο τμήμα, από τον κύριο Καραβά και ρωτήθηκε ο κύριος Κυπρίδημος και έχετε εσείς αυτήν την έντονη θέση. 

 

256.    Κατά συνέπεια, με την απάντηση κατά την αντεξέταση του έρχεται να αναιρέσει την εντονότατη θέση του και παράπονο ότι το ΤΕΕ πήρε καταθέσεις από πρόσωπα που δεν είναι αρμόδια για τη εκπαίδευση και τα χρησιμοποίησε εναντίον της Κατηγορούμενης αφήνοντας κιόλας να νοηθεί ότι το ΤΕΕ ενήργησε κακόπιστα. Μάλιστα, σε ερώτηση που ακολούθησε παραδέχθηκε ότι δεν μπορεί να φταίει το ΤΕΕ επειδή η ΑΗΚ καταχώρισε λανθασμένα σεμινάριο στο αρχείο του Αργυρού και δεν βρίσκει «άδικο του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας» (σελ. 37, γραμμή 7, πρακτικά 12.05.2025).

 

257.    Σε σχέση με την παράκαμψη που διενεργείται πάνω στον διακόπτη Ormazabal για να μπορέσει να γίνει το pressure test παραδέχθηκε ότι εμπερικλείει κινδύνους και τους γνωρίζουν κατά την άποψη του αυτοί που πρέπει (σελ. 28, πρακτικά 12.05.2025). Θεωρώ ότι η παραδοχή του αυτή είναι σε αντίφαση με την παράγραφο 58 της γραπτής του δήλωσης. Από τη στιγμή που μια διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για την εκτέλεση μιας εργασίας έχει κινδύνους θα πρέπει αυτή να καταγράφεται στη ΓΕΚ. Η στάση του ΜΥ2 ότι στην ΑΗΚ όλα είναι επικίνδυνα άρα δεν πρέπει να καταγράφονται οι διαφορετικοί κίνδυνοι δείχνει μια υποτίμηση της σημαντικότητας της γραπτής εκτίμησης κινδύνων και από αυτήν αναδύεται μια επιπόλαιη αντιμετώπιση της ασφάλειας και της υγείας στον οργανισμό στον οποίο ο ΜΥ2 κατέχει υψηλή θέση.

 

258.    Κατά την αντεξέταση του επίσης παραδέχθηκε πως η ΓΕΚ (Τεκμήριο 43) παραπέμπει λανθασμένα στη παλαιά οδηγία ΕΝG3/44/98 η οποία αντικαταστάθηκε από την Ο-ΔΙ-009 από το 2019 και παρέχει λανθασμένη πληροφόρηση. Αυτό το λάθος στην ΓΕΚ διέλαθε την προσοχή του ΜΥ2 και δεν έγινε καμία αναφορά σε αυτό στην μακροσκελή του γραπτή δήλωση. Στην ουσία, κατά την αντεξέταση του, αποδέχθηκε ότι η ΓΕΚ υπό μια έννοια είναι ανεπαρκής.

 

259.    Εξετάζοντας λοιπόν τη μαρτυρία του ΜΥ2 στο σύνολο της και παραθέτοντας πιο πάνω κάποια ενδεικτικά και μόνο παραδείγματα των αναφορών του, καταλήγω ότι η μαρτυρία του επί των αμφισβητούμενων γεγονότων και ζητημάτων δεν ήταν αξιόπιστη και συνακόλουθα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η μαρτυρία του, εκτός από τις παραδοχές στις οποίες προέβη οι οποίες συνάδουν και με την υπόλοιπη μαρτυρία και με εξαίρεση τα όσα δεν αμφισβητήθηκαν, απορρίπτεται.

 

viii.     ΕΥΡΗΜΑΤΑ

 

260.    Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει τη μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου καθώς και τα τεκμήρια τα οποία κατατέθηκαν και λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα παραδεκτά γεγονότα, καθώς και τις πτυχές της μαρτυρίας που δεν έχουν τύχει αμφισβήτησης, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα:

 

260.1    Η Κατηγορούμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν εργοδότης των Αργυρού και Μιχαήλ.

260.2    Η Κατηγορούμενη στις 20.05.2021 ήταν ιδιοκτήτρια του υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με την ονομασία «Μεγάλου Αλεξάνδρου» (ΥΣ ΜΑ) ο οποίος βρίσκεται στον κυκλικό κόμβο μεταξύ των οδών Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ιδαλίου στα Λατσιά της Επαρχίας Λευκωσίας καθώς και του υποσταθμού με την ονομασία «Έλληνας» (ΥΣ ΕΛ).

260.3    Στις 20.05.2021 προγραμματίστηκε να γίνει ο έλεγχος και η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ από συνεργείο του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης της Κατηγορούμενης.

260.4    Το συνεργείο για τη δεκαετή συντήρηση του ΥΣ ΕΛ αποτελείτο από τα ακόλουθα πρόσωπα: Φίλιππο Λαμπρίδη, Τεχνίτη Δικτύου, Κυριάκο Αργυρού, Τεχνίτη Δικτύου, Σωκράτη Αναστασιάδη, Ηλεκτρολόγο Εφαρμοστή, Άριστο Πελεκάνου, Βοηθό Τεχνίτη Δικτύου, Φρίξο Ζεμπύλα, Βοηθό Τεχνίτη Βάρδιας Σταθμού. Παρών ήταν και ο Κώστας Κωνσταντίνου, Ανώτερος Τεχνίτης Δικτύου, ο οποίος μελλοντικά προοριζόταν να αναλάμβανε την επιστασία του συνεργείου, καθώς και οι Κώστας Μιχαήλ και Νίκος Βασιλειάδης, Βοηθοί Μηχανικοί Δικτύου. Στο πιο πάνω συνεργείο δεν υπήρχε Ανώτερος Τεχνικός / Τεχνικός Μηχανικός σύμφωνα με την ισχύουσα Οδηγία (Τεκμήριο 7).

260.5    Η ομάδα συστάθηκε λίγες ημέρες πριν. Υπήρχαν πρόσωπα σε αυτήν τα οποία δεν είχαν εμπειρία στη συντήρηση υποσταθμών. Ένας εξ αυτών ήταν και ο Αργυρού. Ο Κ. Κωνσταντίνου ο οποίος θα αναλάμβανε ως επιστάτης του συνεργείου ήταν η πρώτη φορά που συμμετείχε σε δεκαετή συντήρηση και ήταν εκεί ως παρατηρητής εκπαιδευόμενος.

260.6    Ο Αργυρού εργαζόταν στο Τμήμα Συνενωτών και η κύρια εργασία του μέχρι μια εβδομάδα πριν το ατύχημα, το οποίο συνέβη στις 20.5.2021 εκτελούσε τα καθήκοντα του συνενωτή καλωδίων. 

260.7    Ο Μιχαήλ ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο» και κατείχε Πιστοποιητικό Ικανότητας ημερ. 12.3.2020. Το Πιστοποιητικό αυτό του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να χειρίζεται διακόπτες φορτίου Μέσης Τάσης μετά από οδηγίες του Λειτουργού Ελέγχου Συστήματος ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου και να εκτελεί μετρήσεις μόνωσης, με χρήση κατάλληλης συσκευής, σε καλώδια και άλλο εξοπλισμό Μέσης Τάσης μετά από απομόνωση και εκφόρτιση και μετά από οδηγίες Εξουσιοδοτημένου Προσώπου (Τεκμήριο 11).

260.8    Μετά την ολοκλήρωση του δεκαετούς ελέγχου και συντήρησης υποσταθμού απαιτείται η διενέργεια ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test) για να διακριβωθούν τα επίπεδα μόνωσης του καλωδίου και η ικανότητα του εξοπλισμού να ενεργοποιηθεί.  Με τη χρήση του οργάνου VLF («Very Low Frequency») (φωτ 6, 29 και 30 Τεκμήριο 2), ελέγχεται η κατάσταση τόσο του τμήματος του δικτύου, το οποίο παρέμεινε νεκρό κατά τη διάρκεια της διακοπής, όσο και των ζυγών του εξοπλισμού διακοπτών

260.9    Το pressure test θα πραγματοποιείτο στον ΥΣ ΜΑ από τον διακόπτη φορτίου Έλληνας μέχρι τον ΥΣ ΕΛ και το σημείο που συνδεόταν με το εναέριο δίκτυο, το οποίο ήταν αποκομμένο βάσει προγράμματος διακοπής.

260.10 Στον ΥΣ ΜΑ υπάρχουν τρεις διακόπτες που απαρτίζουν την ΜΔΒ ήτοι οι Latsia Main, Local, Έλληνας. Η διακόπτες ήταν κατασκευής της Ormazabal.  Στην εξωτερική πλευρά του τμήματος μηχανισμών λειτουργίας του διακόπτη φορτίου βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

-  Θυρίδα για κλείσιμο και άνοιγμα του διακόπτη φορτίου (ON-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ) ή (OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ) (γκρίζα περιοχή) – Θυρίδα ON/OFF

-  Θυρίδα για άνοιγμα και κλείσιμο της γείωσης του διακόπτη φορτίου (EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ) ή (OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ) (κίτρινη περιοχή) – Θυρίδα EARTH/OFF

260.11 Οι θυρίδες ON/OFF και EARTH/OFF μανταλώνονταν με κλειδωνιά ασφαλείας.

260.12 Στον ΥΣ ΜΑ (όπου έγινε το ατύχημα) ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου Έλληνας θα έπρεπε να βρίσκεται στη θέση OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ με κλειδαριά και ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ με κλειδαριά. Τα κλειδιά έπρεπε να ήταν τοποθετημένα στο ειδικό κουτί (κλειδοθήκη) που βρισκόταν μέσα στον ΥΣ ΜΑ ή να τα κρατά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο για την εκτέλεση της εργασίας.

260.13 Την οργάνωση των διαδικασιών για την ασφαλή διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ με σκοπό τον έλεγχο και τη δεκαετή συντήρηση του εξοπλισμού του υποσταθμού ανέλαβε ο Αντώνης Αβρααμίδης, ο οποίος ήταν ο μόνος μηχανικός του Τμήματος Κατασκευών & Συντήρησης που ήταν Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο.

260.14 Η διαδικασία ξεκίνησε κατά τις 6:30 το πρωί με την εκτέλεση του Προγράμματος Διακοπής (Τεκμήριο 22). Ο Μιχαήλ ο οποίος δεν ήταν εξουσιοδοτημένο πρόσωπο έδιδε αυτός οδηγίες στους Λαμπρίδη, Αναστασιάδη και Χ¨Βασιλείου το πρωί της 20.5.2021 για τη διακοπή ρεύματος. Ο Μιχαήλ προχώρησε σε μεγάλης έκτασης χειρισμούς χωρίς να είναι παρών το πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο.  

260.15 Ο Μιχαήλ πραγματοποίησε χειρισμό στον ΥΣ ΜΑ δηλαδή ξεκλείδωσε τις κλειδαριές στις θυρίδες διακόπτη φορτίου Έλληνας, έγινε η διακοπή και κλείδωσε τις θυρίδες, τοποθέτησε τα κλειδιά στην κλειδοθήκη, κλείδωσε τον ΥΣ ΜΑ και μετέβη στον ΥΣ ΕΛ.

260.16 Μέχρι τις 07:00 είχε διακοπεί η ηλεκτροδότηση στον ΥΣ ΕΛ από όλες τις πηγές τροφοδοσίας με οδηγίες του Μιχαήλ, έγινε η γείωση και όταν ο Αντώνης Αβρααμίδης κατέφθασε στον ΥΣ ΕΛ εξέδωσε το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας στον Φ. Λαμπρίδη  για να ξεκινήσει η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ. Γύρω στις 10:45 όταν τέλειωσε η συντήρηση του ΥΣ ΕΛ ο Ν. Μιχαήλ, ο Ν. Βασιλειάδης, ο Κ. Κωνσταντίνου και ο Κ. Αργυρού μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ όπου θα γινόταν ο έλεγχος δοκιμής αντοχής τάσης αφού ενημέρωσαν τον Α. Αβρααμίδη.

260.17 Στις 10:45 ο Μιχαήλ τηλεφώνησε στον Α. Αβρααμίδη και του ανέφερε ότι δεκαετής συντήρηση βρίσκεται στο τέλος της και πρέπει να προχωρήσουν με το pressure test. Ο Α. Αβρααμίδης του ανέφερε ότι ξεκινά. Δεν του έδωσε οδηγίες να περιμένει εκεί ούτε και οδηγίες να παραμείνουν στον ΥΣ ΕΛ.

260.18 Σημειώνεται ότι δεν υπήρχε πίεση χρόνου καθότι το ρεύμα θα επανέρχετο στις 12:30 σύμφωνα με το πρόγραμμα διακοπής.

260.19 Όταν ο Μιχαήλ κατέφθασε μαζί με τον Βασιλειάδη στον ΥΣ ΜΑ ο Αργυρού ήταν ήδη μέσα στον υποσταθμό και είχε κοντά του το VLF. Ο Μιχαήλ τον ρώτησε αν προετοίμαζε τον εξοπλισμό για το Pressure Test και ο Αργυρού έγνεψε καταφατικά.  Ο Μιχαήλ στάθηκε εκεί βλέποντας τον εξοπλισμό και τις προετοιμασίες που έκανε ο Αργυρού. Έπειτα, ο Μιχαήλ ξεκίνησε να περπατά προς την έξοδο του ΥΣ ΜΑ, άκουσε ένα κρότο και είδε μια λάμψη. Κατευθύνθηκε έξω από τον ΥΣ ΜΑ ήταν σε κατάσταση σοκ και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε συμβεί, ενώ είχε ανάψει φωτιά πάνω στα ρούχα του.  Έτρεξαν κοντά οι συνάδελφοι του κοντά, έσβησαν τη φωτιά από πάνω του, κάποιοι πήγαν μέσα όπου βρισκόταν ο Αργυρού. Ο ίδιος ήταν έξω σε κατάσταση σοκ, περπατούσε πάνω κάτω και ρωτούσε πότε θα έρθει το ασθενοφόρο. Σε κάποια στιγμή βγήκε έξω και ο Αργυρού. Όταν κατέφθασε το ασθενοφόρο μπήκαν μέσα και μεταφέρθηκαν στον νοσοκομείο.

260.20 Ο Α. Αβρααμίδης είχε καταφθάσει στον ΥΣ ΜΑ λίγο πριν, ρώτησε τον Μιχαήλ αν ήταν όλα καλά και αυτός του απάντησε ναι και ακολούθως μιλούσε με τον Βασιλειάδη και τον Κωνσταντίνου έξω από τον υποσταθμό όταν άκουσε ένα δυνατό θόρυβο. Ο Α. Αβρααμίδης μετέβη στον ΥΣ ΜΑ και δεν έθεσε άμεσα κάτω από τις οδηγίες του και τον έλεγχο του την κατάσταση.

260.21 Το ατύχημα έγινε διότι κατά τη διαδικασία της ετοιμασίας για διενέργεια του Pressure Test στον ΥΣ ΜΑ λανθασμένα πραγματοποιήθηκαν τα πιο κάτω:

-              Ανοίχτηκε η κλειδαριά του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», η οποία σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να είναι ανοικτή αφού δεν είχε σχέση με τη διαδικασία του Pressure Test.

-              Αγνοήθηκε η προειδοποίηση που δίδει το εσωτερικό κάλυμμα του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», το οποίο εμπόδιζε την είσοδο του μοχλού χειρισμών σε αυτή.

-              Παρακάμφθηκε ο Πίρος1 με αποτέλεσμα να απενεργοποιηθεί ο μηχανισμός ενδασφάλισης του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ».

-              Ο διακόπτης φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» τέθηκε στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Με αυτή την ενέργεια, οι τρεις ακροδέκτες (spouts), οι οποίοι ήταν τοποθετημένοι σε θέση δοκιμής (ενωμένοι με λιγαδούρα) βρέθηκαν υπό τάση 11KV με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα.

260.22 Δεν μπορεί να εξαχθεί εύρημα ως προς το ποιος προέβη στους πιο πάνω χειρισμούς οι οποίοι προκάλεσαν το ατύχημα.

260.23 Ο Αργυρού μπορούσε με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του να κάνει τη συνδεσμολογία του μηχανήματος VLF με το διακόπτη φορτίου για σκοπούς διεξαγωγής του pressure test.

 

 

261.    Ευρήματα σε σχέση με την εκπαίδευση των Αργυρού και Μιχαήλ:

261.1    Ο Αργυρού δεν είχε τύχει καμίας εκπαίδευσης στον διακόπτη Ormazabal ούτε στο όργανο VLF. Δεν έτυχε εκπαίδευσης ούτε στους κινδύνους οι οποίοι προκύπτουν από την χρήση του προαναφερόμενου εξοπλισμού.

261.2    Ο Μιχαήλ έτυχε κάποιας εκπαίδευσης στον διακόπτη Ormazabal, όχι τεκμηριωμένης η οποία όμως είναι ανεπαρκής. Δεν έτυχε εκπαίδευσης στην ασφαλή χρήση του οργάνου VLF.

261.3    Και οι δύο παρακολούθησαν μεταξύ άλλων, εκπαίδευση για τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διάρκειας μίας ημέρας η οποία όμως αφορούσε απλώς την παρουσίαση της νέα οδηγίας.

261.4    Ο Μιχαήλ δεν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος στη διαδικασία του pressure test καθότι παρά το γεγονός ότι πήγε κοντά στον εξοπλισμό και παρέμεινε εκεί για λίγο χρόνο παρακολουθώντας τον Αργυρού δεν είχε αντιληφθεί ότι ο διακόπτης Έλληνας στον ΥΣ ΜΑ ήταν στη θέση ΟΝ ενώ έπρεπε να ήταν ανοιχτός OFF.

 

262.    Ευρήματα σε σχέση με την επιτήρηση:

262.1    Δεν επιτηρείτο ο Αργυρού την ώρα που προέβαινε στην προετοιμασία για την διεξαγωγή του pressure test.

262.2    Στις 20.5.2021 κατά την προεργασία της διεξαγωγής του pressure test του καλωδίου και των εξοπλισμών στον ΥΣ ΜΑ, δεν διασφαλίστηκε η επιτήρηση των εργοδοτουμένων, οι οποίοι πραγματοποιήσαν ή θα πραγματοποιούσαν τον έλεγχο αυτό ώστε να επιβλέπεται και να ελέγχεται αποτελεσματικά ο τρόπος διενέργειας της εργασίας.

262.3    Τα πρόσωπα που ήταν στον ΥΣ ΜΑ για τη διεξαγωγή του pressure test δεν είχαν αποτελεσματική επιτήρηση. Μετέβησαν από τον ΥΣ ΕΛ αφού ολοκληρώθηκε η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΜΑ χωρίς να λάβουν σχετική οδηγία και δεν είχαν καθοδήγηση ως προς τη διαδικασία που θα ακολουθείτο.

 

263.    Ευρήματα σε σχέση με τη ΓΕΚ:

263.1    Η Κατηγορούμενη διέθετε ΓΕΚ με τελευταία ημερομηνία αναθεώρησης τις 30.10.2009 (Τεκμήριο 43). Η ΓΕΚ τυγχάνει αναθεώρησης από την Κατηγορουμένη.

263.2    Στη ΓΕΚ  δεν γίνεται καμία αναφορά:

-     στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία ενεργοποίησης υποσταθμών διανομής και συναφούς εξοπλισμού.

-     στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία δοκιμής αντοχής τάσεως (Pressure test) σε εξοπλισμό των υποσταθμών και των υπόγειων καλωδίων Μέσης Τάσης με την εφαρμογή τάσης (VLF – Very Low Frequency) χρησιμοποιώντας όργανο δοκιμής τάσεως.

-     στις Οδηγίες Ο-ΔΙ-009 (Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής) και Ο-ΔΙ-005 (Διαδικασία Ενεργοποίησης Υποσταθμών Διανομής και Συναφούς Εξοπλισμού), και

-     στα εγχειρίδια λειτουργίας της Μονάδας Διακοπτών Βρόγχου (ORMAZABAL, όπου έγινε το ατύχημα και του οργάνου δοκιμής τάσεως HVA30 High Voltage Test System.

263.3    H ΓΕΚ παραπέμπει λανθασμένα στη παλαιά οδηγία ΕΝG3/44/98 η οποία αντικαταστάθηκε από την Ο-ΔΙ-009 από το 2019 και παρέχει λανθασμένη πληροφόρηση.

263.4    Στην περιγραφή εργασίας δεν αναφέρεται οτιδήποτε για το pressure test.

263.5    Δεν υπήρχαν καταγεγραμμένοι οι κίνδυνοι οι οποίοι μπορεί να προκύψουν από την παράκαμψη η οποία θα πρέπει να λάβει χώρα στον διακόπτη για να διενεργηθεί ο έλεγχος δοκιμής αντοχής τάσεως.

 

 

Δ. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ

 

 Συστατικά στοιχεία των υπό κρίση αδικημάτων

 

264.    Βάσει του άρθρου 2Α του Νόμου, αυτός έχει ως αντικειμενικό σκοπό την εφαρμογή μέτρων για την προαγωγή της ασφάλειας και της υγείας των προσώπων στην εργασία καθώς και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεαστούν από τις δραστηριότητες στην εργασία.

 

265.    Για το σκοπό αυτό, ο Νόμος περιέχει γενικές αρχές σχετικά με την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, την προστασία της ασφάλειας και της υγείας, την εξάλειψη των συντελεστών κινδύνου των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών, την πρόληψη σοβαρών ατυχημάτων και τον περιορισμό των συνεπειών τέτοιων ατυχημάτων, την ενημέρωση, τη διαβούλευση, την ισόρροπη συμμετοχή σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντα Νόμου, την κατάρτιση ή εκπαίδευση των εργοδοτουμένων και των αντιπροσώπων τους, καθώς και τους κανόνες για την εφαρμογή των γενικών αυτών αρχών.

 

266.    Με βάση το άρθρο 3 του Νόμου, αυτός εφαρμόζεται σε χώρους εργασίας, υποστατικά, επιχειρήσεις, εγκαταστάσεις και σε όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς τομείς δραστηριοτήτων και εν πάση περιπτώσει σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση όπου διεξάγεται επιχείρηση ή άλλη δραστηριότητα για σκοπούς κέρδους.

 

 

 

 

 

1^η κατηγορία -  παράλειψη παροχής επιτήρησης

 

267.    Σύμφωνα με το άρθρο 13 (1) του Νόμου με πλαγιότιτλο «γενικές υποχρεώσεις εργοδοτών»: «κάθε εργoδότης πρέπει να διασφαλίζει την ασφάλεια, υγεία και ευημερία στην εργασία όλων των εργoδoτoυμέvωv του».

 

268.    Το άρθρο 13 (2) του Νόμου προνοεί, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

 

« Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας τωv υποχρεώσεων τoυ, πoυ αvαφέρovται στo εδάφιo (1), oι υπoχρεώσεις κάθε εργoδότη επεκτείvovται ώστε vα περιλαμβάvoυv τα ακόλoυθα- [....]

 

(γ) τηv παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ, [...]

 

(στ) ... (ii) την επίβλεψη της ορθής εφαρμογής των μέτρων ασφάλειας, υγείας και ευημερίας των εργοδοτουμένων του ή και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεάζονται από τις δραστηριότητές του ή από τον τρόπο που διευθύνει την επιχείρησή του·»

 

269.    Περαιτέρω μια από τις γενικές αρχές πρόληψης με βάση το εδάφιο (3) του άρθρου 13 είναι η παροχή των κατάλληλων οδηγιών στα πρόσωπα στην εργασία.

 

270.    Ο όρος «επιτήρηση»  δεν ορίζεται στο Νόμο. Στο λεξικό Τριανταφυλλίδη ορίζεται ως ακολούθως:

 

«επιτήρηση η [epit?risi]: η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του επιτηρώ: Έχω κπ. υπό ~, τον επιτηρώ. Bρίσκομαι υπό ~, επιτηρούμαι. Aστυνομική ~, που γίνεται από την αστυνομία σε πρόσωπα επικίνδυνα για τη δημόσια ασφάλεια. H ~ των μαθητών / φοιτητών στις γραπτές εξετάσεις. Aυστηρή / χαλαρή ~. || (επέκτ.) επίβλεψη.»

 

271.     Στο δε Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας του Γ. Μπαμπινιώτη, Β’ Έκδοση, Αθήνα 2019, η λέξη επιτήρηση ορίζεται ως «η παρακολούθηση για την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων, η επίβλεψη».

 

272.    Η λέξη επιτηρώ ορίζεται ως «επιβλέπω, παρακολουθώ στενά για την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων: η περιοχή επιτηρείται από στρατιωτικές δυνάμεις ΙΙ ~ μαθητές/οικοδομικές εργασίες». Ως συνώνυμα αναφέρονται τα ρήματα «εποπτεύω» και «επιστατώ». Οι δε όροι «επιτηρητής / επιτηρήτρια» ερμηνεύονται ως ακολούθως: «1. Πρόσωπο που επιβλέπει (την ορθή εκτέλεση του έργου). 2. Πρόσωπο που επιτηρεί τους μαθητές κατά τη διεξαγωγή εξετάσεων».

 

273.    Εν προκειμένω πρόκειται περί επιτήρησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων του. Ο σκοπός της επιτήρησης δηλαδή είναι για την επίτευξη της ασφάλειας και υγείας των προσώπων που εργάζονται.

 

274.    Το δε εδάφιο (12) του άρθρου 13 προνοεί ότι «οι υποχρεώσεις των εργοδοτούμενων στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη». Σημειώνω ότι το άρθρο 15 του Νόμου με πλαγιότιτλο «υποχρεώσεις εργοδοτουμένων προσώπων» προνοεί, μεταξύ άλλων, ότι κάθε εργοδοτούμενο πρόσωπο το οποίο βρίσκεται στην εργασία πρέπει να λαμβάνει εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια και υγεία του καθώς και των άλλων προσώπων τα οποία μπορεί να επηρεάζονται από πράξεις ή παραλείψεις του κατά την εργασία.

 

2^η κατηγορία  - παράλειψη διάθεσης κατάλληλης γραπτής εκτίμησης κινδύνων

 

275.    Σύμφωνα με το άρθρο 13 του Νόμου ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων του, περιλαμβανομένων και ενεργειών για την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων (13(στ)(i)), να εφαρμόζει τις εννέα αρχές πρόληψης που περιλαμβάνουν την αποφυγή κινδύνων, την εκτίμηση κινδύνων που δεν μπορούν να αποφευχθούν και την καταπολέμηση κινδύνων στην πηγή τους (13(3)(α)(β)(γ)).

 

276.    Σύμφωνα με τον κανονισμό 4 του Κανονισμού Διαχείρισης Α&Υ:

 

«4(1) (α)   Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων της εγκατάστασης, του υποστατικού ή/και της επιχείρησής του, ο εργοδότης προβαίνει σε εκτίμηση όλων των κινδύνων που προκύπτουν ή δύναται να προκύψουν από διάφορες πηγές, όπως-

 

(i)      εφαρμογή διεργασιών παραγωγής,

(ii)     τροποποίηση, καθαρισμός και συντήρηση χώρων εργασίας, εξοπλισμών, εγκαταστάσεων,

(iii)   χρήση μηχανικών, ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών εγκαταστάσεων ή εξοπλισμών, και

(iv)   ύπαρξη φυσικών, χημικών, βιολογικών, ψυχοκοινωνικών, εργονομικών, καρκινογόνων, μεταλλαξιογόνων και άλλων βλαπτικών παραγόντων,

 

με σκοπό τον καθορισμό και τη λήψη των κατάλληλων και επαρκών προληπτικών και προστατευτικών μέτρων.

 

(β) Η εκτίμηση των κινδύνων γίνεται, μεταξύ άλλων, κατά την επιλογή και χρήση των εξοπλισμών εργασίας, των χρησιμοποιούμενων χημικών ουσιών ή μειγμάτων, καθώς και κατά τη διαρρύθμιση των χώρων εργασίας.

 

(γ) Μετά την εκτίμηση αυτή και όπου είναι αναγκαίο, οι δραστηριότητες ή/και τα μέτρα προστασίας και πρόληψης, καθώς και οι μέθοδοι εργασίας και παραγωγής που εφαρμόζονται από τον εργοδότη πρέπει-

 

(i)     να εξασφαλίζουν βελτίωση του επιπέδου προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων.

(ii)     να ενσωματώνονται στο σύνολο των δραστηριοτήτων της εγκατάστασης, του υποστατικού ή/και της επιχείρησής του και σε όλα τα επίπεδα ιεραρχίας.

 

(2) Ο εργοδότης οφείλει –

 

(α)   να έχει στη διάθεσή του γραπτή εκτίμηση-

 

(i)      των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων για την ασφάλεια και την υγεία, στους οποίους είναι πιθανόν να εκτίθενται οι εργοδοτούμενοί του, περιλαμβανομένων των ιδιαίτερων κινδύνων στους οποίους είναι πιθανόν να εκτίθενται ομάδες εργοδοτουμένων του·

(ii)     καθόσον είναι ευλόγως εφικτό, των κινδύνων στους οποίους είναι πιθανόν να εκτίθενται πρόσωπα που δεν εργοδοτούνται από αυτόν, οι οποίοι δημιουργούνται από ή σε σχέση με τον τρόπο που διεξάγει τις δραστηριότητές του ή διευθύνει την επιχείρησή του· και

(iii)   των κινδύνων στους οποίους είναι πιθανόν να εκτίθενται ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες εργοδοτουμένων του, όπως οι έγκυες, οι γαλουχούσες ή οι λεχώνες εργαζόμενες, οι νέοι ή τα μειονεκτούντα πρόσωπα·

(iv)   κατάλληλη και επαρκή για τον κάθε συγκεκριμένο κίνδυνο.

 

(β)   να καθορίζει τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν, με βάση τη γραπτή εκτίμηση των κινδύνων, και, αν απαιτείται, τη μέθοδο εργασίας, το υλικό ή τον εξοπλισμό προστασίας που πρέπει να εγκατασταθεί ή/και να χρησιμοποιηθεί:

 

Νοείται ότι, το κόστος λήψης των προστατευτικών και προληπτικών μέτρων σε καμία περίπτωση δεν επιβαρύνει τους εργοδοτουμένους·

 

(γ)   να διασφαλίζει ότι η γραπτή εκτίμηση των κινδύνων επανεξετάζεται σε περίπτωση-

 

(i)      αλλαγής ή εισαγωγής νέων μεθόδων εργασίας, διαδικασιών, ουσιών, εγκαταστάσεων, υποστατικών, χώρων και εξοπλισμών, και

(ii)     εργατικού ατυχήματος ή επικίνδυνου συμβάντος ή επαγγελματικής ασθένειας, και, εάν απαιτείται, να αναθεωρείται ανάλογα·

 

(δ)   να διασφαλίζει ότι τα έγγραφα της γραπτής εκτίμησης των κινδύνων, σε περίπτωση που ετοιμάζονται ή αναθεωρούνται από ΕΞΥΠΠ, υπογράφονται και σφραγίζονται από το πρόσωπο που τα ετοίμασε, το δε όνομα του προσώπου αυτού και η ημερομηνία της αρχικής εκτίμησης των κινδύνων, καθώς και της επανεξέτασής της πρέπει να φαίνονται με σαφήνεια στα έγγραφα· και

 

(ε)   να υπογράφει, για σκοπούς ενημέρωσης, όλα τα έγγραφα της γραπτής εκτίμησης των κινδύνων. ...»

      

277.    Καθίσταται σαφές από το λεκτικό του κανονισμού 4 ότι η ΓΕΚ:

 

(i)     καταρτίζεται λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης,

(ii)    ότι ο εργοδότης προβαίνει σε εκτίμηση όλων των κινδύνων που προκύπτουν ή δύνανται να προκύψουν από πηγές όπως τη χρήση ηλεκτρικών εγκαταστάσεων ή εξοπλισμών,

(iii)   με απώτερο σκοπό τον καθορισμό και τη λήψη κατάλληλων και επαρκών προληπτικών και προστατευτικών μέτρων.

 

278.    Με βάση την παράγραφο (1)(γ) του κανονισμού 4, η ευθύνη και υποχρέωση του εργοδότη δεν εκλείπει με την ετοιμασία της ΓΕΚ, αλλά μετά την εκτίμηση οι δραστηριότητες  και τα μέτρα προστασίας και πρόληψης που θα εφαρμόζονται από τον εργοδότη θα πρέπει να εξασφαλίζουν βελτίωση του επιπέδου προστασίας της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτούμενων. Εν ολίγοις, θα πρέπει να εφαρμοστούν τα προληπτικά μέτρα για να υπάρξει βελτίωση του επιπέδου προστασίας της ασφάλειας των εργοδοτούμενων.

 

3^η κατηγορία – παράλειψη παροχής επαρκούς ειδικής εκπαίδευσης

 

279.    Το άρθρο 13 (2) του Νόμου προνοεί, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

 

« Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας τωv υποχρεώσεων τoυ, πoυ αvαφέρovται στo εδάφιo (1), oι υπoχρεώσεις κάθε εργoδότη επεκτείvovται ώστε vα περιλαμβάvoυv τα ακόλoυθα- [....]

 

(γ) τηv παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ,

 

(στ)(i) τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων του, περιλαμβανομένων ενεργειών για την πρόληψη των επαγγελματικών κινδύνων, την ενημέρωση, εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και τη δημιουργία της απαραίτητης οργάνωσης και της διασφάλισης των αναγκαίων μέσων.

 

280.    Το εδάφιο (3) του άρθρου 12 προνοεί ότι ο εργoδότης εφαρμόζει τα μέτρα πoυ πρoβλέπovται στον παρόντα Νόμο και τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού ακoλoυθώvτας εννέα γεvικές αρχές πρόληψης περιλαμβανομένης και της «(θ) παρoχή[ς] τωv κατάλληλωv oδηγιώv στα πρόσωπα στην εργασία.».

 

281.    Σύμφωνα με τον κανονισμό 10 του Κανονισμού Εξοπλισμού Εργασίας ο εργοδότης πρέπει να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε οι εργοδοτούμενοι στους οποίους έχει ανατεθεί η χρησιμοποίηση εξοπλισμού εργασίας να λαμβάνουν επαρκή σχετική εκπαίδευση ακόμη και για τους κινδύνους που ενέχει η ενδεχόμενη χρησιμοποίηση του εξοπλισμού εργασίας.

282.    Το άρθρο 53(1) καθιστά ποινικό αδίκημα την παράλειψη συμμόρφωσης με οποιαδήποτε εκ των υποχρεώσεων οι οποίες τίθενται από το Νόμο και τους Κανονισμούς οι οποίοι εκδίδονται δυνάμει αυτού: 

 

«Τηρουμένων των διατάξεων του παρόντος άρθρου, οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο επιβάλλονται υποχρεώσεις με βάση τον παρόντα Νόμο ή τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού παραλείπει να συμμορφωθεί με αυτές, είvαι έvoχo αδικήματoς και υπoκείται σε πρόστιμo πoυ δεv υπερβαίvει τις ογδόντα χιλιάδες ευρώ ή σε φυλάκιση πoυ δεv θα υπερβαίvει τα τέσσερα χρόνια ή και στις δύo αυτές πoιvές.

 

283.   Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου (1996) 2 Α.Α.Δ. 142, επισημάνθηκαν τα ακόλουθα από το Ανώτατο Δικαστήριο (ο τονισμός είναι του παρόντος Δικαστηρίου):

 

«Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας. Το καθήκον συντήρησης των προστατευτικών μέτρων στις οικοδομικές εργασίες είναι απόλυτο. Η υποχρέωση για διατήρηση των μέτρων ασφάλειας και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο απόλυτη αλλά και διαρκής (Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού (1989) 2 Α.Α.Δ. 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ και Άλλου, (1995) 2 Α.Α.Δ. 290. Η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφαλείας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών που είναι και οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας. Η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια του Μ.Κ.1 δυνατόν να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει όμως την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων για την παράλειψή τους να φροντίσουν όπως ο συγκεκριμένος εργάτης απασχολείται σε δάπεδο εργασίας που διέθετε μέσα προστασίας»

 

284.  Επιπρόσθετα στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Λατομεία Φαρμακάς Λτδ (2004) 2 Α.Α.Δ. 573, στη σελ. 580, αναφέρθηκαν χαρακτηριστικά τα ακόλουθα:

 

«Η ευθύνη για λήψη μέτρων συμμόρφωσης με τις επιταγές ενός Νόμου ο οποίος ρυθμίζει θέματα ασφάλειας στους τόπους εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τους εργοδότες […] σε μια εποχή που οι εργασίες διεξάγονται κυρίως με μηχανήματα με προφανή σκοπό την αύξηση της πραγωγικότητας προβάλλει πιο επιτακτική η υποχρέωση των εργοδοτών για διατήρηση συνθηκών πλήρους ασφάλειας στους τόπους εργασίας. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται μετά τον κάματο της ημέρας να επιστρέφουν στις οικογένειες τους αρτιμελείς και υγιείς. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε χαλάρωση αυτής της υποχρέωσης των εργοδοτών. Παράλειψη τήρησης της θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυστηρότητα».

 

285.  Στην Γενικός Eισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. P Pastellis Engineering Works Ltd και Άλλου (2001) 2 ΑΑΔ 90 λέχθηκαν επίσης τα ακόλουθα:

 

«Κάθε εργοδότης οφείλει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των Κανονισμών Ασφαλείας. Αφού αυτός είναι και ο μόνος που έχει τον έλεγχο του χώρου εργασίας, αντίθετα με τους εργοδοτούμενους που δεν έχουν εκλογή όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας τους, η ανάγκη προστασίας της ζωής, σωματικής ακεραιότητας και υγείας των εργαζομένων είναι αυταπόδεικτη.»

 

286.  Περαιτέρω, σε σχέση με  το ζήτημα της παράβασης από τον εργοδοτούμενο των οδηγιών του εργοδότη, όπως επισημάνθηκε στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd (ανωτέρω):

 

«Ακόμα και αν είχε αποδειχθεί ο ισχυρισμός της υπεράσπισης ότι ο Μ.Κ.1 απειθαρχώντας στις οδηγίες των εργοδοτών του αποφάσισε να εργαστεί από τη συγκεκριμένη εξέδρα εκθέτοντας έτσι τον εαυτό του σε κίνδυνο, κάτι τέτοιο δεν θα αποτελούσε υπεράσπιση.  Έχει λεχθεί ότι ακόμα και όταν οι εργαζόμενοι αφαιρούν μετά την τοποθέτησή τους τα προφυλακτικά μέτρα, η ευθύνη του εργοδότη δεν μειώνεται γιατί η συνεχής παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας αποτελεί αποκλειστικά δική του ευθύνη. Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας.» 

 

287.  Και στην υπόθεση Evpalia Trading Ltd v Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας (2008) 2 Α.Α.Δ. 162, στις σελ. 166 – 167 αναφέρθηκε ότι:

 

«…και αν ακόμη ο παθών ενήργησε κατά παράβαση της εκπαίδευσης και των οδηγιών που είχε, οι εφεσείοντες δεν απαλλάσσονταν της ποινικής ευθύνης - (βλ. Mass Pack Trading Ltd ν. Επ. Λειτ. Εργ. Πάφου (1996) 2 Α.Α.Δ. 142).  Η ευθύνη τους δε μειώνεται, γιατί η συνεχής παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας τους βαρύνει αποκλειστικά.»

 

288.  Τα αδικήματα που καθιερώνονται από το Νόμο και τους δυνάμει αυτού Κανονισμούς είναι αυστηρής ευθύνης. Από το λεκτικό των σχετικών νομοθετικών διατάξεων προκύπτει πως αυτά συντελούνται με την εκδήλωση της αξιόποινης συμπεριφοράς, χωρίς να απαιτείται η συνδρομή της ένοχης διάνοιας (mens rea) του κατηγορουμένου.

 

289.  Ωστόσο, η ευθύνη του εργοδότη δεν είναι απόλυτη υπό την έννοια ότι παρέχεται σε αυτόν από το Νόμο υπεράσπιση η οποία εάν υφίσταται απαλλάσσει τον εργοδότη από την ευθύνη.  Η επιφύλαξη του άρθρου 13(1) του Νόμου καθώς και το άρθρο  54 διαλαμβάνουν τα εξής:

 

«13.-(1) Κάθε εργoδότης πρέπει vα διασφαλίζει τηv ασφάλεια, υγεία και ευημερία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ:

Νοείται ότι, ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ανώμαλες και/ή απρόβλεπτες συνθήκες που εκφεύγουν του ελέγχου  του  και/ή σε έκτακτα γεγονότα οι συνέπειες των οποίων δεν θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί παρ’ όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια.»

 

«54. Σε oπoιεσδήπoτε διαδικασίες για αδίκημα πoυ διαπράττεται κατά παράβαση oπoιωvδήπoτε διατάξεωv τoυ παρόvτoς Νόμoυ, τo oπoίo συvίσταται σε παράλειψη πρoσώπoυ vα συμμoρφωθεί με υπoχρέωση ή με απαίτηση για εκτέλεση καθήκovτoς, καθόσo η συμμόρφωση αυτή είvαι πρακτικώς εφικτή ή είvαι ευλόγως εφικτή, απoτελεί ευθύvη τoυ κατηγoρoύμεvoυ vα απoδείξει ότι δεv ήταv πρακτικώς εφικτό ή δεv ήταv ευλόγως εφικτό vα πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υπoχρέωσης ή της απαίτησης πoυ τέθηκαv σ' αυτόv.»

 

290.   Τα όσα η επιφύλαξη του Άρθρου 13(1) καθώς και το Άρθρο 54 προνοούν συνιστούν υπερασπίσεις. Εάν αποδειχθεί η παράβαση, ο κατηγορούμενος δύναται να ισχυριστεί, ανάλογα με την περίπτωση, ότι υπήρξαν ανωμαλίες ή απρόβλεπτες συνθήκες ή έκτακτα περιστατικά, τα οποία τον εμπόδισαν να συμμορφωθεί με τις εκ του νόμου απορρέουσες υποχρεώσεις του, ή ότι δεν ήταν πρακτικώς εφικτό και ούτε ευλόγως εφικτό να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για να εκπληρώσει τις νόμιμες υποχρεώσεις του. Εφόσον, λοιπόν, αποδείξει, επί τη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, τη συνδρομή των σχετικών γεγονότων, τότε αίρεται ο κατ' αρχήν αξιόποινος χαρακτήρας των πράξεων ή παραλείψεών του.

 

291.  Στην απόφαση ΛΙΓΓΗΣ v. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ  ΤΜΗΜΑΤΟΣ  ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ Ποινικές Εφέσεις Αρ. 48/2011 και 49/2011, 30.09.2014, επισημάνθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την υπεράσπιση που έχει στη διάθεση του ο εργοδότης:

 

«Η πιο πάνω υπεράσπιση αποτελεί, απλώς, επιβεβαίωση ότι η εν λόγω ευθύνη του εργοδότη δεν είναι απόλυτη και ότι αυτός μπορεί να απαλλαγεί από αυτήν, αν αποδείξει ότι έλαβε όλα τα ευλόγως εφικτά μέτρα για αποτροπή του κινδύνου.  Η συμπερίληψή της, όμως, στο Νόμο δεν αναιρεί κατά το ελάχιστο τον, κατά τα άλλα, αποκλειστικό χαρακτήρα της ευθύνης του εργοδότη για λήψη τέτοιων μέτρων, όπως αυτή προκύπτει, σαφώς, από τη διατύπωση του άρθρου 13(5), (βλ. Reg. v. British Steel Plc. (C.A.) (1995) 1 W.L.R. 1356).  Επομένως, με δεδομένο ότι η εν λόγω ευθύνη τίθεται αποκλειστικά στον εργοδότη, δεν είναι επιτρεπτή η ανάθεσή της από αυτό σε άλλο πρόσωπο, όπως, για παράδειγμα, σε έναν ανεξάρτητο εργολάβο, οπότε θα καθίστατο η απόδοσή της σε έναν εκ των δύο θέμα διαπίστωσης της ύπαρξης ή μη εκ προστήσεως ευθύνης. ΄Οπως εξηγείται στην υπόθεση R v Associated Octel Ltd, ανωτέρω, το δόγμα της εκ προστήσεως ευθύνης είναι αδιάφορο προς τις αυστηρές πρόνοιες της ανάλογης του άρθρου 13(5) αγγλικής πρόνοιας, ανωτέρω.  Το ίδιο, βέβαια, ισχύει και στην περίπτωση του άρθρου 13(5).  Η εκπλήρωση δε από τον εργοδότη της ευθύνης που του εναποθέτει το πιο πάνω άρθρο, λόγω της ανάθεσης από αυτόν της επί μέρους εργασίας σε ανεξάρτητο εργολάβο, ελέγχεται μέσα από τους όρους της σχετικής μεταξύ τους συμφωνίας. Αυτό είναι αναγκαίο, προκειμένου να διαπιστώνεται κατά πόσο είχε γίνει πρόνοια από τον εργοδότη, ώστε να λαμβάνονταν από τον εργολάβο ευλόγως εφικτά μέτρα, για να διασφαλιζόταν ότι δε θα εκτίθεντο σε κίνδυνο μη εργοδοτούμενα από τον εργοδότη πρόσωπα.»

 

292.  Ο όρος «πρακτικώς εφικτό» ερμηνεύθηκε στην υπόθεση Βαρνάβας Νικολάου & Υιοί Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας (1991) 2 Α.Α.Δ. 261 ως ακολούθως:

 

«Ο όρος σημαίνει εκείνο που μπορεί να γίνει στην πράξη ανεξάρτητα από το κατά πόσο αυτό είναι δύσκολο ή άβολο. Το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Παράγοντες όπως πιθανές δυσκολίες ή το ύψος της δαπάνης σε σύγκριση με το μέγεθος του κινδύνου που υπάρχει, οι οποίοι θ' αποκτούσαν σημασία αν το ζητούμενο ήταν τί είναι εύλογα πρακτικώς εφικτό που είναι όρος στενότερος, δεν διαδραματίζουν ρόλο. Όμως το πρακτικώς εφικτό δεν εξομοιώνεται με το φυσικώς αδύνατο. Το κατά πόσο κάποιο μέτρο είναι πρακτικώς εφικτό κρίνεται κάτω από το φως των σύγχρονων γνώσεων και εφευρέσεων. Έχει εξηγηθεί πως δεν μπορεί να θεωρηθεί πρακτικώς εφικτό να παίρνονται προφυλάξεις για αντιμετώπιση κινδύνων, η γνώση της ύπαρξης των οποίων είναι αδύνατη ή να υιοθετούνται μέτρα που δεν έχουν εφευρεθεί ακόμα και ότι η έννοια του όρου πρακτικώς εφικτό εμπεριέχει κάποιο βαθμό λογικής και κάποια σχέση με την πρακτική.... Είναι φανερό ότι η συνάρτηση αυτή περιορίζει το απόλυτο του καθήκοντος. Το τί είναι πρακτικώς εφικτό πρέπει να προσδιορίζεται όχι κατ' απομόνωση αλλά σε συσχετισμό και με την εργασία που γίνεται».

 

293.  Πρέπει να υπομνησθεί ότι οι διατάξεις του Νόμου περιγράφουν το αποτέλεσμα το οποίο επιδιώκεται ήτοι την διασφάλιση της ασφάλειας, υγείας και ευημερίας στην εργασία των εργοδοτουμένων.

 

294.  Οι υποχρεώσεις αυτές δεν είναι απόλυτες αλλά υπό την αίρεση του «πρακτικώς εφικτού», υπό την έννοια ότι ο εργοδότης μπορεί να απαλλαχθεί από την ποινική ευθύνη εάν αποδείξει στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι έπραξε ότι ήταν πρακτικά εφικτό για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του (R. v. Chargot Ltd (t/a Contract Services) and ors [2009] 2 All ER 645).

 

295.  Όπως αναφέρθηκε από τον Λόρδο Hope στην R v. Chargot, ανωτέρω, η Κατηγορούσα Αρχή θα πρέπει να αποδείξει μόνο ότι το αποτέλεσμα των διατάξεων του Νόμου ήτοι η διασφάλιση ασφάλειας και υγείας δεν επιτεύχθηκε. Όταν το πετύχει αυτό η Κατηγορούσα Αρχή, το βάρος μετατίθεται στους ώμους του Κατηγορούμενου να αποδείξει ότι έπραξε αυτό το οποίο ήταν ευλόγως / πρακτικώς εφικτό για να συμμορφωθεί με το Νόμο:

 

“For these reasons I would reject Mr Lissack's primary submission that ss 2(1) and 3(1) require the prosecution to identify and prove the acts and omissions by which it is alleged that there was a breach of the duty to achieve or prevent the result that they describe. What the prosecution must prove is that the result that those provisions describe was not achieved or prevented. Once that is done a prima facie case of breach is established. The onus then passes to the defendant to make good the defence which s 40 provides on grounds of reasonable practicability.”

 

296.  Στο άρθρο 54 του Νόμου καθίσταται φανερό ότι σε διαδικασία για αδίκημα σε σχέση με παράβαση οποιωνδήποτε διατάξεων Νόμου απoτελεί ευθύvη τoυ κατηγoρoύμεvoυ vα απoδείξει ότι δεv ήταv πρακτικώς εφικτό ή δεv ήταv ευλόγως εφικτό vα πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υπoχρέωσης ή της απαίτησης πoυ τέθηκαv σ' αυτόv.

 

297.   Πρόκειται για ρητή διάταξη στο Νόμο (express statutory exception – ίδετε Blackstone’s Criminal Practice 2025, F 3.9) η οποία στην ουσία μεταθέτει το βάρος απόδειξης στον εργοδότη να αποδείξει ότι έπραξε ότι ήταν εύλογα εφικτό για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του με βάση το Νόμο. Στις περιπτώσεις στις οποίες η Υπεράσπιση φέρει το βάρος απόδειξης, το επίπεδο απόδειξης το οποίο απαιτείται είναι στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων (ίδετε Blackstone’s Criminal Practice 2025, F 3.54, Carr-Briant [1943] ΚΒ 607 και Λίγγης, ανωτέρω).

 

298.   Κρίθηκε στην Davies v Health and Safety Executive [2002] EWCA Crim 2949, [2003] IRLR 170, από το Court of Appeal ότι η μετατόπιση του βάρους απόδειξης στον εργοδότη να αποδείξει στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι δεν ήταν πρακτικώς / ευλόγως εφικτό vα πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υποχρέωσης ή της απαίτησης που θέτει ο νόμος είναι αναγκαία και τηρεί την αρχή της αναλογικότητας, μεταξύ άλλων, επειδή ο σκοπός του Νόμου είναι η προστασία των εργαζομένων. Τα εργατικά ατυχήματα προκαλούν κοινωνικό και οικονομικό κόστος. Η μετατόπιση του βάρους απόδειξης λαμβάνει υπόψη ότι οι εργοδότες είναι πρόσωπα τα οποία επέλεξαν να διεξάγουν επιχείρηση, πιθανώς για την αποκόμιση κέρδους και διευθύνουν την επιχείρηση.

 

299.   Επομένως, μπορεί να συναχθεί ότι αποδέχονται τις κανονιστικές υποχρεώσεις οι οποίες τίθενται. Επίσης, δεν είναι παράλογο να ζητείται από το πρόσωπο που έχει το καθήκον συμμόρφωσης να δείξει τα μέτρα τα οποία έλαβε προς το σκοπό της συμμόρφωσης του με τις κανονιστικές του υποχρεώσεις σε σχέση με την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων. Τα μέτρα τα οποία λήφθηκαν από την επιχείρηση εμπίπτουν στην αποκλειστική γνώση του εργοδότη. Επιπρόσθετα, για να μετατοπιστεί το βάρος απόδειξης πρώτα η κατηγορούσα αρχή θα πρέπει να αποδείξει ότι ο κατηγορούμενος έχει την υποχρέωση και ότι την παραβίασε – δηλαδή ότι εξέθεσε τους εργοδοτούμενους του σε κίνδυνο. Ως εκ τούτου, η μετατόπιση του βάρους απόδειξης  στο πλαίσιο της υπεράσπισης του ευλόγως / πρακτικώς εφικτού δεν παραβιάζει το Άρθρο 6 της ΕΣΔΑ και το τεκμήριο της αθωότητας.

 

300.   Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι το τι δύναται να θεωρηθεί υπό τις περιστάσεις «πρακτικώς εφικτό ή ευλόγως εφικτό» είναι θέμα πραγματικό και αποφασίζεται με βάση τα συγκεκριμένα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Θα μπορούσε όμως να λεχθεί ότι όσο πιο προβλέψιμος και λογικά αναμενόμενος είναι ο κίνδυνος, τόσο πιο αυξημένο είναι και το καθήκον του εργοδότη να μεριμνήσει για την ασφάλεια των επηρεαζόμενων προσώπων.

 

301.   Παρόμοια γραμμή έχει υιοθετηθεί και από τη νομολογία στην Αγγλία. Σχετική είναι η παράγραφος Α6.20 στο σύγγραμμα Blackstone’s Criminal Practice 2024 όπου αναλύεται ο όρος “so far as reasonably practicable” δηλαδή το «πρακτικώς εφικτό». Αναφέρεται ότι αν ο κίνδυνος είναι κάτι το οποίο δεν μπορεί να προβλεφθεί τότε δεν αναμένεται από τον εργοδότη να λάβει μέτρα για την αποτροπή του. Ο Νόμος δεν αποσκοπεί στο να δημιουργήσει ένα περιβάλλον εργασίας πλήρως απαλλαγμένο από κινδύνους αλλά να περιορίσει στο μέτρο του εφικτού το ρίσκο της έκθεσης των εργοδοτουμένων σε κινδύνους οι οποίοι θεωρούνται ουσιώδεις και μπορούν να προβλεφθούν:

 

“If the event was wholly unknown or unexpected, it would be unreasonable to require the accused to take measures against it and thus the defence could pertain (Austin Rover Group Ltd v Inspector of Factories [1990] 1 AC 619). Latham LJ in HTM Ltd [2006] EWCA Crim 1156 stated (at [22]): 'Foreseeability is merely a tool with which to assess the likelihood of a risk eventuating. It is not a means of permitting a defendant to bring concepts of fault appropriate to civil proceedings into the equation by the back door.'

 

From a string of cases concerning the Health and Safety at Work etc. Act 1974, the following principles can be gleaned: health and safety offences are concerned primarily with exposure to risk; the law does not aim to create an environment which is risk-free, only one in which there is no material (as opposed to trivial, fanciful or hypothetical) risk to health and safety, i.e. risks 'which any reasonable person would appreciate and take steps to guard against' (per Lord Hope in Chargot Ltd (t/a Contract Services) [2008] UKHL 73, at [27]). This has an impact on whether there was a risk of harm at all, and on whether a defence of guarding against a risk so far as reasonably practicable had been raised or discharged; foreseeability of danger (and thus risk) is relevant to the question whether a risk to safety exists; but the principal relevance of foreseeability is to the defence of whether all reasonable precautions have been taken (Tangerine Confectionery Ltd [2011] EWCA Crim 2015, at [36]; Porter [2008] EWCA Crim 1271; EGS Ltd [2009] EWCA Crim 1942). An example is found in Squibb Group Ltd [2019] EWCA Crim 227, where a sub-contractor who was engaged to refurbish a school obtained an inadequate survey which failed to identify the widespread presence of asbestos before demolition occurred. Even though it scheduled the demolition in the school holidays and bagged up and removed rubble via fire escapes, it had not acted to avoid the risk posed by asbestos so far as reasonably practicable and was properly found guilty at trial. In Baker v Quantum Group Ltd [2011] UKSC 17, the Supreme Court, in a civil case relating to the Factories Act 1961, considered that compliance with acceptable standards at the time or 'recognized and established practice' was relevant to the issue of negligence. This reasoning was followed in the criminal case of Tangerine Confectionery.”

 

302.  Παραθέτω επίσης σχετικό απόσπασμα από το σύγγραμμα Redgrave’s Health and Safety, παρ. 3.17, στο οποίο αναλύεται το αγγλικό Health and Safety at Work Act 1974 του οποίου οι πρόνοιες είναι παρόμοιες με αυτές του Νόμου:

“Section 2, in common with ss 3–4, creates an absolute duty subject only to the qualification by reference to what is reasonably practicable: see R v British Steel plc [1995] 1 WLR 1356, CA (a case on s 3) and R v Gateway Food Markets [1997] IRLR 189, CA. Proof of harm is not necessary and a risk of harm—a possibility of danger—is sufficient: see R v Board of Trustees of Science Museum [1993] 3 All ER 853, CA. It matters not if the risk arises out of an employee's carelessness or foolishness: Wilcox v Survey Roofing Group Ltd [2016] EWHC 868 (Admin)), [2016] All ER (D) 119 (Apr). Thus it is sufficient for the prosecution to prove that the result required by the section has not been achieved or prevented, without specifying precise obligations which had been breached. Once such a prima facie breach has been established, the onus passes to the defendant under HSWA 1974, s 40 to establish that it had done everything reasonably practicable to prevent the risk: see R v Chargot Ltd [2008] UKHL 73, [2009] ICR 263 per Lord Hope at [21].

[...] For an illustration of the strict nature of the duty in the section, see Pope v Gould (HM Inspector of Health and Safety) [1996] Lexis Citation 1093, QBD: held that it was not sufficient for instructions of a health and safety nature merely to be given to employees; an employer must also ensure that those instructions are carried out. In Balmoral Group Ltd v HM Advocate 1996 SLT 1230, HCJ, the court held that the appropriate test in relation to this section did not depend on the assessment of the apportionment of blame as between the employers and any independent contractors, although considerations of blame are relevant when assessing the level of fine.

 The general duty to ensure the safety of the employer's own workforce may involve giving information and instructions to persons not in its employment, and supervising their system of work, if the employer might otherwise endanger its own employees: R v Swan Hunter Shipbuilders Ltd [1982] 1 All ER 264 (shipbuilders gave instructions to own employees for safe use of oxygen equipment but gave no instruction to employees of sub-contractors.”

303.  Σε σχέση με την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της παράλειψης του εργοδότη και του τραυματισμού ή θανάτου εργοδοτούμενου, στην ουσία δεν υπάρχει τέτοια υποχρέωση από μέρους της Κατηγορούσας Αρχής. Ως προαναφέρθηκε, ο σκοπός του Νόμου είναι η δημιουργία συνθηκών ασφαλείας έτσι ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα στο χώρο εργασίας (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν.  Μάριος & Μιχάλης Παύλου Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ, Ποιν. Εφ. 183 / 2021, 25.01.2023). Αυτό το οποίο πρέπει να αποδειχθεί από την Κατηγορούσα Αρχή είναι η έκθεση σε κίνδυνο των εργοδοτούμενων ή άλλων προσώπων τα οποία επηρεάζονται και όχι ότι προκλήθηκε θάνατος ή τραυματισμός.

 

304.  Παραπέμπω σε σχετικό με τα πιο πάνω ζητήματα απόσπασμα στο σύγγραμμα Redgrave’s Health and Safety, ενότητα 3.19 στο οποίο αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι ο τραυματισμός δεν είναι συστατικό στοιχείο του αδικήματος:

 

“Exposure to risk, denoting a possibility of danger, is an ingredient of the offence; resulting harm is not: see R v Board of Trustees of the Science Museum [1993] 3 All ER 853, CA and Polyflor Ltd v HSE [2014] EWCA Crim 1522, [2014] ICR 1142, [2014] All ER (D) 195 (Jul). Resulting harm is evidence of the existence of risk, but not conclusive evidence: Tangerine Confectionery Ltd and Veolia ES (UK) Ltd v R [2011] EWCA Crim 2015 at [14]–[18]. It is sufficient for the prosecution to prove that the result required by s 3 is not achieved or prevented, without specifying precise obligations which had been breached. Once that prima facie breach has been established the onus passes to the defendant under s 40 to establish that it had done everything reasonably practicable to prevent the risk: see R v Chargot Ltd [2008] UKHL 73, [2009] ICR 263 per Lord Hope at [21]. The precise cause of any accident is consequently irrelevant to whether that result has been met: R v Chargot per Lord Hope at [29]–[30]; R v EGS Ltd [2009] EWCA Crim 1942 at [28]. The judge should make plain to the jury that the issue whether harm was caused by the alleged breach is a side-issue: Tangerine Confectionery Ltd and Veolia ES (UK) Ltd v R per Hughes LJ at [17]. As a matter of prosecution practice, the test of how much detail need be given is fair notice, and it is always open to a defendant to ask for further particulars: see R v Chargot, above, per Lord Hope at para 24.” Σ

Ε. ΥΠΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΣΤΙΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΕΣ ΝΟΜΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

 

305.   Αφού παρατέθηκε στην προηγούμενη ενότητα η νομική πτυχή της υπόθεσης, προχωρώ τώρα με την  εξέταση του κατά πόσον στοιχειοθετήθηκαν στον απαιτούμενο επίπεδο οι κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζει η Κατηγορούμενη έχοντας κατά νου τη νομική πτυχή, το βάρος απόδειξης, τη μαρτυρία η οποία έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο και οδήγησε στην εξαγωγή των σχετικών ευρημάτων του Δικαστηρίου, κατόπιν αξιολόγησης της μαρτυρίας η οποία προσκομίστηκε.

 

306.   Προτού να προχωρήσω στην ανάλυση του κατά πόσον στοιχειοθετήθηκαν τα συστατικά στοιχεία σε σχέση με την κάθε κατηγορία πρέπει να σημειωθούν τα ακόλουθα τα οποία προέκυψαν από την αξιολόγηση της μαρτυρίας και τη συναγωγή ευρημάτων βάσει αυτής.

 

307.   Κατ’ αρχάς, δεν αμφισβητείται ότι το δυστύχημα έλαβε χώρα επειδή η θυρίδα ΟΝ-OFF του διακόπτη φορτίου «Έλληνας» στον ΥΣ ΜΑ ήταν στη θέση ΟΝ-Ι-κλειστή αντί στη θέση OFF-Ο-ανοιχτή.

 

308.   Αυτό σημαίνει κατά την κρίση μου ότι δεν αποτελεί υπεράσπιση ότι ο Αργυρού προχώρησε χωρίς εξουσιοδότηση ή οδηγία στη διεξαγωγή του Pressure Test. Το λάθος έγινε προηγουμένως ή αμέσως πριν το ατύχημα με την μετακίνηση του μηχανισμού θυρίδας ΟΝ-OFF από τη θέση OFF στην θέση ΟΝ ενώ δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα με βάση τη μαρτυρία ως προς το ποιος έκανε το λανθασμένο χειρισμό στον διακόπτη.

 

309.   Αυτό το οποίο προέκυψε είναι ότι ο Αργυρού προχώρησε στην προετοιμασία για τη διεξαγωγή του Pressure Test, ενώ ο διακόπτης φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ βρισκόταν λανθασμένα στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ δηλαδή ήταν υπό τάση. Δεν μπορεί να γνωρίζει κανείς με βάση τη διαθέσιμη μαρτυρία ποιος έκανε τον λανθασμένο χειρισμό αλλά μόνο ότι έγινε λανθασμένος χειρισμός.

 

310.   Το ότι ο Αργυρού απεβίωσε λόγω των τραυμάτων του και ότι ήταν πιο κοντά στον εξοπλισμό ο οποίος υπέστη βραχυκύκλωμα δεν οδηγεί απαρεγκλίτως στο συμπέρασμα ότι προέβη στον λανθασμένο χειρισμό. Ούτε και δόθηκε μαρτυρία για το πότε ακριβώς έγινε ο λανθασμένος χειρισμός στον διακόπτη. Επομένως, η θέση της Υπεράσπισης ότι είναι ο Αργυρού που προέβη στον εν λόγω χειρισμό εκτός του πιστοποιητικού ικανότητας του αποτελεί εικασία.

 

311.   Ακόμα και αν υπήρχε ασφαλές εύρημα πως ήταν ο Αργυρού που προέβη στον λανθασμένο χειρισμό, θεωρώ ότι δεν θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της υπόθεσης. Δεν είναι αυτό το οποίο εξετάζεται εν προκειμένω. Δεν είναι ο σκοπός της απόφασης να αποδώσει ευθύνες σε συγκεκριμένο εργαζόμενο της ΑΗΚ για λανθασμένους χειρισμούς. Αυτό το οποίο εξετάζεται είναι αν υπήρχε κατάλληλη εκπαίδευση, επιτήρηση και μια ολοκληρωμένη και κατάλληλη ΓΕΚ.

312.   Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου επί του ζητήματος είναι σαφής: η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφαλείας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών οι οποίοι είναι και οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας. Η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια του εργαζόμενου, η οποία δυνατόν να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων για την παράλειψή τους να φροντίσουν όπως ο συγκεκριμένος εργάζεται κάτω από συνθήκες οι οποίες διασφαλίζουν την ασφάλεια και την υγεία του (Mass Pack Trading Ltd και P Pastellis Engineering Works Ltd, ανωτέρω).

 

313.   Το ότι η ΑΗΚ λειτουργεί επί τη βάσει πιστοποιητικών ικανότητας δεν μεταβάλλει την ευθύνη του εργοδότη. Και επί τούτου η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι ξεκάθαρη και σαφής. Η απειθαρχία του εργοδοτούμενου και η οικειοθελής έκθεση του σε κίνδυνο δεν αποτελεί υπεράσπιση. Στην Mass Pack Trading Ltd, ανωτέρω, έχει αναφερθεί ότι «ακόμα και όταν οι εργαζόμενοι αφαιρούν μετά την τοποθέτησή τους τα προφυλακτικά μέτρα, η ευθύνη του εργοδότη δεν μειώνεται γιατί η συνεχής παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας αποτελεί αποκλειστικά δική του ευθύνη. Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας.» 

 

314.   Τα προαναφερθέντα ισχύουν κατ’ αναλογία και στην παρούσα περίπτωση. Το πιστοποιητικό ικανότητας δεν επενεργεί ως αποποίηση ευθύνης του εργοδότη, αλλά αποσκοπεί στην διασφάλιση ασφάλειας και υγείας του εκάστοτε εργοδοτούμενου και η υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας, η οποία ειρήσθω εν παρόδω με βάση τη μαρτυρία του ΜΚ4, ο οποίος είναι στέλεχος της ΑΗΚ, δεν είναι κάτι το ασυνήθιστο ή απρόβλεπτο, ουδόλως αναιρεί την ευθύνη του εργοδότη για την παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας και επιτήρηση.

 

315.   Σε αυτό το σημείο υπεισέρχεται και η τεράστια αξία της επίβλεψης και του ελέγχου δια του οποίου επιτυγχάνεται η πιστή εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας περιλαμβανομένων και των πιστοποιητικών ικανότητας και των ορίων τα οποία θέτουν στις ενέργειες τις οποίες δικαιούται ο κάθε εργαζόμενος να πράξει. Τα πιστοποιητικά ικανότητας προνοούνται από τους Κανονισμούς Ασφαλείας της ΑΗΚ (Τεκμήριο 8) για την προστασία των εργοδοτουμένων και εν γένει την διασφάλιση ασφάλειας και υγείας του κοινού και των προσώπων τα οποία δύναται να επηρεαστούν από τις εργασίες της ΑΗΚ. Δεν είναι ένα μέσο το οποίο διασφαλίζει υπεράσπιση στην Κατηγορούμενη όταν υπάρχει υπέρβαση του.

 

316.   Εάν λειτουργούσε με αυτόν τον τρόπο το πιστοποιητικό ικανότητας τότε θα υπήρχε ενδεχομένως παραβίαση του άρθρου 13(12) του Νόμου που προνοεί ότι «οι υποχρεώσεις των εργοδοτούμενων στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη».

317.   Ένα δεύτερο ζήτημα το οποίο θα ήθελα να θίξω πριν να προχωρήσω με το κατά πόσον έχουν στοιχειοθετηθεί οι εν προκειμένω κατηγορίες, είναι η διαπίστωση ότι τα άτομα τα οποία εμπλέκονταν στην δεκαετή συντήρηση και στη προετοιμασία του Pressure Test και ειδικά ο Μιχαήλ ο οποίος ήταν βοηθός του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, ο οποίος το πρωινό της 20.05.2021 προέβη ή έδωσε οδηγίες για τη διενέργεια πληθώρας χειρισμών για την διακοπή του ρεύματος στον ΥΣ ΕΛ και ο οποίος κατά τους μάρτυρες της Υπεράσπισης ήταν έτοιμος για να παρακαθίσει την προφορική εξέταση και να λάβει πλήρη εξουσιοδότηση, δεν αντιλήφθηκε, ενώ παρακολουθούσε τη διαδικασία προετοιμασίας του Pressure Test, ήτοι την σύνδεση του VLF με τον διακόπτη, ότι ο διακόπτης ήταν στην θέση ΟΝ και ήταν υπό τάση. Ο δε μοχλός ήταν στην  ξεκλείδωτη θυρίδα ΟΝ-OFF αντί στη θυρίδα της γείωσης.

 

318.   Το γεγονός αυτό αποτελεί σοβαρότατη ένδειξη ως προς την επάρκεια της εκπαίδευσης του σε σχέση με τον διακόπτη φορτίου Ormazabal και την διενέργεια του pressure test γενικότερα. Εάν ο Μιχαήλ δεν το αντιλήφθηκε, σημαίνει ότι το πιο πιθανό να μην ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένος. Εάν ο Αργυρού δεν το είχε αντιληφθεί επίσης σημαίνει ότι δεν ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένος. Και σε αυτό το σημείο υπεισέρχεται ο παράγοντας της επίβλεψης διότι εάν υπήρχε επαρκής επιτήρηση τότε ο επιστάτης θα έπρεπε να το αντιληφθεί και να σταματήσει οποιαδήποτε λανθασμένη ενέργεια.

 

319.   Εν προκειμένω, το σύστημα δεν λειτούργησε ούτε στο ελάχιστο με αποτέλεσμα την έκθεση εργοδοτούμενων της Κατηγορούμενης σε κίνδυνο, τον τραυματισμό ενός και τον θανάσιμο τραυματισμού του άλλου εργοδοτούμενου. Εάν υπήρχε κατάλληλη εκπαίδευση θα υπήρχε αντίληψη του κινδύνου, εάν υπήρχε επίβλεψη και λειτουργούσε έστω και μερικώς το σύστημα αφού η εκπαίδευση απέτυχε, πολύ πιθανό να αποτρέπετο το ατύχημα.

 

320.   Η δε θέση που προωθείτο από την Υπεράσπιση ότι ο Αργυρού κανονικά δεν έπρεπε καν να αγγίξει καν το διακόπτη δεν τεκμηριώθηκε. Τουναντίον, δόθηκε αξιόπιστη μαρτυρία περί του αντιθέτου. Ο Αργυρού, ήταν μέσα στον υποσταθμό, στο χώρο βρίσκονταν πολλά πρόσωπα, ανώτεροι στη ιεραρχία και ο ίδιος προέβαινε στην προεργασία για τη διεξαγωγή του Pressure Test. Δεν είπε κανένας ότι ο Αργυρού δεν είχε κανένα λόγο να ήταν εκεί και να εργάζεται πάνω στο διακόπτη ή για να χρησιμοποιήσω τον όρο που υιοθέτησε η Υπεράσπιση, να «πειράζει» τον διακόπτη.

 

321.   Περαιτέρω, όπως προανέφερα, η ΜΚ2 έπεισε το Δικαστήριο όταν εξήγησε πως η προεργασία περιλάμβανε την αγκίστρωση του VLF στη γείωση του Ormazabal. Οι ΜΚ3 και ΜΚ4 επίσης ανέφεραν ότι η προεργασία περιλαμβάνει τη συνδεσμολογία την τοποθέτηση των spouts και ενδεχομένως να το ετοιμάσει μέχρι το σημείο που το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να το ελέγξει απλώς και να προχωρήσει με την εκτέλεση του pressure test.

1^η κατηγορία – παράλειψη παροχής επιτήρησης

 

322.   Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της πρώτης κατηγορίας η Κατηγορούμενη παρέλειψε να καθοδηγήσει και να επιτηρήσει ικανοποιητικά τους Αργυρού και Μιχαήλ με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα και οι δύο εργοδοτούμενοι να υποστούν εκτεταμένα εγκαύματα.

 

323.   Σημειώνω ότι η όλη ιδέα της επιτήρησης εδράζεται στο ότι υπάρχει ένα πρόσωπο το οποίο έχει τις απαραίτητες γνώσεις και παρακολουθεί στενά τις εργασίες οι οποίες εκτελούνται προς αποφυγή ατυχημάτων ή την έκθεση σε κίνδυνο των εργοδοτούμενων. Το πρόσωπο αυτό πρέπει να είναι παρατηρητής, να έχει κατά νου την μεγάλη εικόνα και να μην αποσπάται η προσοχή του από την εκτέλεση της εργασίας. Όπως έχει προαναφερθεί, ο σκοπός της επιτήρησης είναι η διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτούμενων.

 

324.   Στην ουσία, είναι παραδεκτό ότι το αποτέλεσμα των διατάξεων του Νόμου ήτοι η διασφάλιση ασφάλειας και υγείας δεν επιτεύχθηκε καθότι όντως έλαβε χώρα θανατηφόρο εργατικό ατύχημα στην εργασία (R v. Chargot, ανωτέρω).

 

325.   Αυτό το οποίο πρέπει να αποφασιστεί εν προκειμένω, το επίδικο θέμα,  είναι το κατά πόσον η Κατηγορούμενη επιτηρούσε επαρκώς τους Μιχαήλ και Αργυρού, και το κατά πόσον έπραξε ότι ήταν πρακτικώς εφικτό για να συμμορφωθεί με το άρθρο 13 του Νόμου και την απαίτηση για επιτήρηση προς διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτούμενων.

 

326.   Επομένως, το βάρος μετατίθεται στους ώμους των Κατηγορούμενων να αποδείξουν ότι έπραξαν αυτό το οποίο ήταν ευλόγως / πρακτικώς εφικτό για να συμμορφωθούν με το Νόμο δηλαδή την απαίτηση για παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυς.

 

327.   Σημειώνω ότι η Υπεράσπιση υιοθετεί μια πολύ στενή ερμηνεία του όρου επιτήρηση. Εν προκειμένω,  η επιτήρηση δεν σημαίνει μόνο να είναι παρών το πρόσωπο το οποίο έχει την ευθύνη της επίβλεψης και να παρακολουθεί τους εργοδοτούμενους την ώρα που διενεργείται το pressure test. Το pressure test υπό κανονικές συνθήκες είναι ο ίδιος ο ΜΥ1 που θα το εκτελούσε. Η επιτήρηση αφορά κάτι το πιο ευρύ και εμπεριέχει το στοιχείο της καθοδήγησης και της διεύθυνσης της ομάδας από το πρόσωπο το οποίο επιτηρεί για να τους προστατεύσει, ήτοι να διασφαλίσει την ασφάλεια και την υγεία τους. Εμπεριέχει και το στοιχείο του να μην επιτρέπει στους εργοδοτούμενους να συμπεριφέρονται όπως αυτοί θέλουν. Με άλλα λόγια, δεν είναι μια στατική έννοια αλλά είναι μια ευθύνη διαρκής, δυναμική και συνεχιζόμενη. 

 

328.   Αποτέλεσε εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Κατηγορούμενη απέτυχε πλήρως να καθοδηγήσει και να επιτηρήσει τους Μιχαήλ και Αργυρού. Η προεργασία για την διεξαγωγή του pressure test με βάση τη μαρτυρία που δόθηκε είναι μέρος της διαδικασίας του pressure test. Επίσης, η προεργασία ή προετοιμασία για το pressure test δεν είναι μια ακίνδυνη εργασία ως εισηγείται η Υπεράσπιση. Δεν είναι ακίνδυνη εκ των πραγμάτων δεδομένου του ότι προκλήθηκε δυστύχημα κατά την προεργασία για το pressure test και επειδή με βάση τη μαρτυρία που κρίθηκε αξιόπιστη περιλαμβάνει και την σύνδεση του οργάνου VLF με τον διακόπτη φορτίου.

 

329.   Το επιχείρημα της Υπεράσπισης ότι επειδή δεν έδωσε ο ΜΥ1 οδηγία να διεξαχθεί το pressure test σημαίνει ότι δεν μπορεί να έχει ευθύνη δεν ευσταθεί. Είχε πληροφορηθεί ο ΜΥ1 ότι είχε ολοκληρωθεί η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ και ότι πρέπει να διεξαχθεί pressure test (με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία του ΜΚ3) και δεν έδωσε οδηγία να παραμείνουν όλοι στις θέσεις τους μέχρι να ακυρώσει το πιστοποιητικό. Ο δε ΜΚ3 ανέφερε πως δεν είναι απαραίτητο να ακυρωθεί το πιστοποιητικό για να γίνει το pressure test και κανονικά ακυρώνεται μετά τη διενέργεια του (αυτό ενδεχομένως να δείχνει ότι ο ΜΚ3 δεν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος πράγμα που επιτείνει την ανάγκη για επίβλεψη από ανώτερο μηχανικό).

 

330.   Καθ’ οδόν προς τον ΥΣ ΕΛ ο ΜΥ1 ο οποίος είχε το καθήκον να επιβλέψει τους προαναφερόμενους είδε κόσμο στον ΥΣ ΜΑ. Έστω και αν αρχικά μπορεί να διερωτάτο ποιοι είναι, όταν στάθμευσε και κατέβηκε και είδε τον ΜΚ3 και τον ρώτησε αν όλα ήταν εντάξει με την δεκαετή συντήρηση έπρεπε να καταλάβει ότι είχε ξεκινήσει η διαδικασία για το pressure test.  Ο ΜΥ1 δεν τους είπε να σταματήσουν διότι δεν είχε ακυρώσει ακόμα το πιστοποιητικό και ότι θα διενεργούσε ο ίδιος το pressure test. To pressure test θα γινόταν από τον ΥΣ ΜΑ και αυτό το γνώριζαν όλοι. Επομένως, όπως και η ίδια η Κατηγορούμενη αναφέρει στην Έκθεση της Διερευνητικής Επιτροπής (Τεκμήριο 25) το πρόσωπο το οποίο είχε την ευθύνη της επίβλεψης απέτυχε να ελέγξει την κατάσταση ή να θέσει τα μέλη της ομάδας του κάτω από τις οδηγίες του. Υπό αυτήν την έννοια δεν υπήρχε επαρκής επιτήρηση.

 

331.   Επρόκειτο περί μιας ομάδας συντήρησης η οποία δεν ήταν έμπειρη ως σύνολο. Συστάθηκε πριν από λίγες ημέρες. Προηγουμένως, υπήρχε συζήτηση ως προς το ποιος είχε την ευθύνη για την συντήρηση των υποσταθμών διανομής και εν τέλει ανέλαβε την εργασία το Τμήμα Κατασκευών. Ο ΜΚ3 ανέφερε πως είχε ανησυχίες και τις μετέφερε στον προϊστάμενο του καθότι η ομάδα δεν ήταν καταρτισμένη από έμπειρα πρόσωπα. Ο ΜΥ1 θα έπρεπε να βρίσκεται  συνέχεια στο χώρο δεδομένου και του ότι η ομάδα του δεν ήταν έμπειρη ή έστω να τους δίδει οδηγίες και να τους καθοδηγεί. Αντί τούτου, προέκυψε από τη μαρτυρία ότι υπήρχε ένας αδικαιολόγητος εφησυχασμός σε σχέση με την τήρηση των μέτρων ασφαλείας.  Υπήρχαν πρόσωπα τα οποία είχαν εμπειρία αλλά σαν ομάδα σίγουρα δεν ήταν έμπειρη. Ο Αργυρού για παράδειγμα μέχρι και μια εβδομάδα προηγουμένως εργαζόταν ως συνενωτής, ενώ το πρόσωπο το οποίο θα αναλάμβανε ως επιστάτης της ομάδας συντήρησης πρώτη φορά παρακολουθούσε αυτή τη διαδικασία και ήταν εκπαιδευόμενος.

 

332.   Εκπαιδευόμενος ήταν και ο Μιχαήλ ωστόσο έδιδε ο ίδιος οδηγίες για διακοπή του ρεύματος από το πρωί. Εκτελούσε καθήκοντα επιστάτη ενώ στην ουσία ήταν εκπαιδευόμενος. Το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο απουσίαζε τον περισσότερο χρόνο.  

 

333.   Αν ήταν παρών ο ΜΥ1, ή αν τους έδιδε οδηγίες να περιμένουν επειδή η κανονική διαδικασία είναι ακυρωθεί το πιστοποιητικό άδειας εργασίας πρώτα, ή εάν αφού μετέβαινε στο χώρο τους ανέφερε ότι πρέπει να σταματήσουν ότι κάνουν διότι πρώτα πρέπει να ακυρωθεί το πιστοποιητικό άδειας εργασίας που είναι η σωστή διαδικασία ως ο ίδιος ανέφερε, πολύ πιθανό να μην ελάμβανε χώρα το ατύχημα. Τα προαναφερόμενα είναι μέρος της επίβλεψης και επομένως δεν υπήρχε επίβλεψη.

 

334.   Η Υπεράσπιση δεν απέδειξε ότι δεν ήταν πρακτικώς εφικτό ή δεν ήταν ευλόγως εφικτό να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υποχρέωσης ή της απαίτησης για επιτήρηση των εργοδοτούμενων της.

 

335.   Περαιτέρω, καθόσον αφορά την προσπάθεια από μέρους της Υπεράσπισης να ισχυριστεί ότι ο ΜΥ1 επιτηρούσε αλλά εκείνη την ώρα δεν υπήρχε κάτι για να επιτηρήσει αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά εκπλήρωση της υποχρέωσης του Κατηγορούμενου για διασφάλιση παροχής δέουσας επιτήρησης κατά την διεκπεραίωση της εργασίας, αφού ο ρόλος του επιστάτη δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εξομοιωθεί με έναν επιτηρητή ο οποίος επιτηρεί μόνο όταν δίδει οδηγίες για την εκτέλεση εργασίας.

 

336.   ΄Όπως προαναφέρθηκε, ο επιτηρητής πρέπει να έχει τον έλεγχο της εργασίας και των εργοδοτούμενων να τους καθοδηγεί και να παρακολουθεί στενά την εκτέλεση των εργασιών προς αποφυγή ατυχημάτων.

 

337.   Όπως επίσης προαναφέρθηκε είναι ευλόγως προβλεπτό ότι ένας εργοδοτούμενος ενδεχομένως να μην υπακούσει στις οδηγίες του εργοδότη του, να υπερβεί την εξουσιοδότηση με βάση το πιστοποιητικό του επειδή ίσως νιώθει αυτοπεποίθηση ότι μπορεί να προχωρήσει ένα βήμα περαιτέρω. 

 

338.   Ο Μιχαήλ ήταν εκπαιδευόμενος. Μέσα στον ΥΣ ΜΑ ήταν μόνος του ο Αργυρού και εκτελούσε εργασίες ενδεχομένως και πέραν του πιστοποιητικού ικανότητας του και δεν υπήρχε κανένας να τον σταματήσει. Το ότι ο Κ.  Μιχαήλ παρακολουθούσε τον Αργυρού για λίγη ώρα έστω και δεν αντιλήφθηκε ότι κάτι πήγαινε λάθος ότι δηλαδή ο διακόπτης είναι στη θέση ΟΝ αντί στη θέση OFF είναι απόδειξη ότι δεν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος και απόδειξη για την ανάγκη επίβλεψης.

 

339.   Εν προκειμένω υπήρχαν πράγματα τα οποία μπορούσαν να γίνουν για να αποτραπεί το ατύχημα. Πολύ απλά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο μπορούσε να αναφέρει να παραμείνετε στις θέσεις σας έξω από τον ΥΣ ΕΛ μέχρι να ακυρωθεί το πιστοποιητικό άδειας εργασίας και μετά να μεταβούμε όλοι μαζί στον ΥΣ ΜΑ. Δηλαδή μπορούσε να δώσει οδηγίες ή καθοδήγηση.

 

340.   Ακόμα και αν δίδονταν οδηγίες σε κάθε περίπτωση έχει νομολογηθεί ότι δεν δεν είναι αρκετό να δίδονται μόνο οι οδηγίες. Πρέπει να διασφαλίζεται ότι αυτές θα τηρούνται (“…it was not sufficient for instructions of a health and safety nature merely to be given to employees; an employer must also ensure that those instructions are carried out”,  ίδετε  Pope v Gould στο Redgrave’s Health and Safety, ανωτέρω).  Εάν εφαρμοστεί κατ’ αναλογία αυτό το dictum στα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης, δεν είναι αρκετό η Κατηγορούμενη να βασίζεται στα πιστοποιητικά ικανότητας και να επαναπαύεται ότι όλα θα λειτουργήσουν σωστά, αλλά θα πρέπει να δίδεται σχετική καθοδήγηση και επίβλεψη κατά την διενέργεια των εργασιών της προς αποφυγή ατυχημάτων ή άλλων δυσάρεστων καταστάσεων.

 

341.   Επομένως, ο επιστάτης όφειλε να βρίσκεται στο χώρο όπου διεξάγονται εργασίες από λιγότερο έμπειρους εργαζόμενους για να παρακολουθεί προκειμένου να διασφαλίσει την ασφαλή διεκπεραίωση της εργασίας και την προσήλωση των εργαζομένων στις οδηγίες του εργοδότη.

 

342.   Η Υπεράσπιση προέβαλε ισχυρισμό ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε καν να ήταν στον ΥΣ ΜΑ και δεν έπρεπε υπερβεί το πιστοποιητικό εξουσιοδότησης του. Όφειλε μόνο να μεταφέρει το VLF εντός του ΥΣ ΜΑ και να απλώσει τα καλώδια στο πάτωμα. Κατά την Υπεράσπιση ούτε και ο Μιχαήλ έπρεπε να βρισκόταν στον ΥΣ ΕΛ αλλά να περιμένει την ακύρωση του πιστοποιητικού άδειας εργασίας. Με βάση τη σχετική νομολογία επί του ζητήματος «και αν ακόμη ο παθών ενήργησε κατά παράβαση της εκπαίδευσης και των οδηγιών που είχε, οι εφεσείοντες δεν απαλλάσσονταν της ποινικής ευθύνης» (ίδετε Evpalia Trading Ltd και Mass Pack Trading Ltd, ανωτέρω).

 

343.   Περαιτέρω, το πιο πάνω επιχείρημα το οποίο προβλήθηκε από την Υπεράσπιση επίσης προσομοιάζει με αυτό το οποίο τέθηκε στην Βαρνάβας Νικολάου, ανωτέρω. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα τα οποία μπορούν να εφαρμοστούν κατ’ αναλογία και στην παρούσα περίπτωση:

 

«Η στεγανοποίηση των διαδικασιών παραγωγής με τον τρόπο που εισηγείται η εφεσείουσα εταιρεία είναι λανθασμένη. Η απομόνωση της συγκεκριμένης εργασίας απ' όσα θα μπορούσε κατά περίπτωση εύλογα να προβλεφθεί ότι θα ήταν δυνατό να συνδεθούν με αυτή, δεν μας βρίσκει σύμφωνους. Το άρθρο 32, όπως και οι πρόνοιες άλλων άρθρων του ίδιου αλλά και άλλων νόμων, στοχεύουν στην προστασία των εργαζομένων από προβλεπτούς κινδύνους κατά την εκτέλεση της εργασίας τους.

 

Όσο κι αν ο ιμάντας δεν ήταν προσαρτημένος στη μηχανή κι όσο κι αν δεν ήταν δουλειά της παραπονούμενης να χειρίζεται τη μηχανή, είναι ορθό ότι εργαζόταν σε διαδικασία παραγωγής καθόλου άσχετη με τους κινδύνους που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν από τη μηχανή. Ήταν εύλογα προβλεπτό το ενδεχόμενο να επεκταθούν οι κίνδυνοι από τους κοπτήρες της μηχανής και σε εργαζόμενο.»

 

344.   Και στην παρούσα περίπτωση επρόκειτο περί μιας διαδικασίας ή μιας σειράς από εργασίες οι οποίες έπρεπε να εκτελεστούν από την ομάδα. Δεν μπορεί να απομονώνεται η μια εργασία που είναι ακίνδυνη από τα επόμενα στάδια. Επαναλαμβάνω ότι ήταν προβλεπτό με βάση τη μαρτυρία που δόθηκε ότι οι εργοδοτούμενοι μπορεί να υπερβούν το πιστοποιητικό ικανότητας τους και να εκτελέσουν εργασία για την οποία δεν ήταν εξουσιοδοτημένοι. Ο Μιχαήλ εκτέλεσε πληθώρα χειρισμών χωρίς να είναι ο Αβρααμίδης παρών με βάση την Έκθεση Τεκμήριο 25 ενδεχομένως χωρίς εξουσιοδότηση από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Ακόμα και μέσα στην ΑΗΚ υπάρχουν δύο σχολές ως προς το κατά πόσον ο εξουσιοδοτημένο πρόσωπο πρέπει να δίδει οδηγίες διαδοχικά ή όλες τις οδηγίες μαζί.

 

345.   Επομένως, το επιχείρημα της Υπεράσπισης δεν ευσταθεί. Αν δεχθούμε ότι ο Αργυρού ενήργησε πέραν του πιστοποιητικού του σημαίνει ότι ενδεχομένως οι οδηγίες του εργοδότη του να μην ήταν καλά εμπεδωμένες ή να μην ήταν σε θέση να αντιληφθεί τον κίνδυνο της υπέρβασης του πιστοποιητικού του.

 

346.   Κατά συνέπεια καταλήγω ότι δεν υπήρχε επαρκής επίβλεψη στον ΥΣ ΜΑ όταν οι Μιχαήλ και Αργυρού μετέβησαν εκεί για την προετοιμασία και διενέργεια του pressure test διότι δεν υπήρχε Ανώτερος Μηχανικός να επιβλέπει στο χώρο. Δεν ήταν κάποιος εκεί να παρακολουθεί στενά το τι συνέβαινε για να αποτραπούν λανθασμένοι χειρισμοί. Ούτε διασφαλίστηκε από την Κατηγορούμενη πως οι εργασίες διεξάγονταν στην παρουσία επιβλέποντος με ενέργειες, οδηγίες, καθοδήγηση ή την επαρκή εκπαίδευση για να εμπεδωθεί ότι δεν πρέπει να προβαίνουν σε χειρισμούς στην απουσία Εξουσιοδοτημένου Προσώπου.

 

347.   Το ατύχημα επίσης θα μπορούσε να αποτραπεί εάν το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο περνούσε από τον ΥΣ ΜΑ για να πάρει τα κλειδιά του διακόπτη στην κατοχή του. Δεδομένου του ότι ο Μιχαήλ ήταν εκπαιδευόμενος και στην ουσία αντικαθιστούσε το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο και δεδομένου του ότι γνώριζε η Κατηγορούμενη ότι δεν υπήρχε επιστάτης στην ομάδα όφειλε να επιβλέπει πιο στενά τις διεργασίες. Χρόνος υπήρχε με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου για να μπορέσει να γίνει σωστά και με την κατάλληλη επιτήρηση η εργασία.

 

348.   Υπήρξε κατά την άποψη μου ένας αδικαιολόγητος εφησυχασμός ενώ θα έπρεπε να συμβαίνει ήταν ακριβώς το αντίθετο δεδομένου του ότι δεν υπήρχε ανώτερος μηχανικός στο συνεργείο. 

 

349.   Εάν υπήρχε επιτήρηση θα αποτρεπόταν ο λανθασμένος χειρισμός δηλαδή να τεθεί ο διακόπτης στη θέση ΟΝ ή θα διορθωνόταν πριν να ενωθούν καλώδια στον διακόπτη για την διεξαγωγή του pressure test.

 

350.   Σημειώνω ότι στο Τεκμήριο 25 την Έκθεση Ερευνητικής Επιτροπής της Κατηγορούμενης, διαπιστώνεται ότι έπρεπε η εργασία αυτή να εκτελείται κάτω από την επίβλεψη του ΜΥ1 (σελ. 32, 5.1(δ)) και μάλιστα στις εισηγήσεις περιλαμβάνεται και εισήγηση για εντατικοποίηση των ελέγχων κατά την εκτέλεση κατασκευαστικών έργων από το εποπτικό προσωπικό όλων των βαθμίδων (σελ. 39, Β.1.β). Περαιτέρω, στο Τεκμήριο 25 αναφέρεται ότι ήταν επιβεβλημένη η εμπλοκή Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Μηχανικού υπεύθυνου της εργασίας αν ληφθεί υπόψη ότι στο περιφερειακό γραφείο Λευκωσίας δεν υπάρχει έμπειρος επικεφαλής εργασίας λόγω των ζητημάτων στελέχωσης με εποπτικό προσωπικό (σελ. 34).

 

351.   Ενόψει των όσων έχουν προαναφερθεί η Κατηγορούμενη κρίνεται ένοχη στην πρώτη κατηγορία.

 

2^η κατηγορία – παράλειψη διάθεσης κατάλληλης ΓΕΚ

 

352.   Με βάση τις λεπτομέρειες αδικήματος της δεύτερης κατηγορίας η Κατηγορούμενη, κατά τον ουσιώδη χρόνο, παρέλειψε να εκτιμήσει τους κίνδυνους από τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση και να καθορίσει τα προληπτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της να εκτίθενται σε κίνδυνο.

 

353.   Στην ΓΕΚ (Τεκμήριο 43) δεν γίνεται καμία αναφορά στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία δοκιμής αντοχής τάσεως (Pressure test) σε εξοπλισμό όπως διακόπτες των υποσταθμών και των υπόγειων καλωδίων μέσης τάσης με την εφαρμογή τάσης  χρησιμοποιώντας όργανο δοκιμής τάσεως.

 

354.   Περαιτέρω, δεν γίνεται καμία αναφορά στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία ενεργοποίησης υποσταθμού διανομής και συναφούς εξοπλισμού, δεν υπάρχει παραπομπή στις στις Οδηγίες Ο-ΔΙ-009 (Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής) και Ο-ΔΙ-005 (Διαδικασία Ενεργοποίησης Υποσταθμών Διανομής και Συναφούς Εξοπλισμού) αλλά  υπάρχει εσφαλμένη παραπομπή σε παλαιότερη οδηγία  (ΕΝG3/44/98) η οποία αντικαταστάθηκε από την Ο-ΔΙ-009 από το 2019 και, επομένως, παρέχει λανθασμένη πληροφόρηση.

 

355.   Δεν υπάρχει αναφορά στους κινδύνους που υπάρχουν από τις παρακάμψεις στον διακόπτη ORMAZABAL όπου έγινε το ατύχημα και από την σύνδεση του οργάνου δοκιμής τάσεως HVA30 High Voltage Test System στον διακόπτη.

 

356.   Στην περιγραφή εργασίας δεν αναφέρεται οτιδήποτε για το pressure test ενώ περιγράφονται οι εργασίες της δεκαετούς συντήρησης κατά τρόπο συνοπτικό.

 

357.   Εν προκειμένω, ο κίνδυνος οποίος δυστυχώς έγινε πραγματικότητα και έλαβε χώρα εργατικό ατύχημα, δεν καταγραφόταν στην ΓΕΚ. Επομένως, δεν καθορίστηκαν προληπτικά μέτρα για την αποφυγή του κινδύνου. Ο Κανονισμός Διαχείρισης Α&Υ είναι σαφής και αναφέρει ότι πρέπει να εκτιμώνται όλοι οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τη χρήση εξοπλισμών. Ο νομοθέτης επέλεξε να χρησιμοποιήσει τη φράση «όλοι οι κίνδυνοι» και όχι μόνο οι σημαντικοί ή αυτοί που θεωρούνται από την Κατηγορούμενη ότι προέρχονται από περισσότερο επικίνδυνες εργασίες σε σύγκριση με άλλες.

 

358.   Το ότι το όργανο VLF χρησιμοποιείται επί καθημερινής βάσης δεν αποτελεί υπεράσπιση. Ούτε και το επιχείρημα το οποίο προβλήθηκε από την Υπεράσπιση ότι αν περιλαμβάνονται  τα πάντα μέσα στην ΓΕΚ για όλους τους κινδύνους με τη λεπτομέρεια που απαιτεί η Κατηγορούσα Αρχή τότε η ΓΕΚ θα ήταν ολόκληρος τόμος ευσταθεί. Επαναλαμβάνω, ο νόμος είναι σαφής ότι στην ΓΕΚ πρέπει να περιλαμβάνονται όλοι οι κίνδυνοι οι οποίοι ενδέχεται να προκύψουν από όλες τις πηγές όπως την χρήση εξοπλισμών και κατά συνέπεια, δεν μπορεί να υπάρχουν εκπτώσεις ένεκα του ότι η συμπερίληψη όλων των κινδύνων από τις εργασίες που διεξάγονται θα την καταστήσει μακροσκελή.  

 

359.   Το ότι το pressure test δεν είναι αυτοτελής διαδικασία για να χρειάζεται ειδική αναφορά σε αυτήν στη ΓΕΚ ως ισχυρίζεται η Υπεράσπιση, δεν ευσταθεί. Είναι μέρος της διαδικασίας της δεκαετούς συντήρησης ή, εν πάση περιπτώσει, πρέπει να διεξαχθεί για να μπορεί να θεωρείται ότι ολοκληρώθηκε επιτυχώς η διαδικασίας της δεκαετούς συντήρησης.

 

360.   Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει δεκαετής συντήρηση στο τέλος της οποίας δεν διεξάγεται pressure test για να βεβαιωθεί η Κατηγορούμενη ότι είναι ασφαλές να επαναφερθεί η ηλεκτροδότηση. Ωστόσο, το pressure test ως διαδικασία είναι διακριτή από τις άλλες εργασίας της δεκαετούς συντήρησης. Επομένως, είναι αυτοτελής διαδικασία στο πλαίσιο της διαδικασίας της δεκαετούς συντήρησης καίτοι δεν είναι αυτός ο παράγοντας που καθορίζει το κατά πόσον θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη ΓΕΚ. Ο παράγοντας ο οποίος θα καθορίσει την καταγραφή της ή όχι είναι ο κίνδυνος. Από τη στιγμή που το pressure test, όπως δυστυχώς διαφάνηκε εν προκειμένω δεδομένου του ότι προκλήθηκε ατύχημα, εμπεριέχει κίνδυνους αυτοί οι κίνδυνοι θα πρέπει να εκτιμηθούν στην ΓΕΚ για την δεκαετή συντήρηση.

 

361.   Οι μάρτυρες της Υπεράσπισης ανέφεραν ότι δεκαετής συντήρηση γίνεται αρκετά συχνά, ακόμα και μερικές φορές την εβδομάδα ενώ το pressure test διενεργείται σε καθημερινή βάση σε διάφορες περιπτώσεις. Επομένως, δεν νοείται να υπάρχουν κίνδυνοι οι οποίοι προέρχονται από αυτές τις εργασίες και να μην περιλαμβάνονται στην ΓΕΚ. Η μη συμπερίληψη των κινδύνων αυτών σημαίνει ότι δεν εκτιμώνται, δεν εφαρμόζονται προληπτικά μέτρα και δεν διασφαλίζεται στον ευλόγως εφικτό βαθμό η ασφάλεια και υγεία των εργοδοτούμενων.

 

362.   Ούτε και ισχύει η θέση της Υπεράσπισης ότι η Κατηγορούσα Αρχή επιθυμεί να καταστήσει την ΓΕΚ ως εγχειρίδιο για εκτέλεση εργασίας. Η Κατηγορούσα Αρχή ουδέποτε προέβαλε τέτοιον ισχυρισμό αλλά πρόκειται περί διαστρέβλωσης της θέσης της Κατηγορούσας Αρχής ότι δεν καταγράφονται οι κίνδυνοι από όλες τις διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο δεκαετούς συντήρησης. Παρεμπιπτόντως, η ΓΕΚ περιέχει μια σύντομη περιγραφή των εργασιών η οποία, ωστόσο, δεν είναι πλήρης.

 

363.   Από τη στιγμή κατά την οποία η ΓΕΚ δεν εξηγεί τους κίνδυνους σε σχέση με την συγκεκριμένη εργασία η ΓΕΚ είναι ελλιπής και δεν θεωρείται κατάλληλη. Η δε αναφορά σε εργασία κοντά σε ενεργά καλώδια είναι πολύ γενική και αόριστη και ως τέτοια ανεπαρκής. Ο αναγνώστης δεν μπορεί να αντιληφθεί τον κίνδυνο ο οποίος προκύπτει από την εργασία του pressure test και την προεργασία για την διενέργεια αυτού ο οποίος δυστυχώς έγινε πραγματικότητα προκαλώντας ατύχημα και τον θάνατο ενός νέου ανθρώπου.

 

364.   Συνεπακόλουθα, η υφιστάμενη ΓΕΚ δεν εξυπηρετεί το σκοπό της, δεν συμβάλλει στην προαγωγή της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτουμένων οι οποίοι εκτελούν αυτές τις εργασίες, δεν υπάρχει σωστή εκτίμηση όλων των κινδύνων ούτε και μέτρα για την πρόληψη ατυχημάτων. Κατ’ ακολουθίαν των προαναφερόμενων οι εργοδοτούμενοι της Κατηγορούμενης εκτίθενται σε κίνδυνο από τη μη επαρκή εκτίμηση των κινδύνων.

 

365.   Συνεπακόλουθα, η ΓΕΚ κρίνεται ανεπαρκής και η Κατηγορούμενη κρίνεται ένοχη στην δεύτερη κατηγορία.

 

3^η κατηγορία – παράλειψη παροχής επαρκούς ειδικής εκπαίδευσης

 

366.   Υπενθυμίζω ότι με την τρίτη κατηγορία  αποδίδεται στην Κατηγορούμενη σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος ότι παρέλειψε να παράσχει επαρκή ειδική εκπαίδευση στους εργοδοτούμενους της (ήτοι τους Μιχαήλ και Αργυρού) οι οποίοι ασχολούντο με το pressure test με αποτέλεσμα αυτοί να εκτίθενται σε κίνδυνο.

 

367.   Ως προαναφέρθηκε, ο σκοπός του Νόμου είναι η δημιουργία συνθηκών ασφαλείας έτσι ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα στο χώρο εργασίας (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν.  Μάριος & Μιχάλης Παύλου Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ, Ποιν. Εφ. 183 / 2021, 25.01.2023). Αυτό το οποίο πρέπει να αποδειχθεί από την Κατηγορούσα Αρχή είναι η έκθεση σε κίνδυνο των εργοδοτούμενων ή άλλων προσώπων τα οποία επηρεάζονται και όχι ότι προκλήθηκε θάνατος ή τραυματισμός (ίδετε Redgrave’s Health and Safety, ενότητα 3.19).

 

368.   Στην ουσία, είναι παραδεκτό ότι το αποτέλεσμα των διατάξεων του Νόμου ήτοι η διασφάλιση ασφάλειας και υγείας δεν επιτεύχθηκε καθότι όντως έλαβε χώρα θανατηφόρο εργατικό ατύχημα στην εργασία (R v. Chargot, ανωτέρω).

 

369.   Έστω και αν οι εργοδοτούμενοι ενδεχομένως να φέρουν ευθύνη ή κάποια ευθύνη για το ατύχημα (χωρίς βεβαίως να προβαίνω σε οποιοδήποτε εύρημα επί τούτου), η ποινική ευθύνη της Κατηγορούμενης για την παράλειψη της να εκπαιδεύσει επαρκώς το προσωπικό της με αποτέλεσμα την έκθεση του σε κίνδυνο δεν επηρεάζεται.  Περιπλέον, έχει νομολογηθεί ότι η ακριβής αιτία του δυστυχήματος δεν είναι άμεσα σχετική με το κατά πόσον είχαν ληφθεί όλα τα αναγκαία και εύλογα μέτρα για την διασφάλιση της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων των Κατηγορουμένων (R v. Chargot, ανωτέρω).

 

370.   Επομένως, το βάρος μετατίθεται στους ώμους της Κατηγορούμενης να αποδείξει ότι έπραξαν αυτό το οποίο ήταν ευλόγως / πρακτικώς εφικτό για να συμμορφωθούν με το Νόμο δηλαδή την απαίτηση για παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυς.

 

371.   Με βάση τα σχετικά ευρήματα του Δικαστηρίου δεν τεκμηριώθηκε από την Κατηγορούμενη ότι οι Αργυρού και Μιχαήλ εκπαιδεύτηκαν επαρκώς στους διακόπτες Ormazabal. O Αργυρού δεν εκπαιδεύτηκε καθόλου ως εξάλλου ισχυρίστηκε η Υπεράσπιση επί τη βάσει ότι το πιστοποιητικό του δεν του επέτρεπε να προβαίνει σε χειρισμούς στο διακόπτη χωρίς επιτήρηση. Επίσης δεν έγινε εκπαίδευση για τη χρήση του οργάνου HVA30 High Voltage Test System, με το οποίο γινόταν το Pressure Test.

 

372.   Δεν δόθηκε αξιόπιστη μαρτυρία σε σχέση με τη εκπαίδευση του Μιχαήλ στον διακόπτη. Ως αναφέρθηκε στη ενότητα στην οποία γίνεται η αξιολόγηση, η μαρτυρία σε σχέση με την εκπαίδευση του κρίθηκε γενική και αόριστη και απορρίφθηκε.

 

373.   Σε σχέση με τον Αργυρού η θέση της Υπεράσπισης είναι αβάσιμη. Δόθηκε αξιόπιστη μαρτυρία η οποία καταδεικνύει ότι Αργυρού έπρεπε να εκπαιδευτεί τουλάχιστον για να είναι σε θέση να αντιλαμβάνεται τους κινδύνους από τη χρήση του εξοπλισμού έστω και εάν το πιστοποιητικό ικανότητας του δεν του επέτρεπε να χειριστεί εξοπλισμό χωρίς την οδηγία εξουσιοδοτημένου προσώπου. Ο Αργυρού, ήταν μέσα στον υποσταθμό, στο χώρο βρίσκονταν πολλά πρόσωπα, ανώτεροι ιεραρχικά στον οργανισμό και ο ίδιος προέβαινε στην προεργασία για τη διεξαγωγή του Pressure Test. Δεν είπε κανένας ότι ο Αργυρού  εκείνη την ημέρα ότι δεν είχε κανένα λόγο να ήταν εκεί και να προβαίνει στην προεργασία του pressure test.

 

374.   Περαιτέρω, όπως προαναφέρθηκε, το πιστοποιητικό ικανότητας και οι περιορισμοί του δεν σημαίνει ότι λήφθηκαν τα ευλόγως εφικτά μέτρα για την εκπαίδευση του Αργυρού. Εν προκειμένω, δόθηκε μαρτυρία ότι υπάρχουν περιπτώσεις υπέρβασης του πιστοποιητικού ικανότητας. Εάν ισχύει ότι ο Αργυρού εκτέλεσε εργασίες που δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να διεξάγει σημαίνει ότι δεν ήταν καλά εμπεδωμένο το ότι η υπέρβαση  σε σχέση με το  pressure test εμπεριέχει κίνδυνους.

 

375.   H δε προεργασία για τη διεξαγωγή του pressure test περιλάμβανε την αγκίστρωση του VLF στη γείωση του Ormazabal. Οι ΜΚ3 και ΜΚ4 επίσης ανέφεραν ότι η προεργασία περιλαμβάνει τη συνδεσμολογία την τοποθέτηση των spouts και ενδεχομένως να το ετοιμάσει μέχρι το σημείο που το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να το ελέγξει απλώς και να προχωρήσει με την εκτέλεση του pressure test. Ήταν κοινώς αποδεκτό ότι ο Αργυρού δικαιούται με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του να προβεί στην προεργασία για τη διενέργεια του pressure test. Υπενθυμίζω ότι ο ΜΥ2 κατά την αντεξέταση του παραδέχθηκε ότι ο τεχνίτης, όπως και ο Αργυρού, τερματίζει καλώδια πάνω σε διακόπτες και άρα θα πρέπει να εκπαιδευτεί σε σχέση με τους κινδύνους. Όχι να προβαίνει σε χειρισμούς πάνω στον διακόπτη αλλά τουλάχιστον να μπορεί να αντιληφθεί ότι εάν προβεί σε συγκεκριμένη κίνηση θα πάθει ηλεκτροπληξία, όπως και δυστυχώς έγινε.

 

376.   Επομένως, ανατίθεντο στον Αργυρού εργασίες στο πλαίσιο των οποίων ερχόταν σε επαφή με διακόπτες όπως ο Ormazabal.

 

377.   Σε κάθε περίπτωση, η Κατηγορούμενη όφειλε να διασφαλίσει ότι ο Αργυρού είχε επαρκή εκπαίδευση για να γνωρίζει σε τι πράξεις δικαιούτο να προβεί. Η μαρτυρία του ΜΥ2 επί τούτου ήταν ασαφής και αόριστη και γι’ αυτό το λόγο απορρίφθηκε. Μπορεί να μην  χρειαζόταν να εκπαιδευτεί για να διεξάγει ο ίδιος το Pressure Test, ωστόσο ήταν αναγκαία η εκπαίδευση του για να μπορεί να αναγνωρίζει τους κίνδυνους. Εκ του αποτελέσματος φάνηκε ότι θα έπρεπε να είχε τύχει εκπαίδευσης αφού στην πράξη εργαζόταν πάνω σε διακόπτες συνδέοντας καλώδια πάνω στον διακόπτη ή κοντά σε διακόπτες. Δεν μπορώ επίσης να εξαγάγω ασφαλές συμπέρασμα ότι είχε ενεργήσει πέραν του πιστοποιητικού ικανότητας του.

 

378.   Η εκπαίδευση, εν πάση περιπτώσει πρέπει να λαμβάνει χώρα μερικές φορές ούτως ώστε οι εργοδοτούμενοι να συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχουν κίνδυνοι ούτως ώστε να απέχουν από κάποιες πράξεις ή κάποιους χειρισμούς οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται στο πιστοποιητικό τους.

 

379.   Περαιτέρω, όπως προαναφέρθηκε η ανεπαρκής εκπαίδευση των Αργυρού και Μιχαήλ πάνω στον εξοπλισμό εργασίας τους αποδεικνύεται με τον πιο εμφαντικό τρόπο από τα γεγονότα του ατυχήματος. Εάν υπήρχε επαρκής ειδική εκπαίδευση πάνω στους διακόπτες Ormazabal θα μπορούσαν να αντιληφθούν τόσο ο Αργυρού όσο και ο Μιχαήλ ότι ο διακόπτης ήταν στη θέση ΟΝ αντί στη θέση OFF. Πρόκειται περί βασικών γνώσεων στο πως λειτουργεί ο διακόπτης που εάν λάμβανε χώρα μια βασική εκπαίδευση θα ήταν αρκετή για να οδηγήσει στην αντίληψη πως ο διακόπτης ήταν υπό τάση και επομένως δεν έπρεπε να ενωθεί με το όργανο για τη διεξαγωγή του pressure test. 

 

380.   Υπό αυτή την έννοια η ανεπαρκής εκπαίδευση αποδείχθηκε ότι εξέθεσε τους εργοδοτούμενους της Κατηγορούμενης σε κίνδυνο, στην πρόκληση ατυχήματος, τον θανάσιμο τραυματισμό του ενός και τον πολύ σοβαρό τραυματισμό του άλλου. Περαιτέρω, εάν για παράδειγμα γινόταν μια σύντομη εκπαίδευση του νεοσύστατου συνεργείου συντήρησης πριν από την διεξαγωγή της συντήρησης ενδεχομένως να μην συνέβαινε το ατύχημα καθότι το κάθε μέλος θα ήξερε τι θα έπρεπε να κάνει και από τι να απέχει.

 

381.   Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την έκθεση της Ερευνητικής Επιτροπής της ΑΗΚ (Τεκμήριο 25), προσωπικό του Τμήματος Εναερίων Δικτύων της ΑΗΚ τοποθετείται στο Τμήμα Υπόγειων Δικτύων για να καλύψει τις ανάγκες και τη δομή των συνεργείων χωρίς τα πρόσωπα αυτά να έχουν την απαιτούμενη εμπειρία για εκτέλεση της εργασίας που τους ανατίθεται. Στη δε σελ. 34 της εν λόγω έκθεσης αναγνωρίζεται η «παραμέληση της συστηματικής και συνεχούς ενημέρωσης και εκπαίδευσης των Μηχανικών και του Τεχνικού Προσωπικού της Αρχής στα θέματα Ασφάλεια και τις καθιερωμένες πρακτικές εργασίας» ως παράγοντας που συνέβαλε στο ατύχημα έστω και ως δευτερεύουσα αιτία.

 

382.   Η Σχολή Εκπαίδευσης τέθηκε σε εφαρμογή μετά το ατύχημα. Επίσης στα συμπεράσματα της έκθεσης του κ. Φλωρίδη (σελ. 19, στοιχείο vi) αναφέρεται, μεταξύ άλλων εισηγήσεων ότι θα πρέπει να κωδικοποιηθούν οι ενέργειες που θα πρέπει να γίνονται για τη διαδικασία ελέγχου τυχόν απωλειών σε απενεργοποιημένο κύκλωμα και να καταγραφεί με σαφήνεια ως κώδικας πρακτικής.  Επομένως δεν αποδείχθηκε στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι δεν ήταν ευλόγως / πρακτικώς εφικτό να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την εκπλήρωση της υποχρέωσης για ειδική εκπαίδευση των εργοδοτουμένων της Κατηγορούμενης.

 

383.   Ενόψει των όσων έχουν προαναφερθεί η Κατηγορούμενη κρίνεται ένοχη στην τρίτη κατηγορία.

 

ΣΤ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

 

384.   Υπό το φως των όσων έχουν προαναφερθεί, αποτελεί αναπόδραστη κατάληξή μου ότι η Κατηγορούσα Αρχή πέτυχε να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την ενοχή της Κατηγορούμενης στις κατηγορίες που αντιμετωπίζει και δεν έχει παραδεχθεί.  

 

385.   Επιπρόσθετα, κρίνω ότι δεν προσκομίστηκε ικανοποιητική μαρτυρία εκ μέρους της Κατηγορούμενης ικανή για να αποσείσει το βάρος απόδειξης το οποίο είχε στους ώμους της ότι δεν ήταν πρακτικώς ή ευλόγως εφικτό να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υποχρέωσης ή της απαίτησης η οποία είχε τεθεί στην Κατηγορούμενη, ήτοι να επιτηρεί τις εργασίες, εκπαιδεύσει ειδικώς και επαρκώς τους εργοδοτούμενους της και να παρέχει μια επαρκή ΓΕΚ. Υπήρχαν συνεπώς πρακτικώς εφικτά μέτρα και προφυλάξεις τα οποία θα μπορούσαν να είχαν υιοθετηθεί  από την Κατηγορούμενη προκειμένου να αποτρέψει το επίδικο ατύχημα και την έκθεση των εργοδοτούμενων της σε κίνδυνο.

 

386.   Υπό αυτές τις περιστάσεις, είναι η κρίση και κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η Κατηγορούμενη απέτυχε να αποδείξει, στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων, τη συνδρομή είτε της υπεράσπισης που δημιουργεί η πρώτη επιφύλαξη του άρθρου 13(1) είτε της υπεράσπισης που δημιουργεί το άρθρο 54 του Νόμου.

 

387.   Κατ’ ακολουθία των όσων προαναφέρθηκαν, η Κατηγορούμενη κρίνεται ένοχη σε όλες τις κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζει και δεν είχε παραδεχθεί.

 

 

 

 

 

Υπ. ________________

 Χ. Σατσιάς, Ε.Δ.

ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ

 

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ

---

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο