ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ
ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Σατσιά, Ε.Δ.
Αρ. Υπόθεσης: 1889 / 2023
Μεταξύ:
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Κατηγορούσα Αρχή
και
ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ
Κατηγορούμενη
Ημερομηνία: 04 Νοεμβρίου, 2025
Εμφανίσεις:
Για την Κατηγορούσα Αρχή: κος Γ. Προδρόμου
Για τον Κατηγορούμενο: κος Θ. Δημητρίου με κο Μ. Σάντη για Ιωαννίδης Δημητρίου Δ.Ε.Π.Ε.
Π Ο Ι Ν Η
1. Στις 20.05.2021 σε υποσταθμό διανομής ηλεκτρικής ενέργειας της Κατηγορούμενης, κατά την προεργασία για τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση (pressure test), για την ολοκλήρωση διαδικασίας δεκαετούς συντήρησης υποσταθμού, προκλήθηκε βραχυκύκλωμα και δύο εργοδοτούμενοι της Κατηγορούμενης υπέστησαν εκτεταμένα εγκαύματα. Ο ένας εκ των δύο, ο Κυριάκος Αργυρού (εν τοις εφεξής «Αργυρού» ή «Αποβιώσας»), υπέκυψε στα τραύματα του στις 22.06.2021.
2. Η Κατηγορούμενη κρίθηκε ένοχη σε τέσσερεις κατηγορίες οι οποίες αφορούν σε παραβάσεις του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου, Ν. 89(Ι)/1996, ως έχει τροποποιηθεί (εν τοις εφεξής «Νόμος»), των περί Διαχείρισης Θεμάτων Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Κανονισμών του 2021 (εφεξής «Κανονισμός Διαχείρισης Α&Υ»), των περί Ελάχιστων Προδιαγραφών Ασφάλειας και Υγείας (Χρησιμοποίηση κατά την Εργασία Εξοπλισμού Εργασίας) Κανονισμών του 2001, ως έχουν τροποποιηθεί (εφεξής «Κανονισμός Εξοπλισμού Εργασίας»), των περί Ελάχιστων Προδιαγραφών Ασφάλειας και Υγείας στους Χώρους Εργασίας Κανονισμών του 2002 έως 2004 (εφεξής «Κανονισμός Ελάχιστων Προδιαγραφών Α&Υ») και του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (Κώδικας Πρακτικής για Έλεγχο και Συντήρηση των Πυροσβεστήρων) Διατάγματος του 2014 (εφεξής «Κώδικας Πρακτικής Πυροσβεστήρων»).
3. Σε σχέση με τις πρώτες τρεις κατηγορίες, η Κατηγορούμενη κρίθηκε ένοχη κατόπιν ακρόασης, ενώ παραδέχθηκε την τέταρτη κατηγορία η οποία αφορά την παράλειψη συντήρησης πυροσβεστήρα σε υπηρεσιακό αυτοκίνητο.
4. Ειδικότερα η Κατηγορούμενη κρίθηκε ένοχη σε σχέση με το ότι:
4.1 1η κατηγορία: Στις 20.05.2021 ενώ ήταν εργοδότης και κάτοχος του επίγειου υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με την ονομασία «Μεγάλου Αλεξάνδρου» στα Λατσιά και ασχολείτο με την διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση (pressure test) του κυκλώματος των καλωδίων και του εξοπλισμού διακοπτών από τον εν λόγω υποσταθμό προς τον υποσταθμό με την ονομασία «Έλληνας», παρέλειψε να καθοδηγήσει και να επιτηρήσει ικανοποιητικά τους εργοδοτούμενούς της, Κώστα Μιχαήλ (εφεξής «Μιχαήλ») και Αργυρού, με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα και οι δύο εργοδοτούμενοι να υποστούν εκτεταμένα εγκαύματα, κατά παράβαση των άρθρων 2, 3, 13 (2)(γ) και 53 (1) του Νόμου. Ο Αργυρού υπέκυψε στα τραύματα του.
4.2 2η Κατηγορία: Από άγνωστη ημερομηνία μέχρι τις 20.05.2021, παρέλειψε να διαθέσει κατάλληλη γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων δηλαδή να εκτιμήσει τους κινδύνους από τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής και να καθορίσει τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της και άλλα πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 3 και 4 των Κανονισμών Διαχείρισης Α&Υ και των άρθρων 2, 3, 13, 53 και 54 του Νόμου.
4.3 3η Κατηγορία: Κατά τις ίδιες ημερομηνίας με τις προηγούμενες κατηγορίες, παρέλειψε να παράσχει επαρκή ειδική εκπαίδευση στους εργοδοτούμενους της οι οποίοι ασχολούντο με τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της να εκτίθενται σε κίνδυνο, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 3, 4, και 10 των Κανονισμών Εξοπλισμού Εργασίας και των άρθρων 2, 3, 13, 38, 53 και 54 του Νόμου.
4.4 4η Κατηγορία: Από την 31.07.2019 μέχρι την 20.05.2021 στον ίδιο χώρο με τις προηγούμενες κατηγορίες, παρέλειψε να συντηρήσει τον πυροσβεστήρα ο οποίος βρισκόταν σε υπηρεσιακό αυτοκίνητο με αποτέλεσμα να μη διασφαλίζεται η αποτελεσματική λειτουργία του σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς κατά παράβαση του Κανονισμού Ελάχιστων Προδιαγραφών Α&Υ, του Νόμου και του Κώδικα Πρακτικής Πυροσβεστήρων.
5. Τα γεγονότα τα οποία συνθέτουν την διάπραξη των αδικημάτων καταγράφονται στην αιτιολογημένη απόφαση του Δικαστηρίου ημερ. 16.09.2025 («Απόφαση») στις σελίδες 67 – 72, παράγραφοι 260 – 263. Θα προσπαθήσω να παραθέσω μια σύνοψη των ευρημάτων:
5.1 Η Κατηγορούμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν εργοδότης των Αργυρού και Μιχαήλ και ιδιοκτήτρια του υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με την ονομασία «Μεγάλου Αλεξάνδρου» («ΥΣ ΜΑ») ο οποίος βρίσκεται στον κυκλικό κόμβο μεταξύ των οδών Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ιδαλίου στα Λατσιά καθώς και του υποσταθμού με την ονομασία «Έλληνας» (ΥΣ ΕΛ).
5.2 Στις 20.05.2021 προγραμματίστηκε να γίνει ο έλεγχος και η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ από συνεργείο του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης της Κατηγορούμενης. Στο συνεργείο δεν υπήρχε Ανώτερος Τεχνικός / Τεχνικός Μηχανικός σύμφωνα με την ισχύουσα Οδηγία. Η ομάδα συστάθηκε λίγες ημέρες πριν. Υπήρχαν πρόσωπα σε αυτήν τα οποία δεν είχαν εμπειρία στη συντήρηση υποσταθμών. Ένας εξ αυτών ήταν και ο Αποβιώσας.
5.3 Μετά την ολοκλήρωση του δεκαετούς ελέγχου και συντήρησης υποσταθμού απαιτείται η διενέργεια ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test) για να διακριβωθούν τα επίπεδα μόνωσης του καλωδίου και η ικανότητα του εξοπλισμού να ενεργοποιηθεί. Το pressure test θα πραγματοποιείτο στον ΥΣ ΜΑ από τον διακόπτη φορτίου Έλληνας μέχρι τον ΥΣ ΕΛ και το σημείο που συνδεόταν με το εναέριο δίκτυο, το οποίο ήταν αποκομμένο βάσει προγράμματος διακοπής.
5.4 Την οργάνωση των διαδικασιών για την ασφαλή διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ με σκοπό τον έλεγχο και τη δεκαετή συντήρηση του εξοπλισμού του υποσταθμού ανέλαβε ο Α.Α., ο οποίος ήταν ο μόνος μηχανικός του Τμήματος Κατασκευών & Συντήρησης που ήταν Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. Η διαδικασία ξεκίνησε κατά τις 6:30 το πρωί με την εκτέλεση του Προγράμματος Διακοπής.
5.5 Μέχρι τις 07:00 είχε διακοπεί η ηλεκτροδότηση στον ΥΣ ΕΛ από όλες τις πηγές τροφοδοσίας με οδηγίες του Μιχαήλ, έγινε η γείωση και όταν ο Α.Α. κατέφθασε στον ΥΣ ΕΛ εξέδωσε το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας στον Φ.Λ για να ξεκινήσει η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ. Γύρω στις 10:45 όταν τέλειωσε η συντήρηση του ΥΣ ΕΛ, ο Μιχαήλ, ο ΝΒ, ο ΚΚ και ο Αργυρού μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ όπου θα γινόταν ο έλεγχος δοκιμής αντοχής τάσης αφού ενημέρωσαν τον Α.Α. Στις 10:45 ο Μιχαήλ τηλεφώνησε στον ΑΑ και του ανέφερε ότι δεκαετής συντήρηση βρίσκεται στο τέλος της και πρέπει να προχωρήσουν με το pressure test. Ο ΑΑ του ανέφερε ότι ξεκινά. Δεν του έδωσε οδηγίες να περιμένει εκεί ούτε και οδηγίες να παραμείνουν στον ΥΣ ΕΛ.
5.6 Όταν ο Μιχαήλ κατέφθασε στον ΥΣ ΜΑ ο Αργυρού ήταν ήδη μέσα στον υποσταθμό και είχε κοντά του το VLF. Ο Μιχαήλ τον ρώτησε αν προετοίμαζε τον εξοπλισμό για το Pressure Test και ο Αργυρού έγνεψε καταφατικά. Ο Μιχαήλ στάθηκε εκεί βλέποντας τον εξοπλισμό και τις προετοιμασίες που έκανε ο Αργυρού. Έπειτα, ο Μιχαήλ ξεκίνησε να περπατά προς την έξοδο του ΥΣ ΜΑ, άκουσε ένα κρότο και είδε μια λάμψη. Κατευθύνθηκε έξω από τον ΥΣ ΜΑ ήταν σε κατάσταση σοκ και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε συμβεί, ενώ είχε ανάψει φωτιά πάνω στα ρούχα του. Έτρεξαν κοντά οι συνάδελφοι του κοντά, έσβησαν τη φωτιά από πάνω του, κάποιοι πήγαν μέσα όπου βρισκόταν ο Αποβιώσας. Σε κάποια στιγμή βγήκε έξω και ο Αργυρού. Όταν κατέφθασε το ασθενοφόρο μπήκαν μέσα και μεταφέρθηκαν στον νοσοκομείο.
5.7 Ο ΑΑ είχε καταφθάσει στον ΥΣ ΜΑ λίγο πριν, ρώτησε τον Μιχαήλ αν ήταν όλα καλά και αυτός του απάντησε ναι και ακολούθως μιλούσε με άλλους εργοδοτούμενους έξω από τον υποσταθμό όταν άκουσε ένα δυνατό θόρυβο. Ο ΑΑ μετέβη στον ΥΣ ΜΑ και δεν έθεσε άμεσα κάτω από τις οδηγίες του και τον έλεγχο του την κατάσταση.
5.8 Το ατύχημα έγινε διότι κατά τη διαδικασία της ετοιμασίας για διενέργεια του Pressure Test στον ΥΣ ΜΑ λανθασμένα πραγματοποιήθηκαν τα πιο κάτω:
- Ανοίχτηκε η κλειδαριά του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», η οποία σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να είναι ανοικτή αφού δεν είχε σχέση με τη διαδικασία του Pressure Test.
- Αγνοήθηκε η προειδοποίηση που δίδει το εσωτερικό κάλυμμα του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», το οποίο εμπόδιζε την είσοδο του μοχλού χειρισμών σε αυτή.
- Παρακάμφθηκε ο Πίρος 1 με αποτέλεσμα να απενεργοποιηθεί ο μηχανισμός ενδασφάλισης του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ».
- Ο διακόπτης φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» τέθηκε στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ λανθασμένα αντί να βρίσκεται στη θέση ΟFF. Με αυτή την ενέργεια, οι τρεις ακροδέκτες, οι οποίοι ήταν τοποθετημένοι σε θέση δοκιμής (ενωμένοι με λιγαδούρα) βρέθηκαν υπό τάση 11KV με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα.
5.9 Δεν μπορεί να εξαχθεί εύρημα ως προς το ποιος προέβη στους πιο πάνω χειρισμούς οι οποίοι προκάλεσαν το ατύχημα. Ο Αργυρού μπορούσε με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του να κάνει τη συνδεσμολογία του μηχανήματος VLF με το διακόπτη φορτίου για σκοπούς διεξαγωγής του pressure test.
5.10 Εξάχθηκαν σχετικά ευρήματα σχέση με την εκπαίδευση των Αργυρού και Μιχαήλ και το Δικαστήριο κατέληξε ότι ήταν ανεπαρκής. Μεταξύ άλλων, εξάχθηκε το εύρημα ο Μιχαήλ δεν ήταν επαρκώς εκπαιδευμένος στη διαδικασία του pressure test καθότι παρά το γεγονός ότι πήγε κοντά στον εξοπλισμό και παρέμεινε εκεί για λίγο χρόνο παρακολουθώντας τον Αποβιώσαντα δεν είχε αντιληφθεί ότι ο διακόπτης Έλληνας στον ΥΣ ΜΑ ήταν στη θέση ΟΝ ενώ έπρεπε να ήταν ανοιχτός OFF.
5.11 Ευρήματα σε σχέση με την επιτήρηση: Δεν επιτηρείτο ο Αποβιώσας την ώρα που προέβαινε στην προετοιμασία για την διεξαγωγή του pressure test. Στις 20.5.2021 κατά την προεργασία της διεξαγωγής του pressure test του καλωδίου και των εξοπλισμών στον ΥΣ ΜΑ, δεν διασφαλίστηκε η επιτήρηση των εργοδοτουμένων, οι οποίοι πραγματοποιήσαν ή θα πραγματοποιούσαν τον έλεγχο αυτό ώστε να επιβλέπεται και να ελέγχεται αποτελεσματικά ο τρόπος διενέργειας της εργασίας. Τα πρόσωπα που ήταν στον ΥΣ ΜΑ για τη διεξαγωγή του pressure test δεν είχαν αποτελεσματική επιτήρηση. Μετέβησαν από τον ΥΣ ΕΛ αφού ολοκληρώθηκε η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΜΑ χωρίς να λάβουν σχετική οδηγία και δεν είχαν καθοδήγηση ως προς τη διαδικασία που θα ακολουθείτο.
5.12 Ευρήματα σε σχέση με τη ΓΕΚ: Η Κατηγορούμενη διέθετε ΓΕΚ με τελευταία ημερομηνία αναθεώρησης τις 30.10.2009 (Τεκμήριο 43). Στη ΓΕΚ δεν γίνεται καμία αναφορά, μεταξύ άλλων, στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία ενεργοποίησης υποσταθμών διανομής και συναφούς εξοπλισμού και στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία του Pressure test σε εξοπλισμό των υποσταθμών και των υπόγειων καλωδίων Μέσης Τάσης με την εφαρμογή τάσης (VLF) χρησιμοποιώντας όργανο δοκιμής τάσεως. H ΓΕΚ παραπέμπει λανθασμένα στη παλαιά οδηγία ΕΝG3/44/98 η οποία αντικαταστάθηκε από την Ο-ΔΙ-009 από το 2019 και παρέχει λανθασμένη πληροφόρηση. Στην περιγραφή εργασίας δεν αναφέρεται οτιδήποτε για το pressure test. Δεν υπήρχαν καταγεγραμμένοι οι κίνδυνοι οι οποίοι μπορεί να προκύψουν από την παράκαμψη η οποία θα πρέπει να λάβει χώρα στον διακόπτη για να διενεργηθεί ο έλεγχος δοκιμής αντοχής τάσεως.
6. Περαιτέρω ο κύριος Προδρόμου ανέφερε ότι η Κατηγορούμενη βαρύνεται με τις ακόλουθες προηγούμενες καταδίκες:
6.1 Υπόθεση 2593 / 2019, Ε.Δ. Λευκωσίας, ημερ. 24.01.2023 στην οποία επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους €8.000.
6.2 Υπόθεση 960 / 2019, του Ε.Δ. Λάρνακας, ημερ. 12.01.2024 στην οποία επιβλήθηκε πρόστιμο ύψους €28.000.
7. Σημειώνω ότι οι πιο πάνω καταδίκες δεν αμφισβητήθηκαν. Περαιτέρω, ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής ανέφερε ότι δεν έχει στην διάθεση του οποιαδήποτε στοιχεία σε σχέση με αποζημίωση της οικογένειας του Αποβιώσαντος.
8. Έχω επίσης λάβει υπόψη μου το περιεχόμενο της ικανής προφορικής και γραπτής αγόρευσης του συνηγόρου της Κατηγορούμενης για σκοπούς μετριασμού της ποινής της. Δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω το περιεχόμενο τους. Συνοπτικά, αναφέρεται ότι ο συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να προσμετρήσει προς όφελος της τα ακόλουθα:
8.1 Έλαβαν χώρα ενέργειες για την αποζημίωση και τη στήριξη της οικογένειας του Αποβιώσαντος. Παρατίθενται τέσσερεις ενέργειες οι οποίες συνίστανται στην πληρωμή των συνταξιοδοτικών του ωφελημάτων με υπολογισμό στη βάση της πιο ψηλής κλίμακας στην πυραμίδα ανέλιξης του (εφάπαξ ποσό €83.970 και μηνιαία σύνταξη χηρείας €1.312), την παροχή υποτροφίας για κάλυψη διδάκτρων και εξόδων συντήρησης στον υιό του αποβιώσαντος (μέχρι €35.000 ετησίως), την πρόσληψη της συζύγου του στην θέση γραφέα γενικών καθηκόντων και την πληρωμή αποζημιώσεων από την ασφαλιστική εταιρεία της Κατηγορούμενης, ύψους €226,094.15.
8.2 Σε σχέση με τον Κ. Μιχαήλ, μετά από τον τραυματισμό του καλύφθηκαν όλα τα έξοδα για μεταφορά στο εξωτερικό και για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη πέραν από αυτά που κάλυπτε το κράτος. Το ποσό το οποίο καταβλήθηκε ανέρχεται σε €42,780.81. Σημείωσε ότι ο Κ. Μιχαήλ καταχώρησε την αγωγή αρ. 1227 / 2023 η εκδίκαση της οποίας εκκρεμεί.
8.3 Έλαβαν χώρα ενέργειες οι οποίες αποσκοπούν στη συμμόρφωση σε σχέση με την Γραπτή Εκτίμηση Κινδύνου και για περιορισμό του ρίσκου εργατικού ατυχήματος. Έγινε καινούρια ΓΕΚ, επικαιροποιήθηκε η σχετική Οδηγία Συντήρησης κατά τρόπο που να ενσωματώνει τις απαιτήσεις για επιτήρηση και έλεγχο συνθηκών του πεδίου. Η νέα ΓΕΚ επισυνάφθηκε ως Παράρτημα Ζ στην γραπτή αγόρευση της Κατηγορούμενης.
8.4 Εκτός από την σύνταξη νέας ΓΕΚ σε σχέση με την δεκαετή συντήρηση παρατίθενται άλλες δώδεκα ενέργειες οι οποίες πραγματοποιήθηκαν και αποσκοπούν στην παροχή ενός πιο ασφαλούς συστήματος εργασίας και στον περιορισμό της πιθανότητας εργατικού ατυχήματος. Οι ενέργειες περιλαμβάνουν νέα στοχευμένα σεμινάρια θεωρητικής και πρακτικής κατάρτισης και προγράμματα πιστοποίησης περιλαμβανομένων ασφαλών δοκιμών και χρήσης εξοπλισμού μέσης τάσης. Ξεχωρίζει επίσης η ενέργεια αρ. 10 η οποία αφορά την αγορά εξοπλισμού για χειρισμούς σε διακόπτες μέσης τάσης με ειδικό εξοπλισμό από τον εξωτερικό χώρο των κτιρίων των υποσταθμών διανομής καθώς και η προμήθεια πυράντοχων στολών προστασίας για το τεχνικό προσωπικό.
8.5 Το γεγονός ότι υπήρχε ΓΕΚ η οποία κρίθηκε ανεπαρκής. Αυτό σημαίνει ότι δεν επέδειξε αδιαφορία η Κατηγορούμενη. Δεν υπήρχε πλήρης απουσία επιτήρησης και εκπαίδευσης. Εν προκειμένω, ήταν ζήτημα επάρκειας της επιτήρησης και της εκπαίδευσης. Κατά τον ευπαίδευτο συνήγορο της Κατηγορούμενης αυτό το γεγονός επηρεάζει τη βαρύτητα και σοβαρότητα του αδικήματος και θα πρέπει να οδηγήσει σε μια πιο ήπια ποινή, κατ’ εφαρμογή και των αρχών της ισότητας και της αναλογικότητας.
8.6 Την παραδοχή της Κατηγορούμενης στην τέταρτη κατηγορία καθώς και το γεγονός ότι ο πυροσβεστήρας εν τέλει λειτούργησε.
8.7 Οι ενέργειες οι οποίες έλαβαν χώρα (αρκετές δεν συνδέονται με το ατύχημα) δείχνουν την προσήλωση της Κατηγορούμενης στην ασφάλεια στην εργασία, στις αρχές πρόληψης ατυχημάτων και τον σεβασμό τον οποίο δείχνει ο οργανισμός στην ανθρώπινη ζωή.
8.8 Το ότι ο Αποβιώσας ενήργησε εκτός των ορίων του πιστοποιητικού ικανότητας του και ότι εάν δεν το έπραττε δεν θα συνέβαινε το ατύχημα. Στην ουσία, ο ευπαίδευτος συνήγορος επικαλέστηκε τη συντρέχουσα αμέλεια που επέδειξε ο Αποβιώσας.
9. Τα αδικήματα στα οποία κρίθηκε ένοχη η Κατηγορούμενη είναι χωρίς αμφιβολία σοβαρά. Η σοβαρότητα του αδικήματος αντικατοπτρίζεται στην ποινή η οποία προβλέπεται από το Νόμο.
10. Η σοβαρότητα η οποία προσδίδεται στο αδίκημα από το νομοθέτη, όπως προσδιορίζεται από το ανώτατο όριο ποινής, συνιστά έναν από τους παράγοντες που συνθέτουν την σοβαρότητα του αδικήματος. Το στοιχείο αυτό λαμβάνεται υπόψη στην επιμέτρηση της ποινής και συνεκτιμάται με τα γεγονότα της υπόθεσης, τόσο για την επιλογή του τύπου της ποινής όσο και για τον καθορισμό της έκτασής της.[1]
11. Όπως τέθηκε στην Λεβέντης ν. Αστυνομίας (1999) 2 Α.Α.Δ. 632 «το μέγιστο ύψος της ποινής που προβλέπεται από το Νόμο είναι η βάση από την οποία ξεκινά το Δικαστήριο για να επιμετρήσει την ποινή». Έπεται πως ένας από τους παράγοντες που θα ληφθεί υπόψη κατά την θεώρηση της επίδικης ποινής είναι η προβλεπόμενη από το Νόμο ποινή. Αυτός ο παράγοντας θα συνεκτιμηθεί με τους άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την επιμέτρηση της ποινής.
12. Η σοβαρότητα του αδικήματος εξαρτάται και σε μεγάλο βαθμό από το σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν τη διάπραξη του. Θεωρώ σκόπιμο να παραπέμψω στην απόφαση στην Μιχαηλίδης ν. Δημοκρατίας (1991) 2 Α.Α.Δ. 391, όπου στις σελίδες 402 - 403 λέχθηκαν τα ακόλουθα:
«Σχετικά με τη σοβαρότητα των αδικημάτων θα θέλαμε να παρατηρήσουμε ότι ο χαρακτηρισμός κάποιου αδικήματος ως σοβαρού δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ανώτατο όριο ποινής που ο νόμος προνοεί για τη διάπραξή του. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν τη διάπραξή του και διαγράφουν το μέγεθος της βλάβης και τις εν γένει συνέπειες που η διάπραξή του μπορεί να επιφέρει στην κοινωνία και οι οποίες δυνατόν είτε να υποβιβάζουν ένα αδίκημα για το οποίο προνοείται πολυετής φυλάκιση σε απλή και τυπική παράβαση, είτε να καθιστούν εξαιρετικά σοβαρό ένα αδίκημα για το οποίο δεν προνοείται αυστηρή ποινή υπό μορφή πολυετούς φυλάκισης.»
13. Το άρθρο 53(1) του Νόμου προνοεί ότι η μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις οι οποίες επιβάλλονται με βάση το Νόμο ή τους Κανονισμούς οι οποίοι εκδίδονται δυνάμει αυτού τιμωρείται με πρόστιμο το οποίο δεν υπερβαίνει τις ογδόντα χιλιάδες ευρώ (€80.000) ή σε φυλάκιση που δεν θα υπερβαίνει τα τέσσερα χρόνια ή και στις δύο αυτές ποινές.
14. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Διευθυντής Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. Χρυσόστομου κ.α. (2002) 22 ΑΑΔ 575, έλαβε χώρα μια επισκόπηση της νομολογίας σχετικά με την αρμόζουσα ποινή για αδικήματα αυτής της φύσεως και τονίστηκε η ανάγκη για αυστηρή αντιμετώπιση τους.[2]
15. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Μουσκουντή ν. Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας, Ποιν. Εφ. Αρ. 58/20, 23.06.2020, ECLI:CY:AD:2020:B199, ECLI:CY:AD:2020:B199 αναφέρθηκε ότι τα αδικήματα τα οποία σχετίζονται με την ασφάλεια στους χώρους εργασίας πρέπει να αντιμετωπίζονται αυστηρά, τηρουμένης βεβαίως της αρχής ότι η σοβαρότητα ενός αδικήματος αντανακλάται από το ανώτατο όριο ποινής που καθορίζει ο Νόμος και σταθμίζεται από το Δικαστήριο στη βάση των ιδιαίτερων περιστατικών της κάθε υπόθεσης.
16. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Sedora Enterprises Ltd (1992) 2 Α.Α.Δ. 332, τονίστηκε ότι αποτρεπτικές ποινές μπορεί και πρέπει να επιβάλλονται για αδικήματα που δυνατό να επηρεάσουν ή αποτελούν κίνδυνο στην άνεση και την υγεία του κοινού τονίζοντας ότι τα δικαστήρια έχουν καθήκον να προσεγγίζουν τα θέματα αυτά, ανάλογα βέβαια με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, με τη δέουσα σοβαρότητα χάριν της επίτευξης των σκοπών του Νόμου. Η ανάγκη όπως επιδεικνύεται αυξανόμενη ευαισθησία για αδικήματα που άπτονται της ασφάλειας των εργοδοτουμένων τονίστηκε και στην Peppis Company Ltd κ.ά. ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας (1999) 2 ΑΑΔ 272.
17. Όπως, περαιτέρω, αναφέρεται στο σύγγραμμα Sentencing in Cyprus του Γ.Μ. Πική σε σχέση με αυτού του είδους νομοθεσία:
«[t]his is another species of social legislation for the protection of vulnerable members of society against hazards at work – risks against which they have no readily available means to protect themselves. Measures to ensure the safety of the workforce are of immense importance, both to the individual and society. […] The case law reveals a tendency to step up monetary penalties for breaches of safety regulations, proclaiming the importance of a safe work environment».
18. Ο στόχος του Νόμου είναι να δημιουργηθούν τέτοιες συνθήκες στο χώρο εργασίας ούτως ώστε οι εργοδοτούμενοι να μπορούν να εργάζονται με ασφάλεια, να παραμένουν υγιείς και με αυτό τον τρόπο να τυγχάνει σεβασμού η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Σύμφωνα με το Άρθρο 31(1) του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πλαγιότιτλο «Δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας»:
«Κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε συνθήκες εργασίας οι οποίες σέβονται την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπειά του.»
19. Όπως επίσης αναφέρθηκε από τον έντιμο Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Καλλή στην απόφαση στην Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Λατομεία Φαρμακάς Λτδ (2004) 2 ΑΑΔ 573 σε αυτή την εποχή «προβάλλει πιο επιτακτική η υποχρέωση των εργοδοτών για διατήρηση συνθηκών πλήρους ασφάλειας στους τόπους εργασίας. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται μετά τον κάματο της ημέρας να επιστρέφουν στις οικογένειες τους αρτιμελείς και υγιείς. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε χαλάρωση αυτής της υποχρέωσης των εργοδοτών. Παράλειψη τήρησης της θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυστηρότητα».
20. Στην πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ v. ΜΑΡΙΟΣ & ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΑΥΛΟΥ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ, Ποιν. Εφ. Αρ. 183/2021, ECLI:CY:AD:2023:B23, 25.01.2023 αναφέρθηκε ότι στόχος του Νόμου είναι η δημιουργία συνθηκών ασφαλείας, έτσι ώστε να αποφεύγονται τα ατυχήματα στο χώρο εργασίας και το γεγονός ότι από ευτυχείς συγκυρίες δεν έχει επέλθει οποιοσδήποτε τραυματισμός, δεν αποτελεί μετριαστικό παράγοντα.[3]
21. Η ποινή πρέπει, μεταξύ άλλων, να εξυπηρετεί τους σκοπούς του νόμου.[4] Όπως αναφέρθηκε στην Sedora Enterprises Ltd (ανωτέρω):
«Τα δικαστήρια έχουν καθήκον να προσεγγίζουν τα θέματα αυτά, ανάλογα βέβαια με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, με τη δέουσα σοβαρότητα χάριν της επίτευξης των σκοπών του Νόμου που, πέραν των ανθρωπιστικών στόχων, αποτρέπει τη μείωση της παραγωγικότητας και την αποφυγή ασκόπων οικονομικών επιβαρύνσεων λόγω τραυματισμού, επηρεασμού της υγείας και θανάτου.»
22. Αποτελεί, ωστόσο, αξίωμα ότι η ανάγκη για αυστηρή αντιμετώπιση των παραβατών και η ανάγκη για επιβολή αποτρεπτικών ποινών δεν μειώνει την παράλληλη ανάγκη εξατομίκευσης της ποινής σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, ώστε αυτή να αρμόζει στις συνθήκες του παραβάτη και να προσιδιάζει στην προσωπικότητά του. Ο στόχος του Δικαστηρίου σε αυτό το πλαίσιο είναι η επιβολή μιας δίκαιης ποινής η οποία να αρμόζει τόσο στο αδίκημα αλλά και στο δράστη.
23. Ακόμα και όταν επιβάλλεται η πρόσδοση αποτρεπτικού χαρακτήρα στην ποινή η υποχρέωση για εξατομίκευση της, ώστε να αρμόζει και στις συνθήκες του παραβάτη, δεν ατονεί.[5] Ωστόσο, η διαδικασία εξατομίκευσης δεν πρέπει να οδηγεί στην εξουδετέρωση του αποτρεπτικού χαρακτήρα της ποινής.[6]
24. Στην απόφαση Mass Pack Trading Ltd ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου (1996) 2 Α.Α.Δ. 142 αναφέρθηκε ότι:
«Η σοβαρότητα με την οποία πρέπει να αντιμετωπίζονται παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας, άνκαι αυτονόητη, έχει τονιστεί επανειλημμένα από το Ανώτατο Δικαστήριο. Βέβαια η ευθύνη των κατηγορουμένων εκτιμάται πάντα σε σχέση και ανάλογα με τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης.»
25. Όσον αφορά την εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου των Κατηγορούμενων περί συντρέχουσας αμέλειας από τον Αποβιώσαντα σημειώνω πως η τυχόν συντρέχουσα αμέλεια άλλων προσώπων, η οποία, όπως έχει νομολογηθεί, δυνατό να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει την ποινική ευθύνη των Κατηγορούμενων.
26. Στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd (ανωτέρω), αναφέρθηκε ότι «κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας. Το καθήκον συντήρησης των προστατευτικών μέτρων στις οικοδομικές εργασίες είναι απόλυτο. Η υποχρέωση για διατήρηση των μέτρων ασφάλειας και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο απόλυτη αλλά και διαρκής (Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού (1989) 2 Α.Α.Δ. 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ και Άλλου (1995) 2 Α.Α.Δ. 290. Η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφαλείας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών που είναι και οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας» (η έμφαση είναι δική μου).
27. Ακόμα και στις περιπτώσεις στις οποίες ο εργοδοτούμενος δεν συμμορφώνεται με τις οδηγίες του εργοδότη του και αποφασίζει να εργαστεί κατά τρόπο με τον οποίο εκθέτει τον εαυτό του σε κίνδυνο, αυτό δεν αποτελεί υπεράσπιση για τον εργοδότη αφού σύμφωνα με την πιο πάνω απόφαση «[α]κόμα και όταν οι εργαζόμενοι αφαιρούν μετά την τοποθέτησή τους τα προφυλακτικά μέτρα, η ευθύνη του εργοδότη δεν μειώνεται γιατί η συνεχής παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας αποτελεί αποκλειστικά δική του ευθύνη. Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας».
28. Ωστόσο, η ευθύνη των κατηγορουμένων εκτιμάται πάντα σε σχέση και ανάλογα με τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υπόθεσης. Η δε σοβαρότητα του αδικήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν τη διάπραξή του και διαγράφουν το μέγεθος της βλάβης και τις εν γένει συνέπειες που η διάπραξή του μπορεί να επιφέρει στην κοινωνία.
29. Εν προκειμένω, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως μετριαστικός παράγοντας η τυχόν συντρέχουσα αμέλεια του Αποβιώσαντος ή άλλου προσώπου, ωστόσο η παραβίαση των οδηγιών του εργοδότη από τους εργοδοτούμενους που συνίσταται στην υπέρβαση του πιστοποιητικού εξουσιοδότησης θα μπορούσε να αποτελέσει παράγοντα ο οποίος συνεκτιμάται και επηρεάζει το επίπεδο ή τον βαθμό ευθύνης / υπαιτιότητας του εργοδότη. Για να το θέσω διαφορετικά, οι προαναφερόμενοι παράγοντες δεν αναιρούν την σοβαρότητα της υπόθεσης αλλά επηρεάζουν τον βαθμό ευθύνης/υπαιτιότητας τους (level of culpability).
30. Στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Κ. Κυθραιώτης Σκυρόδεμα Λτδ και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Tsircon Co Ltd (2004) 2 Α.Α.Δ. 143 το γεγονός πως δεν δόθηκαν στον εργοδοτούμενο οδηγίες για να προβεί σε συγκεκριμένη πράξη αναφέρθηκε ότι λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο των συνθηκών κάτω από τις οποίες έλαβε χώρα το ατύχημα.
31. Σημειώνω, ωστόσο ότι εν προκειμένω δεν προσκομίστηκε αξιόπιστη μαρτυρία που να αποδεικνύει ποιος προέβη στον επίδικο χειρισμό του διακόπτη ο οποίος οδήγησε στο δυστύχημα. Περαιτέρω, δεν είναι βέβαιο το κατά πόσον ο Αποβιώσας διενήργησε το pressure test. Αντιθέτως, δόθηκε μαρτυρία περιλαμβανομένης και μαρτυρίας από υψηλόβαθμο στέλεχος της Κατηγορούμενης που δείχνει ότι η σύνδεση του VLF με τον διακόπτη ήταν εντός των αρμοδιοτήτων του Αποβιώσαντος. Παραπέμπω στις παραγράφους 309 – 311 της Απόφασης:
«309. Αυτό το οποίο προέκυψε είναι ότι ο Αργυρού προχώρησε στην προετοιμασία για τη διεξαγωγή του Pressure Test, ενώ ο διακόπτης φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ βρισκόταν λανθασμένα στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ δηλαδή ήταν υπό τάση. Δεν μπορεί να γνωρίζει κανείς με βάση τη διαθέσιμη μαρτυρία ποιος έκανε τον λανθασμένο χειρισμό αλλά μόνο ότι έγινε λανθασμένος χειρισμός.
310. Το ότι ο Αργυρού απεβίωσε λόγω των τραυμάτων του και ότι ήταν πιο κοντά στον εξοπλισμό ο οποίος υπέστη βραχυκύκλωμα δεν οδηγεί απαρεγκλίτως στο συμπέρασμα ότι προέβη στον λανθασμένο χειρισμό. Ούτε και δόθηκε μαρτυρία για το πότε ακριβώς έγινε ο λανθασμένος χειρισμός στον διακόπτη. Επομένως, η θέση της Υπεράσπισης ότι είναι ο Αργυρού που προέβη στον εν λόγω χειρισμό εκτός του πιστοποιητικού ικανότητας του αποτελεί εικασία.
311. Ακόμα και αν υπήρχε ασφαλές εύρημα πως ήταν ο Αργυρού που προέβη στον λανθασμένο χειρισμό, θεωρώ ότι δεν θα έπαιζε καθοριστικό ρόλο στην έκβαση της υπόθεσης. Δεν είναι αυτό το οποίο εξετάζεται εν προκειμένω. Δεν είναι ο σκοπός της απόφασης να αποδώσει ευθύνες σε συγκεκριμένο εργαζόμενο της ΑΗΚ για λανθασμένους χειρισμούς. Αυτό το οποίο εξετάζεται είναι αν υπήρχε κατάλληλη εκπαίδευση, επιτήρηση και μια ολοκληρωμένη και κατάλληλη ΓΕΚ.»
32. Επομένως, η κατά την Κατηγορούμενη συντρέχουσα αμέλεια των εργοδοτουμένων δεν αποτελεί μετριαστικό παράγοντα ούτε και μπορεί στην παρούσα περίπτωση να ληφθεί υπόψιν ως παράγοντας ο οποίος επηρεάζει το βαθμό υπαιτιότητας (level of culpability) της Κατηγορούμενης.
33. Θα συμφωνήσω όμως με το συνήγορο της Κατηγορούμενης στο ότι αυτό το οποίο επηρεάζει τον βαθμό υπαιτιότητας της Κατηγορούμενης, είναι το γεγονός ότι υπήρχε κάποια εκπαίδευση, ένα σύστημα εργασίας, ορισμένες οδηγίες, ότι υπήρχε ΓΕΚ η οποία εν τέλει κρίθηκε ότι ήτο ανεπαρκής και υπήρχε επιστάτης ο οποίος, ωστόσο, κρίθηκε ότι δεν επέβλεπε αποτελεσματικά τις εργασίες. Επομένως, το επίπεδο υπαιτιότητας της Κατηγορούμενης είναι κατά κάποιον τρόπο μειωμένο υπό την έννοια ότι υπήρχαν μέτρα τα οποία αποσκοπούσαν στη διασφάλιση της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων τα οποία όμως κρίθηκαν ανεπαρκή.
34. Άντλησα καθοδήγηση από τα Sentencing Guidelines του Sentencing Council της Αγγλίας και Ουαλίας αναφορικά με τις παραβάσεις του Health and Safety at Work Act 1974 για σκοπούς κατηγοριοποίησης της υπόθεσης αναφορικά με το επίπεδο υπαιτιότητας – culpability.[7] Εν προκειμένω, τα περιστατικά της υπόθεσης καταδεικνύουν ότι η υπαιτιότητα των Κατηγορούμενων εμπίπτει στην κατηγορία «μεσαία» προς «χαμηλή» επειδή ακριβώς υπάρχει το σύστημα με τα πιστοποιητικά ικανότητας, υπήρχαν οδηγίες καθώς και ΓΕΚ ωστόσο, εν προκειμένω και εκ των πραγμάτων δεν ήταν επαρκή. Παρά ταύτα, η βλάβη ή οι συνέπειες από την παράβαση είναι ιδιαίτερα σοβαρές καθότι συνίστανται στον θάνατο ενός νέου ανθρώπου και στον σοβαρό τραυματισμό ενός άλλου.
35. Σημειώνω ότι τα Sentencing Guidelines είναι πλήρως ευθυγραμμισμένα με την Κυπριακή νομολογία σε σχέση με το κατά πόσον οι πράξεις του θύματος μπορούν να θεωρηθούν ως μετριαστικός παράγοντας: “Actions of victims are unlikely to be considered contributory events for sentencing purposes. Offenders are required to protect workers or others who may be neglectful of their own safety in a way which is reasonably foreseeable.”
36. Περαιτέρω, με βάση τα Sentencing Guidelines το Δικαστήριο θα πρέπει να καθοδηγείται από την αρχή ότι το πρόστιμο το οποίο θα επιβληθεί σε ένα νομικό πρόσωπο θα πρέπει να καθιστά ασύμφορη την παρανομία. Πρέπει να είναι τέτοιου ύψους ώστε να έχει πραγματικές οικονομικές επιπτώσεις καθιστώντας σαφές τόσο στη διοίκηση όσο και στους μετόχους ενός οργανισμού την ανάγκη να συμμορφώνονται πλήρως με τις υποχρεώσεις τους να παρέχουν ένα ασφαλή χώρο εργασίας και ένα υγιές εργασιακό περιβάλλον.
37. Εν προκειμένω, λαμβάνω υπόψη μου τη σοβαρότητα των αδικημάτων στα οποία κρίθηκε ένοχη η Κατηγορούμενη. Η προβλεπόμενη από το Νόμο ποινή είναι αυστηρή (πρόστιμο €80.000), ενώ οι επιπτώσεις από τη διάπραξη του αδικήματος είναι επίσης σοβαρές. Συνίστανται στον θανάσιμο τραυματισμό του Αποβιώσαντος, τον σοβαρό τραυματισμό ενός εργοδοτούμενου, αλλά και την έκθεση των εργοδοτουμένων τους Κατηγορούμενων σε κίνδυνο.
38. Οι εργοδοτούμενοι έχουν δικαίωμα σε συνθήκες εργασίας οι οποίες σέβονται την υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπειά τους. Λαμβάνω υπόψη μου την ανάγκη για επιβολή ποινών οι οποίες να είναι αποτρεπτικές, τόσο ειδικώς όσο και γενικώς, ως προκύπτει από την προπαρατεθείσα σχετική νομολογία.
39. Λαμβάνω υπόψη μου τις συνθήκες διάπραξης του αδικήματος ως αυτές εκτέθηκαν προηγουμένως. Λαμβάνω υπόψη μου το ότι υπήρχε αριθμός μέτρων ασφαλείας ωστόσο δεν ήταν επαρκή. Υπό αυτή την έννοια, όπως προσπάθησα να εξηγήσω, η παρούσα υπόθεση δεν είναι από τις χειρότερες αυτού του είδους όπου δηλαδή υπάρχει εσκεμμένη ή κατάφορη παράβαση της νομοθεσίας. Η παρούσα περίπτωση δεν είναι μια από τις περιπτώσεις στις οποίες ο εργοδότης επιδεικνύει αδιαφορία για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων του.
40. Αυτός ο παράγοντας επηρεάζει το επίπεδο της ποινικής ευθύνης των Κατηγορούμενων. Παρότι τα προαναφερόμενα δεν αποτελούν υπεράσπιση μπορεί ληφθούν υπόψη κατά την επιμέτρηση της ποινής καθότι επηρεάζουν το επίπεδο ποινικής ευθύνης των Κατηγορούμενων και συνθέτουν τη σοβαρότητα του αδικήματος.
41. Σε σχέση με την αρχή της συνολικότητας της ποινής στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Σάββας Χριστοφόρου ν. Αστυνομίας (2004) 2 ΑΑΔ 443 αναφέρθηκε ότι επίκεντρο της είναι ο τιμωρούμενος και προοπτική της η αποφυγή υπέρμετρης ή δυσανάλογης ποινής ως προς τη συνολική ποινική ευθύνη του. Υπόβαθρο της είναι οι ευρύτεροι παράμετροι που διέπουν την αναλογικότητα της τιμωρίας προς το έγκλημα και που έχουν έρεισμα στις θεμελιακές αρχές του δικαίου και αναγνώριση στο Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Στην απόφαση Γ.Π.Β. ΚΥΝΗΓΙ ΚΥΝΟΛΟΓΙΑ ΛΤΔ ν. ΑΣΤΥΝΟΜΙΑΣ, Ποιν. Εφ. 122/15, 08.05.2017, ECLI:CY:AD:2017:B163 όταν το πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε ποινή και στις δύο κατηγορίες οι οποίες ωστόσο συνιστούσαν μια ενιαία συμπεριφορά, το Ανώτατο Δικαστήριο επέμβηκε επί τη βάσει της αρχής της συνολικότητας και ακύρωσε την επιβληθείσα στην δεύτερη κατηγορία ποινή. Όταν δύο κατηγορίες συνιστούν μια ενιαία συμπεριφορά το Δικαστήριο πρέπει να αποφεύγει να επιβάλλει ποινή στη δεύτερη ή σε κάθε περίπτωση η ποινή που επιβάλλει για μια ενιαία συμπεριφορά να μην καθίσταται υπερβολική (ίδετε επισης Κώστας Χαραλάμπους Τραλαλάς ν. Αστυνομίας (2004) 2 Α.Α.Δ. 323
42. Εν προκειμένω, λαμβάνω υπόψη μου τους ακόλουθους μετριαστικούς παράγοντες για σκοπούς επιβολής της ποινής:
42.1 Την παραδοχή της Κατηγορούμενης στην τέταρτη κατηγορία. Στην απόφαση Ανδρέου ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 163/2015, 11.07.2016, τονίστηκε ότι «η παραδοχή είναι ο μόνος απτός τρόπος για να «μεταφερθεί» στο Δικαστήριο η μεταμέλεια ενός κατηγορουμένου και γι' αυτό το λόγο έχει δεσπόζουσα σημασία στην επιμέτρηση της ποινής». Η παραδοχή θα πρέπει να αμείβεται με σχετική έκπτωση στην ποινή.[8]
42.2 Την αποζημίωση της οικογένειας του θύματος και τις διαφορές παροχές προς την οικογένεια οι οποίες προαναφέρθηκαν. Η πράξη αυτή με βάση τη νομολογία δείχνει την έμπρακτη μεταμέλεια των Κατηγορούμενων. [9]
42.3 Τη συμμόρφωση της Κατηγορούμενης σε μεγάλο βαθμό με τις κατηγορίες τις οποίες αντιμετωπίζει υπό την έννοια ότι καταρτίστηκε νέα ΓΕΚ και λήφθηκαν τα μέτρα τα οποία προαναφέρθηκαν, περιλαμβανομένων και μέτρων για να γίνεται ο έλεγχος από το εξωτερικό του υποσταθμού.
43. Σημειώνεται ότι το γεγονός πως η Κατηγορούμενη έχει προηγούμενες καταδίκες δεν ενεργεί ως επιβαρυντικός παράγοντας. Αποστερεί όμως από την Κατηγορούμενη έναν σημαντικότατο μετριαστικό παράγοντα αυτόν του λευκού ποινικού μητρώου.
44. Υπό το φως των όσων προαναφέρθηκαν, με δεδομένο το καθήκον του Δικαστηρίου να σταθμίζει όλους τους σχετικούς παράγοντες, αφενός μεν τη σοβαρότητα του αδικήματος και την ανάγκη για επιβολή αποτρεπτικής ποινής ούτως ώστε να εξυπηρετούνται οι σκοποί το Νόμου, αφετέρου δε, το καθήκον για εξατομίκευση της ποινής, δεδομένου του ότι η Κατηγορούμενη είναι νομικό πρόσωπο και η ποινή δεν θα μπορούσε να ήταν άλλη παρά χρηματική (παρά ταύτα, πρέπει να είναι τέτοιου όμως ύψους ώστε να αντανακλά επαρκώς τη σοβαρότητα των αδικημάτων για τα οποία έχει καταδικαστεί), και έχοντας περαιτέρω κατά νου την αρχή της συνολικότητας και αναλογικότητας της ποινής, κρίνω ως αρμόζουσες τις ακόλουθες ποινές τις οποίες και επιβάλλω:
· Στην πρώτη κατηγορία: χρηματική ποινή ύψους €15.000
· Στη δεύτερη κατηγορία: χρηματική ποινή ύψους €8.000
· Στην τρίτη κατηγορία: χρηματική ποινή ύψους €15.000
· Στην τέταρτη κατηγορία: χρηματική ποινή ύψους €2.000.
Υπ. _________________
Χ. Σατσιάς, Ε.Δ.
Πιστό Αντίγραφο
Πρωτοκολλητής
[1] Δημοκρατία ν. Κυριάκου κ.ά. (1990) 2 Α.Α.Δ. 264, 270, Souilmi v. Αστυνομίας (1992) 2 Α.Α.Δ. 248, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Πέτρου (1993) 2 Α.Α.Δ. 9, Λαζάρου ν. Δημοκρατίας (1992) 2 Α.Α.Δ. 129
[2] Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Βάσου Μαρκίδη Εστέϊτς κ.ά. (1992) 2 Α.Α.Δ. 340, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Γενεθλής Λτδ (1992) 2 Α.Α.Δ. 373, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Μ.Γ. Μακροσέλλης Λτδ (1992) 2 Α.Α.Δ. 328, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Sedora Enterprises Ltd κ.ά. (1992) 2 Α.Α.Δ. 332, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Εργοληπτικών Επιχειρήσεων Π. Γιατρός Λτδ (1996) 2 Α.Α.Δ. 7, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Aristo Developers Ltd κ.ά. (1996) 2 Α.Α.Δ. 63, Μεταλλικά Ηρακλής Μιχαηλίδη Λτδ κ.ά. ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας (1995) 3 Α.Α.Δ. 119, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου & Υιοί Λτδ κ.ά. (1995) 2 Α.Α.Δ. 290. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. P. Pastellis Engineering Works Ltd κ.ά. (2001) 2 Α.Α.Δ. 90, Petros Kimonas & Nicos Kofteros Construction Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας (1999) 2 Α.Α.Δ. 310
[3] Επαρχιακός Λειτουργός Επαρχίας Λεμεσού ν. Εργοληπτικών Επιχειρήσεων Π. Γιατρός Λτδ (1996) 2 ΑΑΔ 7
[4] Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Λατομεία Φαρμακάς Λτδ (2004) 2 ΑΑΔ 573
[5] Krekou v. Republic (1983) 2CLR 289, Φιλίππου ν. Αστυνομίας (1989) 2 ΑΑΔ 245
[6] Constantinou v. Republic (1989) 2 A.A.Δ. 218
[7] https://www.sentencingcouncil.org.uk/offences/crown-court/item/organisations-breach-of-duty-of-employer-towards-employees-and-non-employees-breach-of-duty-of-self-employed-to-others-breach-of-health-and-safety-regulations/
[8] Χαρτούπαλλος ν. Δημοκρατίας (2002) 2 Α.Α.Δ. 28
[9] Χαρτούπαλλος ν. Δημοκρατίας (2002) 2 Α.Α.Δ. 28
cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο