ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ

ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

Ενώπιον: Μ.Χ. Κάιζερ, Π.

                                                                                 Αρ. Αίτησης:  270/24i

Μεταξύ:

 

Γ.Γ.

 

                                                                  Αιτήτριας

                                               και

 

 

 

Γ.Γ.

                                                                        Καθ’ου η Αίτηση

 

 

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:  23 Μαρτίου, 2026

 

Εμφανίσεις:

Για την Αιτήτρια: κος Σ. Κυριακίδης για Σάββας Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε.

Για τον Καθ’ου η αίτηση: κα Λ. Γιουσελή

 

Α Π Ο Φ Α Σ Η

 

Το άρθρο 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) ορίζει ότι οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού, ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.

 

Με βάση τη διάταξη αυτή, η Αιτήτρια με την υπό εξέταση αίτηση επιδιώκει την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται o Καθ’ου η αίτηση να συνεισφέρει στη διατροφή των ανήλικων τέκνων τους, ήτοι της Α.Γ., γεννηθείσας την 14/02/2013, και της Ο.Γ., γεννηθείσας την 03/07/2022.

 

Ειδικότερα αιτείται την έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται ο Καθ’ου η αίτηση όπως καταβάλλει το ποσό των €1.369 μηνιαίως (€790 για την Α.Γ. και €570 για την Ο.Γ.), ως συνεισφορά του για τη διατροφή και συντήρηση των πιο πάνω ανηλίκων.

 

Η ακρόαση διεξήχθη με την ανταλλαγή εγγράφως της μαρτυρίας μεταξύ των διαδίκων. Έγγραφη μαρτυρία από πλευράς Αιτήτριας καταχώρισε και η μητέρα της Αιτήτριας, ενώ ο Καθ’ου η αίτηση περιορίστηκε στην δική του μαρτυρία. Αμφότεροι οι διάδικοι καταχώρισαν και συμπληρωματικές μαρτυρίες. Δεν υπήρξε αντεξέταση των ενόρκως δηλούντων. Ακολούθως, οι δικηγόροι και των δυο πλευρών κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις και το Δικαστήριο επιφύλαξε την απόφαση του.

 

Σημειώνεται ότι, κατόπιν ακρόασης της ενδιάμεσης αίτησης που καταχώρισε η Αιτήτρια, το Δικαστήριο εξέδωσε ενδιάμεση απόφαση στις 20/12/2024, με την οποία διέταξε τον Καθ’ου η αίτηση να καταβάλλει στην Αιτήτρια το ποσό των €450 μηνιαίως, αρχομένης από την 01/12/2024 και καταβλητέο την αντίστοιχη ημέρα κάθε επόμενου μήνα, ως συνεισφορά του για τη διατροφή του ανήλικου τέκνου του Α.Γ., καθώς και το ποσό των €350 μηνιαίως, αρχομένης ομοίως από την 01/12/2024 και καταβλητέο την αντίστοιχη ημέρα κάθε επόμενου μήνα, ως συνεισφορά του για τη διατροφή του ανήλικου τέκνου του Ο.Γ.

 

Πριν προχωρήσω στην παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας των διαδίκων, κρίνω σκόπιμο να επισημάνω ότι η εκατέρωθεν μαρτυρία θα εξεταστεί υπό το πρίσμα των παραμέτρων που καθορίζονται στα άρθρα 33(1) και 37 του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν. 216/90), βάσει των οποίων προσδιορίζεται η συνεισφορά των υπόχρεων γονέων στη διατροφή των ανήλικων τέκνων τους. Οι εν λόγω παράμετροι συνίστανται, αφενός, στις ανάγκες των δικαιούχων ανήλικων τέκνων και, αφετέρου, στις οικονομικές και λοιπές δυνατότητες των υπόχρεων γονέων.

 

Αποτελούν παραδεκτά και, σε κάθε περίπτωση, μη αμφισβητούμενα γεγονότα τα εξής:

 

1.    Οι διάδικοι είναι πολίτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, Ουκρανικής καταγωγής.  

2.    Οι διάδικοι τέλεσαν πολιτικό γάμο στις 05/09/2003, στο Δήμο Γεροσκήπου της επαρχίας Πάφου.

3.    Ο γάμος των διαδίκων λύθηκε από το Οικογενειακό Δικαστήριο Λευκωσίας στις 14/10/2024, στο πλαίσιο της Αίτησης 458/24 Δικαιοδοσία Λύσης Γάμου (Τεκμήριο 1 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας).

4.    Από το γάμο τους απέκτησαν δύο τέκνα, την Α.Γ., η οποία γεννήθηκε στις 14/02/2013, και την Ο.Γ., η οποία γεννήθηκε στις 03/07/2022.

5.    Η ανήλικη Α.Γ. φοιτά στην Α’ Τάξη Γυμνασίου του Ιδιωτικού Σχολείου Terra Santa και η ανήλικη Ο.Γ. φοιτά στο νηπιαγωγείο του Ιδιωτικού Σχολείου Terra Santa.

6.    Στις 03 Οκτωβρίου 2024, εκδόθηκε τελικό διάταγμα στο πλαίσιο της Αίτησης Γονικής Μέριμνας 415/24, με το οποίο ανατέθηκε στην Αιτήτρια η φύλαξη και φροντίδα των ανήλικων τέκνων. Επίσης, καθορίστηκε ως τόπος διαμονής τους ο εκάστοτε τόπος διαμονής της Αιτήτριας στην Επαρχία Λευκωσίας και ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ’ ου η αίτηση με τα ανήλικα τέκνα του (Τεκμήριο 2 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας).

7.    Από την τέλεση του γάμου τους έως την καταχώριση της παρούσας αίτησης, οι διάδικοι και τα ανήλικα τέκνα τους διαμένουν στην Επαρχία Λευκωσίας.

8.    Στις 27/06/2024 επήλθε η οριστική διάσταση των διαδίκων, οπότε η Αιτήτρια αποχώρησε μαζί με τα τέκνα από την συζυγική οικία, η οποία βρίσκεται στα Λατσιά, και εγκαταστάθηκε σε νέα κατοικία. Αρχικά, διέμεινε στην Αγλαντζιά, σε διαμέρισμα το οποίο ανήκει κατά ½ σε έκαστο διάδικο και, κατόπιν, από την 01/08/2025, διαμένει σε διαμέρισμα στον Στρόβολο, το οποίο ενοικιάζει, με μηνιαίο ενοίκιο ύψους €850 (Τεκμήριο 3 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας). Στο ενοικιαζόμενο διαμέρισμα στα Λατσιά το οποίο αποτελούσε τον συζυγικό οίκο, παρέμεινε ο Καθ’ου η αίτηση και το ενοίκιο ανέρχεται στα €1.200 μηνιαίως.

9.    Το διαμέρισμα στην Αγλαντζιά αγοράστηκε με κοινό δάνειο ύψους €140.000 που έλαβαν οι διάδικοι από την Τράπεζα Κύπρου, με μηνιαία δόση €754 (Τεκμήριο 4 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας).

10.  Κατά τον τελευταίο χρόνο προ της διαστάσεως των διαδίκων, στο διαμέρισμα στην Αγλαντζιά διέμενε με την άδεια των διαδίκων, η μητέρα της Αιτήτριας και κατέβαλλε €500 μηνιαίως ως ενοίκιο (Τεκμήριο 5 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας). Δεν υπήρξε υπογραφή συμβολαίου ενοικίασης με την μητέρα της Αιτήτριας. Με τα χρήματα που τους κατέβαλλε η μητέρα της και με την πληρωμή του υπόλοιπου της δόσης δανείου από τους διαδίκους, αποπληρωνόταν η μηνιαία δόση δανείου.

11.  Από την διάσταση των διαδίκων, ήτοι από τις 27 Ιουνίου 2024, ο Καθ’ου η Αίτηση δεν έχει καταβάλει κάποιο ποσό για την αποπληρωμή του κοινού δανείου που έλαβαν οι διάδικοι για την αγορά του διαμερίσματος στην Αγλαντζιά. Αντίθετα, η Αιτήτρια, από τον Αύγουστο του 2024 μέχρι και τον Αύγουστο του 2025, κατέβαλε το ποσό των €2.226 (Τεκμήριο 6 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας).

12.   Η Αιτήτρια λαμβάνει τα εξής επιδόματα: επίδομα τέκνου €643 ετησίως ήτοι €53,58 μηνιαίως και μονογονεϊκό επίδομα €424, ήτοι €212 για έκαστο τέκνο σε σχέση με το έτος 2024 με βάση την Αυτόματη Αναπροσαρμογή του 2024 (ΑΤΑ) (Τεκμήριο 10 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας). Σε σχέση με το έτος 2025 με βάση την αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή του 2025 (ΑΤΑ) επίδομα τέκνου €655 ετησίως, ήτοι €54,58 μηνιαίως και μονογονεϊκό επίδομα €431,92, ήτοι €215,96 για έκαστο τέκνο (Τεκμήριο 14 της έγγραφης μαρτυρίας του Καθ’ου η αίτηση).

Τα πιο πάνω καθίστανται πλέον ευρήματα του Δικαστηρίου.

 

ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Μαρτυρία Αιτήτριας

 

Στην έγγραφη μαρτυρία της, η Αιτήτρια, πέραν των παραδεκτών γεγονότων που έχουν ήδη καταγραφεί, αναφέρεται εκτενώς στο εκ συμφώνου διάταγμα γονικής μέριμνας. Υποστηρίζει ότι, κατ’ επιλογή του, ο Καθ’ου η αίτηση έχει ελάχιστη επικοινωνία με τα ανήλικα τέκνα του, η οποία περιορίζεται σε μία φορά το μήνα, από το Σάββατο στις 5:00 μ.μ. μέχρι την Κυριακή στις 5:00 μ.μ. Επιπλέον, η Αιτήτρια επισημαίνει ότι, ακόμα και σε αυτή την περίπτωση, η φροντίδα και η σίτιση των ανηλίκων δεν αναλαμβάνονται από τον Καθ’ου η αίτηση, αλλά από τη μητέρα του ή την αδελφή του.

 

Η Αιτήτρια υποστήριξε ότι η επιλογή του Καθ’ου η αίτηση για περιορισμένη επικοινωνία με τα ανήλικα τέκνα του οφείλεται στο γεγονός ότι, από τον Δεκέμβριο του 2024, ο Καθ’ου η αίτηση διαμένει στην τέως συζυγική οικία στα Λατσιά μαζί με τη σύντροφο του και τα ανήλικα τέκνα της, ηλικίας 17 και 10 ετών αντίστοιχα. Επιπλέον, ο Καθ’ου η αίτηση ανέλαβε την οικονομική συντήρηση της συντρόφου του, η οποία δεν εργάζεται, καθώς και των ανηλίκων τέκνων της. Η Αιτήτρια αναφέρει ότι ο Καθ’ου η αίτηση επιλέγει να διαθέτει τον χρόνο που θα είχε με τα παιδιά του για να τον περνά με τη νέα του σύντροφο, πηγαίνοντας τα Σαββατοκύριακα σε διάφορα ξενοδοχεία στην περιοχή Παραλιμνίου, αντί να ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας του με τα ανήλικα τέκνα του. Η Αιτήτρια σημειώνει ότι αυτή η πληροφορία προκύπτει από αναρτήσεις του ίδιου και της συντρόφου του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

 

Η Αιτήτρια υποστήριξε ότι αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και ότι, χωρίς την οικονομική στήριξη της μητέρας της, θα ήταν αδύνατο να ανταπεξέλθει στις οικονομικές της υποχρεώσεις. Η μητέρα της εργάζεται ως καθαρίστρια και έχει μηνιαίο μισθό ύψους €1.100, με το οποίο ποσό την χρηματοδοτεί κάθε μήνα.

 

Η Αιτήτρια ανέφερε ότι ο λόγος για τον οποίο το διαμέρισμα στην Αγλαντζιά παραμένει ανεκμετάλλευτο έγκειται στο γεγονός ότι, αφενός, η ίδια δεν μπορεί να διαμείνει εκεί με τα ανήλικα τέκνα της, καθώς ο Καθ’ ου η αίτηση, ως συνιδιοκτήτης του διαμερίσματος, αρνείται να επιτρέψει τη διαμονή της μητέρας της μαζί τους και, αφετέρου, αρνείται και συνεχίζει να αρνείται μέχρι σήμερα να προβούν σε ενοικίαση του διαμερίσματος, ώστε τα έσοδα από το ενοίκιο να καλύπτουν την μηνιαία δόση του δανείου. Επιπλέον, η Αιτήτρια επισήμανε ότι θα ήταν πιο εύκολο και οικονομικά συμφέρον για τον Καθ’ου η αίτηση να διαμένει στο διαμέρισμα στην Αγλαντζιά και να καταβάλλει την μηνιαία δόση του δανείου ύψους €754, παρά να συνεχίζει να διαμένει στην πρώην συζυγική κατοικία, η οποία έχει μηνιαίο ενοίκιο €1.200, αποκομίζοντας έτσι οικονομικό όφελος ύψους €444 μηνιαίως σε σχέση με το ενοίκιο που καταβάλλει σήμερα.

 

Αναφορικά με τα δικά της εισοδήματα, η Αιτήτρια υποστήριξε ότι εργάζεται ως αισθητικός και έχει μηνιαίο εισόδημα της τάξης των €2.000. Επισύναψε, ως Τεκμήριο 11, κατάσταση αποδοχών και εισφορών από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το πρώτο τρίμηνο του 2025. Επίσης, η Αιτήτρια ανέφερε ότι λαμβάνει μονογονεϊκό επίδομα ύψους €212 για κάθε παιδί, καθώς και επίδομα τέκνων ύψους €643 ετησίως, δηλαδή €53 μηνιαίως (βλέπε ανωτέρω παραδεκτά γεγονότα).

 

Η Αιτήτρια επισήμανε ότι από την έκδοση του προσωρινού διατάγματος, με το οποίο ο Καθ’ου η αίτηση διατάχθηκε να καταβάλλει το ποσό των €800 μηνιαίως, ουδέποτε της κατέβαλε την οφειλόμενη από αυτόν διατροφή. Προβαίνει στην έκδοση φυλακιστηρίου κάθε μήνα για να μπορέσει να εισπράξει την διατροφή.

 

Ως προς την οικονομική κατάσταση του Καθ’ου η αίτηση, η Αιτήτρια υποστήριξε ότι τα μηνιαία εισοδήματα του είναι κατά πολύ υψηλότερα από τα €2.708, δεδομένου ότι, εκτός από τη συντήρηση της νέας του συντρόφου και των ανήλικων τέκνων της, η οποία δεν εργάζεται, έχει προχωρήσει στην αγορά αυτοκινήτου αξίας άνω των €20.000 τον Ιούνιο του 2024, μετά τη διάσταση των διαδίκων.

 

Η Αιτήτρια υποστήριξε ότι για τις ανάγκες συντήρησης, σίτισης, εκπαίδευσης και γενικά την ευημερία της ανήλικης Α. η οποία από τον Σεπτέμβριο του 2025 φοιτά στην Α’ Τάξη Γυμνασίου του Ιδιωτικού Σχολείου Terra Santa απαιτείται μηνιαίως ποσό πέραν των €1.564. Το πώς κατά την άποψη της προκύπτει αυτό το ποσό και πώς κατανέμεται με βάση τις ανάγκες της ανήλικης, επεξηγείται στην παράγραφο 23 της έγγραφης της μαρτυρίας (Τεκμήρια 12-18).

 

Για τις ανάγκες συντήρησης, σίτισης, εκπαίδευσης και γενικά την ευημερία της ανήλικης Ο. η οποία από τον Σεπτέμβριο του 2025 φοιτά στο Νηπιαγωγείο του Ιδιωτικού Σχολείου Terra Santa απαιτείται μηνιαίως ποσό πέραν των €1.020. Το πώς κατά την άποψη της προκύπτει αυτό το ποσό και πώς κατανέμεται με βάση τις ανάγκες της ανήλικης επεξηγείται στην παράγραφο 24 της έγγραφης της μαρτυρίας (Τεκμήρια 19-21).

 

Μαρτυρία μητέρας Αιτήτριας

 

Στην έγγραφη μαρτυρία της, η μάρτυρας ανέφερε ότι διαμένει με την Αιτήτρια και τα ανήλικα τέκνα των διαδίκων (εγγόνια της) στο διαμέρισμα στον Στρόβολο, το ενοίκιο του οποίου ανέρχεται μηνιαίως στο ποσό των €850. Υπολογίζει δε την δική της αναλογία επί του ενοικίου στο ποσό των €212,50 μηνιαίως.

Υποστήριξε ότι εργάζεται ως καθαρίστρια και οι μηνιαίες της απολαβές ανέρχονται σε €1.100. Το σύνολο των χρημάτων που κερδίζει κάθε μήνα δαπανάται για τη συντήρηση της ίδιας, της Αιτήτριας και, κυρίως, για την ευημερία των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων.

Μαρτυρία Καθ’ου η αίτηση

 

Στη μαρτυρία του, ο Καθ’ου η αίτηση υποστήριξε ότι ουδέποτε προέβαλε αντίρρηση για τη διαμονή της Αιτήτριας στο διαμέρισμα στην Αγλαντζιά, με σκοπό να αποφευχθεί η καταβολή οποιουδήποτε επιπρόσθετου ενοικίου, το οποίο θα ήταν άδικο. Σύμφωνα με τον Καθ’ου η αίτηση, το οιοδήποτε ποσό ενοικίου και ειδικότερα το ογκωδέστατο κονδύλι των €850 μηνιαίως που δημιουργήθηκε άνευ λόγου από την Αιτήτρια είναι αδικαιολόγητο και δεν είναι δίκαιο να ληφθεί υπόψη. Επιπλέον, αναφέρει ότι η Αιτήτρια επέλεξε να διαμένει μαζί της και η μητέρα της, ενώ το δικό τους διαμέρισμα στην Αγλαντζιά παραμένει σήμερα ανεκμετάλλευτο και κενό, γεγονός το οποίο καθιστά, κατά την άποψη του, αδικαιολόγητη την απαίτηση του εν λόγω ποσού ενοικίου.

 

Αναφέρθηκε στα έξοδα που προέβη για τα ανήλικα τέκνα του μετά την διάσταση των διαδίκων και πριν την έκδοση του διατάγματος γονικής μέριμνας στις 03/10/2024.

Ο Καθ’ου η αίτηση αμφισβητεί τον ισχυρισμό της Αιτήτριας ότι τα μηνιαία καθαρά εισοδήματά της ανέρχονται στο ποσό των €2.000 και προβάλλει τη θέση ότι αυτά δεν είναι κατώτερα των €3.000 καθαρών απολαβών. Προς υποστήριξη του ισχυρισμού του αναφέρει ότι είναι σε θέση να γνωρίζει τα πραγματικά της εισοδήματα, καθότι, κατά τον χρόνο που οι διάδικοι ήταν παντρεμένοι, η ίδια η Αιτήτρια του το είχε αναφέρει. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι η Αιτήτρια δεν δηλώνει το σύνολο των εισοδημάτων της, με σκοπό την αποφυγή καταβολής αυξημένων φορολογικών επιβαρύνσεων.

Αναφορικά με τις δικές του απολαβές, ο Καθ’ου η αίτηση αναφέρει ότι ο μηνιαίος μισθός του ανέρχεται στο ποσό των €2.500. Προς απόδειξη του ισχυρισμού του επισύναψε ως Τεκμήριο 11 κατάσταση αποδοχών του από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Περαιτέρω, υποστηρίζει ότι για την κάλυψη των προσωπικών του αναγκών και υποχρεώσεων απαιτείται το ποσό των €2.100 μηνιαίως.

Ο Καθ’ου η αίτηση χαρακτηρίζει ως υπερβολικά και αδικαιολόγητα τα ποσά τα οποία η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών των ανηλίκων τέκνων.

Περαιτέρω, προβάλλει τον ισχυρισμό ότι η Αιτήτρια επιχειρεί σκοπίμως να διογκώσει τα σχετικά κονδύλια, με πρόθεση να εξασφαλίσει από τον ίδιο, κατά τρόπο καταχρηστικό και εις βάρος του, χρηματικά ποσά πέραν των αντικειμενικά αναγκαίων για τη συντήρηση και κάλυψη των πραγματικών αναγκών των ανηλίκων. Κατά την κρίση του οι ανάγκες των ανήλικων δεν υπερβαίνουν τα €1.150 μηνιαίως.

Στην παράγραφο 13 της έγγραφης μαρτυρίας του προβαίνει σε παράθεση των, κατά την άποψή του, εύλογων και αναγκαίων μηνιαίων εξόδων της ανήλικης Α., ενώ στην παράγραφο 14 παραθέτει αντιστοίχως την εκτίμηση του αναφορικά με τα μηνιαία έξοδα της ανήλικης Ο.

Περαιτέρω, επισημαίνει ότι το συνολικό ποσό το οποίο δηλώνει διατεθειμένος να καταβάλλει για τη συντήρηση και κάλυψη των αναγκών των ανηλίκων τέκνων του ανέρχεται στο ποσό των €500 έως €550 μηνιαίως.

            ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ

 

Η νομική θεμελίωση της εξεταζόμενης αίτησης στηρίζεται στο άρθρο 33 (1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90) που καθορίζει ότι:

 

«33 (1) Οι γονείς έχουν υποχρέωση να διατρέφουν το ανήλικο τέκνο τους από κοινού ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του».

 

Καθώς και στο άρθρο 37 του ρηθέντος Νόμου που καθορίζει ότι:

 

«37 (1) Η διατροφή προσδιορίζεται με βάση τις ανάγκες του δικαιούχου, όπως αυτές προκύπτουν από τις συνθήκες της ζωής του και τις οικονομικές δυνατότητες που υπάρχουν για διατροφή προσώπου.

 

 (2) Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου και επιπλέον, ανάλογα με την περίπτωση, τα έξοδα για την εν γένει εκπαίδευσή του».

 

Από το συνδυασμό των ως άνω άρθρων είναι σαφές ότι η διατροφή ανηλίκου καθορίζεται στη βάση δυο παραμέτρων, τις δυνάμεις των γονέων του και τις ανάγκες του δικαιούχου διατροφής. Συνιστά νομική υποχρέωση των γονέων, υποχρέωση η οποία ουσιαστικά αποβλέπει στην αντιμετώπιση των αναγκών των ανηλίκων, όπως αυτές εύστοχα καθορίζονται στο άρθρο 37 του Ν. 216/90.

 

Το άρθρο 33 καθιστά τη διατροφή αμοιβαία υποχρέωση των γονέων, αρχή που συνάδει με την ισότητα των φύλων που κατοχυρώνει το Άρθρο 28 του Συντάγματος. Το μέτρο της συνεισφοράς είναι "οι δυνάμεις" εκατέρων των γονέων, έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα.

 

Ως προς το τι συνιστούν ανάγκες του δικαιούχου, παραπέμπω στο σύγγραμμα του Απόστολου Σ. Γεωργιάδη «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ ΔΙΚΑΙΟ» όπου στη σελ. 652, αναφέρονται τα πιο κάτω:

 

       «1.  Ανάγκες του δικαιούχου

 

       Η διατροφή περιλαμβάνει όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση του δικαιούχου και επιπλέον τα έξοδα για την ανατροφή, καθώς και την επαγγελματική και την εν γένει εκπαίδευση του (πλήρης διατροφή: ΑΚ 1493 εδ. β΄). Στο περιεχόμενο της διατροφής περιλαμβάνονται ειδικότερα βιοτικές ανάγκες του δικαιούχου που είτε υφίστανται πραγματικά κατά τον χρόνο συζήτησης της αγωγής είτε μπορούν με βεβαιότητα να προβλεφθούν μελλοντικά. Η διατροφή λοιπόν περιλαμβάνει κάθε αναγκαία βιοτική δαπάνη:  τροφή, στέγη, ένδυση, θέρμανση, φωτισμό, λοιπά λειτουργικά έξοδα της οικίας διαμονής, ψυχαγωγία, μόρφωση (π.χ. αγορά βιβλίων), διαπαιδαγώγηση, νοσηλεία και δαπάνες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, παραθέριση, συγκοινωνία και επικοινωνία. Ιδίως περιλαμβάνονται δαπάνες θεωρητικής, επαγγελματικής ή τεχνικής μόρφωσης, ακόμη και μεταπτυχιακής.»

      

       Έχω μελετήσει διεξοδικά όλη την τεθείσα ενώπιον μου μαρτυρία και σε συνδυασμό με τη σχετική νομοθεσία και νομολογία θα προχωρήσω ευθύς αμέσως να εξετάσω τις δυο παραμέτρους που ανέφερα ανωτέρω σε σχέση με το υπό κρίση θέμα, τις ανάγκες των ανηλίκων και τις δυνάμεις των γονέων τους.

 

       I.Έξοδα ανηλίκου

 

Σύμφωνα με τη Νομολογία, (Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (1998) 1 ΑΑΔ 1386, 1390) το Δικαστήριο, ως προς τα έξοδα διατροφής ανηλίκου, δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία των διαδίκων, αλλά είναι καθήκον του να εντοπίσει το εύλογο των κονδυλίων που απαιτούνται για την ικανοποίηση των αναγκών διατροφής και συντήρησης του. Περαιτέρω, σύμφωνα και πάλι με τη Νομολογία, η κοινή πείρα και η πείρα της ζωής είναι παράγοντες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις ανάγκες των συγκεκριμένων ενώπιον του Δικαστηρίου ατόμων (βλ. Παναγιώτου ν. Σφικτού (2001) 1 Α.Α.Δ. 625).

 

Στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου Κορελλίδης v. Κορελλίδη (2012) 1Γ ΑΑΔ 1975 λέχθηκε ότι:

 

«... το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες που να οδηγούν σε υπολογισμό με σεντ, αλλά θα πρέπει να σταθμίζει τις ανάγκες και να καταλήγει σε συμπεράσματα που να επαναφέρουν, ή δυνατό, τα ανήλικα τέκνα σε μια πλησιέστερη κατάσταση, όπως θα ήταν εάν οι γονείς τους ζούσαν μαζί».

 

Το Δικαστήριο είναι σε θέση, λαμβάνοντας υπόψη τους εκατέρωθεν ισχυρισμούς των διαδίκων, ως προς τα έξοδα διατροφής των ανηλίκων, τα οποία είναι συνακόλουθα βεβαίως και της ηλικίας τους, να καταλήξει σε ένα ποσό το οποίο αντανακλά στο εύλογο με βάση τα διδάγματα της κοινής πείρας και ζωής, ως εύστοχα αναφέρει η προαναφερθείσα νομολογία. 

 

Όπως ήδη εκτέθηκε ανωτέρω, η Αιτήτρια προσδιορίζει τις μηνιαίες ανάγκες των ανηλίκων τέκνων στο συνολικό ποσό των €2.584, ήτοι €1.564 για την ανήλικη Α. και €1.020 για την ανήλικη Ο. Κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι, μολονότι ο Καθ’ ου η αίτηση χαρακτηρίζει τα καταγεγραμμένα από την Αιτήτρια έξοδα ως υπερβολικά και διογκωμένα, εντούτοις περιορίζει τη δική του προτεινόμενη συνεισφορά στο ποσό των €500–€550 μηνιαίως, χωρίς να παραθέτει συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη ανάλυση ως προς το πώς το εν λόγω ποσό επαρκεί για την κάλυψη των πραγματικών αναγκών των ανηλίκων, ούτε με ποιον τρόπο αυτό θα επιμεριστεί αναλογικά μεταξύ αυτών.

 

Η επιχειρηματολογία του Καθ’ου η αίτηση χαρακτηρίζεται από γενικευμένη και αόριστη αμφισβήτηση σχεδόν του συνόλου των δαπανών που αφορούν τα ανήλικα τέκνα, οι οποίες απορρίπτονται συλλήβδην ως υπερβολικές, διογκωμένες ή αυθαίρετες, χωρίς, ωστόσο, να συνοδεύονται από ειδική αιτιολόγηση ή ουσιαστική τεκμηρίωση. Η εν λόγω προσέγγιση δεν συνιστά εμπεριστατωμένη αντίκρουση συγκεκριμένων κονδυλίων, αλλά μάλλον απόπειρα συνολικής αποδόμησης των αναγκών των ανηλίκων, με προφανή σκοπό τη διαμόρφωση εδάφους για την επιδίκαση όσο το δυνατόν χαμηλότερης οικονομικής συνεισφοράς εκ μέρους του. Η στάση αυτή δεν προάγει την αντικειμενική αποτίμηση των πραγματικών δεδομένων, αλλά επικεντρώνεται πρωτίστως στη συρρίκνωση της οικονομικής του υποχρέωσης.

 

Πριν την καταγραφή και αξιολόγηση των επιμέρους αναγκών εκάστης ανήλικης, κρίνεται σκόπιμο να αποσαφηνισθούν ορισμένα κρίσιμα ζητήματα που άπτονται αφενός της ιδιωτικής φοίτησης των ανηλίκων και αφετέρου της αναλογίας του ενοικίου που αντιστοιχεί σε αυτές.

 

Η θέση του Καθ’ου η αίτηση ως αυτή καταγράφεται στην έγγραφη του μαρτυρία σε σχέση με την ιδιωτική φοίτηση των ανηλίκων είναι ότι  εφόσον δεν έδωσε τη συγκατάθεσή του για την εγγραφή και φοίτηση των ανηλίκων θυγατέρων του στο Ιδιωτικό Σχολείο Terra Santa κατά το σχολικό έτος 2025-2026, ‘‘για αυτό και μόνο το λόγο, ουδέν ποσό πρέπει να ληφθεί υπόψη για το κονδύλι αυτό και να καταλογιστεί σε εμένα’’. Με άλλα λόγια, ο Καθ’ου η αίτηση προβάλλει την άποψη ότι η Αιτήτρια θα πρέπει να αναλάβει εξ ολοκλήρου τις δαπάνες φοίτησης των ανηλίκων θυγατέρων του στο εν λόγω σχολείο.

 

Το γεγονός ότι οι ανήλικες φοιτούν σε διαφορετική εκπαιδευτική βαθμίδα εντός του ιδίου σχολείου δεν αλλοιώνει την ουσία της απαίτησης ούτε μεταβάλλει τη νομική βάση του σχετικού κονδυλίου. Περαιτέρω, δεν θα ήταν εύλογο να απαιτείται από την Αιτήτρια η εκάστοτε τροποποίηση της αίτησης της, προκειμένου να αποτυπώνεται κάθε μεταβολή στο ύψος των διδάκτρων, καθότι πρόκειται για προβλέψιμη και συναφή δαπάνη, άρρηκτα συνδεδεμένη με τη συνεχιζόμενη φοίτηση των ανηλίκων στο ίδιο εκπαιδευτικό ίδρυμα. Σημειώνω δε ότι οι ανήλικες ήδη φοιτούσαν στο εν λόγω ιδιωτικό σχολείο και προ της διάστασης των διαδίκων, στοιχείο που καταδεικνύει ότι η επιλογή αυτή δεν συνιστά μεταγενέστερη, μονομερή ή αιφνίδια απόφαση της Αιτήτριας.

 

Αντιθέτως, ο ισχυρισμός που προβάλλει ο Καθ’ ου η αίτηση στην έγγραφη μαρτυρία του, ότι είχε συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων η ανήλικη Α. να φοιτήσει στο συγκεκριμένο σχολείο μόνο κατά τη βαθμίδα του Δημοτικού και ακολούθως να εγγραφεί σε δημόσιο σχολείο κατά τη μετάβαση της στο Γυμνάσιο, δεν δικογραφείται.

 

Στην παράγραφο 9 της Υπεράσπισης του, που καταχωρήθηκε στις 10/12/2024, ο Καθ’ου η αίτηση παραδέχεται ότι οι ανήλικες θυγατέρες του φοιτούν στο ιδιωτικό σχολείο Terra Santa. Ειδικότερα, το μοναδικό επιχείρημα που προβάλλει αφορά την ανήλικη Ο. και βασίζεται στον ισχυρισμό ότι η φοίτηση της στο συγκεκριμένο σχολείο δεν είναι αναγκαία, με σκοπό τον περιορισμό των σχετικών δαπανών. Ωστόσο, ουδεμία αναφορά γίνεται ως προς τη φοίτηση της ανήλικης Α., ούτε προβάλλεται οποιοσδήποτε ισχυρισμός περί ανάγκης διακοπής ή μεταβολής του εκπαιδευτικού της πλαισίου.

 

Περαιτέρω, η θέση του Καθ’ου η αίτηση φαίνεται να παραγνωρίζει ότι ακόμη και στην περίπτωση φοίτησης της ανήλικης Ο. σε δημόσιο νηπιαγωγείο, η φοίτηση της δεν θα ήταν απολύτως ανέξοδη, καθότι υφίστανται συναφείς δαπάνες οι οποίες δεν εκμηδενίζονται απλώς με την επιλογή δημόσιου σχολείου.

 

Επιπλέον, ο Καθ’ου η αίτηση φαίνεται να αγνοεί την ταλαιπωρία που θα προέκυπτε τόσο για τα ανήλικα όσο και για την Αιτήτρια, η οποία θα έπρεπε καθημερινά να τα μεταφέρει σε δύο διαφορετικά σχολεία. Το στοιχείο αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, αν ληφθεί υπόψη ότι ο ίδιος ο Καθ’ου η αίτηση, παραδέχεται ότι ένας από τους λόγους επιλογής για τη φοίτηση και των δυο παιδιών στο συγκεκριμένο σχολείο, όταν οι διάδικοι ακόμη ήταν μαζί, έγινε ακριβώς προς αποφυγήν τέτοιας επιβάρυνσης. Συγκεκριμένα, στην παράγραφο 3 της αγόρευσης του ανέφερε ότι η κοινή φοίτηση εξυπηρετούσε τους διαδίκους, ιδίως κατά τις πρωινές ώρες ώστε να μην απαιτείται η μεταφορά σε δύο διαφορετικά σχολεία. Η μεταγενέστερη διαφοροποίηση της θέσης του, χωρίς μεταβολή των πραγματικών δεδομένων που ο ίδιος είχε προηγουμένως αξιολογήσει ως ουσιώδη, δημιουργεί κενά.

 

Σημειώνεται περαιτέρω ότι η υπό κρίση αίτηση αφορά αποκλειστικώς αίτηση διατροφής και όχι αίτηση γονικής μέριμνας. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε διαφωνία αναφορικά με τη συνέχιση της φοίτησης των ανηλίκων σε ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα όφειλε να προβληθεί και να εξεταστεί στο πλαίσιο αυτοτελούς αίτησης γονικής μέριμνας και όχι παρεμπιπτόντως στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, η οποία έχει διαφορετικό αντικείμενο και νομική βάση. Το γεγονός αυτό, άλλωστε, αναγνωρίστηκε και από τη συνήγορο του Καθ’ου η αίτηση κατά την αγόρευση της. Από το περιεχόμενο της Υπεράσπισης, η οποία καταχωρίστηκε τον Δεκέμβριο του 2024, προκύπτει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση είχε γνώση περί της συνέχισης της φοίτησης των θυγατέρων του στο ιδιωτικό σχολείο Terra Santa τον Σεπτέμβριο του 2025.  Παρά ταύτα, δεν προέβη σε οποιοδήποτε δικαστικό διάβημα είτε κατά της Αιτήτριας είτε κατά της Διεύθυνσης του σχολείου. Επισημαίνεται δε ότι ακόμη και κατά το στάδιο καταχώρισης των αγορεύσεων των μερών, τον Ιανουάριο του 2026, ο Καθ’ ου η αίτηση δεν είχε προβεί σε κάποιο διάβημα για το εν λόγω ζήτημα. Η παράλειψη αυτή καταδεικνύει ότι ο προβαλλόμενος ισχυρισμός δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη έμπρακτη αμφισβήτηση.

 

Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι, ενώ ο Καθ’ου η αίτηση δεν αποδέχεται οποιαδήποτε υποχρέωση του για καταβολή διδάκτρων, στην παράγραφο 13(α) της έγγραφης μαρτυρίας του επικαλείται και προσκομίζει ως Τεκμήριο 12, έγγραφο του Υπουργείου Παιδείας, στο οποίο καταγράφονται τα εγκεκριμένα δίδακτρα του συγκεκριμένου ιδιωτικού σχολείου. Σύμφωνα με το εν λόγω έγγραφο, τα ετήσια δίδακτρα για την Α΄ Γυμνασίου ανέρχονται στο ποσό των €5.460, ήτοι €455 μηνιαίως, και όχι €474,58 όπως ισχυρίζεται η Αιτήτρια. Ωστόσο, ο Καθ’ου η αίτηση ουδεμία μνεία κάνει στο γεγονός ότι η Αιτήτρια προσκόμισε έγγραφο απευθείας από το ίδιο το ιδιωτικό σχολείο, το οποίο αποτυπώνει το πραγματικό και καταβλητέο ποσό διδάκτρων (Τεκμήριο 12 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας σε σχέση με τα δίδακτρα της ανήλικης Α. και Τεκμήριο 19 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας σε σχέση με την ανήλικη Ο.). Η επιλεκτική αυτή επίκληση στοιχείων καταδεικνύει ότι ο Καθ’ου η αίτηση δεν αμφισβητεί την ύπαρξη ή το ύψος της δαπάνης καθεαυτής, αλλά επιχειρεί να τη χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν, αποκλειστικά προς όφελος της επιχειρηματολογίας του.

 

Περαιτέρω, διαπιστώνεται εμφανής αντίφαση στην επιχειρηματολογία του Καθ’ου η αίτηση. Ενώ, αφενός, υποστηρίζει ότι το κονδύλι των διδάκτρων του ιδιωτικού σχολείου δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό της διατροφής, αφετέρου επικαλείται την ύπαρξη των εν λόγω διδάκτρων προκειμένου να αιτιολογήσει τη μείωση άλλων βασικών κονδυλίων, όπως εκείνων της σίτισης, της ένδυσης και της υπόδησης των ανηλίκων τέκνων του.

Υπό τα δεδομένα αυτά, και λαμβάνοντας υπόψη τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία, γίνεται αποδεκτή η θέση της Αιτήτριας ως προς το ύψος των μηνιαίων διδάκτρων στο ιδιωτικό σχολείο Terra Santa, ήτοι το ποσό των €457 για την ανήλικη Α. και το ποσό των €309 για την ανήλικη Ο.

Αναφορικά με το ζήτημα του ενοικίου, το οποίο απασχόλησε εκτενώς τους διαδίκους στο πλαίσιο της ενδιάμεσης διαδικασίας και εξακολουθεί, δυστυχώς, να τίθεται και στην παρούσα διαδικασία, χωρίς να έχει επέλθει οποιαδήποτε ουσιώδης διαφοροποίηση των πραγματικών δεδομένων, επισημαίνω τα ακόλουθα.

 

Η θέση του Καθ’ ου η αίτηση ως προς την αναλογία του ενοικίου που αποδίδεται στις ανήλικες είναι ότι το σχετικό κονδύλι δεν θα πρέπει να ληφθεί καθόλου υπόψη, ισχυριζόμενος ότι η Αιτήτρια, με δικές της ενέργειες, δημιούργησε κατά την έκφραση του το «ογκωδέστατο» μηνιαίο έξοδο των €850, χωρίς εύλογη αιτία, προκειμένου να διαμένει μαζί τους και η μητέρα της σε διαμέρισμα στον Στρόβολο, ενώ το διαμέρισμα των διαδίκων στην Αγλαντζιά παραμένει κενό.

Τονίζω ότι η στέγαση των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων συνιστά θεμελιώδη και αδιαπραγμάτευτη ανάγκη, στην κάλυψη της οποίας υπέχουν υποχρέωση συνεισφοράς αμφότεροι οι γονείς, αναλόγως των οικονομικών τους δυνατοτήτων. Η εξασφάλιση κατάλληλης κατοικίας δεν αποτελεί δευτερεύουσα ή προαιρετική δαπάνη, αλλά βασικό στοιχείο αξιοπρεπούς διαβίωσης και ομαλής ανάπτυξης των ανηλίκων. Στο σύγγραμμα των Μιχάλης Σταθόπουλος και Απόστολος Γεωργιάδης, Αστικός Κώδιξ κατ’ Άρθρο Ερμηνεία, σελ. 761, αναφέρεται ρητώς ότι η στέγη συγκαταλέγεται μεταξύ των βασικών αναγκών του δικαιούχου διατροφής, επιβεβαιώνοντας τη νομολογιακά και θεωρητικά παγιωμένη θέση ότι η σχετική δαπάνη αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο του υπολογισμού της διατροφής.

Περαιτέρω, στην απόφαση του Δευτεροβάθμιου Οικογενειακού Δικαστηρίου, Λ.Λ. v. I.S. Έφεση 37/2015, ημερομηνίας 04.09.2018,  αναλύεται εκτενώς το ζήτημα του συνυπολογισμού του ενοικίου στο πλαίσιο της διατροφής. Το Δικαστήριο, ερμηνεύοντας το άρθρο 37(2) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου 216/90 (ως τροποποιήθηκε), τόνισε ότι η διατροφή περιλαμβάνει «όλα τα αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία του δικαιούχου» και ότι δεν είναι δυνατόν από τα «αναγκαία» να εξαιρεθεί η στέγαση.

Επισημαίνεται ότι, εάν μετά τη διάσταση των διαδίκων η Αιτήτρια παρέμενε με τις ανήλικες θυγατέρες τους στην πρώην συζυγική εστία στα Λατσιά, επιλογή η οποία εκ πρώτης όψεως θα ήταν πιο εύλογη, καθότι η κατοικία αυτή θα εξυπηρετούσε τις στεγαστικές ανάγκες τριών προσώπων αντί ενός, και παράλληλα οι ανήλικες δεν θα υφίσταντο μεταβολή του τόπου διαμονής τους, το μηνιαίο ενοίκιο θα ανερχόταν στο ποσό των €1.200 και όχι €850.

 

Στην περίπτωση εκείνη, η αναλογία της στεγαστικής δαπάνης που θα αντιστοιχούσε σε έκαστη ανήλικη θα ανερχόταν σε €400 μηνιαίως (€1.200 ÷ 3 πρόσωπα), ήτοι σημαντικά υψηλότερο ποσό από εκείνο που προκύπτει υπό τα παρόντα δεδομένα. Αντιθέτως, στο μισθωμένο διαμέρισμα στον Στρόβολο, όπου διαμένουν η Αιτήτρια, οι δύο ανήλικες και η μητέρα της Αιτήτριας, το συνολικό ενοίκιο των €850, επιμεριζόμενο σε τέσσερα πρόσωπα, αντιστοιχεί σε €212,50 για έκαστη ανήλικη (€850 ÷ 4).

Συνεπώς, υπό τα υφιστάμενα πραγματικά δεδομένα, η αναλογία του ενοικίου που βαρύνει τις ανήλικες είναι αισθητά χαμηλότερη από εκείνη που θα προέκυπτε εάν είχε επιλεγεί η παραμονή στην πρώην συζυγική κατοικία. Το στοιχείο αυτό αποδυναμώνει τον ισχυρισμό περί δημιουργίας δήθεν υπέρμετρης στεγαστικής δαπάνης και καταδεικνύει ότι, στην πράξη, η παρούσα ρύθμιση συνεπάγεται μικρότερη οικονομική επιβάρυνση ως προς το μερίδιο που αναλογεί στις ανήλικες.

Σημειώνεται περαιτέρω ότι η επιλογή της Αιτήτριας να προβεί στην ενοικίαση διαμερίσματος στον Στρόβολο δεν υπήρξε αυθαίρετη, αλλά υπαγορεύθηκε, σε σημαντικό βαθμό, από τις περιστάσεις. Ειδικότερα, η εν λόγω επιλογή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη να βρίσκεται και η μητέρα της μαζί τους, η οποία παρέχει ουσιώδη στήριξη τόσο σε οικονομικό επίπεδο όσο και στη φροντίδα των ανηλίκων.

Περαιτέρω, προκύπτει ότι ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αποδεχόταν τη διαμονή της μητέρας της Αιτήτριας στο διαμέρισμα στην Αγλαντζιά, γεγονός που περιόρισε ουσιωδώς τις διαθέσιμες επιλογές στέγασης της Αιτήτριας και την οδήγησε, εκ των πραγμάτων, στην εξεύρεση εναλλακτικής κατοικίας.

Υπό τα δεδομένα αυτά, η εξασφάλιση άλλης στέγης καθίστατο αναγκαία, ενώ το καταβαλλόμενο ενοίκιο ύψους €850 μηνιαίως, για κατοικία που στεγάζει τέσσερα πρόσωπα, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί σε καμία περίπτωση υπερβολικό.

Εκ των ανωτέρω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι ο Καθ’ου η αίτηση προβαίνει σε μια γενικευμένη και αυθαίρετη απόρριψη των εξόδων που αφορούν τις ανήλικες, χωρίς να προτείνει ρεαλιστικό ή συγκεκριμένο τρόπο κάλυψης τους, περιοριζόμενος ουσιαστικά σε άρνηση της συμμετοχής του στις σχετικές δαπάνες. Δεν αρνείται ότι μετά την διάσταση δεν έχει καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι της δόσης του στεγαστικού δανείου που επιβαρύνει το διαμέρισμα στην Αγλαντζιά, παρά το γεγονός ότι είναι πρωτοφειλέτης και συγκύριος κατά ποσοστό ½ και ότι μόνο η Αιτήτρια ανταποκρίνεται στις συμβατικές της υποχρεώσεις.

 

Αντιθέτως, ο Καθ’ου η αίτηση προκειμένου να εμφανίσει μειωμένες τις οικονομικές του δυνατότητες, επιλέγει να εξακολουθεί να διαμένει στην πρώην συζυγική κατοικία, καταβάλλοντας μηνιαίως το ποσό των €1.200. Στο πλαίσιο της ενδιάμεσης διαδικασίας επικαλέστηκε ότι δεσμευόταν από το ενοικιαστήριο συμβόλαιο μέχρι τον Ιούνιο του 2025 και ότι δεν είχε δυνατότητα πρόωρης λύσης αυτού. Εντούτοις, στο πλαίσιο της κυρίως διαδικασίας, παρά το γεγονός ότι το συμβόλαιο έχει λήξει από τον Ιούνιο του 2025, δηλώνει ότι εξακολουθεί να διατηρεί το εν λόγω διαμέρισμα, επικαλούμενος ότι αυτό είναι ιδανικό για τη διαμονή των ανηλίκων κατά τις διανυκτερεύσεις τους μαζί του, καθώς και ότι έχει διευθετήσει εκεί ζητήματα που αφορούν την εργασία του και δεν είναι εύκολη η εκ νέου μετακόμιση του.

Η διατήρηση υψηλής στεγαστικής δαπάνης από πλευράς του, προφασιζόμενος κάθε φορά άλλη δικαιολογία, δεν δύναται να μετακυλισθεί εις βάρος των ανηλίκων ούτε να λειτουργήσει ως λόγος περιορισμού της δικής του υποχρέωσης συνεισφοράς στις στεγαστικές τους ανάγκες.

Όσον αφορά τον ισχυρισμό του Καθ’ ου ότι το κατατεθέν υπό της Αιτήτριας ενοικιαστήριο έγγραφο δεν είναι χαρτοσημασμένο και, ως εκ τούτου, δεν φέρει αποδεικτική αξία και δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο, με κάθε σεβασμό προς τον Καθ’ου η αίτηση, ο εν λόγω ισχυρισμός, κρίνεται αβάσιμος και απαράδεκτος.

Το γεγονός ότι η Αιτήτρια ενοικιάζει διαμέρισμα και καταβάλλει μηνιαίο ενοίκιο ύψους €850 δεν αμφισβητείται από τον Καθ’ου η αίτηση. Αντιθέτως, ο ίδιος επικαλείται το εν λόγω δεδομένο προς ενίσχυση της θέσης του ότι η Αιτήτρια, με τις επιλογές της, επέφερε αύξηση των εξόδων. Ως εκ τούτου, η αμφισβήτηση του Καθ’ου η αίτηση δεν αφορά την ενοικίαση ή το ύψος του ενοικίου, αλλά την επιλογή της Αιτήτριας να ενοικιάσει διαμέρισμα αντί να παραμείνει στο διαμέρισμα των διαδίκων στην Αγλαντζιά.

Υπό τα δεδομένα αυτά, η προβολή ένστασης αναφορικά με τη μη χαρτοσήμανση του εγγράφου δεν δύναται να αναιρέσει ή να υποβαθμίσει την ουσία του αδιαμφισβήτητου γεγονότος, ήτοι της καταβολής του επίδικου ενοικίου.

Κατά συνέπεια, ο ισχυρισμός του Καθ’ου η αίτηση περί της μη αποδεικτικής αξίας του ενοικιαστηρίου εγγράφου λόγω μη χαρτοσήμανσης κρίνεται αβάσιμος και δεν επηρεάζει την ουσία της υπόθεσης, η οποία αφορά την κατανομή των στεγαστικών δαπανών για την κάλυψη των αναγκών των ανηλίκων τέκνων των διαδίκων.

Συνεπώς αποδέχομαι τη θέση της Αιτήτριας ότι η αναλογία του ενοικίου που αντιστοιχεί σε έκαστη ανήλικη ανέρχεται στο ποσό των €212,50 μηνιαίως, ως εύλογη και επαρκώς τεκμηριωμένη.

Όσον αφορά στην ύπαρξη του διαμερίσματος στην Αγλαντζιά, το οποίο παραμένει άδειο και δεν τυγχάνει πλέον καμίας εκμετάλλευσης, ενώ ταυτόχρονα οι δόσεις τρέχουν, αποτελεί στάση που στερείται λογικής και από τους δυο διαδίκους. Οι οποίοι με τις ενέργειες και κυρίως με τις παραλείψεις τους δημιουργούν περαιτέρω οικονομικές υποχρεώσεις.

 

Θα επιχειρήσω λοιπόν στη βάση του εύλογου των κονδυλίων και σε συνάρτηση με τις ως άνω αναφερθείσες νομολογιακές αρχές να καθορίσω το ποσό της διατροφής που απαιτείται για τις ανήλικες σε μηνιαία βάση.

 

Εξοδολόγιο ανήλικης Α.Γ.

 

1.Δίδακτρα ιδιωτικού σχολείου

 

Όπως ανέφερα ανωτέρω αποδέχομαι τη θέση της Αιτήτριας ότι το μηνιαίο κόστος διδάκτρων για την ανήλικη Α. ανέρχεται στα €474,58 (€475). Σύμφωνα με το Τεκμήριο 12 (βεβαίωση από το Ιδιωτικό Σχολείο Τέρρα Σάντα) της ένορκης της δήλωσης το ετήσιο κόστος για το σχολικό έτος 2025-26 είναι €5.695 (€5.695÷12= €474,58).

Για το σχολικό έτος 2024–2025, το συνολικό ετήσιο κόστος φοίτησης ανήλθε στο ποσό των €4.347 (€362 μηνιαίως). Το εν λόγω ποσό αναλύεται ως εξής: €135 για τέλη εγγραφής στο Ιδιωτικό Σχολείο Τέρρα Σάντα, €3.300 για δίδακτρα φοίτησης στο ίδιο σχολείο και €912 για φοίτηση στο Απογευματινό Σχολείο Τέρρα Σάντα. Σχετικά είναι τα Τεκμήρια 4-6 της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την ενδιάμεση αίτηση της Αιτήτριας ημερομηνίας 02/08/2025. Σημειώνεται ότι για το υπολογισμό του ποσού για το απογευματινό σχολείο λήφθηκε υπόψη ότι για τους μήνες Δεκέμβριο και Απρίλιο λαμβάνουν έκπτωση 20%. (Βλέπε Τεκμήριο 6 της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την ενδιάμεση αίτηση της Αιτήτριας ημερομηνίας 02/08/2025).

2. Ιδιαίτερα μαθήματα αγγλικών

 

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι το κόστος για τα δίδακτρα του μαθήματος  Αγγλικών που παρακολουθεί η ανήλικη Α. ανέρχονται στο ποσό των €66,66 μηνιαίως (€67). Προς επιβεβαίωση του ισχυρισμού της επισυνάπτει ως Τεκμήριο 15 σχετική βεβαίωση από το “The English Institute” εκ της οποίας προκύπτει ότι τα ετήσια δίδακτρα είναι €800 και συνεπώς τα μηνιαία €66,66 με βάση την μαθηματική εξίσωση €800 ÷ 12 μήνες. Ο Καθ’ου η αίτηση δεν αμφισβητεί ούτε ότι η ανήλικη παρακολουθεί μαθήματα αγγλικών, ούτε το κόστος αυτών, κατά ακρίβειαν δεν κάνει καμία αναφορά.

 

Συνεπώς αποδέχομαι το ποσό των €67 μηνιαίως για τα δίδακτρα των Αγγλικών.

 

3. Ιδιαίτερα μαθήματα Ρωσικών

 

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι το κόστος για τα δίδακτρα του μαθήματος  Ρωσικών που παρακολουθεί η ανήλικη Α. ανέρχονται στο ποσό των €93,75 μηνιαίως (€94). Προς επιβεβαίωση του ισχυρισμού της επισυνάπτει ως Τεκμήριο 17 σχετική βεβαίωση από το Academia Gnosis Ltd εκ της οποίας προκύπτει ότι τα μηνιαία δίδακτρα παρακολούθησης ρωσικής γλώσσας από την ανήλικη Α. είναι €93,75 με βάση την μαθηματική εξίσωση €125 × 9 μήνες ÷ 12 μήνες. Ο Καθ’ου η αίτηση αναφέρει ότι το μηνιαίο ποσό είναι €86 και όχι αυτό που ισχυρίζεται η Αιτήτρια γιατί η ανήλικη πηγαίνει 9 μήνες τον χρόνο μαθήματα ρωσικών.

 

Όπως ανέφερα ανωτέρω η Αιτήτρια επισύναψε ως Τεκμήριο 17 βεβαίωση από το φροντιστήριο της ανήλικης όπου αναφέρεται ότι το μηνιαίο κόστος είναι €125, επισημαίνω επίσης ότι η Αιτήτρια για να καταλήξει στο ποσό των €93,75 μηνιαίως υπολόγισε το ποσό των €125 επί 9 μήνες και διαίρεσε δια 12 μήνες.

 

Αποδέχομαι επομένως τη θέση της Αιτήτριας ότι απαιτείται το ποσό των €94 μηνιαίως για κάλυψη αυτής της ανάγκης. 

 

4. Ρυθμική Γυμναστική

 

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι το κόστος για τα δίδακτρα του μαθήματος  Ρυθμικής Γυμναστικής που παρακολουθεί η ανήλικη Α. ανέρχονται στο ποσό των €75 μηνιαίως. Προς επιβεβαίωση του ισχυρισμού της επισυνάπτει ως Τεκμήριο 18 σχετική βεβαίωση από το Σύλλογο Μελισσανίδη εκ της οποίας προκύπτει ότι τα μηνιαία δίδακτρα παρακολούθησης ρυθμικής γυμναστικής από την ανήλικη Αναστασία είναι €75 ( €100 χ 9 μήνες ÷12 μήνες).

 

Το εν λόγω κόστος είναι παραδεκτό από τον Καθ’ου η αίτηση.

 

Αποδέχομαι επομένως ότι το μηνιαίο κόστος για τα μαθήματα ρυθμικής γυμναστικής της ανήλικης Α. ανέρχονται στο ποσό των €75 μηνιαίως.

 

5. Αναλογία ενοικίου για την ανήλικη Α.

 

Όπως ανέφερα και επεξήγησα ανωτέρω αποδέχομαι ότι η αναλογία για το ενοίκιο σε σχέση με την ανήλικη Α. είναι €212.50 μηνιαίως.

 

6. Αναλογία για ηλεκτρικό ρεύμα-νερό-θέρμανση-ψύξη

 

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι η αναλογία δαπανών ηλεκτρικού ρεύματος, ύδατος, θέρμανσης και ψύξης που αντιστοιχεί στην ανήλικη Α. ανέρχεται σε €40 μηνιαίως. Ο Καθ’ου η αίτηση χαρακτήρισε το ποσό αυτό ως υπερβολικό, προτείνοντας ότι δεν θα έπρεπε να υπερβαίνει τα €25 μηνιαίως. Περαιτέρω, υποστήριξε ότι δεν προσκομίστηκε σχετική απόδειξη προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού της Αιτήτριας, ότι η ανήλικη παραμένει περιορισμένο χρόνο στην οικία, ιδίως κατά τις καθημερινές, αλλά και λαμβάνοντας το χρόνο που διαμένει μαζί του, καθώς και ότι δεν γνωρίζει εάν το διαμέρισμα της Αιτήτριας διαθέτει σύστημα θέρμανσης.

 

Επισημαίνω ότι ελλείπει μαρτυρία από πλευράς της Αιτήτριας η οποία να υποστηρίζει τον ισχυρισμό της. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία της ανήλικης, την κοινή λογική, την ακρίβεια που υπάρχει στο ρεύμα, την πείρα της ζωής και όλους τους παράγοντες που συνυπολογίζονται όταν το δικαστήριο αποφασίζει ζητήματα διατροφής ανηλίκων, θεωρώ ότι για την κάλυψη αυτών των το ποσό των €40 μηνιαίως είναι εύλογο και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί υπερβολικό.

 

Σημειώνεται, επιπλέον, ότι παρέμεινε αναντίλεκτη η θέση της Αιτήτριας πως, παρά την ύπαρξη διατάγματος γονικής μέριμνας και ρύθμισης του δικαιώματος επικοινωνίας, ο Καθ’ου η αίτηση ασκεί το δικαίωμα του σε ελάχιστο βαθμό, κατ’ επιλογήν του. Συνεπώς, η καθημερινή φροντίδα και η συνακόλουθη οικονομική επιβάρυνση βαρύνει κατά κύριο λόγο την Αιτήτρια.

 

7. Σίτιση

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για τις ανάγκες σίτισης της ανήλικης Α. απαιτείται το ποσό των €210 μηνιαίως, το οποίο αντιστοιχεί σε €7 ημερησίως (ήτοι €210 ÷ 30 ημέρες) και καλύπτει πρόγευμα, γεύμα, δείπνο καθώς και τα ενδιάμεσα αυτών (δεκατιανό και απογευματινό).

Ο Καθ’ ου η αίτηση υποστηρίζει ότι το ποσό αυτό είναι υπερβολικό και ότι η ανήλικη χρειάζεται €100 μηνιαίως, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι κατά τις καθημερινές γευματίζει στο σχολείο και ότι το μεσημεριανό γεύμα περιλαμβάνεται στα καταβαλλόμενα δίδακτρα. Επιπλέον, υποστήριξε ότι η Αιτήτρια θα μπορούσε να ετοιμάζει γεύμα από το σπίτι, ώστε να μειωθεί το κόστος. Επικαλέστηκε επίσης το διάταγμα επικοινωνίας, σύμφωνα με το οποίο δύο Κυριακές μεσημέρι και οκτώ βραδινά γεύματα μηνιαίως οι ανήλικες βρίσκονται μαζί του.

Επαναλαμβάνω και τονίζω το οξύμωρο της θέσης του Καθ’ ου η αίτηση, ο οποίος αφενός αρνείται οποιαδήποτε υποχρέωση συνεισφοράς στα δίδακτρα και αφετέρου επικαλείται τα ίδια δίδακτρα προς μείωση του κόστους σίτισης. Περαιτέρω, ο ισχυρισμός ότι το μεσημεριανό γεύμα περιλαμβάνεται στα δίδακτρα παρέμεινε ατεκμηρίωτος και στη σφαίρα της φαντασίας.

Επιπλέον, παρέμεινε αναντίλεκτη η θέση της Αιτήτριας ότι, παρά την ύπαρξη διατάγματος γονικής μέριμνας, ο Καθ’ ου η αίτηση δεν ασκεί το δικαίωμα επικοινωνίας στον βαθμό που προβλέπεται, κατ’ επιλογήν του. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ότι επωμίζεται σε σταθερή και συστηματική βάση μέρος των δαπανών σίτισης.

Λαμβάνοντας υπόψη το γενικό κόστος διατροφής, τις αυξημένες τιμές βασικών ειδών και το γεγονός ότι το ποσό των €7 ημερησίως καλύπτει το σύνολο των καθημερινών γευμάτων και ενδιάμεσων σνακ ενός παιδιού 13 ετών, δεν δύναμαι να θεωρήσω το ποσό των €210 μηνιαίως ως υπερβολικό. Αντιθέτως, το κρίνω εύλογο και αναγκαίο για την επαρκή και ισορροπημένη σίτιση της ανήλικης Α., και ως εκ τούτου το αποδέχομαι.

 

8. Ένδυση/Υπόδηση

 

Για την ένδυση και υπόδηση, η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι η ανήλικη Α. χρειάζεται το ποσό των €100 μηνιαίως, ήτοι €1.200 ετησίως, το οποίο κατανέμεται σε τρεις κύριες χρονικές περιόδους: τον Σεπτέμβριο, οπότε περιλαμβάνονται και οι δαπάνες για τη σχολική ένδυση, τον Δεκέμβριο και την περίοδο πριν την έναρξη του θέρους. Προς τεκμηρίωση των ισχυρισμών της, η Αιτήτρια επισυνάπτει, ως Τεκμήριο 5 στη συμπληρωματική έγγραφη μαρτυρία της, ενδεικτικά σχετικές αποδείξεις αγοράς. Αντιθέτως, ο Καθ’ου η αίτηση υποστηρίζει ότι οι σχετικές ανάγκες της ανήλικης περιορίζονται στο ποσό των €50 μηνιαίως, χαρακτηρίζοντας ως υπερβολικό το αιτούμενο ποσό. Προς ενίσχυση της θέσης του, επικαλείται το γεγονός ότι η ανήλικη φοιτά σε ιδιωτικό σχολείο, στο οποίο υφίσταται συγκεκριμένη σχολική στολή, την οποία φορά καθ’ όλη τη διάρκεια της σχολικής ημέρας έως και τις απογευματινές ώρες, με αποτέλεσμα, κατά τον ισχυρισμό του, να μην απαιτείται χρήση άλλων ειδών ένδυσης κατά τις καθημερινές ημέρες.

 

Επαναλαμβάνω και υπογραμμίζω το προφανές οξύμωρο της θέσης του Καθ’ου η αίτηση, ο οποίος, αφενός, ισχυρίζεται ότι δεν υπέχει υποχρέωση καταβολής οποιουδήποτε ποσού έναντι των διδάκτρων των ανηλίκων και, αφετέρου, επικαλείται τη φοίτηση τους σε ιδιωτικό σχολείο ως επιχείρημα προς μείωση του κόστους ένδυσης και υπόδησης τους. Επισημαίνω περαιτέρω ότι και για την στολή του δημόσιου σχολείου υπάρχει κόστος, δεν είναι δωρεάν, στοιχείο το οποίο ο Καθ’ου η αίτηση παραλείπει να συνυπολογίσει στην επιχειρηματολογία του.

 

Κρίνω ως εύλογο και απολύτως δικαιολογημένο το ποσό των €100, το οποίο η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι απαιτείται για την κάλυψη των αναγκών της συγκεκριμένης κατηγορίας εξόδων. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως υπερβολικό το ποσό των €1.200 ετησίως για κάλυψη των αναγκών ένδυσης και υπόδησης λαμβανομένων υπόψη των σύγχρονων συνθηκών διαβίωσης και των πραγματικών αναγκών ενός ανηλίκου. Στο εν λόγω ποσό περιλαμβάνονται και οι δαπάνες που αφορούν τη σχολική ένδυση και υπόδηση, οι οποίες συνιστούν αναγκαία και αναπόφευκτη επιβάρυνση, ανεξαρτήτως του εάν το τέκνο φοιτά σε δημόσιο ή ιδιωτικό εκπαιδευτικό ίδρυμα, καθόσον οι σχετικές ανάγκες υφίστανται σε κάθε περίπτωση.

 

9. Τηλέφωνο

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για την κάλυψη των αναγκών της συγκεκριμένης κατηγορίας απαιτείται το ποσό των €30 μηνιαίως. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε επαρκής μαρτυρία εκ μέρους της προς τεκμηρίωση του εν λόγω ισχυρισμού. Αντιθέτως, ο Καθ’ ου η αίτηση αμφισβήτησε το αιτούμενο ποσό και υποστήριξε ότι η σύνδεση τύπου “so easy” του κινητού τηλεφώνου της ανήλικης Α., την οποία ο ίδιος διευθέτησε, ανέρχεται στο ποσό των €10 μηνιαίως και όχι στα €30, ως προβάλλεται από την Αιτήτρια.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ισχυρισμός του Καθ’ου η αίτηση παρέμεινε αναντίλεκτος, καθώς και συνεκτιμώντας την ηλικία της ανήλικης και τις συνήθεις ανάγκες επικοινωνίας που απορρέουν εξ αυτής, αποδέχομαι τη θέση του ως προς το ύψος της σχετικής δαπάνης και κρίνω ως εύλογο το ποσό των €10 μηνιαίως για την κάλυψη της εν λόγω ανάγκης, αντί του αιτούμενου ποσού των €30.

 

10. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και φροντίδα

 

Σύμφωνα με την Αιτήτρια οι δαπάνες για ιατροφαρμακευτική φροντίδα και περίθαλψη της ανήλικης Α. συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών παιδιάτρου και οδοντιάτρου ανέρχονται στα €50 μηνιαίως. Επισημαίνω ότι ελλείπει μαρτυρία από πλευράς της η οποία να υποστηρίζει τον ισχυρισμό της.

 

Επισημαίνω ότι πέραν της γενικότητας που περιβάλλει την εν λόγω αξίωση της Αιτήτριας, από τη μαρτυρία της τίποτα δεν παρουσίασε που να ενισχύει την άποψη ότι τα όποια ενδεχομένως ιατρικά έξοδα προκύψουν, δεν μπορούν να καλυφθούν από το Γενικό Σύστημα Υγείας (ΓΕΣΥ) το οποίο είναι σε ισχύ από την 01/06/2019.

 

Επισημαίνω ότι η Αιτήτρια στην μαρτυρία της δεν κάνει λόγο για κάποιο πρόβλημα υγείας το οποίο αντιμετωπίζει η ανήλικη, το οποίο να δικαιολογεί αυτό το μηναίο κόστος και το κυριότερο απουσιάζει πλήρως μαρτυρία γιατί δεν μπορούν να καλυφθούν από το Γεσύ, πόσο δε μάλλον όταν η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι απαιτείται το ποσό των €50 σε μηνιαία βάση.

 

Λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη ότι το Γεσυ δεν καλύπτει το σύνολο των ιατρικών εξόδων και ακόμη και για τους γιατρούς που εντάσσονται σε αυτό πρέπει να καταβάλλεται ένα συμβολικό αντίτιμο θα επιδικάσω το ποσό των €20 μηνιαίως για αυτήν την κατηγορία εξόδων, λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη την ηλικία του ανήλικου, την κοινή λογική, την πείρα της ζωής και όλους τους παράγοντες που συνυπολογίζονται όταν το δικαστήριο αποφασίζει ζητήματα διατροφής ανηλίκων.

 

Σημειώνω, τέλος, ότι η θέση του Καθ’ ου η αίτηση, σύμφωνα με την οποία το σχετικό κόστος ανέρχεται μόλις στο ποσό των €5 μηνιαίως, κρίνεται ως εκτός εύλογου και ρεαλιστικού πλαισίου.

 

11. Διακίνηση

 

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για την κάλυψη των αναγκών της συγκεκριμένης κατηγορίας απαιτείται το ποσό των €40. Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αμφισβήτησε το εν λόγω ποσό, ούτε προέβαλε οποιαδήποτε αντίθετη θέση ή σχετική αναφορά επ’ αυτού.

 

Υπό τα δεδομένα αυτά, κρίνω το αιτούμενο ποσό των €40 μηνιαίως ως εύλογο και δικαιολογημένο για τα έξοδα της κατηγορίας αυτής, το οποίο, μάλιστα, δύναται να χαρακτηριστεί και ως συντηρητικό, λαμβανομένης υπόψη της υφιστάμενης αύξησης των τιμών των καυσίμων και του γενικότερου κόστους μετακίνησης.

 

12.Ψυχαγωγία

 

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για την κάλυψη των αναγκών της παρούσας κατηγορίας απαιτείται τουλάχιστον το ποσό των €40 μηνιαίως, το οποίο αφορά δαπάνες για δώρα γενεθλίων, παιχνίδια και εξόδους σε εμπορικά κέντρα. Ο Καθ’ ου η αίτηση αντιτείνει ότι ο ίδιος καλύπτει τις εν λόγω ανάγκες κατά τον χρόνο που η ανήλικη ευρίσκεται μαζί του και θεωρεί άδικο να συνεισφέρει σε σχετικό ποσό το οποίο, κατά τον ισχυρισμό του, θα δαπανά η Αιτήτρια, ενώ παράλληλα θα επωμίζεται και ο ίδιος επιπρόσθετο κόστος για τον ίδιο σκοπό.

 

Επισημαίνεται ότι το Δικαστήριο, στο παρόν στάδιο, καταγράφει και αξιολογεί τα εύλογα μηνιαία έξοδα της ανήλικης, προβαίνοντας σε ανάλυση των αναγκών της ανά κατηγορία δαπάνης, χωρίς να επιμερίζει ακόμη τη συνεισφορά εκάστου διαδίκου. Η τυχόν πρόθεση οποιουδήποτε γονέα να προσφέρει πέραν των καθορισμένων αναγκών αποτελεί προσωπική του επιλογή και δεν δύναται να λειτουργήσει απομειωτικά ως προς την αντικειμενική αποτίμηση των εύλογων εξόδων του τέκνου.

Επαναλαμβάνω δε ότι παρέμεινε κατ’ ουσίαν αναντίλεκτη η θέση της Αιτήτριας ότι, παρά την ύπαρξη διατάγματος γονικής μέριμνας με το οποίο ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας του Καθ’ ου η αίτηση, το προβλεπόμενο πρόγραμμα δεν τηρείται κατ’ επιλογήν του, συνεπώς τα όποια έξοδα έχει ο Καθ’ου η αίτηση όταν οι ανήλικες είναι μαζί του είναι εκ των πραγμάτων ελάχιστα.

Περαιτέρω παραπέμπω στην απόφαση Δευτερoβάθμιoυ Οικoγεvειακoύ Δικαστηρίου (όπως ήταν τότε) ΡΟΥΣΟΥΝΙΔΗΣ v. ΠΑΝΑΓΗ ΡΟΥΣΟΥΝΙΔΟΥ, Έφεση Αρ. 25/2019, 15/12/2021, όπου επισημάνθηκαν τα ακόλουθα:

 

«Τα έξοδα των παιδιών πληρώvovται από τον γovέα με τov oπoίo τα παιδιά διαμέvoυv και o άλλος γovέας δεν απαλλάσσεται της υποχρέωσης συvεισφoράς του σε αυτά επειδή επιθυμεί, κατά την επικoιvωvία του με το παιδί του ή σε οποιοδήποτε χρόvo, να του προσφέρει, είτε αγoράζovτας του κάπoιo είδος, είτε πρoσφέρovτας του αναψυχή.  Αυτά πρoσφέρovται oικειoθελώς και το παιδί τα απoλαμβάvει επιπλέov των αvαγκώv του, όπως καθoρίζovται στη δικαστική απόφαση.  Από την άλλη, τα έξοδα διατροφής του παιδιού κατά τις ημέρες που διαμένει με τον υπόχρεο για καταβολή διατροφής γovέα μπoρoύv vα συvυπoλoγιστoύv.[1]  Κατά κύριο λόγο στις περιπτώσεις όπου υπάρχει ιδιαίτερo oικovoμικό πρόβλημα».

 

Περαιτέρω, παρότι η Αιτήτρια περιορίστηκε στην καταγραφή των εν λόγω δαπανών στον σχετικό πίνακα εξόδων, η ανάγκη για ψυχαγωγία και κοινωνικοποίηση συνιστά ουσιώδες στοιχείο της ανάπτυξης ενός παιδιού και εμπίπτει σαφώς στο πλαίσιο των αναγκών διατροφής του. Η ψυχαγωγία παρέχει στα παιδιά αναγκαίο χρόνο χαλάρωσης και λειτουργεί ως μηχανισμός αποφόρτισης από τη ρουτίνα της καθημερινότητας, ενώ οι δραστηριότητες και το παιχνίδι ενισχύουν την ανάπτυξη της ανεξαρτησίας, της αυτοεκτίμησης και της δημιουργικότητας, συμβάλλοντας στην υγιή διοχέτευση της ενέργειας τους.

Υπό τα δεδομένα αυτά, κρίνω το ποσό των €40 μηνιαίως ως εύλογο για την κάλυψη των αναγκών της κατηγορίας αυτής, το οποίο μάλιστα δύναται να χαρακτηριστεί και ως συντηρητικό, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας της ανήλικης.

13. Χαρτζιλίκι σχολείου

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι το αναγκαίο χαρτζιλίκι για την ανήλικη Α. κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους ανέρχεται σε €49,50 μηνιαίως, υπολογιζόμενο βάσει της μαθηματικής εξίσωσης: 22 ημέρες × €3 × 9 μήνες ÷ 12 μήνες. Αντιθέτως, ο Καθ’ ου η αίτηση υποστήριξε ότι το ποσό των €3 ημερησίως, όπως ισχυρίζεται η Αιτήτρια, είναι υπερβολικό, δεδομένου ότι πριν από τη διάσταση το πρόγευμα της ανήλικης προετοιμάζονταν στο σπίτι. Επιπλέον, ανέφερε ότι πριν από τη διάσταση χορηγούνταν στην Α. €10 εβδομαδιαίως ως χαρτζιλίκι, ποσό το οποίο, κατά τον ισχυρισμό του, ουδέποτε δαπανήθηκε.

Επισημαίνω ότι το χαρτζιλίκι αποτελεί αναγκαίο και εύλογο έξοδο για ένα παιδί ηλικίας 13 ετών, δεδομένου ότι εξυπηρετεί βασικές ανάγκες αυτονομίας και διαχείρισης προσωπικών δαπανών, καθώς και συμμετοχής σε κοινωνικές δραστηριότητες με συνομηλίκους. Επιπλέον, ακόμη και αν γίνει δεκτή η γενική παρατήρηση του Καθ’ ου η αίτηση ότι το ποσό των €3 ημερησίως μπορεί να θεωρηθεί υψηλό, ο ισχυρισμός του ότι πριν από τη διάσταση (δυο χρόνια προηγουμένως), έδιναν στην ανήλικη το ποσό των €10 εβδομαδιαίως, δηλαδή περίπου €40 μηνιαίως αποδεικνύει ότι, σύμφωνα με τις προηγούμενες συνήθειες και ανάγκες της Α., ένα μηνιαίο χαρτζιλίκι της τάξεως των €40–50 δεν μπορεί να θεωρηθεί υπερβολικό. Αντίθετα, επιβεβαιώνει ότι το ποσό που προτείνει η Αιτήτρια (€49,50 μηνιαίως) είναι εύλογο και συνάδει με τις ανάγκες ενός παιδιού αυτής της ηλικίας.

Κρίνω επομένως εύλογο το ποσό των €49,50 μηνιαίως για τις ανάγκες αυτού του εξόδου.

14.Έξοδα Super Market/ Έξοδα προσωπική υγιεινής και καλλωπισμού

Μολονότι η Αιτήτρια παρουσιάζει τα έξοδα Super Market και Προσωπικής υγιεινής και καλλωπισμού ως διακριτές κατηγορίες, κρίνω σκόπιμο να τα εξετάσω μαζί, καθότι εκ των πραγμάτων αφορούν, σε μεγάλο βαθμό, παρεμφερή και αλληλοεπικαλυπτόμενα έξοδα καθημερινής υγιεινής και καθαριότητας.

Ειδικότερα, σύμφωνα με την Αιτήτρια, οι δαπάνες που αφορούν αγορές από το super market και αναλογούν στην ανήλικη Α. ανέρχονται σε €20 μηνιαίως και περιλαμβάνουν είδη καθαριότητας, χαρτί υγείας και εν γένει αναλώσιμα προϊόντα που είναι αναγκαία για την ευημερία της. Το εν λόγω ποσό δεν αμφισβητήθηκε από τον Καθ’ ου η αίτηση, ο οποίος δεν προέβαλε οποιαδήποτε αντίθετη θέση επ’ αυτού. Υπό τα δεδομένα αυτά, το ποσό των €20 μηνιαίως κρίνεται εύλογο, καθότι καλύπτει βασικά και αναγκαία προϊόντα καθημερινής χρήσης, τα οποία δεν συνιστούν πολυτέλεια αλλά αναγκαίο στοιχείο της υγιεινής και φροντίδας της ανήλικης.

Αναφορικά με τα έξοδα προσωπικής υγιεινής και καλλωπισμού, η Αιτήτρια τα προσδιορίζει επίσης στο ποσό των €20 μηνιαίως, περιλαμβάνοντας σε αυτά είδη όπως σαπούνια, σαμπουάν, κρέμες και λοιπά προϊόντα προσωπικής φροντίδας. Ο Καθ’ου η αίτηση, αντιθέτως, υποστήριξε ότι το ποσό αυτό είναι υπερβολικό και ότι δεν συνιστά σταθερή μηνιαία δαπάνη, εισηγούμενος ότι δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα €5 μηνιαίως.

Επισημαίνω ότι ελλείπει μαρτυρία από πλευράς της Αιτήτριας η οποία να υποστηρίζει τον ισχυρισμό της ότι απαιτείται το ποσό των €20 μηνιαίως για αυτήν την κατηγορία εξόδων. Ωστόσο η ανάγκη για προσωπική υγιεινή και καλλωπισμό αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής φροντίδας και ευημερίας ενός παιδιού. Τα αναγκαία είδη καθαριότητας, όπως σαπούνια, κρέμες, σαμπουάν και προϊόντα προσωπικής υγιεινής, είναι απαραίτητα για την καλή υγεία του παιδιού, την προληπτική φροντίδα του σώματος και την ανάπτυξη καλών συνηθειών από την παιδική ηλικία.

Το ποσό που ισχυρίζεται η Αιτήτρια κρίνεται υπερβολικό, καθώς μπορεί να περιλαμβάνει προϊόντα ή υπηρεσίες που δεν είναι απολύτως αναγκαία κάθε μήνα ή δεν απαιτούν το συγκεκριμένο ύψος δαπάνης. Από την άλλη πλευρά, το ποσό που ισχυρίζεται ο Καθ’ου η αίτηση για την κάλυψη αυτών των δαπανών είναι εξαιρετικά χαμηλό, καθώς δεν είναι ρεαλιστικό να καλυφθούν οι βασικές ανάγκες προσωπικής υγιεινής ενός παιδιού με τόσο περιορισμένο ποσό, ακόμη και αν υιοθετηθεί μια συντηρητική προσέγγιση για την επιλογή προϊόντων.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι μέρος των προϊόντων προσωπικής υγιεινής και καθαριότητας προμηθεύεται συνήθως μέσω αγορών από το super market, με αποτέλεσμα να υφίσταται ουσιώδης αλληλοεπικάλυψη μεταξύ των δύο κατηγοριών, κρίνω ότι το ποσό των €10 μηνιαίως για έξοδα προσωπικής υγιεινής και καλλωπισμού είναι εύλογο και αναγκαίο.

Συνεκτιμώντας, τέλος, το ποσό των €20 μηνιαίως για αγορές από το super market και το ποσό των €10 μηνιαίως για έξοδα προσωπικής υγιεινής και καλλωπισμού, και λαμβάνοντας υπόψη τη μεταξύ τους συνάφεια, καταλήγω ότι ένα συνολικό ποσό ύψους €30 μηνιαίως αντανακλά εύλογα και ρεαλιστικά το πραγματικό κόστος των σχετικών αναγκών της ανήλικης, διασφαλίζοντας παράλληλα μια ισορροπημένη και συνετή αποτίμηση των εν λόγω δαπανών.

15. Γραφική Ύλη και Σχολικά Βοηθήματα

Σύμφωνα με την Αιτήτρια, οι δαπάνες για γραφική ύλη και σχολικά βοηθήματα ανέρχονται σε €12,50 μηνιαίως, υπολογιζόμενες βάσει της μαθηματικής εξίσωσης: €15 × 10 μήνες ÷ 12 μήνες. Προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού της, η Αιτήτρια επισυνάπτει, ως Τεκμήριο 4 στη συμπληρωματική έγγραφη μαρτυρία της, ενδεικτικές αποδείξεις αγοράς.

Ο Καθ’ου η αίτηση δεν αμφισβήτησε το εν λόγω ποσό, ούτε προέβαλε οποιαδήποτε αντίθετη θέση ή σχετική αναφορά επ’ αυτού.

Κρίνω το ποσό των €12,50 μηνιαίως ως εύλογο και επαρκές για την κάλυψη των αναγκών γραφικής ύλης και σχολικών βοηθημάτων της ανήλικης. Αυτά τα προϊόντα είναι απαραίτητα για τη σωστή εκτέλεση των σχολικών υποχρεώσεων και δεν αποτελούν πολυτέλεια, αλλά βασική δαπάνη εκπαίδευσης.

16. Απρόβλεπτα έξοδα

Σύμφωνα με την Αιτήτρια, οι δαπάνες για απρόβλεπτα έξοδα της ανήλικης Α. ανέρχονται σε €10 μηνιαίως και αφορούν συμμετοχή σε εράνους, σχολικές εκδρομές, αγορές μικροαντικειμένων και γενικά δαπάνες που δεν μπορούν να προβλεφθούν με ακρίβεια, αλλά συνιστούν πραγματική ανάγκη για την ανήλικη.

Ο Καθ’ου η αίτηση υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να επιδικασθεί οποιοδήποτε ποσό για αυτήν την κατηγορία, καθώς, κατά την άποψη του, δεν είναι δίκαιο να χορηγηθεί επιπρόσθετο κονδύλι για δαπάνες που ενδεχομένως προκύψουν εκτός των καταγεγραμμένων κατηγοριών. Επισημαίνει δε ότι αν τυχόν επιδικαστεί κάποιο ποσό για αυτήν την κατηγορία δεν πρέπει να ξεπερνά τα €3 μηνιαίως.

Επισημαίνω ότι τα απρόβλεπτα έξοδα αποτελούν πραγματική και αναγκαία δαπάνη για ένα παιδί, καθώς καλύπτουν γεγονότα και ανάγκες που δεν μπορούν να προϋπολογιστούν εκ των προτέρων, όπως η συμμετοχή σε σχολικές δραστηριότητες ή κοινωνικά γεγονότα που ενισχύουν τη συμμετοχή και την κοινωνικοποίηση της ανήλικης. Το ποσό των €10 μηνιαίως κρίνεται εύλογο, καθώς ανταποκρίνεται σε μικρές αλλά ουσιαστικές ανάγκες της καθημερινότητας της Α., ενώ το ποσό των €3 που προτείνει ο Καθ’ ου η αίτηση είναι εξαιρετικά περιοριστικό και δεν καλύπτει ρεαλιστικά τις βασικές απρόβλεπτες ανάγκες ενός παιδιού σχολικής ηλικίας.

Συνεπώς, το ποσό των €10 μηνιαίως θεωρείται εύλογο και αναγκαίο για την κάλυψη της κατηγορίας αυτής.

17. Έξοδα διακοπών

Σύμφωνα με την Αιτήτρια, οι δαπάνες για διακοπές ανέρχονται σε €20 μηνιαίως και αφορούν την περίοδο των διακοπών, περιλαμβάνοντας έξοδα διαμονής, εκδρομές, εισιτήρια εισόδου σε αρχαιολογικούς ή άλλους χώρους, όπως ενυδρεία, και συναφή κόστη.

Ο Καθ’ ου η αίτηση δεν αμφισβητεί το ύψος του ποσού, ωστόσο υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη για επιδίκαση, καθώς θεωρεί ότι τα έξοδα διακοπών θα καλύπτονται από τον ίδιο κατά τις ημέρες που ασκεί το δικαίωμά του επικοινωνίας με τα ανήλικα, και αντιστοίχως η Αιτήτρια θα επωμίζεται τα έξοδα όταν εκείνη θα πηγαίνει διακοπές μαζί τους.

Επισημαίνεται ότι η ανάγκη διακοπών αποτελεί στοιχείο των αναγκών διατροφής και ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης των ανηλίκων και δεν συνιστά πολυτέλεια. Ωστόσο, ο γονέας που επιθυμεί να παίρνει τα παιδιά σε διακοπές οφείλει να επωμίζεται τα σχετικά έξοδα. Στην προκειμένη όμως περίπτωση, δεν έχει τεθεί από τον Καθ’ ου η αίτηση οποιοδήποτε στοιχείο που να αποδεικνύει ότι καλύπτει αυτήν την ανάγκη. Αντιθέτως, παρέμεινε αναντίλεκτη η θέση της Αιτήτριας ότι, παρά την ύπαρξη διατάγματος γονικής μέριμνας με το οποίο ρυθμίστηκε το δικαίωμα επικοινωνίας, το προβλεπόμενο πρόγραμμα δεν τηρείται κατ’ επιλογήν του. Κατά συνέπεια, η θέση του Καθ’ ου η αίτηση ότι επωμίζεται έξοδα διακοπών καθίσταται αστήρικτη.

Επομένως, κρίνεται εύλογο και αποδεκτό το ποσό των €20 μηνιαίως, όπως ισχυρίζεται η Αιτήτρια, για την κάλυψη των αναγκών αυτής της κατηγορίας εξόδων.

Συνακόλουθα, τα συνολικά έξοδα της ανήλικης Α. ανέρχονται μηνιαίως στο ποσό των €1.505,50.

 

Εξοδολόγιο ανήλικης Ο.Γ.

 

Αναλογία ενοικίου/ έξοδα ηλεκτρικού ρεύματος/νερού/θέρμανσης/ψύξης/ ένδυση και υπόδηση/ ψυχαγωγία/ ιατροφαρμακευτική περίθαλψη/ έξοδα διακίνησης/ είδη προσωπικής υγιεινής/ απρόβλεπτα έξοδα/ έξοδα διακοπών/ έξοδα super market

Επισημαίνεται ότι τα όσα έχουν ήδη εκτεθεί αναφορικά με την ανήλικη Α., καθώς και τα ευρήματα στα οποία κατέληξα σε σχέση με τα μηνιαία έξοδα που την αφορούν, τυγχάνουν εφαρμογής, κατ’ αναλογίαν, και ως προς την ανήλικη Ο. σε σχέση με τα ακόλουθα: αναλογία ενοικίου (€212,50), έξοδα ηλεκτρικού ρεύματος/νερού/θέρμανσης/ψύξης (€40), ένδυση και υπόδηση (€100), ψυχαγωγία (€40), ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (€20), έξοδα διακίνησης (€40), είδη προσωπικής υγιεινής (€10), απρόβλεπτα έξοδα (€10), έξοδα διακοπών (€20) και έξοδα super market (€20), κρίνονται ως εύλογα, αναγκαία και αντιστοίχως ισχύοντα και για την ανήλικη Ο. Το συνολικό ποσό για τις πιο πάνω κατηγορίες εξόδων ανέρχεται στα €512,50 μηνιαίως.

Δίδακτρα ιδιωτικού σχολείου

Όπως ήδη ανέφερα ανωτέρω, αποδέχομαι τη θέση της Αιτήτριας ότι το μηνιαίο κόστος διδάκτρων για την ανήλικη Ο. ανέρχεται στο ποσό των €308,58, ήτοι στρογγυλοποιούμενο σε €309 μηνιαίως. Στο εν λόγω ποσό περιλαμβάνονται η προκαταβολή, τα δίδακτρα, η απογευματινή απασχόληση, καθώς και η παροχή σίτισης προς την ανήλικη, για την περίοδο από Σεπτέμβριο 2025 έως Ιούνιο 2026. Σχετικό είναι το Τεκμήριο 19  στην έγγραφη μαρτυρία της Αιτήτριας όπου εμφαίνεται ότι το σύνολο των ετησίων διδάκτρων του Ιδιωτικού Σχολείου Terra Santa είναι €3.703. (€3.703 ÷12=€309 μηνιαίως).

Περαιτέρω, για το σχολικό έτος 2024–2025, το συνολικό ετήσιο κόστος φοίτησης της ανήλικης στο ίδιο νηπιαγωγείο, περιλαμβανομένων της προκαταβολής, των διδάκτρων, της απογευματινής απασχόλησης και της παροχής σίτισης, ανήλθε στο ποσό των €3.693 (€3.693÷12=€307,75 ήτοι €308 μηνιαίως). ως προκύπτει από το Τεκμήριο 21 της έγγραφης μαρτυρίας της Αιτήτριας.

Σίτιση και παιδικό γάλα

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι για την κάλυψη των αναγκών σίτισης της ανήλικης Ο. απαιτείται το ποσό των €120 μηνιαίως, ήτοι €4 ημερησίως (€120 ÷ 30 ημέρες), το οποίο καλύπτει πρόγευμα, μεσημβρινό γεύμα (όπου δεν παρέχεται από το σχολείο), δείπνο και ενδιάμεσα γεύματα, περιλαμβανομένων βασικών και αναγκαίων ειδών διατροφής, όπως κρέας, ψάρι, φρούτα κ.λπ. Περαιτέρω, αιτείται το ποσό των €40 μηνιαίως για παιδικό γάλα, ανεβάζοντας το συνολικό κονδύλι στα €160.

Ο Καθ’ου η αίτηση προβάλλει ότι το σχετικό ποσό δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα €60 για σίτιση και €20 για γάλα, ήτοι συνολικά €80 μηνιαίως.

Ο Καθ’ ου η αίτηση επαναλαμβάνει, κατ’ ουσίαν, τα ίδια επιχειρήματα που προέβαλε και αναφορικά με την ανήλικη Α., επισημαίνοντας επιπροσθέτως ότι η ανήλικη εξακολουθεί να καταναλώνει γάλα. Στο πλαίσιο αυτό, υποστηρίζει ότι το εύλογο ποσό για την κάλυψη των αναγκών σίτισής της δεν δύναται να υπερβαίνει τα €60 μηνιαίως, πλέον του ποσού των €20 για γάλα, ήτοι συνολικά €80 μηνιαίως.

Κρίνω ότι το αιτούμενο ποσό των €120 είναι εύλογο, αναλογικό και σύμφωνο με την κοινή πείρα και λογική, λαμβανομένης υπόψη της ηλικίας της ανήλικης, των διατροφικών αναγκών ενός παιδιού αυτής της ηλικίας καθώς και των τιμών στα βασικά καταναλωτικά αγαθά.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, κατά τις σχολικές ημέρες, το μεσημβρινό γεύμα της ανήλικης Ο. περιλαμβάνεται στα καταβαλλόμενα δίδακτρα του Ιδιωτικού Σχολείου Terra Santa, στοιχείο το οποίο έχει ήδη συνεκτιμηθεί και συντελεί στη διαμόρφωση του ποσού των €120 ως συνολικού μηνιαίου κόστους σίτισης. Ως εκ τούτου, το αιτούμενο ποσό δεν εμφανίζεται διογκωμένο, αλλά αντιθέτως προσαρμοσμένο προς τα κάτω, ακριβώς λόγω της παροχής του σχολικού γεύματος.

Αντιθέτως, ο Καθ’ ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι οι μηνιαίες ανάγκες σίτισης της ανήλικης περιορίζονται στο ποσό των €60, επικαλούμενος ότι η ανήλικη γευματίζει καθημερινά στο σχολείο και ότι το σχετικό κόστος περιλαμβάνεται στα δίδακτρα.

Η θέση αυτή κρίνεται αυθαίρετη και ανεπαρκώς τεκμηριωμένη, ενώ επιπροσθέτως παρουσιάζει πρόδηλη αντίφαση. Και τούτο διότι ο ίδιος ο Καθ’ ου η αίτηση, αφενός, υποστηρίζει ότι το κονδύλι των διδάκτρων δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, ισχυριζόμενος ότι η εγγραφή της ανήλικης στο ιδιωτικό σχολείο έλαβε χώρα χωρίς τη συγκατάθεση του, αφετέρου δε επικαλείται τα ίδια αυτά δίδακτρα, προκειμένου να θεμελιώσει τη μείωση του κονδυλίου σίτισης.

Επισημαίνω ότι η σίτιση ενός ανηλίκου δεν εξαντλείται στο μεσημβρινό γεύμα των σχολικών ημερών. Η ανήλικη χρήζει διατροφής κατά τις πρωινές και βραδινές ώρες, κατά τα Σαββατοκύριακα, καθώς και κατά τις περιόδους σχολικών διακοπών, οπότε δεν παρέχεται σίτιση από το σχολείο.

Κατά συνέπεια, η προσπάθεια περιορισμού του κονδυλίου σίτισης  από τον Καθ’ου η αίτηση στο ποσό των €80 μηνιαίως (€60 για την σίτιση και €20 για το παιδικό γάλα) κρίνεται μη ρεαλιστική, αποσπασματική και προσανατολισμένη αποκλειστικά στη μείωση της συνεισφοράς του, χωρίς ουσιαστική και αντικειμενική αποτίμηση των πραγματικών αναγκών της ανήλικης.

Ως προς το γάλα, επισημαίνεται ότι κατά τον χρόνο καταχώρισης της αίτησης η ανήλικη ήταν δύο (2) ετών, ηλικία κατά την οποία η κατανάλωση παιδικού γάλακτος αποτελεί ουσιώδες και βασικό στοιχείο της διατροφής της. Σήμερα, σε ηλικία τριών ετών και οκτώ μηνών, είναι εύλογο ότι η ανάγκη αυτή σιγά σιγά να μειώνεται. Ως εκ τούτου, συμφωνώ εν μέρει με τον Καθ’ ου ότι το σχετικό κονδύλι δεν δύναται να παραμείνει στο ύψος που αρχικώς αιτείται η Αιτήτρια.

Σταθμίζοντας τα ανωτέρω, κρίνω εύλογο να περιοριστεί το κονδύλι του γάλακτος, χωρίς όμως να υποβαθμιστεί πλήρως η σχετική ανάγκη. Κατά συνέπεια, καθορίζω το συνολικό ποσό για σίτιση, περιλαμβανομένου του γάλακτος, στα €140 μηνιαίως, ως ανταποκρινόμενο στις πραγματικές ανάγκες της ανήλικης.

Επομένως, τα συνολικά έξοδα της ανήλικης Ο. ανέρχονται μηνιαίως στο ποσό των €961,50.

Συνακόλουθα, τα συνολικά έξοδα και των δυο παιδιών ανέρχονται μηνιαίως στο ποσό των €2.467 (€1.505,50 για την ανήλικη Α.Γ. και €961,50 για την ανήλικη Ο.Γ.).

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω στα παραδεκτά γεγονότα, η Αιτήτρια λαμβάνει επίδομα τέκνου. Σύμφωνα με τη νομολογία, το επίδομα τέκνου αφαιρείται από τα έξοδα των ανηλίκων, καθότι δεν θεωρείται εισόδημα των γονέων, αλλά προορίζεται αποκλειστικά για την εξασφάλιση και διατήρηση μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης των ανηλίκων μελών της οικογένειας. Παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα από την απόφαση Έφεση Αρ. 22/2019, Μάρκου ν. Kuzichava Μάρκου, ημερ. 24/06/2021:

‘‘Αρκούμαστε να σημειώσουμε ότι καθ' όσον αφορά το επίδομα τέκνου υπάρχει και νεότερη νομολογία, ότι δικαιούχος του επιδόματος τέκνου είναι η οικογένεια και αυτό δεν αποτελεί εισόδημα των γονέων και ότι εφόσον παραχωρηθεί, προορίζεται, αποκλειστικά, για την εξασφάλιση και τη διατήρηση μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης των παιδιών της οικογένειας (Εθνική Ασφαλιστική (Κύπρου) Λτδ ν. Δημητρίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2021:A52, Πολ. Έφ. Αρ.136/2013, ημερ.28.2.2021, ECLI:CY:AD:2021:A52)’’.

Συνεπώς από το ποσό των €2.467 (€1.505,50 για την ανήλικη Α.Γ. και €961,50 για την ανήλικη Ο.Γ.) που αποτελεί εύρημα μου ότι ανέρχονται τα συνολικά μηνιαία έξοδα των ανηλίκων θα αφαιρεθεί το ποσό των €54,58 (€55) ήτοι €27,50 έκαστη ανήλικη που αντιστοιχεί στο επίδομα τέκνου. Επομένως, το τελικό ποσό των μηνιαίων εξόδων των ανηλίκων διαμορφώνεται στα €2.412, εκ των οποίων €1.438 αφορά την ανήλικη Α.Γ. και €934 αφορά την ανήλικη Ο.Γ. Διευκρινίζω ότι για σκοπούς υπολογισμού έλαβα υπόψη μου το ποσό του επιδόματος τέκνου που καταβλήθηκε στην Αιτήτρια για το έτος 2025, δεδομένου ότι η αίτηση καταχωρήθηκε τον Αύγουστο του 2024. Σημειώνεται ότι η διαφορά μεταξύ του ποσού του επιδόματος τέκνου για το έτος 2024 (€53,58 μηνιαίως) και το ποσό για το έτος 2025 (€54,58 μηνιαίως) είναι αμελητέα και ανέρχεται σε €1 μηνιαίως.

Περαιτέρω διευκρινίζεται ότι τα μηνιαία έξοδα της ανήλικης Α. για το σχολικό έτος 2024–2025 ανέρχονταν στο ποσό των €1.392,50, καθότι τα ετήσια δίδακτρα κατά το εν λόγω σχολικό έτος ήταν χαμηλότερα, όπως ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω (υπό  σημείο 1 του εξοδολόγιου της ανήλικης Α.), σε σχέση με τα δίδακτρα του ιδιωτικού σχολείου. Ως εκ τούτου, μετά την αφαίρεση του ποσού των €27,50 που αντιστοιχεί στο επίδομα τέκνου, τα καθαρά μηνιαία έξοδα της ανήλικης Α. για το χρονικό διάστημα από την καταχώριση της αίτησης, ήτοι από τον Αύγουστο του 2024 έως και τον Αύγουστο του 2025, ανέρχονταν στο ποσό των €1.364,50.

Πριν προχωρήσω στην εξέταση των οικονομικών δυνατοτήτων των διαδίκων, κρίνω σκόπιμο να εξετάσω τα έξοδα τα οποία ο Καθ’ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι κατέβαλε κατά το χρονικό διάστημα που μεσολάβησε από την καταχώριση της επίδικης αίτησης μέχρι και την έκδοση του προσωρινού διατάγματος διατροφής. Υπενθυμίζεται ότι το εν λόγω προσωρινό διάταγμα εκδόθηκε στις 20/12/2024, με το οποίο καθορίστηκε η προσωρινή συνεισφορά του Καθ’ ου η αίτηση στο ποσό των €800 μηνιαίως, αρχής γενομένης από την 01/12/2024 και όχι από την 1/08/2024, ημερομηνία κατά την οποία καταχωρήθηκε η υπό κρίση αίτηση. Το ζήτημα αυτό αφέθηκε να εξετασθεί στο παρόν στάδιο, κατά την ακρόαση της κυρίως αίτησης, όπου το Δικαστήριο καλείται να καταλήξει σε τελικά ευρήματα τόσο ως προς το ύψος του ποσού το οποίο ο Καθ’ ου η αίτηση θα υποχρεούται να καταβάλλει ως συνεισφορά για τη διατροφή των ανήλικων τέκνων του, όσο και ως προς τις καταβολές που ήδη πραγματοποιήθηκαν. Στο πλαίσιο αυτό θα ληφθούν υπόψη τόσο τα ποσά που καταβλήθηκαν δυνάμει του προσωρινού διατάγματος όσο και οι τυχόν καταβολές που φέρεται να έγιναν κατά το χρονικό διάστημα των τεσσάρων μηνών που προηγήθηκαν της έκδοσης του, ήτοι από τον Αύγουστο μέχρι και τον Νοέμβριο του 2024.

Σημειώνω ότι υπήρξε έντονη διαφωνία μεταξύ των μερών ως προς το ποιες εκ των καταβολών αυτών θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Εν προκειμένω, το Δικαστήριο καλείται να προσδιορίσει ποιες από τις καταβολές που επικαλείται ο Καθ’ου η αίτηση συνιστούν πράγματι συνεισφορά έναντι της εκ του νόμου υποχρέωσης του για διατροφή, ώστε να αφαιρεθούν από το ποσό της αναδρομικής διατροφής που ενδεχομένως θα επιδικασθεί για το χρονικό διάστημα από 01/08/2024, ημερομηνία καταχώρισης της αίτησης, μέχρι την 01/12/2024, ημερομηνία έναρξης ισχύος του προσωρινού διατάγματος.

Ποσά που δεν δύνανται να ληφθούν υπόψη

Το ποσό των €188,99 που φέρεται να καταβλήθηκε στις 16/07/2024 για αγορά υποδημάτων δεν μπορεί, σε κάθε περίπτωση, να ληφθεί υπόψη. Η εν λόγω δαπάνη αφορά χρόνο προγενέστερο της καταχώρισης της επίδικης αίτησης (01/08/2024) και, ως εκ τούτου, δεν εμπίπτει στο εξεταζόμενο χρονικό πλαίσιο για σκοπούς αναδρομικής διατροφής.

Ομοίως, το ποσό των €275 που καταβλήθηκε στη Ρωσική Πρεσβεία δεν συνιστά διατροφή. Αφενός, δεν αφορά τρέχουσες ανάγκες διαβίωσης των ανηλίκων, αλλά διοικητική διαδικασία, αφετέρου, κατά τον ίδιο τον ισχυρισμό του Καθ’ου η αίτηση, στο ποσό περιλαμβάνονταν και έξοδα που αφορούσαν την ίδια την Αιτήτρια. Δεν πρόκειται, συνεπώς, για στοχευμένη κάλυψη βασικών αναγκών των τέκνων, ώστε να μπορεί να αφαιρεθεί από τη διατροφή.

Επίσης δεν θα ληφθούν υπόψη οι αγορές σε είδος τις οποίες ο Καθ’ ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησε. Συγκεκριμένα, υποστήριξε ότι περί τα τέλη Αυγούστου η σύντροφος του πατέρα της Αιτήτριας, ενεργώντας κατ’ εντολήν του, προέβη στην αγορά γραφικής ύλης για την ανήλικη Α., καταβάλλοντας το ποσό των €166,16, το οποίο, κατά τους ισχυρισμούς του, της κατέβαλε ακολούθως ο ίδιος σε μετρητά. Περαιτέρω, επικαλέστηκε την αγορά ειδών ένδυσης για τα ανήλικα, καθώς και έξοδα ψυχαγωγίας ύψους €142,82, τα οποία φέρεται να προέκυψαν κατά τη διάρκεια εξόδου τους στο εμπορικό κέντρο στις 22/09/2024.

Στο σημείο αυτό κρίνω σκόπιμο να επισημάνω ότι η υποχρέωση διατροφής αποτελεί διαρκή, σταθερή και συστηματική υποχρέωση του γονέα. Δεν είναι δυνατόν κάθε μεμονωμένη αγορά ή πράξη στην οποία ένας γονέας επιλέγει να προβεί υπέρ των τέκνων του να αντιμετωπίζεται αυτομάτως ως ποσό αφαιρετέο από την υποχρέωση διατροφής. Είναι εύλογο και αναπόφευκτο ότι, κατά την άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του, ο Καθ’ου η αίτηση θα προβαίνει σε ορισμένες δαπάνες για την κάλυψη αναγκών που προκύπτουν κατά τον χρόνο αυτό. Τούτο δεν απορρέει μόνο από την ιδιότητα του ως γονέα, αλλά και ως έκφραση φυσικών αισθημάτων αγάπης και φροντίδας προς τα τέκνα του, ενώ συνήθως πραγματοποιείται εκούσια και κατόπιν δικής του πρωτοβουλίας.

 

Παράλληλα, είναι αδιαμφισβήτητο ότι σε καθημερινή βάση προκύπτουν και άλλα, απρόβλεπτα ή έκτακτα έξοδα, τα οποία δεν είναι δυνατόν να αποτυπωθούν εξαντλητικά σε ένα διάταγμα διατροφής. Τα έξοδα αυτά, στην πράξη, καλείται συνήθως να τα καλύψει ο γονέας με τον οποίο διαμένουν τα ανήλικα τέκνα, ιδίως σε περιπτώσεις όπου οι διάδικοι έχουν επιλέξει τη δικαστική οδό για την επίλυση των ζητημάτων που αφορούν τα παιδιά τους. Σχετική είναι και η απόφαση Ρουσουνίδης ν. Ρουσουνίδου, Έφεση Αρ. 25/2019, (βλέπε ανωτέρω).

 

 

 

Ενόψει των πιο πάνω, οι εν λόγω δαπάνες δεν δύνανται να θεωρηθούν ως καταβολές έναντι της υποχρέωσης διατροφής και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να αφαιρεθούν από το ποσό της αναδρομικής διατροφής που ενδέχεται να επιδικασθεί.

Ποσά που θα ληφθούν υπόψη

Τα ακόλουθα ποσά, τα οποία κατατέθηκαν απευθείας στον τραπεζικό λογαριασμό της Αιτήτριας, συνολικού ύψους €950, θα ληφθούν υπόψη ως καταβολές έναντι της υποχρέωσης διατροφής του Καθ’ου η αίτηση. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τις ακόλουθες καταθέσεις: €50 την 01/08/2024, €400 στις 10/09/2024, €150 στις 24/09/2024, €50 στις 25/09/2024 και €300 στις 30/10/2024.

Περαιτέρω, θα ληφθούν υπόψη και τα ποσά που κατέβαλε ο Καθ’ ου η αίτηση προς την Ακαδημία Γνώση Λτδ αναφορικά με τα δίδακτρα της ανήλικης Α. Ειδικότερα, καταβλήθηκε το ποσό των €200 στις 05/10/2024, το οποίο αφορά την εγγραφή καθώς και τα δίδακτρα για τον μήνα Σεπτέμβριο 2024, καθώς και το ποσό των €320 στις 16/11/2024, το οποίο καλύπτει τα δίδακτρα για την περίοδο από Οκτώβριο έως και Δεκέμβριο 2024.

Κατά συνέπεια, προς αφαίρεση από το ποσό της αναδρομικής διατροφής θα ληφθεί υπόψη το συνολικό ποσό των €1.470.

ΙΙ. Οι οικονομικές δυνατότητες των γονέων.

Στην υπό εξέταση περίπτωση, το κρίσιμο ζήτημα έγκειται στον ακριβή προσδιορισμό των πραγματικών οικονομικών δυνατοτήτων αμφοτέρων των διαδίκων, στοιχείο απολύτως αναγκαίο για τη δίκαιη και ορθή ρύθμιση των επίδικων ζητημάτων.

Για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι αμφότεροι οι διάδικοι δεν προέβησαν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και της εν γένει οικονομικής τους κατάστασης. Πέραν τούτου, δεν προσκομίστηκαν επαρκή και πειστικά στοιχεία τα οποία να αποτυπώνουν τις πραγματικές τους οικονομικές δυνατότητες ούτε και εκείνα τα δεδομένα από τα οποία θα μπορούσε να συναχθεί η δυνητική τους ικανότητα προς απόκτηση υψηλότερων εισοδημάτων από αυτά που δηλώνουν ή επικαλούνται ενώπιον του Δικαστηρίου.

Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο καλείται να αξιολογήσει όχι μόνον τα δηλωθέντα εισοδήματα, αλλά και τη συνολική οικονομική εικόνα εκάστου διαδίκου, περιλαμβανομένης της επαγγελματικής του ικανότητας, της εργασιακής του εμπειρίας και της αντικειμενικής δυνατότητας βελτίωσης των εισοδηματικών του απολαβών.

 

 

Επισημαίνω ότι το καθήκον αληθινής αποκάλυψης των εισοδημάτων ή της οικονομικής δυνατότητας των διαδίκων, βαραίνει τους ίδιους τους διαδίκους. Σχετικά παραπέμπω στην υπόθεση Δημητρίου v. Περδίου (2005) 1 (Β) Α.Α.Δ. 1418 όπου λέχθηκαν τα πιο κάτω:

 

«Όπως έχει η σχετική νομοθετική διάταξη (βλ. άρθρο 33(1) του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990, Ν.216/90) η υποχρέωση για διατροφή των ανηλίκων τέκνων μίας οικογένειας ανήκει και στους δύο γονείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση του καθενός.  Έχουν και οι δύο υποχρέωση όπως προβαίνουν σε πλήρη και ειλικρινή αποκάλυψη των πραγματικών τους εισοδημάτων και όχι μόνο των εξόδων τους. Στην υπόθεση Ette v. Ette (1965) 1 All E.R. 341, 349 έχει λεχθεί ότι όταν ο Καθ΄ ού η αίτηση δεν προβαίνει ο ίδιος σε ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, τότε το Δικαστήριο μπορεί λαμβάνοντας υπόψη τη φύση του επαγγέλματος του και το τι κερδίζουν άλλοι στο ίδιο το επάγγελμα, να υπολογίσει ότι ο Καθ΄ ού η αίτηση έχει ψηλότερα, απ΄ ότι ισχυρίζεται, εισοδήματα.  Η αρχή αυτή συνάδει και με τον κανόνα ότι εκεί που κάποιος έχει την αποκλειστική γνώση γεγονότων, οφείλει να τα αποδείξει (βλ. Tarapoulouzis v. District Officer (1962) C.L.R. 91 και Μαρκουλίδης v. Μαρκουλίδης κ.α. (1998) 1 (Γ) Α.Α.Δ. 1386, 1390). Επομένως σε υποθέσεις διατροφής των ανηλίκων τέκνων μιας οικογένειας, η οικονομική δυνατότητα του καθενός από τους γονείς δεν είναι θέμα που θα πρέπει να αποδεικνύεται από τον Αιτητή ή την Αιτήτρια, ανάλογα με την περίπτωση, αλλά θέμα αληθινής αποκάλυψης από τους ίδιους τους γονείς, των αντιστοίχων εισοδημάτων τους.  Το δε δικαστήριο, προβαίνει σε πλήρη έρευνα αυτών των στοιχείων.»

 

Στην απόφαση Konyalian ν. Paskulov Αρ. Έφεσης 2/20, 24/06/2021, ECLI:CY:DOD:2021:17, το Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο επικρότησε τα όσα αναφέρθηκαν στην απόφαση Δημητρίου v. Περδίου και τόνισε για μια ακόμη φορά την υποχρέωση των γονέων για ειλικρινή και πλήρη αποκάλυψη των εισοδημάτων τους, προκειμένου το Δικαστήριο να ενεργήσει ανάλογα επιμερίζοντας τις υποχρεώσεις τους για τα ίδια τα παιδιά τους.

 

Εισοδήματα Αιτήτριας

Η Αιτήτρια ισχυρίζεται ότι από την εργασία της ως αισθητικός αποκομίζει μηνιαίο εισόδημα της τάξεως των €2.000. Προς υποστήριξη του ισχυρισμού της επισύναψε, ως Τεκμήριο 11, κατάσταση αποδοχών και εισφορών από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το πρώτο τρίμηνο του 2025, από την οποία προκύπτει ότι οι συνολικές αποδοχές της ανήλθαν σε €5.690,88, ήτοι περίπου €1.896 μηνιαίως. Περαιτέρω, με τη συμπληρωματική της ένορκη δήλωση, προσκόμισε ως Τεκμήριο 1 αντίγραφα των φορολογικών της δηλώσεων για τα έτη 2023 και 2024 και ως Τεκμήριο 2 αντίγραφα των δηλωθεισών εισφορών της στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως αυτοτελώς εργαζομένης για τα έτη 2024 και 2025.

Από το Τεκμήριο 1 προκύπτει ότι για το φορολογικό έτος 2023 η Αιτήτρια δήλωσε καθαρό εισόδημα από αυτοαπασχόληση ύψους €8.386, με αντίστοιχο μεικτό εισόδημα (κύκλο εργασιών) €10.351, χωρίς να δηλώνονται οποιαδήποτε άλλα εισοδήματα, όπως από μισθωτές υπηρεσίες, ενοίκια, τόκους ή μερίσματα.

Για το φορολογικό έτος 2024, δήλωσε καθαρό εισόδημα από αυτοαπασχόληση ύψους €10.494 και μεικτό εισόδημα €13.380, επίσης χωρίς αναφορά σε άλλες πηγές εισοδήματος.

Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τα στοιχεία των Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τεκμήριο 2), η Αιτήτρια δήλωσε για το έτος 2024 εισόδημα €8.772 και για το έτος 2025 ποσό €10.771.

Από τα ανωτέρω προκύπτει εμφανής ανακολουθία μεταξύ του ενόρκως προβαλλόμενου μηνιαίου εισοδήματος της τάξεως των €2.000 και των εισοδημάτων που η ίδια δηλώνει στις φορολογικές της δηλώσεις και στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Ειδικότερα, το καθαρό εισόδημα από αυτοαπασχόληση για το 2024 ανέρχεται, βάσει της φορολογικής της δήλωσης, σε €10.494 ετησίως, ήτοι €874,50 μηνιαίως, ενώ για το ίδιο έτος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις δηλώθηκε ποσό €8.772. Η διαφοροποίηση αυτή, σε συνδυασμό με το ύψος των αποδοχών που η ίδια επικαλείται, δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την ακρίβεια και πληρότητα των δηλωθέντων στοιχείων και εγείρει αμφιβολίες ως προς την αξιοπιστία των ισχυρισμών της.

Περαιτέρω, εγείρεται το εύλογο ερώτημα για ποιο λόγο η Αιτήτρια υπέβαλε φορολογικές δηλώσεις για τα έτη 2023 και 2024, καθόσον το δηλωθέν μεικτό ετήσιο εισόδημά της για τα εν λόγω έτη (€10.351 και €13.380 αντιστοίχως) υπολείπεται του ορίου των €19.500, το οποίο, κατά τα ισχύοντα για τα φορολογικά έτη προ του 2026, καθιστά υποχρεωτική την υποβολή φορολογικής δήλωσης μόνο σε περίπτωση υπέρβασης του.

Όπως ανέφερα και στην ενδιάμεση απόφαση μου ημερομηνίας 20/12/2024, η Αιτήτρια υποστήριξε ότι οι μηνιαίες ανάγκες των ανηλίκων ανέρχονται στο ποσό των €2.478,56 και ότι, από την ημερομηνία διάστασης των διαδίκων (27/06/2024) μέχρι και την καταχώριση της ενδιάμεσης αίτησης (02/08/2024), επωμιζόταν αποκλειστικά τα εν λόγω έξοδα. Περαιτέρω ισχυρίστηκε ότι από την ημερομηνία διάστασης ο Καθ’ ου η Αίτηση δεν κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό έναντι του στεγαστικού δανείου της οικίας στην Αγλαντζιά, ενώ η ίδια κατέβαλε, από τον Αύγουστο 2024 μέχρι 12/11/2024, το ποσό των €2.226. Επιπλέον, κατέβαλε στις 15/07/2024 το ποσό των €1.700 για την ενοικίαση διαμερίσματος στον Στρόβολο (πρώτο ενοίκιο και εγγύηση).

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω (χωρίς καν να υπολογίζω τις προσωπικές της ανάγκες), προκύπτει ότι η Αιτήτρια φέρεται να καλύπτει σε μηνιαία βάση δαπάνες σημαντικά υψηλότερες από το εισόδημα που η ίδια δηλώνει ότι λαμβάνει. Επισημαίνεται δε ότι κατά το κρίσιμο εκείνο χρονικό διάστημα δεν ελάμβανε ακόμη επιδόματα τέκνου και μονογονεϊκής οικογένειας.

Μαρτυρία έδωσε και η μητέρα της Αιτήτριας, η οποία ανέφερε ότι εργάζεται ως καθαρίστρια με μηνιαίες απολαβές €1.100 και ότι το σύνολο σχεδόν των εισοδημάτων της διατίθεται για τη συντήρηση της ιδίας, της Αιτήτριας και, κυρίως, των ανηλίκων τέκνων. Διαμένει μαζί τους στο διαμέρισμα στον Στρόβολο, του οποίου το ενοίκιο ανέρχεται σε €850 μηνιαίως, υπολογίζοντας τη δική της αναλογία σε €212,50.

Δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω τη μαρτυρία της μητέρας της Αιτήτριας, η οποία, άλλωστε, δεν αμφισβητήθηκε από τον Καθ’ου η Αίτηση. Ωστόσο, κατά το Κυπριακό Οικογενειακό Δίκαιο, η γιαγιά των ανηλίκων δεν υπέχει νομική υποχρέωση διατροφής αυτών, οποιαδήποτε συνδρομή παρέχει βασίζεται αποκλειστικά στη δική της βούληση και καλή προαίρεση.

Επιπλέον, μετά την αφαίρεση της αναλογίας της επί του ενοικίου (€212,50), από τον μηνιαίο μισθό της απομένει ποσό €887,50, το οποίο, κατά κοινή λογική και πείρα, δεν επαρκεί για να καλύψει το σύνολο των εξόδων που η Αιτήτρια επικαλείται, ώστε να καταστεί πειστικός ο ισχυρισμός ότι η οικονομική της δυνατότητα ενισχύεται καθοριστικά από τη συμβολή της μητέρας της.

Και τούτο διότι, από το εναπομείναν ποσό των €887,50 θα πρέπει ευλόγως να αφαιρεθούν τα λειτουργικά έξοδα της οικίας που αναλογούν στη μητέρα της Αιτήτριας (ηλεκτρισμός, ύδρευση, κοινόχρηστα, και λοιπές συναφείς δαπάνες), καθώς και οι προσωπικές της ανάγκες, όπως έξοδα σίτισης, ένδυσης, υπόδησης, ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, μετακίνησης, ψυχαγωγίας και εν γένει αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Μετά την κάλυψη των ανωτέρω βασικών και αναγκαίων δαπανών, ευλόγως προκύπτει ότι το εναπομείναν διαθέσιμο εισόδημα είναι περιορισμένο, αν όχι αμελητέο, γεγονός που καθιστά μη πειστικό τον ισχυρισμό ότι η συμβολή της μητέρας δύναται να καλύπτει ουσιωδώς τις αυξημένες οικονομικές ανάγκες που η Αιτήτρια επικαλείται.

Στη βάση των ανωτέρω, ακόμη και αποδεχόμενη ότι η Αιτήτρια λαμβάνει οικονομική συνδρομή από τη μητέρα της, δεν δύναμαι να καταλήξω στο συμπέρασμα ότι τα καθαρά μηνιαία εισοδήματά της από την εργασία της είναι χαμηλότερα του ποσού των €2.500. Η συνολική εικόνα που προκύπτει από τα προσκομισθέντα στοιχεία, σε συνδυασμό με τις πραγματικές της δαπάνες και τον τρόπο διαβίωσης της, δεν συνάδει με εισόδημα κατώτερο του ως άνω ποσού.

Περαιτέρω, αποτελεί κοινό τόπο ότι η Αιτήτρια λαμβάνει επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας ύψους €431,92 μηνιαίως, ήτοι €215,96 για έκαστο τέκνο, το οποίο στρογγυλοποιείται στο ποσό των €432. Σύμφωνα με τη νομολογία, το εν λόγω επίδομα συνυπολογίζεται στα εισοδήματα του γονέα που το λαμβάνει και δεν αφαιρείται από τις ανάγκες των ανηλίκων.

Ειδικότερα, στην απόφαση Μάρκου ν. Kuzichava Μάρκου, Έφεση Αρ. 22/2019, ημερ. 24/06/2021, επισημάνθηκε ότι το μονογονεϊκό επίδομα πρέπει να πιστώνεται στα εισοδήματα του γονέα που το λαμβάνει, καθότι αποσκοπεί στην οικονομική ενίσχυση του γονέα που φέρει το βάρος συντήρησης του νοικοκυριού. Τονίστηκε δε ότι η πρόνοια του νόμου περί απαλλαγής του επιδόματος από τον φόρο εισοδήματος προϋποθέτει ότι αυτό συνιστά μέρος του εισοδήματος του δικαιούχου.

Ομοίως, στην απόφαση Konyalian ν. Paskulov, Έφεση Αρ. 2/20, ημερ. 24/06/2021, κρίθηκε ότι το επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας αποτελεί προσωποπαγές δικαίωμα, άρρηκτα συνδεδεμένο με το πρόσωπο του δικαιούχου, και ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο όφειλε να το συνυπολογίσει στα εισοδήματα της εφεσείουσας και όχι να το αφαιρέσει από τα έξοδα των ανηλίκων.

Ενόψει των ανωτέρω, και αυτό αποτελεί εύρημα μου, τα συνολικά μηνιαία έσοδα της Αιτήτριας δεν δύνανται να υπολογισθούν σε ποσό κατώτερο των €2.932, ήτοι €2.500 από την επαγγελματική της δραστηριότητα, πλέον €432 από το επίδομα μονογονεϊκής οικογένειας.

 

Εισοδήματα Καθ’ου η αίτηση

 

Ο Καθ’ου η αίτηση ισχυρίζεται ότι τα μοναδικά του μηνιαία εισοδήματα ανέρχονται στο ποσό των €2.500 καθαρά και ότι δεν λαμβάνει 13^ο μισθό. Επισύναψε προς τεκμηρίωση του ισχυρισμού του τις ασφαλιστικές του αποδοχές από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις για το έτος 2024 καθώς και για τους πρώτους 6 μήνες του 2025 (Τεκμήριο 11 της έγγραφης του μαρτυρίας) και ως Τεκμήριο 1 της συμπληρωματικής του μαρτυρίας, φορολογική δήλωση για το έτος 2024.

Τα ίδια τα έγγραφα που προσκόμισε καταδεικνύουν ετήσιες αποδοχές για το 2024 ύψους €37.080 βάσει Κοινωνικών Ασφαλίσεων και €37.980 βάσει φορολογικής δήλωσης.

Ο Καθ’ ου η αίτηση ισχυρίζεται, αναφερόμενος αποκλειστικά στο Τεκμήριο 11, ότι από το συνολικό ποσό των €3.090 το οποίο λαμβάνει μηνιαίως από την εργασία του, το καθαρό ποσό που τελικώς απομένει σε αυτόν ανέρχεται σε €2.500.

Ουδεμία πειστική ανάλυση προσκομίστηκε αναφορικά με τις κρατήσεις που να δικαιολογεί καθαρό ποσό περιοριζόμενο αυστηρώς στις €2.500, ούτε προσκομίστηκαν αποδεικτικά μισθοδοσίας (payslips) που να επιβεβαιώνουν τον ισχυρισμό του περί απουσίας 13ου μισθού ή άλλων παροχών.

Περαιτέρω, υποστηρίζει ότι από το εν λόγω ποσό απαιτείται να διαθέτει €2.170 μηνιαίως για την κάλυψη των προσωπικών του αναγκών. Ειδικότερα, αναφέρει ότι καταβάλλει €1.200 για ενοίκιο, €200 για τη σίτισή του, καθώς και €300 για καύσιμα, δεδομένου ότι μεταβαίνει καθημερινά στη Λεμεσό για σκοπούς εργασίας, χωρίς να λαμβάνει οποιαδήποτε αποζημίωση οδοιπορικών από τον εργοδότη του. Επιπλέον, ισχυρίζεται ότι δαπανά €150 για λογαριασμούς κοινής ωφελείας (ηλεκτρικό ρεύμα, νερό, διαδίκτυο και τηλεφωνία), €50 για ένδυση και υπόδηση, καθώς και €150 για λοιπές δαπάνες, στις οποίες περιλαμβάνονται κοινωνικές υποχρεώσεις, όπως συμμετοχή σε κοινωνικές εκδηλώσεις (γάμοι κ.λπ.), έξοδα συντήρησης και επισκευής του αυτοκινήτου του, επισκευές ηλεκτρικών συσκευών και ασφάλεια οχήματος. Τέλος, αναφέρει ότι διαθέτει €50 μηνιαίως για ψυχαγωγία και €70 μηνιαίως για την αγορά συσκευής κινητού τηλεφώνου.

Ακόμη και εάν γίνει δεκτός ο ισχυρισμός του ότι το μοναδικό μηνιαίο καθαρό του εισόδημα ανέρχεται σε €2.500, από την αφαίρεση των πάγιων μηνιαίων αναγκών που ο ίδιος επικαλείται προκύπτει υπόλοιπο ύψους €330. Υπό τα δεδομένα αυτά, εύλογα ανακύπτει το ερώτημα με ποιο τρόπο προτίθεται να καλύψει τη διαφορά μέχρι το ποσό των €500–€550, το οποίο ο ίδιος εισηγείται ότι δύναται να καταβάλλει ως διατροφή για τα ανήλικα τέκνα του. Η προφανής αυτή αριθμητική αναντιστοιχία δεν εξηγείται και δεν δύναται να ερμηνευθεί λογικά, εκτός εάν είτε τα εισοδήματά του είναι υψηλότερα των δηλωθέντων είτε οι δηλούμενες δαπάνες του είναι διογκωμένες ή μη ακριβείς.

Η μαρτυρία του Καθ’ου η αίτηση δεν χαρακτηρίζεται από τη διαφάνεια και την πληρότητα που απαιτείται σε υποθέσεις οικογενειακού δικαίου, όπου επιβάλλεται πλήρης και ειλικρινής αποκάλυψη της οικονομικής κατάστασης. Οι εσωτερικές αντιφάσεις μεταξύ εισοδημάτων, δαπανών και προτεινόμενης διατροφής πλήττουν την αξιοπιστία του και οδηγούν το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι δεν έχει αποκαλύψει την πραγματική του οικονομική δυνατότητα.

Περαιτέρω, η συνολική στάση του Καθ’ου η Αίτηση ενώπιον του Δικαστηρίου δεν καταδεικνύει την απαιτούμενη ειλικρίνεια και διαφάνεια.

Η Αιτήτρια υποστηρίζει ότι τα πραγματικά μηνιαία του εισοδήματα υπερβαίνουν κατά πολύ το ποσό των €2.708, επισημαίνοντας ότι, πέραν των προσωπικών του εξόδων, συντηρεί τη νέα του σύντροφο, η οποία δεν εργάζεται, καθώς και τα τέκνα αυτής. Επιπλέον, αναφέρει ότι, μετά τη διάσταση των διαδίκων (Ιούνιος 2024), προέβη στην αγορά οχήματος αξίας άνω των €20.000.

Ο Καθ’ου η Αίτηση αρνείται τους ανωτέρω ισχυρισμούς, επικαλούμενος, μεταξύ άλλων, ότι δεν έχουν δικογραφηθεί. Ο ισχυρισμός αυτός, όμως, δεν ευσταθεί, καθότι οι σχετικοί ισχυρισμοί περιλαμβάνονται στην Απάντηση στην Υπεράσπιση της Αιτήτριας και συγκεκριμένα στην παράγραφο 10 αυτής. Η άρνηση επί τη βάσει δήθεν μη δικογράφησης, ενώ τα σχετικά πραγματικά περιστατικά έχουν σαφώς τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, συνιστά τουλάχιστον ανακριβή τοποθέτηση και δεν συνάδει με στάση πλήρους ειλικρίνειας.

Περαιτέρω, ακόμη και αν ήθελε γίνει αποδεκτός ο ισχυρισμός του περί καθαρών μηνιαίων αποδοχών €2.500, η δυνατότητά του να συντηρεί τρίτο ενήλικο πρόσωπο και τα τέκνα αυτού, καθώς και να προβαίνει σε αγορά οχήματος σημαντικής αξίας αμέσως μετά τη διάσταση, δεν συμβαδίζει με την εικόνα οικονομικής στενότητας που επιχειρεί να παρουσιάσει. Οι εν λόγω ενέργειες προϋποθέτουν, κατά κοινή λογική και πείρα, οικονομική ευχέρεια σαφώς ανώτερη της δηλούμενης.

Ακόμη και η ενέργεια του να διατηρήσει την ενοικίαση της πρώην συζυγικής κατοικίας με ενοίκιο €1.200 επικαλούμενος κάθε φορά διαφορετικές αιτιολογίες δεικνύει ότι διαθέτει την οικονομική δυνατότητα να το πράξει και έρχεται σε πλήρη αντίφαση με τον ισχυρισμό του ότι το μοναδικό του εισόδημα είναι οι €2.500 μηνιαίως.

Περαιτέρω αντιφάσεις ανακύπτουν και από τη θέση του ως προς τα εισοδήματα της Αιτήτριας. Από τη μία πλευρά, ισχυρίζεται ότι η Αιτήτρια λαμβάνει περί τις €3.000 μηνιαίως πλέον επιδομάτων, από την άλλη, καθορίζει το σύνολο των αναγκών των ανηλίκων στο ποσό των €1.150 μηνιαίως και εισηγείται ο ίδιος να συνεισφέρει €500–€550. Η θέση αυτή, κατ’ ουσίαν, υποδηλώνει παραδοχή ότι οι οικονομικές δυνατότητες των διαδίκων είναι περίπου ισοδύναμες, αφού προτείνει σχεδόν ισομερή κατανομή της δαπάνης. Η αντίφαση αυτή αποδυναμώνει την αξιοπιστία του, καθότι δεν είναι δυνατόν ταυτόχρονα να προβάλλεται αφενός σημαντικά ανώτερο εισόδημα της Αιτήτριας και αφετέρου να εισηγείται κατανομή δαπανών που προϋποθέτει οικονομική ισοδυναμία.

Συνεκτιμώντας όλα τα πιο πάνω, τις αντιφάσεις στους αριθμητικούς του ισχυρισμούς, την ασυμβατότητα μεταξύ δηλούμενων εισοδημάτων και πραγματικού τρόπου ζωής, την ανακριβή αναφορά περί μη δικογράφησης ουσιωδών ισχυρισμών και την επιλεκτική παρουσίαση των οικονομικών του στοιχείων, αλλά και της εμφανώς ισοπεδωτικής προσέγγισης που υιοθετεί αναφορικά με τα έξοδα των ανηλίκων (ως ανωτέρω αναλύθηκε), με προφανή σκοπό τον περιορισμό της συνεισφοράς του στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι ο Καθ’ου η αίτηση δεν υπήρξε πλήρως ειλικρινής προς το Δικαστήριο και ότι δεν έχει αποκαλύψει την πραγματική έκταση των οικονομικών του δυνατοτήτων.

Στην βάση των ανωτέρω θεωρώ πως τα μηνιαία εισοδήματα του Καθ’ου η αίτηση δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι κατώτερα των €3.000.

Η αίτηση καταχωρήθηκε στις 01/08/2024. Επομένως, η έκδοση διατάγματος ανατρέχει από την εκείνη την ημερομηνία. Για το ζήτημα της αναδρομικής ισχύς του διατάγματος παραπέμπω στην απόφαση Παπαντωνίου ν. Παπαντωνίου (2011) 1 Α.Α.Δ. 1875  όπου αναφέρθηκε ότι «Η διατύπωση του Άρθρου 36 του Νόμου αρ. 216/90, στον ενεστώτα χρόνο, δεν αποκλείει την αναδρομικότητα της παρεχόμενης διατροφής, διαφορετικά θα καθίστατο άνευ σημασίας η ημερομηνία καταχώρησης της αίτησης, με την οποία καθορίζονταν οι τότε ενεστώσες ανάγκες του δικαιούχου.»

Έχοντας υπόψη τις πιο πάνω τοποθετήσεις και κρίσεις μου, σύμφωνα με τις οποίες τα συνολικά μηνιαία έξοδα των ανηλίκων, για σκοπούς υπολογισμού της διατροφής, ανέρχονται στο ποσό των €2.412 εκ των οποίων €1.438 αφορούν την ανήλικη Α.Γ. (διευκρίνισα ανωτέρω ότι λόγω του χαμηλότερου κόστους των διδάκτρων τα μηνιαία έξοδα της ανήλικης Α.Γ από την καταχώριση της αίτησης ήτοι από τις 1/08/2024 μέχρι και την 01/08/2025 συμπεριλαμβανομένης ήταν €1.392,50) και €934 την ανήλικη Ο.Γ. καθώς και τις οικονομικές δυνατότητες εκάστου των γονέων, τις οποίες εκτιμώ ότι δεν δύνανται να είναι κατώτερες των €2.932 μηνιαίως για την Αιτήτρια και των €3.000 μηνιαίως για τον Καθ’ ου η αίτηση, κρίνω ότι η συνεισφορά του τελευταίου στη διατροφή των ανήλικων τέκνων του πρέπει να καθοριστεί ως ακολούθως:

Εκδίδεται διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο Καθ'ου η αίτηση να καταβάλλει στην Αιτήτρια τα ακόλουθα ποσά:

 

1.Το ποσό των €704 μηνιαίως, αρχής γενομένης από την 01/08/2024 και καταβλητέο κάθε αντίστοιχη ημέρα εκάστου επόμενου μήνα μέχρι και την 1η Αυγούστου 2025, συμπεριλαμβανομένης, ως συνεισφορά του για τη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας του Α.Γ.

 

2.Το ποσό των €727 μηνιαίως, αρχής γενομένης από την 01/09/2025 και καταβλητέο κάθε αντίστοιχη ημέρα εκάστου επόμενου μήνα, ως συνεισφορά του για τη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας του Α.Γ. Όπως ήδη επεξηγήθηκε ανωτέρω, η διαφοροποίηση στο ύψος της διατροφής για την ανήλικη Α.Γ. οφείλεται στην αύξηση των διδάκτρων του ιδιωτικού σχολείου για το σχολικό έτος 2025–2026.

 

3. Το ποσό των €472 μηνιαίως, αρχής γενομένης από την 01/08/2024 και καταβλητέο κάθε αντίστοιχη ημέρα εκάστου επόμενου μήνα, ως συνεισφορά του για τη διατροφή της ανήλικης θυγατέρας του Ο.Γ.

Από τα πιο πάνω ποσά θα πρέπει να αφαιρεθεί το συνολικό ποσό των €14.270, το οποίο αφορά ποσά που ήδη κατέβαλε ή όφειλε να καταβάλει ο Καθ’ου η αίτηση. Συγκεκριμένα:

·         Το ποσό των €1.470 που κατέβαλε ο Καθ’ου η αίτηση από την καταχώριση της υπό εξέταση αίτησης μέχρι και την έκδοση του προσωρινού διατάγματος (ως έχει ήδη αναφερθεί ανωτέρω).

·         Το ποσό που όφειλε να καταβάλει δυνάμει του προσωρινού διατάγματος. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το εν λόγω διάταγμα εκδόθηκε με ημερομηνία έναρξης τον Δεκέμβριο του 2024, ο Καθ’ ου η αίτηση όφειλε μέχρι και τον Μάρτιο του 2026 να είχε καταβάλει το ποσό των €12.800 (ήτοι 16 μήνες × €800).

Διευκρινίζεται ότι, σε περίπτωση κατά την οποία ο Καθ’ου η αίτηση δεν συμμορφώθηκε πλήρως με το προσωρινό διάταγμα και δεν κατέβαλε το σύνολο του πιο πάνω ποσού των €12.800, θα αφαιρεθεί μόνο το ποσό το οποίο αποδεδειγμένα καταβλήθηκε.

4. Εκδίδεται τέλος διάταγμα με το οποίο διατάσσεται ο Καθ’ου η αίτηση  να καταβάλει το ποσό που έχει συσσωρευθεί για οφειλόμενες διατροφές για την περίοδο από 01/08/2024 μέχρι και την διατροφή του μηνός  Μαρτίου του 2026, ήτοι την διαφορά που ποσού που προκύπτει με βάση τη διαταγή του Δικαστηρίου 1-3 {€14.241 για την ανήλικη Α.Γ και €9.440 για την ανήλικη Ο.Γ. σύνολο €23.681}, αφού αφαιρεθεί το ποσό των €14.270 (ή το ποσό που αποδεδειγμένα κατέβαλε, βλέπε ανωτέρω), εντός 10 μηνών από σήμερα.

 

Τα έξοδα της αίτησης,  όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ'ου η Αίτηση.

 

(Υπ.)........................

                                                                                        Μ.Χ. Κάιζερ, Π.

ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ  

---

cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο