<< Επιστροφή

Αριθμός 1448/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ζαμπέττα Στράτα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Όλγα Σχετάκη - Μπονάτου, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Γεώργιο Αυγέρη και Mαρία Χασιρτζόγλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 17 Ιανουαρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Α. Α., για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος - καλούντος: Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) με την επωνυμία "ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως εκ του νόμου υποκατάστατου του Διπλωματούχου Πολιτικού Μηχανικού Α. Δ. Π., το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Βλαχογιάννη, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ., ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων - καθ'ων η κλήση: 1. ομορρύθμου εταιρίας με την επωνυμία "Ν. Κ. & Κ. Μ. Ο.Ε.", που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, 2)Ν. Κ. του Γ., 3)Κ. Μ. του Α.. Η 1η δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο και οι 2ος και 3η εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ψαρρό, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις στις 25-4-2018. Κοινοποιούμενων στον διπλωματούχο πολιτικό μηχανικό Α. Δ. Π., κάτοικο Αθηνών, ο οποίος δεν παραστάθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-11-2010 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος νομικού προσώπου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 308/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 451/2015 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε το αναιρεσείον νομικό πρόσωπο με την από 8-2-2017 αίτησή του, επί της οποίας εκδόθηκε η 291/2019 απόφαση του δικαστηρίου τούτου, η οποία παρέπεμψε την υπόθεση ενώπιον της Πλήρους Ολομέλειας τον λόγο της αίτησης αναίρεσης περί παραβιάσεως των διατάξεων των άρθρων 2 παρ. 1 και 3 παρ. 1 και 6 Π.Δ. 696/1974. Κατόπιν της απόφασης αυτής και της από 9-8-2019 κλήσης του ήδη καλούντος εκδόθηκε η 2/2021 απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου η οποία απέρριψε τον πρώτο λόγο της κρινόμενης αναίρεσης και ανέπεμψε την υπόθεση στο Β2' προκειμένου να κριθούν οι λοιποί λόγοι της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Κατόπιν της απόφασης αυτής και της από 30-3-2022 κλήσης του ήδη καλούντος η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των παραστάντων αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη τους.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 30.3.2022 κλήση του αναιρεσείοντος νομίμως φέρονται προς συζήτηση ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος της από 8.2.2017 αιτήσεως αναιρέσεως της 451/2015 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, μετά την έκδοση της 2/2021 απόφασης της Ολομελείας του Αρείου Πάγου, η οποία απέρριψε τον πρώτο λόγο της αναίρεσης και ανέπεμψε την αίτηση προς συζήτηση στο παρόν Τμήμα για να κριθούν οι λοιποί. Ειδικότερα η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε ότι η αναιρεσιβαλλομένη δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 1 και 3 παρ. 1 και 6 Π.Δ. 696/1974 και ότι ορθώς κατέφυγε για τον υπολογισμό της αμοιβής του υποκαθιστάμενου από το αναιρεσείον πολιτικού μηχανικού, για το έργο που εκτέλεσε, στις τιμές μονάδος, όπως αυτές καθορίζονται από την 81304/6083/6.12.1989 (ΦΕΚ Β. 886/7.12.1989) απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, για την οποία έκρινε ότι εκδόθηκε κατ' επιτρεπτή εξουσιοδότηση των ανωτέρω διατάξεων του π.δ. Η συζήτηση θα προχωρήσει ερήμην της απολειπόμενης πρώτης αναιρεσίβλητης, η οποία δεν εμφανίστηκε αν και κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα (βλ. τις 8342 και 8366/16.11.2022 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Λαμίας Δ. Μ.).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (ΟλΑΠ 1/1999). Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές, αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΟλΑΠ 15/2006). Το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα και να μην καταλείπονται αμφιβολίες (ΟλΑΠ 6/2019). Περαιτέρω, η σύμβαση, με την οποία ανατίθεται σε μηχανικό η εκπόνηση μελέτης συγκεκριμένου οικοδομικού έργου, φέρει τον χαρακτήρα της συμβάσεως έργου, οπότε ο μηχανικός υπέχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο και ο εργοδότης να καταβάλει την αμοιβή, που συμφωνήθηκε (άρθρο 681 ΑΚ). Την είσπραξη της αμοιβής του μηχανικού δικαιούνταν να επιδιώξει δικαστικώς και το Τεχνικό Επιμελητήριο (άρθρο 'μόνο' παρ.4 εδ. (δ) ν.δ. 2726/1953, όπως ίσχυε μετά το άρθρο 15 παρ.3 ν. 2308/1995 και κατά το χρόνο άσκησης της από 25.11.2010 αγωγής - η εξαιρετική αυτή νομιμοποίηση του TEE καταργήθηκε με το άρθρο 7 παρ. 14 του ν. 3919/2011, που ορίζει ότι αίτημα της αγωγής θα είναι η αναγνώριση υποχρεώσεως καταβολής ή η καταβολή του οφειλόμενου ποσού στο μελετητή μηχανικό, ο δε νόμος δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 32 της 2.3.2011, τεύχος Α και με την παρ. 2 του άρθρου 10 αυτού ορίζεται ότι όσες διατάξεις του δεν παρέχουν νομοθετική εξουσιοδότηση τίθενται σε ισχύ τέσσερις μήνες μετά τη δημοσίευση του νόμου, δηλαδή από 3.7.2011. Περαιτέρω, το άρθρο 59 παράγραφοι 1 εδ. (α) και 2 του από 17.7./16.8.1923 νδ ορίζει, ότι: "Δια Β. διαταγμάτων, εκδιδομένων μετά γνώμην του Συμβουλίου Δημοσίων Έργων, κανονίζεται η δι' εκάστην περίπτωσιν πληρωτέα υπό των εργοδοτών αμοιβή εις τους μηχανικούς εν γένει και αρχιτέκτονας, τους εκπονούντας μελέτας οιωνδήποτε έργων και τους αναλαμβάνοντας την εφαρμογήν των μελετών και την εποπτείαν εκτελέσεως των έργων τούτων". "Η κατά την προηγουμένην παράγραφον οριζομένη αμοιβή αποτελεί υποχρεωτικήν διατίμησιν δι' αμφότερα τα συμβαλλόμενα μέρη, εφ' όσον ταύτα δι' ιδιαιτέρας μεταξύ των εγγράφου συμφωνίας, δεν εκανόνισαν, άλλως, τα της αμοιβής ταύτης". Ακόμη, το άρθρο 'μόνο' παράγραφοι 1 και 2 του ως άνω ν.δ. 2726/1953 ορίζει, ότι: "1.- Ο κατά το άρθρον 59 παρ. 1 του από 17.7./16.8.1923 νδ "περί σχεδίων πόλεων, κωμών και συνοικισμών του Κράτους και οικοδομής αυτών" κανονισμός των ελαχίστων ορίων αμοιβής των μηχανικών εν γένει και αρχιτεκτόνων, εφαρμόζεται δι' όλας τας ειδικότητας των μηχανικών - μελών του Τεχνικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος, διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών καθώς και δια τους βάσει ειδικών διατάξεων νόμων ασκούντας τα επαγγέλματα ταύτα, εν όλω ή εν μέρει. Τα ως άνω ελάχιστα όρια αμοιβών αποτελούν κατωτέραν διατίμησιν, υποχρεωτικήν δι' αμφότερα τα συμβαλλόμενα μέρη, καταργουμένης, κατά τα λοιπά, της παραγράφου 2 του ως άνω άρθρου. 2.-0 κανονισμός ούτος των αμοιβών εκτείνεται εις την μελέτην, εφαρμογήν, επίβλεψιν, εποπτείαν ή έλεγχον και παραλαβήν πάσης φύσεως έργων ή εγκαταστάσεων καθώς και εις πάσης φύσεως τεχνικός εν γένει εργασίας και υπηρεσίας, σχεδιαγράμματα, καταμετρήσεις, γνωμοδοτήσεις, πραγματογνωμοσύνας κ.λπ. ή αμοιβάς καταβαλλομένας εις τους μετέχοντας αρχιτεκτονικών διαγωνισμών και τους κριτάς τούτων". Κατά την εξουσιοδότηση των προηγουμένων άρθρων 59 παρ.1 του από 17.7./16.8.1923 νδ και 'μόνου' παράγραφοι 1 και 2 του νδ 2726/1953, εκδόθηκε το πδ 696/1974 "περί αμοιβών μηχανικών δια σύνταξιν μελετών, επίβλεψιν, παραλαβήν κ.λπ. Συγκοινωνιακών, Υδραυλικών και Κτιριακών Έργων ως και Τοπογραφικών, Κτηματογραφικών και Χαρτογραφικών Εργασιών και σχετικών τεχνικών προδιαγραφών μελετών". Με αυτό και όπως τροποποιήθηκε, με το πδ 515/1989 και ίσχυσε κατά το επίδικο χρονικό διάστημα f καθορίστηκαν οι αμοιβές, οι οποίες αποτελούν υποχρεωτικώς εφαρμοζόμενα κατώτατα όρια αμοιβής για την εκπόνηση μελετών, καθώς και για τη διενέργεια επιβλέψεων, παραλαβών και εκτιμήσεων συγκοινωνιακών, υδραυλικών και κτιριακών έργων, τοπογραφικών, κτηματογραφικών και χαρτογραφικών εργασιών (άρθρο 1 π.δ. 696/1974). Στη συνέχεια, ορίζονται και τα εξής: "1.- Η αμοιβή για την εκπόνηση των μελετών των αναφερομένων στο άρθρο 1 κατηγοριών έργων και εργασιών καθορίζεται, κατά τμήματα και κεφάλαια του παρόντος, με έναν από τους ακόλουθους τρόπους: (α).- Σε ποσοστά επί τοις εκατό του προϋπολογισμού των μελετωμένων έργων, που υπολογίζονται βάσει τύπου, (β).- Κατά μονάδα έργου (π.χ. χλμ οδού, στρέμμα επιφανείας κ.λπ.), με βάση τιμές μονάδας, (γ).- Κατ' αποκοπή ή ανάλογα με το χρόνο απασχόλησης, (δ).- Κατά ειδικό τρόπο, που καθορίζεται στις επιμέρους διατάξεις του παρόντος" (άρθρο 2 παρ. 1 π.δ. 696/1974). "1.- Εκάστη μελέτη κτιριακού έργου διακρίνεται εις: (α).- Την αρχιτεκτονικήν μελέτην. (β).- Την μελέτην της φερούσης κατασκευής, (γ).- Τας μελέτας των εγκαταστάσεων, (δ).- Τας μελέτας των έργων υποδομής και διαμορφώσεως του οικοπέδου και εν γένει του περιβάλλοντος χώρου, εφ' οΰ ανεγείρεται το Κτιριακόν Έργον" (άρθρο 80 παρ.1 π.δ. 696/1974). "1.- Ο προϋπολογισμός, με τον οποίο υπολογίζεται η αμοιβή κάθε έργου είναι αυτός, που εξάγεται με τις ποσότητες όλων των κονδυλίων αυτού, όπως αυτός εγκρίνεται από τον Εργοδότη, σύμφωνα με αναλυτική προμέτρηση και με τις τιμές μονάδας εργασιών, που υπολογίζονται, με βάση τις εγκεκριμένες από τη Γενική Γραμματεία Δημοσίων Έργων του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων αναλύσεις τιμών και τις βασικές τιμές ημερομισθίων, υλικών σύνταξης του προϋπολογισμού του τελευταίου σταδίου της μελέτης, που έχει ανατεθεί στον ίδιο μελετητή, με την οικεία σύμβαση. Σε περίπτωση μη ύπαρξης εγκεκριμένης ανάλυσης τιμών για ορισμένες εργασίες, η τιμή των εργασιών αυτών υπολογίζεται με νέες τιμές, που συντάσσει ο ανάδοχος, σύμφωνα με τις περί εκτελέσεως δημοσίων έργων διατάξεις και όπως αυτές οι τιμές θα εγκριθούν από τον Εργοδότη. Στον παραπάνω προϋπολογισμό, που δηλώνει το κόστος του έργου, δεν προστίθεται ποσοστό γενικών εξόδων και οφέλους εργολάβου ούτε και αφαιρείται τυχόν έκπτωση δημοπρασίας" (άρθρο 3 παρ.1 π.δ. 696/1974). "6.- Ειδικά για την έκδοση οικοδομικών αδειών, ο προϋπολογισμός εξάγεται είτε βάσει αναλυτικού προϋπολογισμού είτε σύμφωνα με τιμές μονάδος, που καθορίζονται με υπουργική απόφαση, η οποία λαμβάνει υπ' όψη το κόστος κατασκευής, όπως εξάγεται από τον αντικειμενικό προσδιορισμό της αξίας των ακινήτων (άρθρο 41 του νόμου 1249/1982, ΦΕΚ Α. 43, όπως κάθε φορά ισχύει)" (άρθρο 3 παρ. 6 π.δ. 696/1974]. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 41 ν. 1249/1982 (ΦΕΚ Α. 43/5.4.1982) θεσπίστηκε αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού της φορολογητέας αξίας των ακινήτων, έτσι ώστε, βάσει προκαθορισμένων ειδικών και πρόσφορων κριτηρίων, να προκύπτει για κάθε ακίνητο μιας περιοχής ορισμένη αξία, που να ανταποκρίνεται, κατά προσέγγιση, στην πραγματική αγοραία αξία του ακινήτου (ΟλΣτΕ 4003/2014). Επομένως, εάν μελέτη, που ανατέθηκε σε ιδιώτη διπλωματούχο πολιτικό μηχανικό, αφορά την έκδοση οικοδομικής άδειας, η αμοιβή του υπολογίζεται, διαζευκτικώς, είτε με αναλυτικό προϋπολογισμό βάσει των άρθρων 2 παρ.1 στοιχείο (α), 3 παρ. 1 πδ 696/1974 είτε με τιμές μονάδος βάσει των άρθρων 2 παρ.1 στοιχείο (α), 3 παρ. 6 πδ 696/1974. Κατ' εξουσιοδότηση του ως άνω άρθρου 3 παρ. 6 πδ 696/1974 εκδόθηκαν οι αποφάσεις (α).- υπ' αριθμ. 78070/5724/17.11.1989 (ΦΕΚ Β. 863/17.11.1989) και (β).- υπ' αριθμ. 81304/6083/6.12.1989 (ΦΕΚ Β. 886/7.12.1989), που αντικατέστησε την προηγούμενη, του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ.). Με την 81304/6083/6.12.1989 απόφαση γίνεται η παρακάτω ρύθμιση: Καθορίζονται οι τιμές μονάδος επιφανείας (Μ2) των οικοδομικών έργων (όπως και ξενοδοχείων διαφόρων τάξεων), με τρόπο υπολογισμού 'τιμής αφετηρίας' για κάθε περιφερειακό διαμέρισμα της Χώρας, βάσει στοιχείων των πινάκων τιμών του αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων του Υπουργείου Οικονομικών και διαφόρων συντελεστών. Η 'τιμή αφετηρίας' (Τ.Α.) υπολογίζεται για κάθε περιφερειακό διαμέρισμα της Χώρας, με βάση τους πίνακες τιμών του Υπουργείου Οικονομικών, που είχαν διαμορφωθεί μέχρι 31 Δεκεμβρίου του προηγούμενου έτους και αυτή ('τιμή αφετηρίας'), όπως υπολογίσθηκε, ανακοινώνεται, τον Ιανουάριο κάθε έτους, με πράξη του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., η οποία εκδίδεται, μετά από γνώμη του Τ.Ε.Ε. και δημοσιεύεται στο Ενημερωτικό Δελτίο του Τ.Ε.Ε. (άρθρο 1). Για τη σύνταξη του προϋπολογισμού των ιδιωτικών οικοδομικών έργων, όπως (και) ξενοδοχείων διαφόρων τάξεων, ως άνω, οι στο άρθρο 1 συντελεστές εφαρμόζονται επί μίας "τιμής αφετηρίας ενιαίας" σε όλη τη Χώρα, που προκύπτει από τον αριθμητικό μέσο όρο της "τιμής αφετηρίας", όπως ανακοινώνεται κατ' έτος, ανά περιφερειακό διαμέρισμα και αφού ο αριθμητικός μέσος όρος πολλαπλασιασθεί επί συγκεκριμένο συντελεστή και, με βάση αυτή την "ενιαία τιμή αφετηρίας", υπολογίζεται η τιμή μονάδος επιφανείας (άρθρα 4 παράγραφοι 1-2,1 παράγραφοι 2-5). Ανακοινώνονται οι "τιμές αφετηρίας" για το χρονικό διάστημα από 6.12.1989 μέχρι 31.1.1991 (άρθρο 3) ότι είναι 15.000 δραχμές/44 ευρώ (άρθρο 4 παρ. 3). Στην προκείμενη περίπτωση επί της από 25/10/2010 αγωγής, που άσκησε το αναιρεσείον ως υποκατάστατο του μέλους του Α. Π., πολιτικού μηχανικού, στην οποία ιστορούσε ότι οι δεύτερος και τρίτη των αναιρεσιβλήτων, ως διαχειριστές και ομόρρυθμοι εταίροι της πρώτης αναιρεσίβλητης, ανέθεσαν στο μέλος του την εκπόνηση των μελετών που απαιτούνταν για την έκδοση οικοδομικής άδειας ανέγερσης ξενοδοχείου σε ακίνητο που επρόκειτο να αγοράσει η πρώτη αναιρεσίβλητη ομόρρυθμη εταιρία και ότι, παρά την εκπόνηση και παράδοση των σχετικών μελετών, οι οποίες εκπονήθηκαν βάσει των αναλυτικών πινάκων εργασιών και κόστους του έργου, υπολογιζομένης και της αμοιβής για εργασία εκτός έδρας, οι αναιρεσίβλητοι αρνήθηκαν να καταβάλουν την αμοιβή, η οποία, με βάση τον αναλυτικό προϋπολογισμό, ανερχόταν στο ποσό των 199.077,92 ευρώ πλέον ΦΠΑ, συνιστούσε δε την ελάχιστη αμοιβή κατά τις διατάξεις του πδ 696/1974, εκδόθηκε η 308/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ερήμην των αναιρεσιβλήτων και τότε εναγομένων, η οποία δέχθηκε την αγωγή. Επί της εφέσεως που άσκησαν οι αναιρεσίβλητοι εκδόθηκε η αναιρεσιβαλλομένη, η οποία δέχθηκε την έφεση, εξαφάνισε την εκκαλουμένη και έκανε δεκτή την αγωγή για το ποσό των 7.696,92 ευρώ, με τους νόμιμους τόκους από την επίδοσή της. Ως προς τις κρίσιμες για τον αναιρετικό έλεγχο παραδοχές το Εφετείο δέχθηκε ότι η πρώτη εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη αναζητούσε οικόπεδο για να ανεγείρει σε αυτό ξενοδοχείο, ότι ανακοίνωσε, δια των νομίμων εκπροσώπων της, λοιπών εναγομένων, την πρόθεσή της στον υποκαθιστάμενο από το ενάγον και ήδη αναιρεσείον πολιτικό μηχανικο Α. Π. στις αρχές Ιανουαρίου 2007, ότι καθ' υπόδειξη του τελευταίου συμφώνησαν στην από κοινού (για λόγους τυπικούς) αγορά έκτασης στον ... και στην από κοινού έρευνα για το αν το οικόπεδο πληρούσε τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις του ν. 3299/2004 για την ανέγερση σε αυτό επιδοτούμενης ξενοδοχειακής μονάδας, ότι σύμφωνα με το πδ 43/2002 για την ανέγερση ξενοδοχειακής μονάδας όλων των λειτουργιών σε εκτός σχεδίου περιοχές, όπως αυτή που τούς ενδιέφερε, τα στάδια που ακολουθούνται κατ' απόλυτη σειρά και χρονική προτεραιότητα είναι α) έγκριση ακαταλληλότητας του οικοπέδου και, αφού ληφθεί αυτή, β) έγκριση της αρχιτεκτονικής μελέτης από τον ΕΟΤ και στη συνέχεια γ) έγκριση της κυκλοφοριακής σύνδεσης της μονάδας με τον εθνικό ή επαρχιακό δρόμο. Ότι ακολουθεί η εκπόνηση των υπόλοιπων μελετών και σταδίων που είναι απαραίτητα για τη χορήγηση της οικοδομικής άδειας. Ότι προηγείται υποχρεωτικά η έγκριση της καταλληλότητας του γηπέδου και ακολουθεί η έγκριση της αρχιτεκτονικής μελέτης από τον EOT. Ότι για την έγκριση της καταλληλότητας του οικοπέδου απαιτείται υπεύθυνη δήλωση του ιδιοκτήτη στην οποία να αναφέρονται 1) ότι είναι ιδιοκτήτης του οικοπέδου που ορίζεται στο τοπογραφικό διάγραμμα, 2) ότι το οικόπεδο αποτελεί ενιαία έκταση που δεσμεύεται στο σύνολο της για τη δημιουργία ξενοδοχείου, 3) ότι για οποιαδήποτε μελλοντική αποδέσμευση τμήματος του οικοπέδου ή της έκτασης απαιτείται σύμφωνη γνώμη του EOT, 4) κατά πόσο το οικόπεδο ή μέρος του αποτελεί χαρακτηρισμένη δασική έκταση και 5) κατά πόσο αποτελεί προϊόν κατάτμησης αγροτικού κλήρου ή δασικής έκτασης. Ότι ο υποκαθιστάμενος μηχανικός, πριν ακόμη λάβει την έγκριση καταλληλότητας του οικοπέδου, προχώρησε, στη διαδικασία έγκρισης της αρχιτεκτονικής μελέτης. Ότι κατέθεσε τις εκπονηθείσες από αυτόν μελέτες στον EOT και έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 764/12.4.2007. Ότι μετά τον έλεγχο των μελετών ο EOT ενημέρωσε την εντολέα του ότι έπρεπε να προηγηθεί η έγκριση καταλληλότητας του οικοπέδου, η οποία απαιτούσε συμβόλαια κτήσης του οικοπέδου ή υπεύθυνες δηλώσεις των εταίρων για το ιδιοκτησιακό του καθεστώς. Ότι επειδή η πρώτη εναγομένη δεν είχε ακόμη προχωρήσει στην αγορά του οικοπέδου ο φάκελος επιστράφηκε αθεώρητος από τον EOT, που απαίτησε να προβλεφθούν δυο τουαλέτες αναπήρων αντί για μία. Ότι στο σημείο αυτό ο υποκαθιστάμενος μηχανικός έπρεπε, αν ενεργούσε σύμφωνα με τους κανόνες της καλής πίστης και των συναλλακτικών ηθών, να σταματήσει τις λοιπές μελέτες για την ανέγερση του ξενοδοχείου και τούτο διότι θα έπρεπε, σύμφωνα με τα στάδια του πδ 43/2002 να προηγηθεί η έγκριση καταλληλότητας του οικοπέδου και μετά η έγκριση της αρχιτεκτονικής μελέτης του EOT. Ότι αυτό το γνώριζε ο υποκαθιστάμεμος, ο οποίος, αφού κατέθεσε την 7.6.2007 την αρχιτεκτονική μελέτη με τις διορθώσεις που επέβαλε ο EOT επέδειξε πολύ μεγάλη σπουδή στην εκπόνηση των λοιπών μελετών (στατικών, αντισεισμικών και διαμορφώσεων περιβάλλοντος χώρου). Ότι από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν προέκυψε ότι έλαβε εντολή από τους εναγομένους να προβεί σε όλες τις μελέτες για την ανέγερση της ξενοδοχειακής μονάδας. Ότι, αντιθέτως, εκείνο που συμφωνήθηκε ήταν η ανάθεση σύνταξης τοπογραφικού διαγράμματος, η έγκριση καταλληλότητας του του οικοπέδου και, επειδή ο αναπτυξιακός νόμος προέβλεπε επιδότηση 10% επί της αγοράς του οικοπέδου, οι εναγόμενοι έδωσαν εντολή και για την εκπόνηση της αρχιτεκτονικής μελέτης για να ληφθεί η επιδότηση. Ότι συνεπώς ο υποκαθιστάμενος είχε εντολή μόνο για την έγκριση της καταλληλότητας του οικοπέδου και την έγκριση της αρχιτεκτονικής μελέτης. Σύμφωνα με τις παραδοχές αυτές εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση και δέχθηκε ότι το ποσό που οφείλεται στον υποκαθιστάμενο μηχανικό είναι το ποσό των 7.696,92 ευρώ ως κατώτερη νόμιμη αμοιβή που αντιστοιχεί στην εκπονηθείσα αρχιτεκτονική μελέτη για την πανσιόν που θα ανήγειραν οι εναγόμενοι στη θέση ... και η οποία ήταν απαραίτητη για να λάβουν οι εναγόμενοι την επιδότηση του 10% επί της αγοράς του οικοπέδου. Ότι η αμοιβή αυτή αντιστοιχεί στις τιμές μονάδας που καθορίζονται από την ΥΑ 81304/6083/6.12.1989, που λαμβάνει υπόψη το κόστος κατασκευής, όπως εξάγεται από τον αντικειμενικό προσδιορισμό της αξίας των ακινήτων και όχι βάσει του αναλυτικού προσδιορισμού που καταχρηστικά και εναντίον των χρηστών ηθών και των αρχών της καλής πίστης ζητά ο ενάγων (28.807,71 ευρώ) μόνο για τις αρχιτεκτονικές μελέτες, δεκτής γενομένης της ένστασης περί καταχρηστικής άσκησης του δικαιώματος που προέβαλαν οι εναγόμενοι. Έχοντας το περιεχόμενο αυτό, η αναιρεσιβαλλομένη κατέληξε στο ως άνω συμπέρασμα με ανεπαρκή αιτιολογία, αφού δεν περιέχει καμία πράξη υπολογισμού της αμοιβής ή δεδομένα από τα αναφερόμενα στην ως άνω υπουργική απόφαση, όπως τις τιμές μονάδας επιφανείας (άρθρο 1 της ΥΑ), τις τιμές αφετηρίας με τους συντελεστές επιρροής ζώνης (άρθρο 2 και 3 της ΥΑ), τον συντελεστή φ (άρθρο 4 της ΥΑ) και το ποσό των επιφανειών σε τ.μ., ώστε να εξαχθεί το κόστος κατασκευής επί του οποίου υπολογίζεται η αμοιβή, με αποτέλεσμα το συμπέρασμα ως προς το ύψος της αμοιβής του υποκαθιστάμενου μηχανικού να παρίσταται εντελώς αυθαίρετο, ενώ ασαφές είναι και το μέγεθος του έργου που αντιστοιχεί στην φερόμενη ως σύμφωνη με τους ορισμούς της ΥΑ αμοιβή. Επομένως, υπέπεσε στην παράβαση από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και ο δεύτερος λόγος της υπό κρίση αναίρεσης είναι ουσιαστικά βάσιμος. Περαιτέρω η αναιρεσιβαλλομένη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αμοιβή οφείλεται μόνο για την αρχιτεκτονική μελέτη της πανσιόν, η οποία όμως ήταν τμήμα του συνολικού έργου που ήταν ξενοδοχειακό συγκρότημα και, ενώ δέχεται ότι για την έγκριση από τον EOT θα έπρεπε να υποβληθεί αρχιτεκτονική μελέτη, χωρίς να διευκρινίζει αν η μελέτη αυτή έπρεπε να είναι πλήρης ή τμηματική, δεν εξηγεί γιατί αρκούσε στην προκείμενη περίπτωση η μελέτη μόνο της πανσιόν και όχι και του κτιρίου σαλέ, των μονοκατοικιών του συγκροτήματος και των διώροφων κατοικιών, των οποίων επίσης σχεδιαζόταν η κατασκευή, στα πλαίσια της σύμβασης ανάληψης του ίδιου έργου, δεκτού γενομένου του πρώτου σκέλους του τρίτου λόγου της αναίρεσης, ομοίως από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, κατ' ορθή εκτίμηση του λόγου αυτού. Περαιτέρω, με το δεύτερο σκέλος του ίδιου και τελευταίου λόγου, το αναιρεσείον παραπονείται επειδή η αναιρεσιβαλλομένη δεν αποφάνθηκε επί του αιτήματος του να καταβληθεί στον υποκαθιστάμενο μηχανικό αμοιβή εκτός έδρας. Ο λόγος αυτός από τον αριθμό 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ παρίσταται βάσιμος, καθώς το Εφετείο δεν απάντησε στο αίτημα αυτό. Επομένως η αναίρεση πρέπει να γίνει δεκτή κατά το μέρος που εισάγεται και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που την εξέδωσε. Τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, πρέπει να επιβληθούν σε βάρος των αναιρεσιβλήτων λόγω της ήττας τους (ΚΠολΔ 176, 183, 191), όπως ειδικότερα αναφέρεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 451/2015 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως την υπόθεση και

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείουντος, τα οποία ορίζει σε δυο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Ιουνίου 2023.

Η ANTIΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και τούτης, καθώς και της αρχαιότερης Αρεοπαγίτη αποχωρησασών, ο αρχαιότερος της σύνθεσης Αρεοπαγίτης

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 8 Οκτωβρίου 2024.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

<< Επιστροφή