<< Επιστροφή

Αριθμός 259 /2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Μαρτίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ. , για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ΝΠΔΔ με την επωνυμία "ΤΑΜΕΙΟ ΠΑΡΑΚΑΤΑΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΩΝ" (Τ.Π.κ.Δ.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Ανδριανή Κατσαρού, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Του αναιρεσιβλήτου: Μ. Π. του Ι. , κατοίκου ... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Καβουρίνο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14-12-2018 αίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Τρίπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 86/2022 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 44/2023 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 15-5-2023 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ερασμία Λιούλη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 15.5.2023 και με αρ. κατ. 30/2023 αίτηση αναίρεσης, με την οποία προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 44/2023 τελεσίδικη απόφαση του, ως Εφετείου, δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Τρίπολης και η οποία εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία της εκούσιας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 έως 741 επ. του ΚΠολΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 15 του Ν. 3869/2010 "ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων"), επί εφέσεως του καθού και ήδη αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθμ. 86/2022 οριστικής απόφασης του Ειρηνοδικείου Τρίπολης, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1β, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1, 741 και 769 Κ.Πολ.Δ.). Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ.) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.). Από την επιτρεπτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της παρούσας δίκης (άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.), προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 14.12.2018 αίτησή του ενώπιον του Ειρηνοδικείου Τρίπολης ο αιτών και ήδη αναιρεσίβλητος επικαλούμενος ότι είναι φυσικό πρόσωπο, χωρίς πτωχευτική ικανότητα και ότι έχει περιέλθει σε μόνιμη αδυναμία πληρωμής των ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών του προς το καθ' ου η αίτηση - πιστωτή του και ήδη αναιρεσείοντα, ζήτησε τη δικαστική ρύθμιση των οφειλών του, κατά το άρθρο 8 παρ.2 του Ν. 3869/2010 και την εξαίρεση από την εκποίηση της κύριας κατοικίας του, κατά το άρθρο 9 του ιδίου νόμου. Επί της αίτησης αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 86/2018 απόφαση του Ειρηνοδικείου Τρίπολης, το οποίο δέχθηκε ως ουσιαστικά βάσιμη την ένδικη αίτηση του αναιρεσίβλητου, ρύθμισε τα χρέη αυτού, καθορίζοντας καταβολές προς το αναιρεσείον ποσού 114,72 ευρώ μηνιαίως, για χρονικό διάστημα 36 μηνών, διέταξε, αντί του ειδικότερα στο διατακτικό της οριζομένου ελαχίστου τιμήματος, την ελεύθερη εκποίηση του εκεί περιγραφομένου ακινήτου του αναιρεσίβλητου, όρισε εκκαθαρίστρια και εξαίρεσε από την εκποίηση την κύρια κατοικία του, με την υποχρέωση να καταβάλει αυτός για τη διάσωσή της το αναλογούν στο από 50% ποσοστό συγκυριότητάς του επ' αυτής συνολικό ποσό των 24.000 ευρώ, καταβλητέο σε 120 ισόποσες δόσεις, σύμφωνα με τα αναφερόμενα ειδικότερα στο διατακτικό της.

Κατά της ανωτέρω πρωτόδικης απόφασης το καθ' ου η αίτηση και ήδη αναιρεσείον άσκησε έφεση, επί της οποίας το Μονομελές Πρωτοδικείο Τρίπολης, το οποίο δίκασε ως Εφετείο, εξέδωσε την αναιρεσιβαλλόμενη υπ' αριθμ. 44/2023 απόφασή του, με την οποία δέχθηκε τυπικά και απέρριψε κατ' ουσίαν την έφεση. Με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 1 του ν. 3869/2010 ("Ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων ..."), όπως το άρθρο αυτό ίσχυε και εφαρμόζεται στην προκειμένη υπόθεση, ως εκ του χρόνου καταθέσεως της αιτήσεως (17.12.2018), μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 παρ. 1 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του ν. 4336/2015 (ΦΕΚ 94/Α/14-8-2015), που καταλαμβάνει, σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 2 της ΥΠΟΠΑΡ. Α.4 του άρθρου 2 του ίδιου νόμου, τις αιτήσεις που υποβάλλονται μετά την έναρξη ισχύος του, ορίζεται ότι: "Φυσικά πρόσωπα που στερούνται πτωχευτικής ικανότητας υπό την έννοια του άρθρου 2 του ν. 3588/2007 και έχουν περιέλθει, χωρίς δόλο, σε μόνιμη και γενική αδυναμία πληρωμής ληξιπρόθεσμων χρηματικών οφειλών τους, δικαιούνται να υποβάλουν στο αρμόδιο δικαστήριο αίτηση για την ρύθμιση των οφειλών τους κατά τις διατάξεις του παρόντος νόμου....", στη δε παρ. 1 του άρθρου 9 του ν. 3869/2010 προβλέπεται, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται με αυτήν, η ρευστοποίηση της περιουσίας του οφειλέτη "εφόσον υπάρχει ρευστοποιήσιμη περιουσία, η εκποίηση της οποίας κρίνεται απαραίτητη για την ικανοποίηση των πιστωτών", με απόφαση δε της Τράπεζας της Ελλάδος ορίζονται η διαδικασία και τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό της μέγιστης ικανότητας αποπληρωμής του οφειλέτη και τον προσδιορισμό του ποσού, το οποίο θα ελάμβαναν οι πιστωτές σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης, καθώς και για τον προσδιορισμό της ενδεχόμενης ζημίας των πιστωτών, οι δε απαιτήσεις των πιστωτών ικανοποιούνται από τις καταβολές του οφειλέτη με βάση την παράγραφο 2 του ιδίου άρθρου, κατά αναλογική εφαρμογή των άρθρων 974 επ. Κ.Πολ.Δ., τα δε έξοδα εκτέλεσης υπολογίζονται, κατά το άρθρο 15 του Ν. 3869/2010, σύμφωνα με την διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 5 του Πτωχευτικού Κώδικα.

Ακολούθως, με την υπ' αριθμ. ...-2015 (ΦΕΚ ...-2015) απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος, ορίσθηκαν η διαδικασία και τα κριτήρια προσδιορισμού της μέγιστης ικανότητας αποπληρωμής του οφειλέτη και του ποσού που θα ελάμβαναν οι πιστωτές του σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 9 παρ. 2 Ν. 3869/2010.

Περαιτέρω, κατά την παρ. 2α του ιδίου άρθρου 9 του Ν. 3869/2010, που προστέθηκε με την παρ. 3 του άρθρου 62 του Ν.4549/2018, (ΦΕΚ Α' 105/14.6.2018), η οποία, σύμφωνα με την παρ. 8 του άρθρου 68 του αυτού νόμου, εφαρμόζεται και στις δίκες, που είναι εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος του: "Για την εφαρμογή του πρώτου εδαφίου της παραγράφου 2, οποιοσδήποτε διάδικος μπορεί να ζητήσει να ληφθεί υπόψη η εμπορική και όχι η αντικειμενική αξία της κύριας κατοικίας του οφειλέτη.

Στην περίπτωση αυτή, το δικαστήριο διορίζει ως πραγματογνώμονα πιστοποιημένο εκτιμητή, φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο περιλαμβάνεται στο Μητρώο Πιστοποιημένων Εκτιμητών της Διεύθυνσης Οικονομικού Συντονισμού και Μακροοικονομικών Προβλέψεων της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικής Πολιτικής του Υπουργείου Οικονομικών. Τα έξοδα της πραγματογνωμοσύνης βαρύνουν το διάδικο που τη ζητεί. Το αίτημα για διορισμό πραγματογνώμονα είναι απαράδεκτο, αν δεν υποβάλλεται είτε με την αίτηση είτε με αυτοτελές δικόγραφο,...... Δεν απαιτείται διορισμός πραγματογνώμονα αν οποιοσδήποτε διάδικος προσκομίσει έκθεση πιστοποιημένου εκτιμητή του δεύτερου εδαφίου.....". Από τις ανωτέρω διατάξεις καθίσταται σαφές ότι δεν είναι υποχρεωτική η προσκόμιση έκθεσης πιστοποιημένου εκτιμητή του άρθρου 9 παρ. 2α του Ν. 3869/2010, με εξαίρεση την περίπτωση που η κύρια κατοικία του οφειλέτη δεν πληροί τα κριτήρια προστασίας του νόμου, ως προς την αντικειμενική της αξία, (ήτοι αντικειμενική αξία άνω των 180.000 ευρώ, προσαυξανόμενη ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση του οφειλέτη), και ότι το Σχέδιο Διευθέτησης Οφειλής, καταρτίζεται όπως και πριν από την τροποποίηση, με βάση την αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης των πιστωτών από αυτήν (στην οποία θα βρίσκονταν) σε περίπτωση αναγκαστικής εκτέλεσης, κατά τις διατάξεις του ΚΠολΔ, σύμφωνα με τις οποίες λαμβάνεται υπόψη η εμπορική αξία του ακινήτου, χωρίς να υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ εμπορικής ή αντικειμενικής αξίας (ΑΠ 1898/2024).

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 744 και 759 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει, κατ' απόκλιση από τη ρύθμιση του άρθρου 106 του Κ.Πολ.Δ. , ότι το δικαστήριο, κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας, μπορεί και αυτεπαγγέλτως να διατάζει κάθε μέτρο πρόσφορο για την εξακρίβωση πραγματικών γεγονότων, ακόμη και εκείνων που δεν έχουν προταθεί και, ιδιαιτέρως, γεγονότων, που συντελούν στην προστασία των ενδιαφερομένων ή της εννόμου σχέσεως ή του γενικότερου κοινωνικού συμφέροντος (άρθρ. 744 του ΚΠολΔ) και ότι το δικαστήριο, ακόμη και αποκλίνοντας από τις διατάξεις που ρυθμίζουν την απόδειξη, διατάζει αυτεπαγγέλτως κάθε τι που, κατά την κρίση του, είναι απαραίτητο για την εξακρίβωση της αλήθειας των πραγματικών γεγονότων (άρθρ. 759 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ.). Το ανακριτικό αυτό σύστημα ισχύει και στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, ενώ η εξουσία του δικαστηρίου για λήψη κάθε πρόσφορου μέτρου για την ανεύρεση της αλήθειας δεν οριοθετείται από το νόμο και, άρα, είναι απεριόριστη, αφού μπορεί να λάβει υπ` όψη ακόμη και άκυρα ή ανυπόστατα αποδεικτικά μέσα (όχι, όμως και ανεπίτρεπτα), καθώς και αποδεικτικά μέσα που δεν πληρούν τους όρους του νόμου ή αποδεικτικά μέσα εκτός του καταλόγου του άρθρου 339 του Κ.Πολ.Δ., αποδεσμευόμενο από τους αποδεικτικούς τύπους της αυστηρής αποδείξεως (Α.Π. 555/2024, Α.Π. 166/2022, Α.Π. 550/2019, Α.Π. 769/2015, Α.Π. 236/2015).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αρ. 1 εδ. α` του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται "αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών..". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή. Με το λόγο αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ. Α.Π. 4/2021, Ολ. Α.Π. 1/2021, Α.Π. 1683/2022, Α.Π. 785/2022).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθμ. 6 του Κ.Πολ.Δ., όπως το άρθρο αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1, άρθρο τρίτο του Ν. 4335/2015, ο οποίος άρχισε να ισχύει από 1-1-2016, μεταξύ των άλλων και για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από την ημερομηνία αυτή (άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού), όπως είναι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και, ιδίως, αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα, που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος από αυτήν λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία, που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία), ενώ δεν ιδρύεται αυτός ο λόγος όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων (561 παρ. 1 του ΚΠολΔ), εκτός αν δεν είναι σαφές και πλήρες το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος (ΑΠ 1898/2024, ΑΠ 555/2024, ΑΠ 1052/2023, ΑΠ 449/2022).

Έτσι, η έλλειψη μείζονος πρότασης, η παράλειψη δηλαδή παράθεσης των διατάξεων στις οποίες βρίσκει έρεισμα το αγωγικό αίτημα, δεν καθιστά την απόφαση αναιρετέα, καθόσον η συνταγματική επιταγή της ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολόγησης των αποφάσεων (άρθρο 93 παρ. 3 του Συντάγματος) δεν καθιερώνει ούτε επιβάλλει αντίστοιχο αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 176/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, κατά το πρώτο σκέλος του, το αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλομένη απόφαση την εκ του άρθρου 560 αριθμ. 1 και 6 του ΚΠολΔ πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το, ως Εφετείο δικάσαν, Δικαστήριο παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 9 παρ. 2α του Ν. 3869/2010, επειδή δέχθηκε τον προσδιορισμό της εμπορικής αξίας της κυρίας κατοικίας του αιτούντος με βάση την έκθεση εκτιμήσεως του ακινήτου Αρχιτέκτονα Μηχανικού, που προσκόμισε ο αναιρεσίβλητος και δεν στήριξε την κρίση του στο επιβεβλημένο από το άνω άρθρο αποδεικτικό μέσο της έκθεσης πιστοποιημένου εκτιμητή, εγγεγραμμένου στο Μητρώο πιστοποιημένων εκτιμητών ενώ η διαδικασία για τον διορισμό πιστοποιημένου εκτιμητή προβλέπεται επί ποινή απαραδέκτου από το νόμο. Το δικάσαν ως Εφετείο, Μονομελές Πρωτοδικείο Τριπόλεως, με την προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 44/2023 απόφασή του, όπως προκύπτει από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. , επισκόπησή της, δέχθηκε ως αποδειχθέντα κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό λόγο μέρος, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς κρίση του, τα ακόλουθα: "....Επίσης, ο εφεσίβλητος - αιτών διαθέτει την ακόλουθη ακίνητη περιουσία: 1) την ψιλή κυριότητα κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, ενός οικοπέδου επιφάνειας 477,59 τ.μ. που εντός αυτού είναι κτισμένα δύο κτίσματα- μονοκατοικίες εμβαδού 88,87 τ.μ. και 70,72 τ.μ. αντίστοιχα, κατασκευασμένες τα έτη 1980 και 1973, καθώς και μία αποθήκη εμβαδού 47,89 τ.μ. κατασκευασμένη το έτος 1973, ευρισκόμενο (το οικόπεδο) επί της οδού ... (τέρμα) στη θέση "ΓΟΥΒΑ ή ΚΟΤΡΩΝΑΚΙΑ" Τρίπολης, με ΚΑΕΚ 032252805056/0/0 , 2) την πλήρη κυριότητα ενός οικοπέδου επιφάνειας 308,10 τ.μ. με την εντός αυτού κτισμένη μονοκατοικία συνολικού εμβαδού 78,50 τ.μ. , με έτος κατασκευής το 1955 και της κτισμένης αποθήκης συνολικού εμβαδού 11,20 τ.μ. με έτος κατασκευής ομοίως το 1955, κείμενο στην πόλη της Τρίπολης και επί της οδού ... Το ως άνω υπ' αρ. 1 ακίνητο, το οποίο ανήκει κατά το έτερο ποσοστό 1/2 της εξ αδιαιρέτου ψιλής κυριότητας στον αδελφό του...και κατά επικαρπία στους γονείς τους...(....), ο εφεσίβλητος - αιτών χρησιμοποιεί ως κύρια κατοικία αυτού και της συζύγου του....... Επομένως, ο αιτών θα καταβάλει προς το εκκαλούν - μετέχον στη δίκη πιστωτικό ίδρυμα μηνιαίως το ποσό των 114,72 € το μήνα επί διάστημα 36 μηνών. Ενόψει δε της μη πλήρους ικανοποίησης του εκκαλούντος και του υποβληθέντος πρωτοδίκως οικείου αιτήματος του εφεσίβλητου - αιτούντος, η ανωτέρω ρύθμιση του άρθρου 8 παρ. 2 Ν. 3869/2010 θα συνδυαστεί με αυτή του άρθρου 9 παρ. 2 Ν. 3869/2010, αλλά και αυτή του άρθρου 9 παρ. 1 του ίδιου ως άνω νόμου, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει μετά τους Ν. 4336/2015 και 4346/2015, και θα οριστούν καταβολές για τη διάσωση της κύριας κατοικίας του αιτούντος, ήτοι του ανωτέρω δικαιώματος ψιλής κυριότητας κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου, του αγροτεμαχίου κείμενου στην Τρίπολη, στη θέση "ΓΟΥΒΑ" ή "ΚΟΤΡΩΝΑΚΙΑ", επί της οδού ... (τέρμα), επιφάνειας 477,59 τ.μ. με τις εντός αυτού δύο μονοκατοικίες εμβαδού 88,87 τ.μ. και 70,72 τ.μ. , αντίστοιχα, και μίας αποθήκης εμβαδού 47,89 τ.μ. , καθώς πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει σωρευτικά ο νόμος, ήτοι : α) το ακίνητο αυτό χρησιμεύει ως κύρια κατοικία του αιτούντος και της οικογένειάς του, β) το μηνιαίο διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα του αιτούντος δεν υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης, όπως αυτές προσδιορίζονται στην παράγραφο 3 του άρθρου 5 Ν. 3869/2010, προσαυξημένες κατά ποσοστό 70%, γ) η αντικειμενική αξία του εν λόγω ακινήτου δεν υπερβαίνει το αφορολόγητο όριο για τον έγγαμο οφειλέτη και δ) ο εφεσίβλητος - αιτών είναι συνεργάσιμος δανειολήπτης σύμφωνα με τον κώδικα τραπεζών, αφού δεν αποδείχθηκε ούτε υποστηρίχθηκε το αντίθετο. Ο εφεσίβλητος - αιτών για τη διάσωση της κύριας κατοικίας του θα καταβάλει την εμπορική αξία αυτής μειωμένη κατά τα έξοδα της εκτέλεσης. Η αξία αυτή ορίζεται και ως τιμή πρώτης προσφοράς με βάση τη διάταξη του άρθρου 993 παρ. 2 και 995 ΚΠολΔ και λαμβανομένων υπόψη της θέσης του ακινήτου, του συνολικού εμβαδού του, της παλαιότητας των κτισμάτων εντός αυτού, της αντικειμενικής του αξίας (ενν: του εξ αδιαιρέτου ποσοστού ψιλής κυριότητας του αιτούντος: 28.438,52 €), του κατά την κοινή πείρα μειωμένου, σχετικά, αγοραστικού ενδιαφέροντος για την αγορά ποσοστού 1/2 εξ αδιαιρέτου συγκυριότητας και δη ψιλής, συνεκτιμώμενης της από 28.11.2018 εκθέσεως εκτίμησης εμπορικής αξίας ακινήτου του Αρχιτέκτονα Μηχανικού Α. Μ. , προσδιορίζεται στο ποσό των 27.000 €, το οποίο, απομειωμένο κατά τα έξοδα της αναγκαστικής εκτελέσεως (που υπολογίζονται στο ποσό των 3.000 €), ανέρχεται στο ποσό των 24.000 €. Στο σημείο αυτό σημειώνεται ότι τα αντίθετα υποστηριζόμενα από το εκκαλούν - μετέχον στη δίκη πιστωτικό ίδρυμα με τον δεύτερο λόγο της υπό κρίση εφέσεως, κατά τα οποία η εμπορική αξία της (πλήρους) κυριότητας του όλου ακινήτου ανέρχεται τουλάχιστον στο ποσό των 150.000 € και ως εκ τούτου το 1/2 εξ αδιαιρέτου τους στο ποσό των 75.000 €, πέραν της πρόδηλης αοριστίας τους εκ του γεγονότος ότι δεν συναρτώνται με κανένα στοιχείο της δικογραφίας, προβάλλονται αλυσιτελώς, καθώς, εν προκειμένω, ο εφεσίβλητος - αιτών δεν τυγχάνει αποκλειστικός κύριος του ακινήτου, αλλά εξ αδιαιρέτου συγκύριος της ψιλής κυριότητας του 1/2 αυτού εξ αδιαιρέτου και με επικαρπωτές του όλου ακινήτου, τους Ι. και Θ. Π. , περιστάσεις που δεν λαμβάνονται υπόψη από το εκκαλούν αλλά μεταβάλλουν ουσιωδώς την αξία του ακινήτου. Για τον ίδιο λόγο, και δεδομένου ότι για τη σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας επί του ακινήτου απαιτείται η συναίνεση και η σύμπραξη του έτερου ψιλού συγκυρίου αυτού, Β. Π. του Ι. , μολονότι γενικώς η σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας στο προς εκποίηση ακίνητο εμπίπτει στις εξουσίες του εκκαθαριστή, .....εν προκειμένω δεν μπορεί να διαταχθεί, ακριβώς διότι από κανένα στοιχείο της δικογραφίας δεν μπορεί να εκληφθεί ως υφιστάμενη η σύμφωνη γνώμη του εν λόγω προαναφερθέντος ψιλού συγκυρίου. Επίσης, στο ίδιο σημείο πρέπει να σημειωθεί ότι το επιπρόσθετο παράπονο του εκκαλούντος, που συνίσταται στην μη προσκόμιση, εκ μέρους του εφεσίβλητου - αιτούντος, εκθέσεως εκτίμησης του ακινήτου από εκτιμητή πιστοποιημένο από το Υπουργείο Οικονομικών, και τη λήψη υπόψη της προσκομισθείσας ως άνω από 28.11.2018 εκθέσεως εκτίμησης εμπορικής αξίας ακινήτου του Αρχιτέκτονα Μηχανικού Α. Μ. , που δεν είναι πιστοποιημένος, είναι απορριπτέο, καθόσον, αφενός μεν, από καμία διάταξη νόμου δεν προβλέπεται η υποχρέωση προσκόμισης τέτοιας εκθέσεως στη δίκη του Ν. 3869/2010, αφετέρου δε, το εκκαλούν δεν αμφισβητεί ούτε αντικρούει ένα στοιχείο από όσα διαλαμβάνει ο ως άνω αρχιτέκτονας μηχανικός για να καταλήξει στην αιτιολογημένη κρίση του περί της εμπορικής αξίας του ακινήτου. Επομένως, και ο δεύτερος λόγος της υπό κρίση εφέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος....... Βάσει των ανωτέρω παραδοχών, και λαμβανομένου υπόψη του ενιαίου της φύσεως του εμπραγμάτου δικαιώματος του αιτούντος - εφεσίβλητου επί του έτερου κείμενου στην Τρίπολη, επί της οδού ... οικοπέδου με τις επ' αυτού ισόγεια οικία και αποθήκη πλήρους κυριότητας του εφεσίβλητου - αιτούντος, αντικειμενικής αξίας 60.479,6 € (58.080,56 + 2.399,04) και εμπορικής αξίας τουλάχιστον ίσης με την αντικειμενική, κρίνεται συμφέρουσα η ρευστοποίησή του, η οποία πρέπει να διαταχθεί από τον ήδη διορισθέντα από το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο εκκαθαριστή με ελεύθερη εκποίηση, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 παρ. 1 Ν. 3869/2010. ....". Κρίνοντας έτσι το Εφετείο, δεν παραβίασε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, καθόσον διέλαβε στην πληττόμενη απόφασή του αιτιολογίες επαρκείς, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις, λογικά κενά ή ενδοιαστικές κρίσεις, οι αιτιολογίες δε αυτές επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη ερμηνεία και εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων που εφαρμόστηκαν, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών και συνεπώς, η προσβαλλομένη απόφαση δεν στερείται νομίμου βάσεως. Ειδικότερα, το Εφετείο έκρινε, ότι πληρούνται σωρευτικά όλες οι προϋποθέσεις του άρθρου 9 παρ. 2 του Ν.3869/2010, ότι η αντικειμενική αξία του ποσοστού ψιλής κυριότητας του αιτούντος ανέρχεται σε 28.438,52 ευρώ, ότι συνεκτιμώμενης της από 28.11.2018 εκθέσεως εκτίμησης εμπορικής αξίας του ενδίκου ακινήτου του Αρχιτέκτονα Μηχανικού Α. Μ. , αυτή προσδιορίζεται στο ποσό των 27.000 €, το οποίο, απομειωμένο κατά τα έξοδα της αναγκαστικής εκτελέσεως (που υπολογίζονται στο ποσό των 3.000 €), ανέρχεται στο ποσό των 24.000 ευρώ, ότι η αξία αυτή (εμπορική) ορίζεται και ως τιμή πρώτης προσφοράς κατά τα άρθρα 993 παρ. 2 και 995 του ΚΠολΔ, ότι δεν απαιτείται η διενέργεια εκτιμήσεως της εμπορικής αξίας από πιστοποιημένο εκτιμητή, καθόσον δεν προβλέπεται στο νόμο υποχρέωση προσκόμισης έκθεσης από εκτιμητή, το δε εκκαλούν (αναιρεσείον) δεν αμφισβητεί ούτε αντικρούει όσα διαλαμβάνει ο ως άνω αρχιτέκτονας μηχανικός, για να καταλήξει στην αιτιολογημένη κρίση του περί της εμπορικής αξίας του ακινήτου. Οι ανωτέρω αιτιολογίες καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, ως προς την ορθή εφαρμογή των ως άνω ουσιαστικών διατάξεων, τις οποίες το Εφετείο ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε και δεν παραβίασε ευθέως ούτε εκ πλαγίου.

Περαιτέρω δε, η πλημμέλεια εκ του αρ. 1 (αληθώς εκ του αρ. 6) του άρθρου 560 του ΚΠολΔ, που το αναιρεσείον αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση, με τον ίδιο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, κατά το οικείο σκέλος του, με την αιτίαση ότι τα έξοδα εκτέλεσης όρισε σε 3.000 €, χωρίς να αναφέρει τα στοιχεία και τις διατάξεις στις οποίες βασίστηκε, είναι αβάσιμη, καθόσον, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, η παράλειψη παράθεσης των σχετικών διατάξεων δεν ιδρύει λόγο αναιρέσεως (ΟλΑΠ 3/1997, ΑΠ 435/2016), ως αποδεικτικά στοιχεία το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έλαβε υπόψη τα προσκομιθέντα αποδεικτικά μέσα και κυρίως την από 28-11-2018 έκθεση εκτίμησης του Αρχ. Μηχανικού Α. Μ.

Συνεπώς, ο λόγος της αναίρεσης, ως προς αμφότερα τα σκέλη του, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί. Κατόπιν όλων αυτών και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως για να ερευνηθεί, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Διάταξη περί παραβόλου δεν ορίζεται, διότι το αναιρεσείον Ν.Π.Δ.Δ. δεν βαρύνεται με τέτοια υποχρέωση, κατ' άρθρον 28 παρ. 4 του Ν. 2579/1998 (Α.Π. 1047/2021, Α.Π. 930/2021, Α.Π. 1150/2019). Τέλος, στην παρούσα απόφαση δεν θα περιληφθεί διάταξη για δικαστικά έξοδα, κατά το άρθρο 746 του Κ.Πολ.Δ. , έστω και αν πρόκειται για υπόθεση, που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρ. 3 εδάφ. β' του Ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση, που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ. β' του πιο πάνω Ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΟλΑΠ 4/2023, Α.Π. 1683/2022, Α.Π. 785/2022, Α.Π. 658/2022).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 15.5.2023 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ` αριθμ. 44/2023 τελεσίδικης αποφάσεως του, ως Εφετείου δικάσαντος, Μονομελούς Πρωτοδικείου Τριπόλεως.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Ιανουαρίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 20 Φεβρουαρίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή