<< Επιστροφή

Αριθμός 288/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Απριλίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Α. Λ. , για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων - αναιρεσιβλήτων: 1) Ι. Π. του Μ. , 2) Ι. - Α. Π. του Ι. και 3) Α. Δ. του Χ. , κατοίκων ... , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευάγγελο Παπαλάμπρου.

Των αναιρεσιβλήτων - αναιρεσειόντων: 1) Α. Κ. του Θ. , συζ. Σ. Χ. , 2) Π. Μ. του Χ. , 3) Δ. Μ. του Η. και 4) Ν. Μ. του Η. , κατοίκων ... , οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ξενοφώντα Νικολάου με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-1-2015 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων - αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 26/2017 μη οριστική και 353/2020 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 454/2021 τελεσίδικη του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες - αναιρεσίβλητοι με την από 14-1-2022 αίτησή τους και οι αναιρεσίβλητοι - αναιρεσείοντες με την από 15-1-2022 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση των υποθέσεων αυτών, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Παναγιώτα Γιαννακοπούλου, που εκφωνήθηκαν από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων - αναιρεσιβλήτων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσής του και την απόρριψη της αντίθετης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τη διάταξη του άρθρου 246 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα, το δικαστήριο σε κάθε στάση της δίκης μπορεί αυτεπαγγέλτως ή ύστερα από αίτηση κάποιου διαδίκου να διατάξει την ένωση και συνεκδίκαση περισσοτέρων εκκρεμών ενώπιόν του δικών ανάμεσα στους ίδιους ή διαφορετικούς διαδίκους, αν υπάγονται στην ίδια διαδικασία και, κατά την κρίση του, διευκολύνεται ή επιταχύνεται η διεξαγωγή της δίκης ή επέρχεται μείωση των εξόδων (ΑΠ954/2024, ΑΠ773/2023, ΑΠ313/2023, ΑΠ1123/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, σύμφωνα με το προεκτεθέν άρθρο 246 του ΚΠολΔ, πρέπει να διαταχθεί η συνεκδίκαση: α) της από 14/1/2022 (αριθμ. καταθ. 4/14.1.2022) αίτησης αναίρεσης και β) της από 15/1/2022 (αριθμ. καταθ. 5/17.1.2022) αίτησης αναίρεσης, με τις οποίες προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 454/2021 τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, που εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από τη σχέση της οροφοκτησίας (άρθρα 647 επ. ΚΠολΔ, όπως ίσχυε πριν από το ν. 4335/2015) λόγω της προφανούς μεταξύ τους συναφείας και προς διευκόλυνση της διεξαγωγής της δίκης.

Από τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που παραδεκτώς επισκοπούνται, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, προκύπτουν επί της διαδικαστικής πορείας της υπόθεσης, τα ακόλουθα: Οι Α. Κ. , Π. Μ. , Δ. Μ. και Ν. Μ. , άσκησαν ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών την από 29/1/2015 αγωγή τους κατά των Ι. Π. , Ι.-Α. Π. και Α. Δ. , με την οποία εξέθεσαν ότι, η πρώτη από αυτούς (ενάγοντες) είναι αποκλειστική κυρία του υπό στοιχ. Γ3 διαμερίσματος, ενώ οι λοιποί είναι συγκύριοι του υπό στοιχ. Γ4 διαμερίσματος του Γ' ορόφου πολυκατοικίας, που βρίσκεται στην Πάτρα και έχει υπαχθεί στις διατάξεις περί οριζοντίου ιδιοκτησίας, ότι τα όμορα διαμερίσματά τους βρίσκονται κάτω από τη δυτική βεράντα του υπό στοιχ. Δ' οροφοδιαμερίσματος του Δ' ορόφου της πολυκατοικίας, του οποίου ψιλός κύριος και επικαρπωτής κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου είναι ο πρώτος εναγόμενος, ψιλός κύριος κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου είναι ο δεύτερος εναγόμενος και επικαρπώτρια κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου είναι η τρίτη εναγομένη και ότι οι εναγόμενοι, με τις περιγραφόμενες στην αγωγή ενέργειες και παραλείψεις τους, που οφείλονται σε υπαιτιότητά τους, διότι δεν μερίμνησαν ώστε να διατηρούν την ιδιοκτησία τους σε τέτοια κατάσταση ώστε να μην προκύψει βλάβη στις άλλες οριζόντιες ιδιοκτησίες, προξένησαν φθορές και βλάβες στα διαμερίσματά τους. Με βάση τα εκτιθέμενα ζήτησαν να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, α) να προβούν στις αναφερόμενες στην αγωγή εργασίες αποκατάστασης, άλλως να επιτραπεί τούτο στους ίδιους με δαπάνη των εναγομένων και β) να καταβάλουν στους ενάγοντες, τα ειδικότερα αναφερόμενα στην αγωγή ποσά, ως αποζημίωση και χρηματική τους ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκαν η υπ' αριθμ. 26/2017 εν μέρει οριστική και εν μέρει μη οριστική απόφαση και η υπ' αριθμ. 353/2020 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η αγωγή ως ουσία βάσιμη, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό της.

Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκαν ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Πατρών: α) η από 22/7/2020 έφεση των εναγομένων και β) η από 15/9/2020 έφεση των εναγόντων, οι οποίες συνεκδικάσθηκαν και εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, η υπ' αριθμ. 454/2021 απόφαση του ως άνω δικαστηρίου, το οποίο δέχθηκε τυπικά και κατ' ουσία τις εφέσεις, εξαφάνισε τις ως άνω αποφάσεις (οριστική και εν μέρει οριστική) του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, κατά τα αναφερόμενα μέρη τους, κράτησε την υπόθεση και δίκασε την αγωγή κατά το αντίστοιχο μέρος της, δέχθηκε εν μέρει αυτήν ως ουσία βάσιμη και επιδίκασε στους ενάγοντες τα αναφερόμενα στο διατακτικό της ποσά αποζημίωσης και χρηματικής ικανοποίησης. Την απόφαση αυτή προσέβαλαν: α) οι εναγόμενοι, με την από 14/1/2022 (αριθμ. καταθ. 4/14.1.2022) αίτηση αναίρεσης και β) οι ενάγοντες, με την από 15/1/2022 (αριθμ. καταθ. 5/17.1.2022) αίτηση αναίρεσης. Οι ως άνω αιτήσεις αναίρεσης έχουν ασκηθεί παραδεκτά, ως δικόγραφα, κατ' άρθρο 553 § 1 ΚΠολΔ, και, περαιτέρω, νομότυπα και εμπρόθεσμα, αφού η προσβαλλόμενη απόφαση επιδόθηκε στους αναιρεσείοντες της από 14/1/2022 αίτησης αναίρεσης στις 17/12/2021, με την επιμέλεια των αντιδίκων τους, όπως οι τελευταίοι αναφέρουν χωρίς τούτο να αμφισβητείται και οι αιτήσεις αναίρεσης κατατέθηκαν στη γραμματεία του δικαστηρίου, που εξέδωσε την απόφαση αυτή, στις 14/1/2022 και στις 17/1/2022 (ημέρα Δευτέρα), αντιστοίχως, ήτοι εντός της κατ' άρθρο 564 § 1 ΚΠολΔ προθεσμίας των τριάντα ημερών από την επίδοσή της.

Συνεπώς, πρέπει οι αιτήσεις αναίρεσης να ερευνηθούν ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων τους (άρθρο 577 §§ 1 και 3 του ΚΠολΔ). Από τις διατάξεις των άρθρων 3 παρ.1 και 6 παρ.1 του ν. 3741/1929, κατά το μέρος που ορίζουν ότι ο ιδιοκτήτης ορόφου έχει όλα τα ανήκοντα στον κύριο δικαιώματα, εφόσον η άσκηση αυτών δεν παραβλάπτει τη χρήση των άλλων ιδιοκτητών και ότι κατασκευάζει ή διατηρεί με δική του δαπάνη το πάτωμα, επί του οποίου βαίνει, συνάγεται ότι ο οροφοκτήτης που είναι αποκλειστικός κύριος της βεράντας του διαμερίσματός του, που είναι ανοικτό μέρος και επέκταση του δαπέδου ενός ορόφου μέχρι του κατακόρυφου επιπέδου των όψεων του κτιρίου, αποτελεί δε δώμα (πλάκα οροφής) για τον κάτω από αυτή όροφο ή διαμέρισμα (και η οποία είναι δυνατόν να καταστεί αντικείμενο χωριστής ιδιοκτησίας, με τον Κανονισμό της Πολυκατοικίας, διαφορετικά, θα ανήκε στα κοινόκτητα μέρη, κατ' άρθρο 2 παρ. 1 του ίδιου νόμου), δεν έχει μόνο δικαίωμα να τη διατηρεί και να την επισκευάζει, αλλά οσάκις η μη επισκευή της έχει ως αποτέλεσμα να παραβλάπτεται η χρήση του ιδιοκτήτη του κάτω από αυτή διαμερίσματος, υποχρεούται να την επισκευάσει με δική του δαπάνη. Ειδικότερα, με τη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3741/1929 "Περί της ιδιοκτησίας κατ' ορόφους", δεν καθορίζεται απλώς το ζήτημα ποιος φέρει το βάρος της δαπάνης της κατασκευής και διατηρήσεως (συντηρήσεως κλπ) των αποτελούντων τη διαιρετή ιδιοκτησία μερών της οικοδομής, αλλά καθορίζεται γενικότερα θετική υποχρέωση του κυρίου προς διατήρηση της διαιρετής του ιδιοκτησίας, με δική του δαπάνη, σε τέτοια κατάσταση, ώστε να μην δύναται από αυτήν να προκύψει βλάβη στις λοιπές διαιρετές ιδιοκτησίες και στα κοινόχρηστα μέρη της οικοδομής και να μην παραβλάπτεται η χρήση αυτών και η ομαλή λειτουργία της οροφοκτησίας (ΑΠ605/2023, ΑΠ680/2021, ΑΠ462/2017).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσία, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά, που ανέλεγκτα το δικαστήριο της ουσίας δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, και την υπαγωγή τους στο νόμο και ιδρύεται αυτός ο λόγος αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν φανερή την παραβίαση. Επίσης, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από τη διάταξη αυτή, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία). Δεν έχει, όμως, εφαρμογή η διάταξη αυτή, όταν οι ελλείψεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και, ιδίως, στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του πορίσματος που εξάγεται απ` αυτές, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές και πλήρες το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος. Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς και όχι γιατί αποδείχθηκε ή γιατί δεν αποδείχθηκε. Τα επιχειρήματα του δικαστηρίου που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές, με βάση τις οποίες διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και, επομένως, δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε, στο πλαίσιο της υπόψη διάταξης του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, αυτή να επιδέχεται μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα επιχειρήματα των διαδίκων που δεν συνιστούν αυτοτελείς ισχυρισμούς, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης είναι απαράδεκτος (Ολ.ΑΠ 1/1999, ΑΠ 15/2021, ΑΠ 872/2020). Με τους από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγους αναίρεσης δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου ευθέως ή εκ πλαγίου (ΟλΑΠ 57/1990, ΑΠ687/2024, ΑΠ549/2022, ΑΠ1217/2020, ΑΠ 257/2020, ΑΠ 508/2020, ΑΠ 52/2019, ΑΠ 551/2018).

Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. "Πράγματα", θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση και επομένως θεμελιώνουν το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντέστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος, καθώς και οι λόγοι έφεσης που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης. Δεν αποτελούν "πράγματα" οι ισχυρισμοί που αποτελούν άρνηση της αγωγής ή μη έχοντα αυτοτέλεια επιχειρήματα νομικά ή πραγματικά, τα οποία αντλούνται από το νόμο ή την εκτίμηση των αποδείξεων (ΑΠ261/2022, ΑΠ376/2022, ΑΠ163/2022, ΑΠ98/2020), ούτε η επίκληση των αποδεικτικών μέσων και του περιεχομένου αυτών (ΑΠ242/2023, ΑΠ376/2022, ΑΠ163/2022, ΑΠ827/2020, ΑΠ760/2020, ΑΠ633/2019). Ο λόγος αυτός δεν ιδρύεται, αν το δικαστήριο που δίκασε, έλαβε υπόψη ισχυρισμό που προτάθηκε και τον απέρριψε για οποιονδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό, έστω και εάν η απόρριψή του δεν είναι ρητή, αλλά συνάγεται από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, όταν το δικαστήριο αντιμετωπίζει και απορρίπτει στην ουσία εκ των πραγμάτων προβληθέντα ισχυρισμό, με την παραδοχή ως αποδειχθέντων γεγονότων αντίθετων προς αυτά που τον συγκροτούν (ΟλΑΠ14/2004, ΑΠ500/2024, ΑΠ1798/2023, ΑΠ376/2022, ΑΠ261/2022, ΑΠ7/2020).

Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11γ' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λάβει υπόψη του τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν νόμιμα είτε για άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους από το διάδικο. Δεν θεμελιώνεται, όμως, ο λόγος αυτός, αν προκύπτει από την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίστηκαν με επίκληση. Αρκεί δε γι' αυτό η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου, χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολογήσεως του καθενός, εφόσον από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αιτιολογίες της αποφάσεως, προκύπτει αναμφίβολα η λήψη υπόψη του αποδεικτικού μέσου (ΑΠ680/2024). Μόνο αν από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με το περιεχόμενο της απόφασης, δεν προκύπτει κατά τρόπο αναμφίβολο ότι λήφθηκε υπόψη κάποιο συγκεκριμένο έγγραφο, στοιχειοθετείται ο από το άρθρο 559 αρ. 11γ' ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης (ΟλΑΠ2/2008, ΑΠ684/2024, ΑΠ680/2024, ΑΠ321/2024, ΑΠ1370/2023, ΑΠ1102/2023, ΑΠ1126/2020, ΑΠ1034/2020, ΑΠ412/2019, ΑΠ705/2019). Τέλος, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 562 § 2 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναίρεσης που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση (ήτοι η παραβίαση να προκύπτει μόνο από την ανάγνωση της απόφασης, χωρίς να απαιτείται και επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων) και γ) για ισχυρισμό που αφορά τη δημόσια τάξη. Η διάταξη αυτή, αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής ότι ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας, με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση, που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει την ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού των λόγων αναίρεσης, της οποίας η συνδρομή πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο. Επομένως, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναίρεσης, πρέπει εξ αυτού να προκύπτουν τα στοιχεία του παραδεκτού του, που επιβάλλονται από την ανωτέρω διάταξη, ήτοι πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός, στον οποίο στηρίζεται ο λόγος αναίρεσης, είχε προταθεί νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, έστω και αν ο εν λόγω ισχυρισμός θα μπορούσε να ερευνηθεί αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ247/2024, ΑΠ988/2023, ΑΠ475/2023, ΑΠ610/2023, ΑΠ905/2023).

Πρέπει, δηλαδή, ο ισχυρισμός να παρατίθεται στο αναιρετήριο, όπως προτάθηκε στο δικαστήριο της ουσίας, ενώ πρέπει να αναφέρεται και ο χρόνος και ο τρόπος πρότασής του ή επαναφοράς του στο ανώτερο δικαστήριο, ώστε να μπορεί να κριθεί, με βάση το αναιρετήριο, αν ήταν παραδεκτός και νόμιμος (ΑΠ1295/2022, AΠ999/2022, ΑΠ609/2022). Το κατά το άρθρο 562 § 2 ΚΠολΔ απαράδεκτο αναφέρεται σε όλους τους λόγους αναίρεσης (ΑΠ1038/2025, ΑΠ934/2025, ΑΠ390/2025, ΑΠ1509/2024, ΑΠ916/2024, ΑΠ159/2024, ΑΠ1058/2023, ΑΠ610/2023, ΑΠ426/2021).
Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 § 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, για την έρευνα των λόγων εκάστης αίτησης αναίρεσης, προκύπτει ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ως αποδειχθέντα, τα εξής πραγματικά περιστατικά, αυτολεξεί παρατιθέμενα: "Οι διάδικοι είναι ιδιοκτήτες αυτοτελών οριζοντίων ιδιοκτησιών οικοδομής, που αποτελείται από υπόγειο, ισόγειο και τέσσερις πάνω από το ισόγειο ορόφους, έχει ανεγερθεί σε οικόπεδο εμβαδού 4.980,15 τμ και βρίσκεται στην Πάτρα στη θέση "Γλυκόριζο" ή "Μέση Αγυιά" ή "Καμίνια" ή "Κοτρώνι" και επί των οδών ... , πρώην οδό ... Ειδικότερα, η πρώτη ενάγουσα, Α. , θυγατέρα Θ. Κ. , σύζυγος Σ. Χ. , τυγχάνει αποκλειστική κυρία του υπό στοιχεία Γ-3 διαμερίσματος του τρίτου πάνω από το ισόγειο ορόφου της ως άνω πολυκατοικίας. Το παραπάνω διαμέρισμα αποτελείται από καθιστικό, κουζίνα, τρία υπνοδωμάτια, διάδρομο, λουτρό,wc και μία αποθήκη, έχει επιφάνεια 120,80 τμ και ποσοστό συνιδιοκτησίας στο οικόπεδο 16/1000 αδιαίρετα και συνορεύει ανατολικά με κοινόχρηστο διάδρομο, και με Γ διαμέρισμα, δυτικά με ακάλυπτο χώρο, βόρεια με κοινόχρηστο διάδρομο και Γ-4 διαμέρισμα και νότια με ακάλυπτο χώρο και πέρα από αυτόν με ανώνυμη οδό. Το ως άνω διαμέρισμα περιήλθε κατά κυριότητα, στην πρώτη ενάγουσα, λόγω αγοράς, δυνάμει του υπ' αρ. ...-1994 συμβολαίου της τότε Συμβολαιογράφου Πατρών, Ε. Α. - Π. , νόμιμα μεταγεγραμμένου στις 12-1-1995, στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου του Δήμου Πατρέων στον τόμο ... και με αύξοντα αριθμό ... Η δεύτερη ενάγουσα, Π. Μ. , η τρίτη ενάγουσα, Δ. Μ. και ο τέταρτος εναγών , Ν. Μ. τυγχάνουν συγκύριοι, κατά ποσοστό 50%, η πρώτη εξ αυτών, και κατά ποσοστό 25%, έκαστος εκ των δεύτερης και τρίτου εξ αυτών, του υπό στοιχεία ΓΑΜΑ ΤΕΣΣΕΡΑ (Γ- 4) διαμερίσματος του 3ου ορόφου της ίδιας ως άνω πολυκατοικίας, το οποίο είναι όμορο με το προαναφερόμενο διαμέρισμα της πρώτης ενάγουσας και το οποίο αποτελείται από καθιστικό, κουζίνα, τρία υπνοδωμάτια, διάδρομο και λουτρό, έχει επιφάνεια 94 τμ και ποσοστό συνιδιοκτησίας στο οικόπεδο 13/1000 αδιαίρετα και συνορεύει ανατολικά με κοινόχρηστο διάδρομο και με το υπό στοιχεία Γ-5 διαμέρισμα, δυτικά με ακάλυπτο χώρο, βόρεια με ακάλυπτο χώρο και νότια με κοινόχρηστο διάδρομο και με Γ-3 διαμέρισμα. Το παραπάνω διαμέρισμα περιήλθε στους τελευταίους, κα δη, στην μεν πρώτη εξ αυτών, κατά το ποσοστό 50%, δυνάμει του με αριθμό ...-1995 συμβολαίου της τότε Συμβολαιογράφου Πατρών, Ε. Α. - Π. , νόμιμα μεταγεγραμμένου στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου του Δήμου Πατρέων στον τόμο ... και με αύξοντα αριθμό ... , στην δε δεύτερη και τρίτο εξ αυτών, λόγω γονικής παροχής, από τον πατέρα αυτών με το υπ' αρ. ...-2001 συμβόλαιο της Συμβολαιογράφου Πατρών, Θ. Μ. - Μ., νόμιμα μεταγεγραμμένο στα ίδια ως άνω βιβλία μεταγραφών στον τόμο ... και με αύξοντα αριθμό ... Παράλληλα, ο πρώτος εναγόμενος έχει το δικαίωμα της ψιλής κυριότητας, κατά ποσοστό 50% αδιαίρετα, καθώς και το δικαίωμα της επικαρπίας, επίσης, κατά ποσοστό 50%, ο δεύτερος εναγόμενος έχει το δικαίωμα της ψιλής κυριότητας κατά ποσοστό 50% αδιαίρετα και η τρίτη εναγόμενη έχει το δικαίωμα επικαρπίας κατά ποσοστό 50% του υπό στοιχεία ΔΕΛΤΑ (Δ) οροφοδιαμερίσματος του 4ου ορόφου (ρετιρέ) της ιδίας ως άνω πολυκατοικίας. Το ως άνω διαμέρισμα έχει εμβαδόν 230 τμ, αποτελείται από χώλλ, καθιστικό, κουζίνα, πέντε υπνοδωμάτια, δύο λουτρά, wc, διάδρομο και βεράντες, από τις οποίες η μεγάλη βεράντα επιφάνειας 250 τμ περίπου βρίσκεται στη δυτική πλευρά του διαμερίσματος και αποτελεί το δώμα - οροφή των προπεριγραφέντων διαμερισμάτων των εναγόντων και ανήκει, επίσης, στην κυριότητα του ιδιοκτήτη του υπό στοιχεία ΔΕΛΤΑ (Δ) διαμερίσματος. Στον πρώτο εναγόμενο, το ως άνω διαμέρισμα είχε περιέλθει αρχικά κατά πλήρη κυριότητα δυνάμει της με αριθμό .../1991 πράξης σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας και κανονισμού πολυκατοικίας της Συμβολαιογράφου Πατρών, Ε. Α. - Π. , που έχει μεταγραφεί νόμιμα στις 28-2-1991 στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Πατρών στον τόμο ... με αριθμό ... , όπως τροποποιήθηκε με την υπ' αρ. .../1993 πράξη της ιδίας ως άνω Συμβολαιογράφου, που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα ίδια πιο πάνω βιβλία μεταγραφών στον τόμο ... με αριθμό ... , και με την με αριθμό .../1995 πράξη της ιδίας ως άνω Συμβολαιογράφου που έχει νόμιμα μεταγραφεί στα ίδια πιο πάνω βιβλία μεταγραφών (τόμος ... , αριθμός ...) σε συνδυασμό με το με αριθμό .../1989 εργολαβικό συμβόλαιο της ιδίας ως άνω Συμβολαιογράφου. Στη συνέχεια, ο πρώτος εναγόμενος μεταβίβασε λόγω δωρεάς, κατά ποσοστό 50%, την επικαρπία στην Τρίτη εναγόμενη, και λόγω γονικής παροχής, κατά ποσοστό 50%, την ψιλή κυριότητα στο δεύτερο εναγόμενο - υιό του και ως εκ τούτου πλέον ο πρώτος εναγόμενος έχει την ψιλή κυριότητα κατά ποσοστό 50% αδιαίρετα και την επικαρπία κατά ποσοστό 50%. Δυνάμει της υπ' αρ. .../1991 πράξης σύστασης οριζόντιας ιδιοκτησίας και κανονισμού πολυκατοικίας της Συμβολαιογράφου Πατρών, Ε. Α.- Π. , που έχει μεταγραφεί νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών στον τόμο ... με αριθμό ... , όπως έχει τροποποιηθεί με την υπ' αριθ. .../1993 πράξη της ιδίας ως άνω Συμβολαιογράφου, που έχει νόμιμα μεταγραφεί στα ίδια πιο πάνω βιβλία μεταγραφών στον τόμο ... με αύξοντα αριθμό ... , το ανωτέρω οικόπεδο και η ως άνω οικοδομή υπήχθησαν στις διατάξεις του ν. 3741/1929, των άρθρων 1002 και 1117 του ΑΚ και στο σύστημα της οριζόντιας ιδιοκτησίας σύμφωνα με τις ίδιες ως άνω διατάξεις. Η ως άνω οικοδομή αποπερατώθηκε το έτος 1993 και κατασκευάστηκε από τον πρώτο εναγόμενο, ο οποίος τυγχάνει και πολιτικός μηχανικός, το δε έτος 2003 εκδόθηκε η με αριθ. ...-2003 οικοδομική άδεια της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Αχαΐας, για την κατασκευή πέργκολας επί της ως άνω βεράντας του διαμερίσματος των εναγομένων, η οποία όμως είχε αποπερατωθεί σε προγενέστερο χρόνο και δη, το έτος 2002, αποτελούμενη από δύο ξεχωριστά τμήματα που διαχωρίζονται μεταξύ τους, καταλαμβάνουν την αριστερή και δεξιά πρόσοψη αυτού (διαμερίσματος) και στηρίζονται επί υποστυλωμάτων επενδυμένων με διακοσμητική πέτρα. Το ως άνω διαμέρισμα των εναγόμενων, έως και το έτος 2005 παρέμενε κενό, ήτοι, ουδείς κατοικούσε σ' αυτό.

Κατά το εν λόγω έτος, ο πρώτος εναγόμενος με τα μέλη της οικογένειάς του και λοιπούς των εναγόμενων, εγκαταστάθηκαν στο προπεριγραφέν διαμέρισμα του 4ου ορόφου, οπότε και επί της μεγάλης βεράντας εμβαδού 250 τμ τοποθέτησαν χώμα για φυτά σε υφιστάμενη ζαρντινιέρα και κατασκεύασαν και μία δεύτερη ζαρντινιέρα. Το μήνα Φεβρουάριο του έτους 2009, είχε αρχίσει να εμφανίζεται υγρασία στα διαμερίσματα των εναγόντων. Όταν ο πρώτος εναγόμενος ενημερώθηκε προς τούτο, ενόψει και του ότι επιθυμούσε να τοποθετήσει στην βεράντα του σύγχρονα πλακάκια, αποφάσισε να προβεί σε αποξήλωση της πλακόστρωσης του δαπέδου αυτής (βεράντας) και ακολούθως στην τοποθέτηση καινούργιων πλακιδίων. Επίσης, το έτος 2013, ο πρώτος εναγόμενος κατασκεύασε στην βεράντα αυτή δυο κηπάρια επί εκτάσεως 26 τμ. Μάλιστα, η κατασκευή του ενός από τα κηπάρια αυτά, το οποίο είχε κατασκευασθεί σε σχήμα (Ζ), είχε ως αποτέλεσμα, να εγκλωβιστούν εντός αυτής, οι τρεις εξαερισμοί των μπάνιων των διαμερισμάτων των εναγόντων καθώς και το ένα σιφόνι απορροής υδάτων της βεράντας του διαμερίσματος των εναγόμενων. Το μήνα Απρίλιο του έτους 2014, ο πρώτος εναγόμενος προέβη σε εργασίες αλλαγής του εν λόγω κηπαρίου, μετά την ολοκλήρωση των οποίων (εργασιών), οι εξαερισμοί των δύο λουτρών των διαμερισμάτων των εναγόντων εγκλωβίστηκαν και πάλι εντός αυτού, πλην του τρίτου εξαερισμού και του ως άνω σιφονιού. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να λεχθεί, ότι τα ως άνω κατασκευασμένα κηπάρια, δίνουν σημαντικό φορτίο στην πλάκα της οροφής του τρίτου ορόφου, λόγω της ποσότητας του χώματος, των φυτών και των δέντρων. Το δε φορτίο αυτό αυξάνεται με την ποσότητα του νερού ποτίσματος η των βρόχινων νερών και έτσι εγκλωβίζεται σημαντική ποσότητα υδάτων εντός της μάζας των χωμάτων.

Περαιτέρω, όπως αποδείχθηκε, το μήνα Φεβρουάριο του έτους 2013, όπως αναφέρει και ο πρώτος εναγόμενος, στην χωρίς όρκο κατάθεσή του ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου (βλ. πρακτικά συνεδρίασης της με αριθ. 26/2017 μη οριστικής απόφασης), μετά από σχετική όχληση που είχε από την πρώτη ενάγουσα, διαπίστωσε ότι "έτρεχε" νερό στο χώρο της κουζίνας του διαμερίσματός της. Όπως ισχυρίζεται ο πρώτος εναγόμενος, η μόνη αιτία του εν λόγω προβλήματος ήταν ότι τα υποστυλώματα επί των οποίων στηρίζονταν οι πέργκολες ήταν κούφια και το νερό που διείσδυε μέσω αυτών, διοχετεύονταν στην πλάκα της βεράντας, γεγονός που οφείλονταν στο ότι όταν κατασκεύασε την ως άνω πλακόστρωση κατά το έτος 2009, τρώθηκε η βάση της πέργκολας, την οποία και επισκεύασε.

Πλην όμως, όπως ειδικότερα θα αναφερθεί κατωτέρω, το πρόβλημα υγρασίας επί των διαμερισμάτων των εναγόντων, δεν εδραζόταν μόνο στο ανωτέρω γεγονός, όπως αβάσιμα ισχυρίζεται ο τελευταίος (πρώτος εναγόμενος), καθώς όπως προαναφέρθηκε, ήδη από το έτος 2009 άρχισαν να εμφανίζονται προβλήματα υγρασίας που επιδεινώθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Ακόμη, όπως αποδείχθηκε, εντός του έτους 2013, αντηλλάγησαν μεταξύ του διαχειριστή της ως άνω οικοδομής, των εναγόμενων και της πρώτης ενάγουσας, μια σειρά από εξώδικες δηλώσεις-επιστολές. Ειδικότερα, στις 8-8-2013, ο διαχειριστής της πολυκατοικίας, Χ. Β. κοινοποίησε στον πρώτο και δεύτερο των εναγόμενων την από 7-8-2013 εξώδικη διαμαρτυρία-πρόσκληση-δήλωση, με την οποία, αφού εξέθετε ότι, λόγω των ως ενεργειών τους (κατασκευή πέργκολας, τοποθέτηση χώματος σε ζαρντινιέρες, αποξήλωση δαπέδου κλπ), προκλήθηκαν προβλήματα υγρασίας στα κοινόχρηστα τμήματα της πολυκατοικίας και στα διαμερίσματα του 3ου ορόφου, διαμαρτυρήθηκε για τις ενέργειες αυτές των εναγόμενων, προσκαλώντας τους, να μην μεταφέρουν χώματα στον εξώστη του διαμερίσματος τους για την πλήρωση των ζαρντινιερών, που με το βάρος τους θα προκαλούσαν κίνδυνο για τη στατική επάρκεια της οικοδομής, καθώς και άλλα προβλήματα σε αυτή, και τους εφιστούσε την προσοχή για τυχόν ατύχημα που θα μπορούσε να προκληθεί σε περαστικούς έμπροσθεν της οικοδομής συνεπεία πτώσεως τεμαχίων τσιμέντου κλπ. από τα αποσαθρωμένα, από τις υγρασίες, λόγω των ενεργειών τους, κούτελα της οικοδομής. Ο πρώτος εναγόμενος, Ι. Π. , με την από 9-8-2013 επιστολή του, που απευθυνόταν προς τον Χ. Β. , ισχυρίσθηκε ότι δεν προέβη στις προπεριγραφείσες εργασίες και ότι η μόνη εργασία που έκανε, και μάλιστα κατόπιν αιτήματος της πρώτης ενάγουσας, ήταν να αποξηλώσει την υφιστάμενη πλακόστρωση και να ενισχύσει την θερμομόνωση του διαμερίσματος της τελευταίας, και ότι προέβη σε κάποιες άλλες εργασίες που απέβλεπαν στην αντιμετώπιση μικρής έκτασης υγρασίας που είχε πρωτοεμφανισθεί στην οροφή της κουζίνας της τελευταίας (πρώτης ενάγουσας) και συγκεκριμένα, ότι τοποθέτησε ένα μανδύα ειδικών προδιαγραφών, από φύλλα αλουμινίου με εσωτερικά κυψελωτά διαμερίσματα για την ενίσχυση της θερμομόνωσης πάνω στην υφιστάμενη παλαιά θερμομόνωση του κυψελωτού κονιοδέματος και ακολούθως κατασκεύασε μία στρώση τσιμεντοκονίας και επ' αυτής έγινε πλακόστρωση με πλάκες και αρμούς υψηλής αντοχής. Ο πρώτος εναγόμενος, στην ως άνω επιστολή του, αναφέρει ότι, τον Φεβρουάριο του έτους 2013, παρουσιάστηκε έντονο πρόβλημα υγρασίας στην κουζίνα του διαμερίσματος της πρώτης ενάγουσας και ότι μετά το τέλος του χειμώνα και την καλυτέρευση των καιρικών συνθηκών, ανακάλυψε ότι η αιτία εισροής των υδάτων κάτω από την πλακόστρωση ήταν τα 4 υποστυλώματα της πέργκολας, τα οποία εσωτερικά ήταν κούφια και τα οποία είχαν κατασκευαστεί προ 12ετίας και ότι αποξήλωσε την έδραση των υποστυλωμάτων περιμετρικά και καθαίρεσε την πλακόστρωση στο τμήμα που εδράζεται το υποστύλωμα προκειμένου να εξατμιστεί η εγκλωβισμένη υγρασία και κατεδάφισε τμήμα της κατασκευασθείσας από 12ετίας ζαρντινιέρας για να ελέγξει την αποχέτευση των όμβριων υδάτων. Επίσης, στην εν λόγω επιστολή ανέφερε, ότι για την θερμική μόνωση του διαμερίσματος της πρώτης ενάγουσας κατασκεύασε επί εκτάσεως 24 τ.μ. μικρά κηπάρια με ελάχιστο βάρος χώματος. Τέλος, ανέφερε ότι ο ίδιος προτίθεται να στείλει συνεργείο ελαιοχρωματισμού για την αποκατάσταση των βλαβών που είχαν προκληθεί στα διαμερίσματα των εναγόντων και ότι η πολυκατοικία είχε ανάγκη συντήρησης. Ακολούθως, στις 20-8-2013, η πρώτη ενάγουσα και ο σύζυγός της, κοινοποίησαν στον πρώτο και δεύτερο των εναγομένων την από 19-8-2013 εξώδικη απάντηση- διαμαρτυρία-πρόσκληση και δήλωση, στην οποία ανέφεραν ότι από το έτος 2005, οπότε και κατοίκησαν στο διαμέρισμά τους, οι εναγόμενοι τοποθέτησαν χώμα για φυτά στην υφιστάμενη ζαρντινιέρα και στη συνεχεία κατασκεύασαν και δεύτερη ζαρντινιέρα καθώς και πέργκολες και αμέσως τον ίδιο χειμώνα εμφανίσθηκε υγρασία στο ταβάνι του διαμερίσματος υπό στοιχεία Γ3, ότι οι εναγόμενοι αποδέχθηκαν ότι η αιτία της υγρασίας ήταν οι κατασκευές στη βεράντα και τους διαβεβαίωσαν ότι θα προέβαιναν με δαπάνες τους στις αναγκαίες ενέργειες και ότι οι εναγόμενοι το έτος 2009 αποφάσισαν να προβούν σε ενέργειες. Ειδικότερα, ότι προέβησαν σε αποξήλωσή του δαπέδου της βεράντας του διαμερίσματος τους, εκτός από τα τμήματα που καταλάμβαναν οι πέργκολες και οι ζαρντινιέρες, εργασίες, όμως, που εκτός από περιορισμένες, έγιναν με ελλείψεις και κακότεχνα και ουδόλως προέβησαν σε σωστή υγρομόνωση και θερμομόνωση του δαπέδου ώστε να θεραπευθεί πλήρως η αιτία που προκαλούσε την υγρασία, ότι τον μήνα Φεβρουάριο του έτους 2013 δέχθηκαν να επισκεφθεί τη βεράντα τους, ο μονωτής, κ. Α. , ο οποίος και διαπίστωσε ότι η υγρασία οφείλεται στις κατασκευές που έχουν κάνει οι εναγόμενοι και ότι παρά ταύτα μέχρι σήμερα οι εναγόμενοι δεν έχουν προβεί σε καμία ενέργεια για την αποκατάσταση του προβλήματος και ενέμεναν στα όσα αναφέρονται στο εξώδικο που είχε αποστείλει ο διαχειριστής, καλώντας τους, να τηρούν τον κανονισμό της οικοδομής και ενημερώνοντάς τους, ότι θα ενεργήσουν ό,τι κρίνουν νόμιμο για την προστασία των δικαιωμάτων τους. Ο πρώτος εναγόμενος, στις 6-9-2013, κοινοποίησε στους ενάγοντες την από 3-9-2013 εξώδικη απάντησή του όπου ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι αιτία της εισροής υδάτων ήταν τα τέσσερα υποστυλώματα της πέργκολας, τα οποία εσωτερικώς ήταν κούφια, ότι αποξήλωσε την έδραση αυτών περιμετρικά, καθαίρεσε την πλακόστρωση στο τμήμα που εδράζεται το υποστύλωμα προκειμένου να εξατμισθεί η υγρασία και επίσης κατεδάφισε τμήμα της ζαρντινιέρας για να ελέγξει την αποχέτευση των όμβριων αυτής και ότι κατόπιν επιθυμίας της πρώτης ενάγουσας κατασκεύασε δύο μικρά κηπάρια επί εκτάσεως 26 τμ με ελάχιστο βάρος χώματος για θερμική μόνωση του διαμερίσματος τους. Ενόψει όλων των ανωτέρω, προκειμένου να διαπιστωθεί η αιτία πρόκλησης της υγρασίας, ο διαχειριστής της πολυκατοικίας, Χ. Β. και η πρώτη και δεύτερη των εναγόντων, Α. θυγ. Θ. Κ. , σύζυγος Σ. Χ. και Π. Μ. , υπέβαλαν, μετά από απόφαση της Γενικής Συνέλευσης της πολυκατοικίας, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (Τμήμα Δυτικής Ελλάδος) την από 9-12-2013 με αριθμό πρωτοκόλλου ...-2013 αίτηση, με την οποία ζητούσαν να διορισθεί διπλωματούχος πολιτικός μηχανικός, προκειμένου να διενεργήσει πραγματογνωμοσύνη και να συντάξει έκθεση για τα ως άνω διαμερίσματα των εναγόντων και τα κοινόχρηστα μέρη της οροφής του τρίτου ορόφου της ως άνω οικοδομής, με ειδικότερα ερωτήματα; α) για τα διαμερίσματα των εναγόντων να γίνει έλεγχος ύπαρξης ή μη της προβλεπόμενης από την οικοδομική άδεια θερμομόνωσης και υγρομόνωσης στην οροφή αυτών, β) να επισημανθούν και να καταγραφούν αναλυτικά οι βλάβες και να γίνει ο εντοπισμός των αιτιών που τις προκάλεσαν, γ) να προταθεί ο τρόπος αποκατάστασης των ζημιών με απαρίθμηση των εργασιών και δ) να υπολογιστεί αναλυτικά το κόστος των εργασιών για την αποκατάσταση των ζημιών, ενώ, για τα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη της οροφής του τρίτου ορόφου, να επισημανθούν οι βλάβες από υγρασίες, να προταθεί τρόπος αποκατάστασης των εντοπισμένων ζημιών με απαρίθμηση των εργασιών και να υπολογίσει το κόστος των εργασιών για την αποκατάσταση των ζημιών. Ακολούθως, η ορισθείσα με το υπ' αρ. ...-2014 έγγραφο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Τμήμα Δυτικής Ελλάδος διπλωματούχος πολιτικός μηχανικός, Π. Α. , συνέταξε την από 7-4-2014 σχετική έκθεσή της, την οποία κατέθεσε στο ΤΕΕ με αριθμό πρωτοκόλλου ...-2014. Η ως άνω πολιτικός μηχανικός επισκέφθηκε τα διαμερίσματα των εναγόντων αλλά και αυτό των εναγόμενων, στις 27-1-2014, 31-1-2014 και 19-3-2014, ο δε πρώτος εναγόμενος, μετά τις δύο πρώτες επισκέψεις της ανωτέρω, απέστειλε προς την τελευταία, την από 17-3-2014 επιστολή του, καλώντας την, να διενεργήσει εκ νέου αυτοψία για να διαπιστώσει εάν έχει αποκατασταθεί το πρόβλημα εισροής υδάτων μετά τα μέτρα που είχε λάβει και ζητώντας, να μην γίνεται σύγχυση με προβλήματα υγρασίας που προκαλούνται από υγροποίηση ατμών εσωτερικών χώρων που παρατηρούνται σε κλειστούς και μη αεριζόμενους χώρους. Η παραπάνω μηχανικός, σύμφωνα με την ως άνω έκθεσή της, διαπίστωσε την ύπαρξη βλαβών λόγω υγρασίας στα υπό στοιχεία Γ-3 και Γ-4 διαμερίσματα, επισημαίνοντας όμως, ότι δεν μπόρεσε να ελέγξει εάν στη βεράντα του 4ου ορόφου υπάρχει ή όχι θερμομόνωση-υγρομόνωση που προβλέπεται από τη μελέτη του έργου της οικοδομικής άδειας, διότι δεν κατέστη δυνατό να ληφθεί από αυτήν (βεράντα) δείγμα καρότο (δείγμα μπετού σε κυλινδρικό σχήμα που λαμβάνεται για έλεγχο της αντοχής του σκυροδέματος), καθώς δεν της το επέτρεψε ο πρώτος εναγόμενος, Ι. Π.

Περαιτέρω, διαπίστωσε, ότι στην βεράντα του 4ου ορόφου υπάρχουν διάφορες κατασκευές, όπως ζαρντινιέρες - κηπάρια, κάποιες από τις οποίες είναι τσιμεντένιες και περιέχουν χώμα με φύτευση και δέντρα, αλλά και εγκατάσταση φούρνου (μπάρμπεκιου) με πάγκους εργασίας και πέργκολα με τέσσερα υποστυλώματα. Ακόμη, η ανωτέρω πολιτικός μηχανικός, κατά την αυτοψία που διενήργησε στα διαμερίσματα των εναγόντων, εντόπισε, όπως ελέχθη, την ύπαρξη φθορών και βλαβών επ' αυτών. Ειδικότερα, όσον αφορά το υπό στοιχεία Γ-3 διαμέρισμα, διαπίστωσε εκτεταμένα σημάδια υγρασίας και φουσκώματα στο σαλόνι- καθιστικό, φούσκωμα και αρχή αποφλοίωσης στην είσοδο-χωλ, μεγάλη αποφλοίωση στο επίχρισμα στην οροφή της κουζίνας και αλλαγή του χρώματος του εμφανούς πλέον σκυροδέματος λόγω εγκιβωτισμένης και χρόνιας υγρασίας, εκτεταμένη αποφλοίωση του επιχρίσματος και σημάδια υγρασίας στο διάδρομο, έντονες και μελανές κηλίδες στην αποθήκη, στο W.C.-λουτρό, φουσκώματα, ρωγμές, και αρχή αποφλοίωσης επιχρίσματος της οροφής των υπνοδωματίων, έντονα φουσκώματα με ρωγμές στον εξώστη της νότιας όψης του διαμερίσματος. Παράλληλα, όσον αφορά στο υπό στοιχεία Γ-4 διαμέρισμα, όπως αναφέρει, παρατηρήθηκαν αρκετές περιοχές με έντονη μαυρίλα από υγρασία στην οροφή του και σε ένα τοίχο καθώς επίσης και φουσκώματα, σκούρο καφέ χρώμα στο εσωτερικό της ντουλάπας λόγω χρόνιας υγρασίας, εκτεταμένη μαυρίλα στο λουτρό-WC, σκούρο καφέ χρώμα στο μεγαλύτερο μέρος του ταβανιού του υπνοδωματίου, αποφλοιώσεις και σκασίματα του επιχρίσματος σε διάφορα σημεία της οροφής του εξώστη. Η εν λόγω μηχανικός, ως προς τις αιτίες εμφάνισης όλων των ανωτέρω βλαβών, σημειώνει ότι οφείλονται σε διείσδυση του βρόχινου νερού από την εμφανή πλακόστρωση του δώματος στις οροφές των διαμερισμάτων των εναγόντων, η οποία μαρτυρά την μη έντεχνη εφαρμογή της επιστημονικής μελέτης θερμομόνωσης- υγρομόνωσης, εκθέτοντας όμως περαιτέρω, ότι λόγω του ότι δεν της επετράπη η λήψη δειγμάτων καρότου, δεν μπόρεσε να διαπιστώσει εάν υφίστανται κατάλληλα θερμοϋγρομονωτικά στρώματα στο δάπεδο της βεράντας. Επίσης, όπως αναφέρει στην ως άνω έκθεσή της, η διείσδυση του βρόχινου νερού που προκαλεί τις υγρασίες μαρτυρά την έλλειψη ή την μη έντεχνη κατασκευή των αφανών στεγανωτικών στοιχείων καθώς και του φράγματος των υδρατμών σύμφωνα με τη νομοθεσία και τους κανόνες της τέχνης και της Οικοδομικής Επιστήμης. Επιπροσθέτως, όπως αναφέρει, η διείσδυση του βρόχινου νερού προκαλείται και από τις κατασκευές που έχουν γίνει πάνω στο δώμα και είναι: ζαρντινιέρες, κηπάρια σημαντικής επιφάνειας που περιέχουν σημαντικό φορτίο χώματος με φύτευση και δέντρα, εγκατάσταση μπάρμπεκιου με πάγκους εργασίας και πέργκολα με τέσσερα υποστυλώματα. Τα ανωτέρω πρόσθετα στοιχεία που εμποδίζουν την ελεύθερη κίνηση και απομάκρυνση των υδάτων στην επιφάνεια, σε συνδυασμό με την διαπιστωθείσα έλλειψη απαιτούμενης κατάλληλης κλίσεως που πρέπει να έχει η επιφάνεια του δαπέδου του δώματος, δημιουργούν λιμνάζοντα βρόχινα νερά τα οποία, δεδομένου ότι είναι απαλλαγμένα από άλατα, διαπερνούν τα στοιχεία επικάλυψης της οροφής του 3ου ορόφου. Τα βρόχινα αυτά νερά, μη δυνάμενα να εξατμιστούν, όπως είναι εγκλωβισμένα, διαπερνούν τη μάζα του σκυροδέματος της πλάκας της οροφής των υπό στοιχεία Γ-3 και Γ-4 διαμερισμάτων, με αποτέλεσμα να προκαλούνται προβλήματα υγρασίας. Ακόμη, οι ζαρντινιέρες-κηπάρια, οι οποίες περιέχουν σημαντικό φορτίο χώματος, μέσα στο οποίο βρίσκονται φυτά και δέντρα τα οποία ποτίζονται, απορροφούν και εγκιβωτίζουν σημαντική ποσότητα υδάτων είτε είναι όμβρια είτε οικιακής χρήσεως. Έτσι, τα νερά αυτά που παραμένουν εντός της μάζας των χωμάτων, επιβαρύνουν, σε συνδυασμό με τις παραπάνω αιτίες, τα εμφανή προβλήματα υγρασιών που υπάρχουν στα διαμερίσματα Γ-3 και Γ-4. Η ως άνω πολιτικός μηχανικός καταλήγει με την ως άνω έκθεσή της στο συμπέρασμα, ότι υπάρχει χρονίως εγκιβωτισμένη υγρασία μεταξύ της πλακόστρωσης του δαπέδου του 4ου ορόφου και της πλάκας του σκυροδέματος άλλα και εντός της μάζας του σκυροδέματος της πλάκας αυτής, επισημαίνοντας ότι η υγρασία αυτή δεν οφείλεται σε υγροποίηση ατμών εσωτερικών χώρων. Οι δε υγρασίες που εμφανίζονται στα κοινόχρηστα και κοινόκτητα μέρη της οροφής του Γ ορόφου δεν οφείλονται σε πιθανή έλλειψη μέτρων συντήρησης της εξωτερικής όψης του κτιρίου της πολυκατοικίας. Πιο συγκεκριμένα, κατά την πρώτη αυτοψία (27-1-2014), η ως άνω πολιτικός μηχανικός, διαπίστωσε τις ακόλουθες φθορές και βλάβες, πολλές από τις οποίες είχαν εμφανώς επιδεινωθεί, όπως διαπίστωσε στην τρίτη αυτοψία που διενήργησε σας 19-03-2014. Σημειωτέον, ότι η ως άνω έκθεση συνοδεύεται από πλήθος φωτογραφιών που λήφθησαν κατά την ημέρα της εκάστοτε αυτοψίας και βρίσκονται σε παραρτήματα αυτής (έκθεσης). Πιο συγκεκριμένα, κατά την πρώτη αυτοψία και όσο αφορά το διαμέρισμα Γ3, στο σαλόνι και το καθιστικό αυτού, υπήρχαν εκτεταμένα εμφανή σημάδια υγρασίας (πυκνές πορτοκαλί κηλίδες) και φουσκώματα. Επίσης υπήρχε ένα αρκετά μεγάλο μπάλωμα αποφλοίωσης που υπόκειται του κλιματιστικού. Κατά τη διάρκεια των αυτοψιών, όπως διαπίστωσε η ανωτέρω, έτρεχαν νερά σε σημεία των τοίχων του σαλονιού και μάλιστα στην πρώτη αυτοψία που έγινε ύστερα από περίοδο έντονων βροχοπτώσεων. Επίσης, στην οροφή του διαμερίσματος (Γ-3) και στην περιοχή της κύριας εισόδου διαπιστώθηκε φούσκωμα και αρχή αποφλοίωσης. Στο χώρο της κουζίνας, υπήρχε μια μεγάλη αποφλοίωση στο επίχρισμα στην οροφή της κουζίνας και αλλαγή του χρώματος του εμφανούς πλέον σκυροδέματος λόγω εγκιβωτισμένης και χρόνιας υγρασίας. Επιπλέον, κατά την πρώτη της αυτοψία, άγγιξε το συγκεκριμένο τμήμα της οροφής και διαπίστωσε ότι ήταν βρεγμένο, διότι έσταζαν σταγόνες νερού. Ακόμη, στην οροφή του διαδρόμου εντοπίστηκε, μια εκτεταμένη αποφλοίωση του επιχρίσματος και εκτεταμένα σημάδια υγρασίας παρόμοια με αυτά της κουζίνας. Στο χώρο της αποθήκης -WC- λουτρό υπήρχαν έντονες και εκτεταμένες μελανές κηλίδες εξαιτίας υγρασίας καθώς επίσης φουσκώματα και αλλαγή στην υφή του υλικού της οροφής των χώρων αυτών. Στον χώρο των υπνοδωματίων, παρατηρήθηκαν φουσκώματα, ρωγμές και αρχή αποφλοίωσης του επιχρίσματος της οροφής. Στην οροφή του εξώστη που βρίσκεται στη νότια όψη του διαμερίσματος (σαλόνι), υπήρχαν έντονα φουσκώματα με ρωγμές κατά τόπους σε αρκετές περιοχές της πλάκας της οροφής του 3ου ορόφου. Επίσης, υπήρχαν μικρές και μεγάλες αποφλοιώσεις του επιχρίσματος στην οροφή, ώστε να αποκαλύπτεται εντελώς το σκυρόδεμα της πλάκας. Ακόμη, εντοπίστηκε και μια οπή στο σκυρόδεμα της οροφής αυτού του εξώστη, το οποίο αποτελεί, αρχή αποσάθρωσης του σκυροδέματος. Στην περιοχή του εξώστη που βρίσκεται στη δυτική όψη του διαμερίσματος (πλευρά ενός εκ των υπνοδωματίων), υπήρχαν κατά τόπους αποφλοιώσεις και φουσκώματα στο επίχρισμα, ώστε να έχει απογυμνωθεί τελείως το σκυρόδεμα στις περιοχές αυτές. Κατά την ως άνω αυτοψία, στις 27-01-2014, η παραπάνω μηχανικός, διαπίστωσε ακόμη, ότι έσταζαν σταγόνες νερού σε περιοχή στο κούτελο της οροφής του εξώστη αυτού, και υπήρχαν και άλλες περαιτέρω βλάβες λόγω χρόνιας υγρασίας στη μάζα της πλάκας της οροφής του 3ου ορόφου ή αλλιώς της πλάκας του δαπέδου του 4ου ορόφου, όπως η σκουριά στα κάγκελα και ρωγμή κατά μήκος εξωτερικού της πολυκατοικίας. Κατά τη διάρκεια των αυτοψιών που διενήργησε στις 27-1-2014 και στις 31-1-2014 διαπιστώθηκαν οι βλάβες-ζημιές του διαμερίσματος όπως περιγράφονται παρακάτω και οι οποίες είχαν εμφανώς επιδεινωθεί κατά την τρίτη αυτοψία που διενήργησε στις 19-3-2014. Επίσης, στο υπνοδωμάτιο διαμερίσματος (Γ-4) παρατηρήθηκαν αρκετές περιοχές με έντονη μαυρίλα από υγρασία στην οροφή του, καθώς επίσης και κάποια φουσκώματα. Μάλιστα, στον εν λόγω χώρο, διαπιστώθηκαν και έντονες υγρασίες - μαυρίλες σε έναν τοίχο. Επισημαίνει δε, ότι συγκρίνοντας τις δύο φωτογραφίες με αριθμό ... και ... που απεικονίζουν την ίδια ακριβώς ζημιά κατά την αυτοψία της στις 19-03-2014 και στις 31-1-2014 αντιστοίχως, διαπιστώνεται ο βαθμός της επιδείνωσης του φαινομένου της υγρασίας και μάλιστα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ακόμη, αναφορικά με το ως άνω διαμέρισμα, στην περιοχή προς τη γωνία του λουτρού στην οροφή και στον τοίχο επάνω από τα πλακίδια, εντοπίστηκε εκτεταμένη μαυρίλα από χρόνια υγρασία. Επισημαίνει δε, ότι συγκρίνοντας τις δύο φωτογραφίες με αριθμό ... και ... , οι οποίες ελήφθησαν από αυτήν, στις 19-03-2014 και στις 31 -1-2014 ήτοι, συγκρίνοντας την ίδια ζημιά παρατηρείται ότι η κατάσταση της ύπαρξης της χρόνια συσσωρευμένης υγρασίας λειτουργεί συνεχώς ολοένα και πιο επιβαρυντικά για το διαμέρισμα. Ακόμη, στο τρίτο υπνοδωμάτιο του ως άνω διαμερίσματος, - το οποίο σε σχέση με το εγκεκριμένο σχέδιο της κάτοψης του 3ου ορόφου βρίσκεται τώρα στη θέση της κουζίνας και δίπλα ακριβώς από το σαλόνι - κατά την αυτοψία που διενήργησε στις 19-3-2014, διαπιστώθηκε, ότι το μεγαλύτερο τμήμα του ταβανιού είχε γίνει πλέον σκούρο καφέ από την υγρασία και η κατάσταση αυτή είχε επιδεινωθεί πολύ σε σχέση με αυτήν που ήταν κατά τις αυτοψίες της, στις 27 και 31 Ιανουαρίου του 2014. Ακόμη, η οροφή του εξώστη που βρίσκεται στην πλευρά του σαλονιού και της κουζίνας, στη βόρεια όψη του κτιρίου, παρουσίαζε αποφλοιώσεις και "σκασίματα" του επιχρίσματος σε διάφορα σημεία, καθώς και φουσκώματα του επιχρίσματος. Υπήρχαν δε κάποιες περιοχές όπου αποκαλύπτονταν εντελώς το σκυρόδεμα της πλάκας. Στην οροφή του εξώστη στην πλευρά των υπνοδωματίων Γ4 1 και Γ4 2, παρατηρήθηκαν οι ίδιες περίπου βλάβες όπως στη οροφή του εξώστη του σαλονιού, αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό. Ακόμη, κατά την πρώτη αυτοψία που διενήργησε στις 27-1-2014, παρατήρησε ότι σε κάποια σημεία στα κούτελα της οροφής του συγκεκριμένου εξώστη έσταζαν σταγόνες νερού. Μία άλλη σημαντική βλάβη που εντόπισε, ήταν η αποσάθρωση του σκυροδέματος σε τμήμα της πλάκας της οροφής του εξώστη αυτού με αποτέλεσμα να προβάλλεται τμήμα του σιδηρού οπλισμού, το οποίο μάλιστα έχει αποκοπεί και προεξείχε. Κατά τις αυτοψίες που πραγματοποίησε, η ανωτέρω πολιτικός μηχανικός, διαπίστωσε και στα δύο διαμερίσματα (Γ-3) και (Γ-4) εμφανή συμπτώματα της ενανθράκωσης του σκυροδέματος (μετατροπή του υδροξειδίου του ασβεστίου που υπάρχει στο σκυρόδεμα σε ανθρακικό ασβέστιο) στην πλάκα της οροφής του 3ου ορόφου και συγκεκριμένα στην περιοχή των εξωστών τους. Όπως δε αναφέρει, η ενανθράκωση του σκυροδέματος προδίδεται από την αποκάλυψη του οξειδωμένου οπλισμού σε συγκεκριμένες περιοχές της πλάκας της οροφής, από την αποσάθρωση του σκυροδέματος, αλλά και από καφέ - κόκκινες κηλίδες που εμφανίστηκαν στο επίχρισμα και υπάρχουν στην οροφή των εξωστών και των δύο διαμερισμάτων. Επίσης, όπως αναφέρει, ο διαβρωμένος οπλισμός όταν έρχεται σε επαφή με το οξυγόνο του περιβάλλοντος, αποκτά καφέ - κόκκινο χρώμα και λόγω του ότι εντοπίστηκαν περιοχές με εμφανή το διαβρωμένο οπλισμό και με αποσάθρωση του σκυροδέματος, στους παραπάνω εξώστες, το περιβάλλον του "φιλμ" οξειδίων και υπεροξειδίων που προστατεύουν το χάλυβα από τη διάβρωση έχει καταστραφεί. Μετά από επιθεώρηση και μακροσκοπικό έλεγχο των βλαβών της οροφής των εξωστών, η εν λόγω μηχανικός, κατέληξε στο συμπέρασμα, ότι η ενανθράκωση αυτή συνδέεται με αδυναμία της υγρομόνωσης του δώματος να εξασφαλίσει την οροφή του 3ου ορόφου από προβλήματα υγρασίας για τα εν λόγω διαμερίσματα. Ακόμη, όπως επισημαίνει, η ως άνω μηχανικός, κατά την αυτοψία της στη βεράντα - ρετιρέ του διαμερίσματος του 4ου ορόφου που έγινε στις 27-1-2014, ημέρα της οποίας είχαν προηγηθεί βροχοπτώσεις, διαπίστωσε νερά στην πλακόστρωση καθώς και ότι επάνω στην επιφάνεια του δαπέδου είχε τοποθετηθεί σε κάποια περιοχή, ταινία μονωτικής χρήσεως στους αρμούς των πλακιδίων, ως μέτρο προστασίας από περαιτέρω εισροή υδάτων. Οι ως άνω διαπιστώσεις της ανωτέρω μηχανικού σχετικά με την παρουσίαση των φθορών στα διαμερίσματα των εναγόντων κατά τον εν λόγω χρόνο των αυτοψιών, την έκταση αυτών και την επιδείνωσή τους μεταξύ των χρονικών διαστημάτων αυτών (προκύπτουν) και από τις προσκομιζόμενες φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στο ως άνω παράρτημα της έκθεσής της. Μάλιστα, το ότι το πρόβλημα παραμένει στα διαμερίσματα των εναγόντων, προκύπτει και από την με αριθμό .../2018 έκθεση πραγματογνωμοσύνης, του πραγματογνώμονα, Κ. Μ. , όπως ειδικότερα θα εκτεθεί, κατωτέρω, η κρίση δε αυτή του δικαστηρίου, όπως ελέχθη, ενισχύεται και από τις φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στις δύο ως άνω εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης. Άλλωστε, το γεγονός αυτό (εξακολούθηση προβλήματος υγρασίας και μετά το 2013) προκύπτει και από μια σειρά δημοσίων εγγράφων και δη, α) από το με αριθμ. πρωτ. ...-2014 έγγραφο της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας, στο οποίο αναφέρεται, ότι μετά από αυτοψία που πραγματοποίησαν στις 28-3-2014 αρμόδιοι υπάλληλοι της εν λόγω υπηρεσίας στα διαμερίσματα των εναγόντων διαπιστώθηκε να υπάρχουν έντονα σημάδια υγρασίας στους τοίχους και στις οροφές σχεδόν όλων των διαμερισμάτων τους, με αποτέλεσμα να μην καθαροί και στεγανοί, επιπροσθέτως δε, ότι υπήρχαν σημάδια υγρασίας και στις ντουλάπες των υπνοδωματίων , β) από το με αριθμ. πρωτ. ...-2014 έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού και Δόμησης του Δήμου Πατρέων απευθυνόμενο προς την πρώτη ενάγουσα, όπου αναφέρεται ότι κατόπιν αυτοψίας που έλαβε χώρα την 29-4-2014 στο διαμέρισμά της, διαπιστώθηκαν ίχνη από υγρασίες και μούχλα, τοπικά έντονα, σε πολλές θέσεις της οροφής και των τοίχων του διαμερίσματος της, καθώς και στην οροφή των υπερκείμενων εξωστών των δικών της, γ) το με αριθμ. πρωτ. ...-2014 έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού και Δόμησης του Δήμου Πατρέων απευθυνόμενο προς την δεύτερη ενάγουσα στο οποίο αναφέρεται ότι κατόπιν αυτοψίας που έλαβε χώρα την 29-4-2014 στο διαμέρισμά της, διαπιστώθηκαν ίχνη από υγρασίες και μούχλα, τοπικά έντονα, σε διάφορες θέσεις της οροφής και των τοίχων του διαμερίσματος της, δ) από το με ημερομηνία 11-2-2016 έγγραφο του Α' Αστυνομικού Τμήματος Πατρών, απευθυνόμενο προς την πρώτη ενάγουσα, όπου αναφέρεται "....Ύπαρξη υγρασίας με εμφανή νερά στις οροφές της οικίας της (διαδρόμου και κουζίνας), ε) το με ημερομηνία 28-12-2017 έγγραφο του τμήματος Άμεσης Δράσης Πατρών απευθυνόμενο προς την πρώτη ενάγουσα, στο οποίο αναφέρεται "... φθορές σε υπνοδωμάτιο οικίας σας, ειδικότερα εισροή υδάτων από την οροφή αυτού.." και ζ) από το με ημερομηνία 28-11-2019 έγγραφο της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Αχαΐας, στο οποίο αναφέρεται ότι κατόπιν αίτησης της πρώτης ενάγουσας και μετά από αυτοψία που έγινε στις 25-11-2019 στο διαμέρισμά της, διαπιστώθηκε να υπάρχει εκτεταμένη υγρασία με διάβρωση στα επιχρίσματα της οροφής και μέρους αυτών από την υγρασία, η οποία δημιουργείται από την ταράτσα της πολυκατοικίας. Στο δε εν λόγω έγγραφο αναφέρεται ότι η έντονη παρουσία υγρασίας δημιουργεί επιβλαβείς επιπτώσεις στην υγεία των διαμενόντων και θα πρέπει να αντιμετωπισθεί άμεσα το πρόβλημα για την εξάλειψη αυτής, με τη λήψη των κατάλληλων τεχνικών μέτρων. Ως εκ τούτου, ο ισχυρισμός των εναγομένων, ότι το πρόβλημα αποκαταστάθηκε με τις ως άνω εργασίες που έκανε ο πρώτος εξ αυτών τα έτη 2009 (νέα πλακόστρωση) και 2013 (ως άνω εργασίες σε υποστυλώματα πέργκολας), ο οποίος μάλιστα, τοποθέτησε σε μεταγενέστερο χρόνο (2014) ακόμη και ταινία μονωτικής χρήσεως στους αρμούς των πλακιδίων (αν και αναφέρει ότι τοποθέτησε τα καλύτερα μονωτικά υλικά) είναι ουσία αβάσιμος. Η ανωτέρω πραγματογνώμονας Π. Α. , στην παραπάνω έκθεσή της, αναφέρει ως ριζική επίλυση του προβλήματος, την πλήρη καθαίρεση όλων των κατασκευών που υπάρχουν πάνω στο δάπεδο της βεράντας-ρετιρέ του διαμερίσματος των εναγομένων, προκειμένου να εξατμιστεί η εγκλωβισμένη υγρασία εντός της μάζας του σκυροδέματος και ακολούθως να ελεγχθεί η στατική επάρκεια τόσο του σκυροδέματος όσο και του οπλισμού του. Όπως δε ειδικότερα εκθέτει, ο λόγος που προτείνει την ανωτέρω λύση είναι ότι μια επισκευή υγρομόνωσης-θερμομόνωσης στα υπάρχοντα σημεία του δαπέδου του τετάρτου ορόφου αν μεν αποτρέψει τη νέα είσοδο υδάτων εντός της μάζας της οροφής του τρίτου ορόφου, θα επιβραδύνει όμως την εξάτμιση της ήδη εγκλωβισμένης υγρασίας εντός του οπλισμένου σκυροδέματος σε αόριστο χρόνο, με επιβαρυντικό αποτέλεσμα στην αντοχή του σκυροδέματος και του οπλισμού του. Επίσης αναφέρει ότι η καινούργια κατασκευή θερμομόνωσης-υγρομόνωσης την οποία προτείνει να γίνει κατόπιν της ως άνω καθαίρεσης, θα πρέπει να αποτελεί έργο σύνταξης σχετικής μελέτης, επισημαίνοντας περαιτέρω, ότι η έκταση των βλαβών αλλά και η μελλοντική επιδείνωση αυτών, δεν εξασφαλίζει σε καμία περίπτωση τη σωστή υγιεινή που πρέπει να έχει μια κατοικία για τη διαβίωση των ατόμων εντός αυτής.

Περαιτέρω, όπως αποδείχθηκε, μετά τη διενέργεια των ως άνω αυτοψιών από την παραπάνω πολιτικό μηχανικό, οι ενάγοντες στις 30-6-2014 κοινοποίησαν προς τον πρώτο εναγόμενο, εξώδικη διαμαρτυρία πρόσκληση και δήλωση με την οποία τον καλούσαν να αποκαταστήσει τις βλάβες σύμφωνα με τα όσα ορίζει η ως άνω έκθεση της διορισθείσας από το ΤΕΕ πολιτικού μηχανικού, πλην όμως, ο πρώτος εναγόμενος κοινοποίησε στην πρώτη ενάγουσα την από 30-6-2014 εξώδικη πρόσκλησή του, καλώντας την, να του γνωστοποιήσει το χρόνο που η τελευταία επιθυμούσε να προβεί στην αποκατάσταση των φθορών στο διαμέρισμά της, σύμφωνα με την προαναφερθείσα από 3-9-2013 επιστολή του. Στις 2-9-2014 έλαβε χώρα γενική συνέλευση των ενοίκων της πολυκατοικίας με την οποία αποφασίστηκε να δοθεί στον πρώτο εναγόμενο προθεσμία τριών μηνών για να προβεί στην αποκατάσταση του προβλήματος υγρασίας. Η διορισθείσα από το ΤΕΕ μηχανικός συνέταξε επίσης την από 9-10-2014 συμπληρωματική έκθεση, στην οποία διαπιστώνει κατόπιν διενέργειας νέας αυτοψίας στις 17-9-2014, ότι επαληθεύονται τα όσα αναφέρονται στην ανωτέρω έκθεσή της και ότι οι φθορές και ζημιές στα διαμερίσματα των εναγόντων επιδεινώνονται.

Περαιτέρω, ο πραγματογνώμονας και πολιτικός μηχανικός, Κ. Μ. , που διορίσθηκε, στα πλαίσια της πρωτοβάθμιας δίκης, ως ανωτέρω, μετά από σχετική αυτοψία που πραγματοποίησε, συνέταξε την από 10-10-2018 πραγματογνωμοσύνη του, στην οποία, αναφέρει, όπως και η ως άνω διορισθείσα από το ΤΕΕ μηχανικός, ότι δεν ήταν δυνατό να βεβαιώσει εάν υπάρχει ή όχι θερμομόνωση - υγρομόνωση στη βεράντα του διαμερίσματος του τέταρτου ορόφου, λόγω της άρνησης του πρώτου εναγόμενου, Ι. Π. , να συναινέσει στην λήψη καρότων που θα αποδείκνυαν τα ανωτέρω. Εν συνεχεία, απαντώντας στο τεθέν με τη μη οριστική απόφαση ερώτημα περί του εάν έχει γίνει έντεχνη εφαρμογή θερμομόνωσης - υγρομόνωσης, εκθέτει ότι μπορεί βάσιμα να υποθέσει κάποιος ότι αρχικά είχε γίνει επειδή για αρκετά χρόνια από την κατασκευή της πολυκατοικίας έως το έτος 2009 δεν είχε παρουσιαστεί πρόβλημα, όμως, με τις μετέπειτα επεμβάσεις που έγιναν από τους εναγόμενους στο μπαλκόνι του Δ' ορόφου, ήτοι ξήλωμα αρχικής πλακόστρωσης, ζαρντινιέρες, πέργκολες κλπ, είτε αφαιρέθηκε η υγρομόνωση - θερμομόνωση, είτε καταστράφηκε σε αρκετά σημεία. Ο ως πραγματογνώμονας, επίσης, εντοπίζει την αιτία πρόκλησης υγρασίας στα διαμερίσματα υπό στοιχεία Γ-3 και Γ-4 στην έλλειψη υγρομόνωσης ή στην ανεπαρκή - κατεστραμμένη υγρομόνωση που επέτρεψε την εισροή υδάτων από την ταράτσα του Δ' ορόφου. Εν συνεχεία, ο πραγματογνώμονας κρίνει ότι πρέπει να γίνουν οι κάτωθι εργασίες για την αποκατάσταση του προβλήματος, ήτοι: α) απομάκρυνση όλων των κατασκευών που βρίσκονται στο δάπεδο της βεράντας και προστέθηκαν μεταγενέστερα, β) απομάκρυνση της πλακόστρωσης και των πρόσθετων υλικών (astrofoil και ότι άλλο έχει πιθανά τοποθετηθεί), γ) εφαρμογή ξανά της προβλεπόμενης από την έκδοση της οικοδομικής άδειας εγκεκριμένης μελέτης θερμομόνωσης - υγρομόνωσης, με την επισήμανση ότι θα ήταν προτιμότερο να γίνει επικαιροποίηση αυτής της μελέτης με βάση τα σημερινά δεδομένα, δ) κατασκευή κατάλληλων τελικών ρύσεων που θα εξασφαλίζουν ομαλή απορροή του νερού, ε) εξέταση δυνατότητας τοποθέτησης περισσότερων σιφωνίων απορροής. Τέλος, σημειώνει ότι η επέμβαση θα πρέπει να γίνει με κατάλληλες κλιματολογικές συνθήκες και να δοθεί η δυνατότητα, της όσο το δυνατόν, καλύτερης εξάτμισης της ήδη υπάρχουσας υγρασίας.

Περαιτέρω, ο πραγματογνώμονας παραθέτει τις βλάβες που διαπίστωσε ότι έχουν υποστεί τα διαμερίσματα των εναγόντων. Ειδικότερα, εκθέτει τα κάτωθι : Όσο αφορά στο υπό στοιχεία Γ - 3 διαμέρισμα, υφίσταται έντονη υγρασία στην οροφή αυτού. Το σημείο με την σημαντικότερη βλάβη εντοπίζεται στην οροφή της κουζίνας όπου παρατηρείται αποφλοίωση του επιχρίσματος σε σημείο που να είναι εμφανές το σκυρόδεμα, ενώ, στο σημείο αυτό, παρατηρείται εισροή νερού. Στις οροφές του σαλονιού και του διαδρόμου παρουσιάζεται έντονη υγρασία, σημάδια αποφλοίωσης, ωχρές κηλίδες και φουσκώματα. Τα φαινόμενα αυτά επεκτείνονται σε όλα τα υπνοδωμάτια σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Στις οροφές των δωματίων του διαμερίσματος παρατηρείται σε όλα υγρασία, μούχλα και εκτεταμένη αποφλοίωση. Στην αποθήκη και στο λουτρό εμφανίζεται εκτεταμένη υγρασία, μούχλα. Στους τοίχους του διαμερίσματος εμφανίζεται έντονη συσσωρευμένη υγρασία. Έντονη υγρασία και φουσκώματα εμφανίζονται στις οροφές των εξωστών. Η χρόνια συσσωρευμένη υγρασία έχει οδηγήσει σε αποφλοίωση των στρώσεων βαφής. Επίσης, στα κούτελα του μπαλκονιού σε κάποια σημεία παρατηρείται αποσάθρωση τμημάτων του σκυροδέματος επικάλυψης. Σε σημεία του μπαλκονιού έχει αποκολληθεί τμήμα της επικάλυψης σκυροδέματος με αποτέλεσμα να φανεί τοπικά τμήμα του οπλισμού. Επίσης, παρατηρούνται ρωγμές σε κάποιες περιπτώσεις έντονες που έχουν ως αποτέλεσμα εισροή νερού.

Περαιτέρω, όσον αφορά στο υπό στοιχεία Γ-4 διαμέρισμα, υφίσταται έντονη υγρασία στις οροφές των δωματίων με αποφλοιώσεις τοπικά. Το φαινόμενο παρατηρήθηκε σε όλο το διαμέρισμα, όμως, εμφανίζεται με έξαρση κυρίως στα υπνοδωμάτια τα οποία βρίσκονται δυτικά σε σχέση με την κάτοψη τού διαμερίσματος. Στο μπάνιο εστιάζονται στην οροφή και μάλιστα στη γωνία που βρίσκεται κοντά στο διαμέρισμα Γ3 σε σημείο που εκεί παρουσιάζεται έξαρση. Επιπλέον, παρατηρήθηκε έντονη υγρασία στους τοίχους του διαμερίσματος και ειδικότερα εκτεταμένο μαύρισμα στο δυτικό τοίχο, καθώς επίσης και αποφλοιώσεις και έντονο μαύρισμα στην τοιχοποιία εσωτερικά στις ντουλάπες. Παρατηρήθηκε, επιπροσθέτως, αποφλοίωση σε διάφορα σημεία της οροφής των εξωστών. Στο δυτικό εξώστη παρατηρήθηκε αποκόλληση του σκυροδέματος με εκτεθειμένο και διαβρωμένο σίδερο. Στον βόρειο εξώστη έντονη εισροή νερού στην πλάκα το οποίο έχει βρει διέξοδο σε φωτιστικό σώμα οροφής. Ο ισχυρισμός των εναγομένων, ότι το πρόβλημα στα διαμερίσματα των εναγόντων οφείλεται σε υγροποίηση των ατμών και στην έλλειψη της θερμομονωτικής ικανότητας των διαμερισμάτων αυτών, άποψη που περιέχεται και στην προσκομιζόμενη από τους τελευταίους (εναγόμενους) τεχνική έκθεση των πολιτικών μηχανικών Φ. Μ. , Γ. Σ. και Ε. Π. , κρίνεται ουσία αβάσιμος. Ειδικότερα, πέραν των προαναφερομένων, το εύρος, η μορφή και η έκταση των ζημιών, που εμφαίνεται και στις προσκομιζόμενες από τους διαδίκους φωτογραφίες, δεν δύναται να συνδεθεί με το ως άνω πρόβλημα της υγροποίησης ατμών, γεγονός που το παρόν δικαστήριο, κρίνει ότι ορθώς, οι ως άνω πραγματογνώμονες (ΤΕΕ και διορισθείς ως άνω από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο) δεν υιοθετούν την εν λόγω άποψη, τα όσα δε αναφέρονται περί του αντιθέτου, στις προσκομιζόμενες από τους εναγόμενους τεχνικές εκθέσεις, δεν αναιρούν την ανωτέρω κρίση του δικαστηρίου. Ειδικότερα, ο συντάξας το από 20-1-2021, έγγραφο, Π. Τ. , αρχιτέκτων μηχανικός, αναφέρεται γενικότερα στο πρόβλημα της υγροποίησης και πώς μπορεί αυτό να αντιμετωπισθεί, χωρίς ειδικότερη αναφορά σχετικά με την ένδικη υπόθεση. Ο δε Γ. Κ. , ηλεκτρολόγος μηχανικός που συνέταξε το από 21-12-2020 έγγραφο που φέρει τον τίτλο "πραγματογνωμοσύνη", ο Γ. Α. , πολιτικός μηχανικός, που συνέταξε την με ημερομηνία 2-10-2020 τεχνική έκθεση, ο Ι. Λ. , μηχανολόγος μηχανικός, που συνέταξε την με ημερομηνία 4-1-2021 τεχνική έκθεση, δεν πραγματοποίησαν αυτοψία στους χώρους των ως άνω διαμερισμάτων, ο δε Ι. Δ. , μηχανολόγος ηλεκτρολόγος, που συνέταξε την με ημερομηνία 25-1-2021, επισκέφτηκε μόνο το διαμέρισμα των εναγόμενων, όπως και ο Κ. Κ. , αρχιτέκτονας μηχανικός, που συνέταξε την με ημερομηνία 20-10-2020 τεχνική έκθεση. Άλλωστε, σε ουδέν άλλο διαμέρισμα της εν λόγω οικοδομής, που δεν αποδείχθηκε ότι κάποιο από αυτά έχει κατάλληλη θερμομονωτική ικανότητα- γεγονός που εσφαλμένα θεωρείται ως δεδομένο σε κάποιες από τις εν λόγω εκθέσεις- δεν παρουσιάστηκε ανάλογο πρόβλημα. Πέραν τούτου, άν και οι εναγόμενοι ισχυρίζονται τα ανωτέρω, ωστόσο, δέχονται να αποκαταστήσουν βλάβες στο διαμέρισμα των εναγόντων, έστω και μικρότερης έκτασης.

Εξάλλου θα πρέπει να αναφερθεί ειδικότερα, ότι η υγροποίηση ατμών αποτελεί παροδικό φαινόμενο και κυρίως φαινόμενο που εμφανίζεται τον χειμώνα, ενώ στην ένδικη περίπτωση το πρόβλημα στα διαμερίσματα των εναγόντων υπάρχει εν γένει, επιπροσθέτως δε, αποτελεί φαινόμενο του εσωτερικού χώρου, ήτοι, εμφανίζεται μόνο στην εσωτερική επιφάνεια της οικίας, ενώ στην ένδικη περίπτωση, υπάρχει εγκιβωτισμένη υγρασία και στις οροφές των εξωστών. Όπως αντίθετα, αποδείχθηκε, αιτία των ανωτέρω, ήτοι, η αιτία πρόκλησης υγρασίας στα διαμερίσματα υπό στοιχεία Γ-3 και Γ-4, αποτελεί η έλλειψη υγρομόνωσης ή η ανεπαρκής - κατεστραμμένη υγρομόνωση που επέτρεψε την εισροή υδάτων από την ταράτσα του Δ' ορόφου, στα διαμερίσματα των εναγόντων σε συνδυασμό με τις ως άνω επεμβάσεις που πραγματοποίησαν οι εναγόμενοι επί της βεράντας του τέταρτου ορόφου και ιδιαίτερα με το ξήλωμα της πλακόστρωσης που έλαβε χώρα το έτος 2009 και το έτος 2013 κάτωθι των υποστυλωμάτων της πέργκολας. Επιπροσθέτως, η σταδιακή χρονικά τοποθέτηση όλων των ανωτέρω κατασκευών, αρχικά της πέργκολας το έτος 2002, των ζαρτινιερών κατά τους ως άνω χρόνους, των κηπαρίων το έτος 2013 τα οποία περιέχουν σημαντικό φορτίο χώματος με φύτευση και δέντρα, η εγκατάσταση μπάρμπεκιου κατά το έτος 2005 (μόνιμη κατασκευή και όχι υπερυψωμένη ή τροχήλατη) με πάγκους εργασίας, είχαν σαν αποτέλεσμα, να εμποδίζουν στη συνέχεια την ελεύθερη κίνηση και απομάκρυνση των υδάτων στην επιφάνεια, σε συνδυασμό με την έλλειψη της κατάλληλης κλίσεως που πρέπει να έχει η επιφάνεια του δαπέδου αυτής (βεράντας). Με βάση τα προαναφερόμενα, το σύνολο των ανωτέρω ζημιών, που διαπιστώθηκαν στα διαμερίσματα των εναγόντων, συνδέονται αιτιωδώς με την παράβαση των υποχρεώσεων των εναγόμενων να διατηρούν την αυτοτελή ιδιοκτησία τους σε τέτοια κατάσταση, ώστε να μη δύναται να προκύψει από αυτή βλάβη ή καταστροφή των λοιπών διαιρεμένων ιδιοκτησιών, που πηγάζει από το άρθρο 6 § 1 του ν. 3741/1929 και ως εκ τούτου οι τελευταίοι (εναγόμενοι), υποχρεούνται μεταξύ άλλων, να προβούν στην λήψη κατάλληλων μέτρων προς αποκατάσταση τούτων.

Περαιτέρω, το δικαστήριο κρίνει ότι προς αποκατάσταση του προβλήματος, πρέπει να απομακρυνθούν (καθαιρεθούν) όλες οι κατασκευές επί της πλάκας δαπέδου της βεράντας - ρετιρέ του οροφοδιαμερίσματος του Δ' ορόφου, να αφαιρεθεί η πλακόστρωση και το τυχόν υπάρχον μονωτικό υλικό σε όλη την επιφάνεια του δαπέδου της βεράντας - ρετιρέ του οροφοδιαμερίσματος του Δ' ορόφου, να προετοιμαστεί καταλλήλως η επιφάνεια ώστε να είναι καθαρή προκειμένου να εξατμισθεί η εγκλωβισμένη υγρασία εντός της μάζας του σκυροδέματος για την εφαρμογή νέας κατασκευής θερμομόνωσης-υγρομόνωσης, να εφαρμοσθεί κατάλληλη (με βάση κανόνες επιστήμης) θερμομόνωση-υγρομόνωση, να κατασκευασθούν κατάλληλες ρύσεις ώστε να εξασφαλίζεται η ομαλή απορροή του νερού και να τοποθετηθούν εφόσον είναι εφικτό, σιφώνια απορροής. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί, ότι η απομάκρυνση όλων των ανωτέρω επιβάλλεται και προκειμένου να έχει μόνιμα και ορθά αποτελέσματα η εφαρμογή της νέας κατασκευής θερμομόνωσης- υγρομόνωσης. Ως εκ τούτου, πέραν των ήδη προαναφερομένων, το γεγονός ότι το μπάρμπεκιου και η πέργκολα τοποθετήθηκαν προγενέστερα του έτους 2009, δεν αναιρεί την ανωτέρω κρίση του δικαστηρίου. Πρέπει ακόμη να λεχθεί ότι ο ως άνω διορισθείς από το δικαστήριο πραγματογνώμονας, ως λύση του προβλήματος αναφέρει μεταξύ άλλων, όπως προειπώθηκε, την απομάκρυνση των κατασκευών που τοποθετήθηκαν μεταγενέστερα, χωρίς να εξειδικεύει αν αφορά κατασκευές που έγιναν μετά την έκδοση της οικοδομικής άδειας της οικοδομής ή κατασκευές που έγιναν πριν το έτος 2009 (με την επισημείωση ότι στην έκθεσή του δεν κάνει ειδική μνεία για το πότε τοποθετήθηκαν χρονικά οι εν λόγω κατασκευές), εάν και αναφέρει βέβαια "με τις μετέπειτα επεμβάσεις που έγιναν στο μπαλκόνι του 4 ορόφου {ξήλωμα αρχικής πλακόστρωσης, ζαρτινιέριες πέργκολες κλπ, ήτοι αφαιρέθηκε η υγρομόνωση- θερμομόνωση είτε καταστράφηκε σε αρκετά σημεία}). Όπως όμως προαναφέρθηκε, η απομάκρυνση όλων των κατασκευών επιβάλλεται να γίνει όπως ορθώς αναφέρει στην σχετική έκθεσή της και η παραπάνω πολιτικός μηχανικός του ΤΕΕ. Επιπροσθέτως δε, πρέπει, να αποκατασταθούν και οι φθορές στα κούτελα του μπαλκονιού των εναγόντων στα οποία εμφανίζεται αποσάθρωση τμημάτων του σκυροδέματος επικάλυψης. Ενόψει των παραπάνω, πρέπει να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, ευθυνόμενοι εις ολόκληρον, προκειμένου να αποκατασταθεί το πρόβλημα υγρασίας που έχει προκληθεί στα διαμερίσματα των εναγόντων, να προβούν στις παραπάνω εργασίες επί της δυτικής βεράντας του διαμερίσματος τους, επιφάνειας 250 τμ καθώς και σε εργασίες αποκατάστασης των μετωπών της (δυτικής) βεράντας της ιδιοκτησίας των εναγόντων - χωρίς να αποδειχθεί ότι απαιτούνται και πρόσθετες πλην τούτων - με δικές τους δαπάνες, και σε περίπτωση άρνησής τους, να επιτραπεί στους ενάγοντες να προβούν στην πράξη αυτή με δαπάνες των εναγομένων, υποχρεούμενων των τελευταίων να ανεχθούν την εκτέλεση αυτών των εργασιών, όπως ορθά κρίθηκε και με την εκκαλουμένη απόφαση έστω και με εν μέρει ελλιπείς αιτιολογίες που συμπληρώνονται με την παρούσα, απορριπτομένου του σχετικού λόγου των εφέσεων.

Περαιτέρω, όπως αποδείχθηκε, για την αποκατάσταση των ζημιών στα διαμερίσματα των εναγόντων, δεδομένου άτι η χρόνια υγρασία έχει οδηγήσει σε αποσάθρωση των επιχρισμάτων πρέπει να γίνει εκτεταμένη καθαίρεση αυτών και εν συνεχεία σοβάτισμα και αφού προετοιμαστούν οι επιφάνειες, να βαφούν οι εσωτερικοί και εξωτερικοί τοίχοι των διαμερισμάτων καθώς και οι οροφές αυτών. Επιπλέον, πρέπει να αντικατασταθούν τα κιγκλιδώματα στην δυτική όψη του διαμερίσματος Γ3, που έχουν διαβρωθεί λόγω των ροών υδάτων από τους εξώστες του τετάρτου ορόφου. Επίσης, σε σημεία έντονης αποσάθρωσης των επιχρισμάτων εσωτερικά ή του σκυροδέματος σε σημεία που έχει αποκαλυφθεί ο οπλισμός ή τεμάχια που λειτουργούσαν ως αποστάτες σκυροδέτησης καθώς και σε ρωγμές που εμφανίζονται κυρίως στους εξώστες, θα πρέπει να γίνει αποξήλωση του επιχρίσματος όπου υπάρχει και του σαθρού σκυροδέματος. Ακόμη, πρέπει να γίνει επισκευή του οπλισμού όπου απαιτείται με εποξειδικές ρητίνες και αναστολέα διάβρωσης οπλισμού καθώς και έλεγχος της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης και αντικατάσταση υλικών που έχουν υποστεί φθορά και διάβρωση. Το κόστος, όσον αφορά στο υπό στοιχείο Γ3 διαμέρισμα (πρώτης ενάγουσας), για την αποκατάσταση των βλαβών και τη διενέργεια των ως άνω εργασιών, ήτοι για καθαίρεση επιχρισμάτων, για επιχρίσματα τριφτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα, για χρωματισμό εξωτερικών επιφανειών, για χρωματισμό εσωτερικών επιφανειών, για κιγκλιδώματα από σιδηροσωλήνες γαλβανισμένους, για εφαρμογή αντισκωριακού υποστρώματος και εφαρμογή αντισκωριακού τελικού χρώματος ανέρχεται, όπως αποδείχθηκε, στο συνολικό ποσό των 9.602,19 ευρώ και συγκεκριμένα, στο ποσό των 7.752,30 ευρώ- όπως θα αναφερθεί ειδικότερα κατωτέρω- για δαπάνη εργασιών επισκευής και στο ποσό των 1.849,89 ευρώ για ημερομίσθια και συγκεκριμένα, για 35 συνολικά ημερομίσθια (35 χ 32,73 ευρώ έκαστο, προστιθέμενης της εισφοράς ΙΚΑ εκ ποσού 704,34 ευρώ -με βάση την ασφαλιστική εισφορά που βαρύνει τον εργοδότη εκ ποσοστού 61,515/6). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να λεχθεί, ότι ο ως άνω πραγματογνώμονας, Κ. Μ. , εκτιμά το συνολικό κόστος μετά των ημερομισθίων που θα απαιτηθούν, στο συνολικό ποσό των 15.870.08 ευρώ, και συγκεκριμένα, στο ποσό των 13.797,04 για τις δαπάνες επισκευής και στο ποσό των 2.073,04 ευρώ για τα ημερομίσθια (υπολογίζοντας όμως ως εισφορά ΙΚΑ 80,965%), πλην όμως, στο εν λόγω ποσό (13.797,04), υπολογίζει και το ΦΠΑ εκ ποσού 2.670,40 ευρώ, το οποίο όμως δεν μπορεί να επιδικασθεί πριν από την αποκατάσταση των ζημιών και την έκδοση των αντίστοιχων τιμολογίων (...), ενώ επιπροσθέτως, υπολογίζει για το κόστος επιχρισμάτων (τριπτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα) επί ποσότητας 136,63, το ποσό των 1912,82 ευρώ, ενώ, η πρώτη ενάγουσα, στην ένδικη αγωγή της, ζητά αποζημίωση ως προς αυτά για μικρότερη ποσότητα (120,80 τ.μ) και μόνο για επιχρίσματα επί της οροφής του διαμερίσματος. Επίσης, όσο αφορά τους χρωματισμούς εσωτερικών επιφανειών, υπολογίζει το κόστος εργασίας σε 13,50 για όλες τις εσωτερικές επιφάνειες, ενώ η πρώτη ενάγουσα, ζητεί το ποσό των 9 ευρώ το τ.μ για το χρωματισμό των εσωτερικών οροφών και υπέρτερο ποσό αυτού, και συγκεκριμένα, το ποσό των 25 ευρώ μόνο για τον χρωματισμό των τοίχων και το ποσό των 15 ευρώ για το χρωματισμό των κιγκλιδωμάτων, και τέλος, υπολογίζει το χρωματισμό των εξωτερικών επιφανειών με τιμή μονάδας 10,10 ευρώ το τ.μ αλλά επί 111,54 τ.μ, ήτοι για μεγαλύτερη επιφάνεια από αυτήν που ζητεί η πρώτη ενάγουσα. Πέραν τούτων, ο ως άνω πραγματογνώμονας υπολογίζει και ένα ποσοστό 15% επί του ποσού που θα απαιτηθεί για απρόβλεπτα, χωρίς να εξειδικεύει τι αφορούν τούτα. Ειδικότερα, όπως αποδείχθηκε, για καθαίρεση επιχρισμάτων θα απαιτηθεί το ποσό των 612,13 ευρώ (109,31 χ 5,60), για επιχρίσματα τριπτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα, το ποσό των 1.142, 73 ευρώ (102,03 επιφάνεια οροφών χ 11,20 ευρώ που είναι και το αιτούμενο- αν και από τον πραγματογνώμονα υπολογίζεται σε 14 ευρώ το τ.μ), για χρωματισμούς εξωτερικών χώρων, το ποσό των 10,10 το τ.μ αλλά για την αιτούμενη συνολική επιφάνεια των 84,10 τ,μ (59,10τμ + 25 τμ), ήτοι, το ποσό των 841 ευρώ, για χρωματισμούς όλων των εσωτερικών επιφανειών (τοίχων - οροφής), το ποσό των 918,27 ευρώ για τον χρωματισμό των οροφών (102,03 επιφάνεια οροφών χ 9 ευρώ το αιτούμενο) και το ποσό των 2.311,74 ευρώ για την υπόλοιπη επιφάνεια (171,24 χ 13, 50), ήτοι, το συνολικό ποσό για την εν λόγω εργασία των 3.230,01 ευρώ, για κιγκλιδώματα από σιδεροσωλήνες γαλβανισμένους, το ποσό των 140 ευρώ (14 χ 10), για εφαρμογή αντισκωριακού υποστρώματος, το ποσό των 46,64 ευρώ (2,20 χ 21, 20), για εφαρμογή αντισκωριακού τελικού χρώματος, το ποσό των 57,24 ευρώ (2,70χ21,20) και για επισκευή ηλεκτρολογικής εγκατάστασης το ποσό των 500 ευρώ, ήτοι, για όλα τα ανωτέρω το ποσό των 6.569,75 ευρώ, στο οποίο πρέπει να προστεθεί και το ΓΕ & ΟΕ, το οποίο, διαμορφώνεται πλέον στο ποσό των 1.182,55 ευρώ, ήτοι, συνολικά σε 7.752,30 ευρώ. Σημειωτέον ότι η κρίση του δικαστηρίου ότι απαιτείται ο ως άνω αριθμός ημερομισθίων, όπως εκτιμά τούτον και ο παραπάνω πραγματογνώμονας, δεν αναιρείται από το γεγονός ότι το δικαστήριο με την ανωτέρω κρίση του, επιδίκασε λόγω της μικρότερης επιφάνειας επισκευής, τα ως άνω ποσά για τα τριπτά επιχρίσματα και τους χρωματισμούς εξωτερικών χώρων, καθώς, η διαφορά αφορά σε μικρό αριθμό επιφάνειας που δεν απαιτεί λιγότερα ημερομίσθια.

Περαιτέρω, όσον αφορά στο υπό στοιχείο Γ4 διαμέρισμα (λοιπών εναγόντων), για την αποκατάσταση των βλαβών και τη διενέργεια των ως άνω εργασιών, ήτοι για καθαίρεση επιχρισμάτων, για επιχρίσματα τριπτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα, για 7 χρωματισμούς εξωτερικών και εσωτερικών επιφανειών, για εφαρμογή αντισκωριακού υποστρώματος, εφαρμογή αντισκωριακού τελικού χρώματος και επισκευή ηλεκτρολογικής εγκατάστασης, απαιτείται να δαπανηθεί το συνολικό ποσό των 8.715,40 ευρώ και συγκεκριμένα, ποσό 7.076,63 ευρώ για δαπάνη εργασιών επισκευής και ποσό 1.638,77 ευρώ για ημερομίσθια, όπως θα εκτεθεί κατωτέρω. Ο ως άνω πραγματογνώμονας, Κ. Μ. , εκτιμά το συνολικό κόστος μετά των ημερομισθίων που θα απαιτηθούν, στο συνολικό ποσό των 14.744,22 ευρώ και συγκεκριμένα, στο ποσό των 12.789,64 ευρώ για τις δαπάνες επισκευής και στο ποσό των 1954,58 ευρώ για τα ημερομίσθια, πλην όμως, στο εν λόγω ποσό, υπολογίζει και το ΦΠΑ εκ ποσού 2.475,41 ευρώ- ο οποίος με βάση τα προαναφερόμενα δεν δύναται να επιδικαστεί, ενώ επιπροσθέτως, α) υπολογίζει το κόστος για καθαίρεση των επιχρισμάτων σε ποσό 726,65 ευρώ αλλά επί ποσότητας 109,25 τ.μ, ενώ οι λοιποί ενάγοντες ζητούν αποζημίωση ως προς αυτά για μικρότερη ποσότητα (106,23 τ.μ) και ως ποσό αποζημίωσης αυτό των 595,39 ευρώ, β) υπολογίζει το κόστος για τα λοιπά επιχρίσματα (τριπτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα) σε ποσό 1.911,24 αλλά επί ποσότητας 136, 56 και με τιμή μονάδας αδιακρίτως το ποσό των 14 ευρώ, ενώ οι λοιποί ενάγοντες (δεύτερη, τρίτη και τέταρτος) ζητούν αποζημίωση ως προς αυτά για μικρότερη ποσότητα (για 106,32 τ.μ και δη, για 94τμ με τιμή μονάδας το ποσό των 11,20 ευρώ και για 12,32 τ.μ με τιμή μονάδας το ποσό των 14 ευρώ). Επίσης, όσο αφορά τους χρωματισμούς εσωτερικών επιφανειών, υπολογίζει το κόστος εργασίας σε 13,50 για όλες τις εσωτερικές επιφάνειες, ενώ, οι ως άνω ενάγοντες ζητούν το ποσό των 9 ευρώ το τ.μ για το χρωματισμό των εσωτερικών οροφών και υπέρτερο ποσό αυτού, και συγκεκριμένα, το ποσό των 25 ευρώ μόνο για τον χρωματισμό των τοίχων και το ποσό των 15 ευρώ για το χρωματισμό των κιγκλιδωμάτων, και τέλος, υπολογίζει το χρωματισμό των εξωτερικών επιφανειών με τιμή μονάδας 10,10 ευρώ το τ.μ αλλά επί 67,88 τ.μ , ήτοι για μεγαλύτερη επιφάνεια από αυτήν που ζητούν οι λοιποί των εναγόντων. Πέραν τούτων, ο ως άνω πραγματογνώμονας υπολογίζει και ένα ποσοστό 15% επί του ποσού που θα απαιτηθεί για απρόβλεπτα, χωρίς να εξειδικεύει τι αφορούν τούτα. Ειδικότερα όπως αποδείχθηκε, για καθαίρεση επιχρισμάτων θα απαιτηθεί το ποσό των 595,39 ευρώ (106,32 χ 5,60), για επιχρίσματα τριπτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα, το ποσό των 1.062,88 ευρώ (79,50 επιφάνεια ορόφου χ 11,20 {αιτούμενο} για επιφάνεια οροφών και 12,32 {αιτούμενο} χ 14 ευρώ για επιφάνεια οροφής εξωστών), για χρωματισμούς εξωτερικών χώρων, το ποσό των 10,10 το τ.μ αλλά για την αιτούμενη συνολική επιφάνεια των 41,58 (23,58 + 18 τμ), ήτοι, το ποσό των 419,95 ευρώ, για χρωματισμούς όλων των εσωτερικών επιφανειών (τοίχων - οροφής), το ποσό των 715,50 ευρώ για τον χρωματισμό των οροφών (79,50χ 9 ευρώ το αιτούμενο) και το ποσό των 2.614 ευρώ για την υπόλοιπη επιφάνεια (193,63χ 13,50), ήτοι, το συνολικό ποσό για την εν λόγω εργασία των 3.329,50 ευρώ, για εφαρμογή αντισκωριακού υποστρώματος, το ποσό των 40,15 ευρώ (2,20 χ 18,25), για εφαρμογή αντισκωριακού τελικού χρώματος, το ποσό των 49,28 ευρώ (2,70χ 18,25) και για επισκευή ηλεκτρολογικής εγκατάστασης το ποσό των 500 ευρώ, ήτοι, για όλα τα ανωτέρω το ποσό των 5.997,15 ευρώ, στο οποίο πρέπει να προστεθεί και το ΓΕ &ΟΕ, το οποίο, διαμορφώνεται πλέον στο ποσό των 1.079,48 ευρώ, ήτοι, συνολικά σε 7.076,83. Ας σημειωθεί ότι στο άνω ποσό δεν συνυπολογίζεται ο εκ ποσοστού 24% ΦΠΑ, τούτο, με βάση τα ήδη προαναφερθέντα. Επίσης, θα απαιτηθούν, ενόψει και των προαναφερομένων, 31 συνολικά ημερομίσθια (31 χ 32,73 ευρώ το έκαστο προστιθέμενης της εισφοράς ΙΚΑ εκ ποσού 624,14 ευρώ-με βάση την ασφαλιστική εισφορά που βαρύνει τον εργοδότη εκ ποσοστού 61,515%), ήτοι, συνολικά, το ποσό των 1.638,77 ευρώ. Πρέπει να σημειωθεί, ότι στην ως άνω έκθεση πραγματογνωμοσύνης, του διορισθέντος από το δικαστήριο παραπάνω πραγματογνώμονα περιέχεται αναλυτικός πίνακας επιμέτρησης της επιφάνειας των διαμερισμάτων των εναγόντων (εμβαδού ανοιγμάτων, εμβαδού εσωτερικά με τοίχους, δοκάρια, ταβάνι, οροφή, εμβαδού εξωτερικών επιφανειών και εξωστών), ο οποίος δεν αμφισβητήθηκε από κανένα από τα διάδικα μέρη και με βάση τον οποίο, προέκυψε, μεταξύ άλλων, και η επιφάνεια του εσωτερικού των οροφών αυτών (διαμερισμάτων). Οι δε ως άνω τιμές κατά τ.μ, στις οποίες κατέληξε ο ως άνω πραγματογνώμονας και τις οποίες υιοθέτησε και το δικαστήριο - με εξαίρεση την αρχή της διάθεσης του άρθρου 106 ΚΠολΔ) -κρίνονται ότι δεν είναι υπερβολικές αλλά αντίθετα, ανταποκρίνονται όλες, σε τιμές που συναντώνται σε ανάλογες εργασίες επισκευής, στην συναλλακτική αγορά. Με βάση όμως τα προαναφερόμενα, η εκκαλουμένη απόφαση κρίνοντας ότι το κόστος για τις ως άνω δαπάνες, όσο αφορά το υπό στοιχείο Γ3 διαμέρισμα της πρώτης ενάγουσας, ανέρχεται στο ποσό των 13.199,68 ευρώ και όσο αφορά το υπό στοιχείο Γ4 διαμέρισμα των λοιπών εναγόντων ανέρχεται στο ποσό των 12.268,81 ευρώ, εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις, δεκτού γενόμενου κατά ένα μέρος του σχετικού λόγου της έφεσης των εναγόμενων. Εξ άλλου, από τα ίδια αποδεικτικά μέσα αποδεικνύεται ότι για την διενεργηθείσα ως άνω πραγματογνωμοσύνη κατόπιν του με αρ. πρωτ. ...-2014 εγγράφου του ΤΕΕ Τμήματος Δυτικής Ελλάδος, από την πολιτικό μηχανικό Π. Α. , απαιτήθηκε δαπάνη ποσού 1.567,80 ευρώ, εκ του οποίου, επιβαρύνθηκε με το ποσό των 522,60 ευρώ η πρώτη ενάγουσα και με το ποσό των 522,60 ευρώ οι λοιποί των εναγόντων και ειδικότερα, η δεύτερη εξ αυτών με το ποσό των 261,30 ευρώ και έκαστος εκ των τρίτης και τέταρτης των εναγόντων, με το ποσό των 130,65 ευρώ. Η δαπάνη αυτή ήταν αναγκαία όχι προς κτήση αποδεικτικού μέσου αλλά προκειμένου να υποδειχθεί η αιτία του προβλήματος, ο τρόπος οριστικής επισκευής καθώς και να εκτιμηθεί το κόστος της αποκατάστασης της ζημιάς που προκλήθηκε στο διαμέρισμα των εναγόντων από τις υγρασίες που προέρχονται από το διαμέρισμα των εναγόμενων και ως εκ τούτου, το εν λόγω κονδύλια πρέπει να γίνει δεκτό και ως ουσιαστικά βάσιμο.

Συνεπώς, η εξώδικη αυτή δαπάνη που δεν έγινε από υπερβολική πρόνοια και τελεί σε αιτιώδη σύνδεσμο με την προεκτεθείσα υπαίτια συμπεριφορά των τελευταίων, συνιστά, όπως ήδη ελέχθη, αποκαταστατέα έμμεση ζημία των εναγόντων. Τα υπόλοιπα αγωγικά κονδύλια που αφορούν την αποκατάσταση των ζημιών στα μάρμαρα του δαπέδου της πρώτης ενάγουσας, στην αλουμινόπορτα του υπνοδωματίου αυτής, στα ντουλάπια της κουζίνας, στις ντουλάπες των υπνοδωματίων πρέπει να απορριφθούν ως προς την ουσιαστική τους βασιμότητα, αφού, κατά τα προαναφερθέντα, δεν αποδείχθηκαν φθορές και βλάβες τέτοιας μορφής, στα ως άνω σημεία (μάρμαρα, αλουμινόπορτα, ντουλάπια κουζίνας) οφειλόμενες στην ένδικη υγρασία, οι δε φθορές στα ντουλάπια των υπνοδωματίων, αφενός εντοπίζονται κυρίως στον εσωτερικό τοίχο αυτών που δύναται να αποκατασταθεί με την ως άνω βαφή και αφετέρου δεν είναι τέτοιας έκτασης που να απαιτούν την πλήρη αντικατάστασή τους με άλλα. Επίσης, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν αποδείχθηκε ότι συνεπεία της υγρασίας καταστράφηκαν άλλα αντικείμενα του διαμερίσματος της πρώτης ενάγουσας, όπως τέντες, κλιματιστικό οροφής, τρία κρεβάτια με τα στρώματά τους, πέντε κουρτίνες και τα έπιπλα σαλονιού αυτής, ήτοι ένας τριθέσιος και ένα διθέσιος καναπές, μία μπερζέρα και ένα σκαμπώ και ως εκ τούτου τα σχετικά αγωγικά κονδύλια είναι απορριπτέα ως ουσιαστικά αβάσιμα, όπως ορθά κρίθηκε και με την εκκαλουμένη απόφαση, έστω και με εν μέρει διαφορετική αιτιολογία, απορριπτομένου, ως ουσιαστικά αβασίμου του σχετικού λόγου της β' έφεσης. Ομοίως, ως προς το διαμέρισμα Γ4 δεν αποδείχθηκε ότι έχουν υποστεί βλάβες οι ντουλάπες τέτοιας έκτασης που να απαιτούν την πλήρη αντικατάστασή τους. Ούτε δε αποδείχθηκε ότι καταστράφηκαν συνέπεια της ανωτέρω υγρασίας, οι εσωτερικές πόρτες, το έπιπλα ταυ μπάνιου, οι τέντες, τρία κρεβάτια με τα στρώματά τους, τρεις κουρτίνες, κλινοσκεπάσματα, ρουχισμός και λοιπά είδη των δεύτερης, τρίτης και τέταρτου των εναγόντων, όπως ορθά κρίθηκε και με την εκκαλουμένη απόφαση, απορριπτομένου, του σχετικού λόγου της β' έφεσης.

Σε κάθε περίπτωση, ακόμη κι αν ήθελαν αποδειχθούν τα ανωτέρω, πρέπει να επισημανθεί ότι δεν προέκυψε και η αξία των ως άνω αντικειμένων, καθώς δεν προέκυψε ο χρόνος αγοράς τους και η κατάσταση στην οποία βρισκόταν κατά τον χρόνο της επικαλούμενης καταστροφής τους. Ομοίως, δεν αποδείχθηκε ότι μετά την αποκατάσταση των ως άνω φθορών στα διαμερίσματα των εναγόντων -για τις οποίες το δικαστήριο έκρινε ότι θα απαιτηθούν τα ως άνω ποσά των 9.602,19 ευρώ και 8.715,40 ευρώ- τούτα (διαμερίσματα) θα έχουν υποστεί μείωση της αξίας τους, καθώς, μετά τις σχετικές ως άνω εργασίες, θα επανέλθουν στην κατάσταση που βρισκόταν, με την επισήμανση ότι οι εν λόγω φθορές δεν αποδείχθηκε ότι οδήγησαν σε κάποια μόνιμη και μη αναστρέψιμη βλάβη στους χώρους των διαμερισμάτων τους, γεγονός που και μόνο θα μείωνε την αγοραστική αξία αυτών, και ως εκ τούτου το σχετικό αγωγικό κονδύλιο πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμο, όπως ορθά κρίθηκε και με την εκκαλουμένη απόφαση, έστω και με εν μέρει ελλιπείς αιτιολογίες, απορριπτομένου του σχετικού λόγου της β' έφεσης, ως ουσιαστικά αβασίμου.

Περαιτέρω, για την διενέργεια των ως άνω εργασιών αποκατάστασης, αποδείχθηκε ότι απαιτείται, λαμβανομένων υπόψη και των καιρικών συνθηκών που δύναται για κάποιες μέρες να μην επιτρέψουν τις ως άνω εργασίες, χρονικό διάστημα τριάντα (30) ημερών όσο αφορά στο διαμέρισμα της πρώτης ενάγουσας και χρονικό διάστημά είκοσι ημερών όσο αφορά στο διαμέρισμα των λοιπών εναγόντων, με αποτέλεσμα για το διάστημα αστό, να πρέπει να επιδικασθεί στην πρώτη ενάγουσα, το ποσό των 500 ευρώ και στους λοιπούς ενάγοντες το ποσό των 350 ευρώ, που αντιστοιχεί στο ποσό που θα αναγκαστούν να δαπανήσουν για τη διαμονή τους σε άλλο χώρο για το εν λόγω χρονικό διάστημα.

Συνεπώς, η εκκαλουμένη απόφαση, που έκρινε ότι θα απαιτηθεί για τον ως άνω λόγο το ποσό των 300 ευρώ όσο αφορά την πρώτη ενάγουσα και το ποσό των 200 ευρώ, όσο αφορά τους λοιπούς των εναγόντων, εσφαλμένα εκτίμησε τις αποδείξεις, δεκτού γενόμενου κατά ένα μέρος ως ουσιαστικά βάσιμου, του σχετικού λόγου της β' έφεσης. Με βάση τα ήδη προαναφερόμενα, το σύνολο των ανωτέρω ζημιών, που υπέστησαν οι ενάγοντες λόγω του ως άνω προβλήματος στα διαμερίσματά τους, όπως ελέχθη, συνδέονται αιτιωδώς, με την παράβαση των υποχρεώσεων των εναγομένων, να διατηρούν την αυτοτελή ιδιοκτησία τους σε τέτοια κατάσταση, ώστε να μη δύναται να προκόψει από αυτή βλάβη ή καταστροφή των λοιπών διαιρεμένων ιδιοκτησιών.
Συνεπώς, πρέπει να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να καταβάλουν στους ενάγοντες τα ως άνω ποσά, απορριπτομένων των πλέον αυτών αιτουμένων ποσών ως ουσιαστικά αβάσιμων.

Εξάλλου, η συμπεριφορά των τελευταίων (εναγομένων), είναι συγχρόνως αδικοπρακτική και τούτο, διότι, αφενός, αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3741/1929 αφετέρου, δε, είναι υπαίτια, δεδομένου ότι οι εναγόμενοι, μη καταβάλλοντας την απαιτούμενη προσοχή, προέβησαν στις ως άνω επεμβάσεις επί της βεράντας του διαμερίσματος τους και χωρίς περαιτέρω τούτη (βεράντα) να διαθέτει την κατάλληλη υγρομόνωση, ως ανωτέρω περιγράφηκε, προκαλώντας τις ανωτέρω ζημίες στα διαμερίσματα των εναγόντων, οι οποίες, μπορούσαν να προβλεφθούν από το μέσο συνετό άνθρωπο, πόσο μάλλον από τον πρώτο εναγόμενο που τυγχάνει και πολιτικός μηχανικός. Από την προαναφερόμενη αμελή συμπεριφορά των εναγομένων, εξαιτίας της οποίας προκλήθηκαν στους ενάγοντες οι παραπάνω ζημίες και αναγκάζονται να διαβιούν επί μακρύ χρονικό διάστημα σε δύσκολες συνθήκες, οι τελευταίοι υπέστησαν και ηθική βλάβη, προς αποκατάσταση της οποίας πρέπει να τους επιδικαστεί ως χρηματική ικανοποίηση, ενόψει του βαθμού του πταίσματος των εναγομένων, των συνθηκών τέλεσης της αδικοπραξίας, του είδους και της βαρύτητας της ζημίας που υπέστησαν οι ενάγοντες, της περιουσιακής και κοινωνικής κατάστασης των διαδίκων μερών, το ποσό 1.200 ευρώ όσον αφορά στην πρώτη ενάγουσα και το ποσό των 1.000 ευρώ όσον αφορά έκαστο εκ των δεύτερης, τρίτης και τέταρτου των εναγόντων.

Συνεπώς, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο, που επιδίκασε στην μεν πρώτη ενάγουσα το ποσό των 900 ευρώ και σε έκαστο εκ των λοιπών εναγόντων, το ποσό των 300 ευρώ, εσφαλμένα, εφάρμοσε το νόμο και εκτίμησε τις αποδείξεις, δεκτού γενόμενου κατά ένα μέρος, ως ουσιαστικά βάσιμου, του σχετικού λόγου της β' έφεσης. Ενόψει των παραπάνω, πρέπει να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, ευθυνόμενοι εις ολόκληρον, να καταβάλουν στην πρώτη ενάγουσα το συνολικό ποσό των 11.824,79 (9.602,19 + 522,60 + 500+1.200) ευρώ, στην δεύτερη ενάγουσα, Π. Μ. το ποσό των 5.794 ευρώ [2/4 επί (8.715,40 + 350) +261,30 + 1.000] ευρώ και σε έκαστο εκ των τρίτης και τέταρτου των εναγόντων, Δ. Μ. και Ν. Μ. το ποσό των 3.397 ευρώ [1/4 επί (8.715,40 + 350) +130,65 + 1.000] με το νόμιμο τόκο επιδικίας από την επίδοση της αγωγής και μέχρι την πλήρη εξόφληση". Α' Επί των λόγων της από 14/1/2022 (αριθμ. καταθ. 4/14/1/2022) αίτησης αναίρεσης: Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγο αναίρεσης, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια της εκ πλαγίου παραβίασης των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 6 του ν. 3741/1929 και 914 ΚΠολΔ, με τις αιτιάσεις ότι, η προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε ότι αιτία πρόκλησης υγρασίας στα διαμερίσματα των εναγόντων αποτελεί η έλλειψη υγρομόνωσης ή η ανεπαρκής - κατεστραμμένη υγρομόνωση που επέτρεψε την εισροή υδάτων από την ταράτσα του Δ' ορόφου, στα διαμερίσματα των εναγόντων σε συνδυασμό με τις ως άνω επεμβάσεις που πραγματοποίησαν οι εναγόμενοι επί της βεράντας του τέταρτου ορόφου και ιδιαίτερα με το ξήλωμα της πλακόστρωσης που έλαβε χώρα το έτος 2009 και το έτος 2013 κάτωθι των υποστυλωμάτων της πέργκολας και ότι, επιπροσθέτως, η σταδιακή χρονικά τοποθέτηση όλων των ανωτέρω κατασκευών, αρχικά της πέργκολας το έτος 2002, των ζαρντινιερών κατά τους ως άνω χρόνους, των κηπαρίων το έτος 2013 τα οποία περιέχουν σημαντικό φορτίο χώματος με φύτευση και δέντρα, η εγκατάσταση μπάρμπεκιου κατά το έτος 2005 (μόνιμη κατασκευή και όχι υπερυψωμένη ή τροχήλατη) με πάγκους εργασίας, είχαν σαν αποτέλεσμα, να εμποδίζουν στη συνέχεια την ελεύθερη κίνηση και απομάκρυνση των υδάτων στην επιφάνεια, σε συνδυασμό με την έλλειψη της κατάλληλης κλίσεως που πρέπει να έχει η επιφάνεια του δαπέδου αυτής (βεράντας). Ότι σε άλλο σημείο της, η προσβαλλόμενη απόφαση δέχεται ότι η κατασκευή πέργκολας αποπερατώθηκε το έτος 2002, ότι το διαμέρισμα των εναγομένων-αναιρεσειόντων παρέμεινε κενό έως το έτος 2005, ότι το έτος 2005 αυτοί τοποθέτησαν χώμα σε υφιστάμενη ζαρντινιέρα και κατασκεύασαν δεύτερη ζαρντινιέρα, ότι για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του έτους 2009 εμφανίσθηκε υγρασία στα διαμερίσματα των εναγόντων, ότι οι εναγόμενοι αποξήλωσαν την πλακόστρωση της βεράντας και τοποθέτησαν καινούρια πλακίδια και ότι το έτος 2013 ο πρώτος των εναγομένων-αναιρεσειόντων κατασκεύασε στη βεράντα αυτή δύο κηπάρια επί εκτάσεως 26 τ.μ., χωρίς να δεχθεί ότι στα ενδιάμεσα διαστήματα (2002-2005, 2005-2009 και 2009-2013) υπήρξε διαρροή, υγρασία ή ζημιές στα διαμερίσματα των εναγόντων, ούτε συνδέεται αιτιωδώς με τις παραπάνω, υφιστάμενες προ του έτους 2013 κατασκευές, η διαπίστωση ότι η υγρασία παρέμεινε και μετά το έτος 2013, ώστε να αιτιολογείται επαρκώς ότι η κατάσταση μετά το 2013 αποδίδεται στις παλαιότερες κατασκευές και ότι, με βάση τα παραπάνω αποδεικτικά πορίσματα, η προσβαλλόμενη απόφαση θα έπρεπε να δεχθεί τα αντίθετα, δηλαδή ότι ούτε η πέργκολα, έτους κατασκευής 2002, ούτε η τοποθέτηση χώματος για φυτά σε υφιστάμενη ζαρντινιέρα και η κατασκευή δεύτερης ζαρντινιέρας το 2005, ούτε η τοποθέτηση καινούριων πλακιδίων το έτος 2009 είχαν σχέση με ό,τι επακολούθησε το έτος 2013. Επίσης, με τον συναφή, έκτο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης (ανεπαρκούς και αντιφατικής αιτιολογίας) της προσβαλλόμενης απόφασης, με τις αιτιάσεις ότι: α) δεν αιτιολογείται επαρκώς, γιατί στο ποσό της αποζημίωσης για την αποκατάσταση της ζημίας πρέπει να προστεθεί και το "ΓΕ και ΟΕ" (Γενικά Έξοδα και Όφελος Εργολάβου), ανερχόμενο για το Γ3 διαμέρισμα στο ποσό των 1.182,55 ευρώ, και για το Γ4 διαμέρισμα στο ποσό των 1.079,48 ευρώ και β) το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ενώ δέχθηκε ότι το κόστος για δαπάνη εργασιών επισκευής, χωρίς να περιορίζει αυτό σε υλικά και να εξαιρεί τα ημερομίσθια, ανέρχεται, για το Γ3 διαμέρισμα σε 7.752,30 ευρώ, και για το Γ4 διαμέρισμα σε 7.076,63 ευρώ, προσθέτει "εντελώς αντιφατικά και χωρίς καμία αιτιολογία" το ποσό των 1.849,89 ευρώ στη δαπάνη εργασιών επισκευής του Γ3 διαμερίσματος για ημερομίσθια και το ποσό των 1.638,77 ευρώ για ημερομίσθια στη δαπάνη εργασιών επισκευής του Γ4 διαμερίσματος. Οι προαναφερόμενοι λόγοι αναίρεσης κρίνονται αβάσιμοι και απορριπτέοι, αφού, με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 914 ΑΚ και 6 του ν. 3741/1929, που εφαρμόσθηκαν, καθόσον διέλαβε στην πληττόμενη απόφασή του αιτιολογίες επαρκείς, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις, λογικά κενά ή ενδοιαστικές κρίσεις, ως προς την υπαίτια και παράνομη συμπεριφορά των εναγομένων και ήδη αναιρεσειόντων, της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της ανωτέρω συμπεριφοράς τους προς τη ζημία των αναιρεσίβλητων και του ύψους της καταβλητέας αποζημίωσης, που έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ειδικότερα, οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι αιτία πρόκλησης υγρασίας στα διαμερίσματα υπό στοιχεία Γ-3 και Γ-4, αποτελεί η έλλειψη υγρομόνωσης ή η ανεπαρκής - κατεστραμμένη υγρομόνωση που επέτρεψε την εισροή υδάτων από την ταράτσα του Δ' ορόφου στα διαμερίσματα των εναγόντων, σε συνδυασμό με τις επεμβάσεις που πραγματοποίησαν οι εναγόμενοι (ήδη αναιρεσείοντες) επί της βεράντας του τέταρτου ορόφου και ιδιαίτερα με το ξήλωμα της πλακόστρωσης που έλαβε χώρα το έτος 2009 και το έτος 2013 κάτωθι των υποστυλωμάτων της πέργκολας, ότι, επιπροσθέτως, η σταδιακή χρονικά τοποθέτηση όλων των ανωτέρω κατασκευών, αρχικά της πέργκολας το έτος 2002, των ζαρτινιερών κατά τους ως άνω χρόνους, των κηπαρίων το έτος 2013 τα οποία περιέχουν σημαντικό φορτίο χώματος με φύτευση και δέντρα, η εγκατάσταση μπάρμπεκιου κατά το έτος 2005 (μόνιμη κατασκευή και όχι υπερυψωμένη ή τροχήλατη) με πάγκους εργασίας, είχαν σαν αποτέλεσμα, να εμποδίζουν στη συνέχεια την ελεύθερη κίνηση και απομάκρυνση των υδάτων στην επιφάνεια, σε συνδυασμό με την έλλειψη της κατάλληλης κλίσεως που πρέπει να έχει η επιφάνεια του δαπέδου αυτής (βεράντας) και ότι, το σύνολο των ανωτέρω ζημιών, που διαπιστώθηκαν στα διαμερίσματα των εναγόντων, συνδέονται αιτιωδώς με την παράβαση των υποχρεώσεων των εναγόμενων να διατηρούν την αυτοτελή ιδιοκτησία τους σε τέτοια κατάσταση, ώστε να μη δύναται να προκύψει από αυτή βλάβη ή καταστροφή των λοιπών διαιρεμένων ιδιοκτησιών, ότι η συμπεριφορά των εναγομένων είναι συγχρόνως αδικοπρακτική, διότι, αφενός, αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 3741/1929 αφετέρου, είναι υπαίτια, δεδομένου ότι οι εναγόμενοι, μη καταβάλλοντας την απαιτούμενη προσοχή, προέβησαν στις ως άνω επεμβάσεις επί της βεράντας του διαμερίσματός τους και χωρίς περαιτέρω τούτη (βεράντα) να διαθέτει την κατάλληλη υγρομόνωση, προκαλώντας τις ανωτέρω ζημίες στα διαμερίσματα των εναγόντων, οι οποίες μπορούσαν να προβλεφθούν από το μέσο συνετό άνθρωπο, καθώς και οι παραδοχές: α) αναφορικά με το υπό στοιχείο Γ3 διαμέρισμα, ότι το κόστος για την αποκατάσταση των βλαβών, ήτοι για καθαίρεση επιχρισμάτων, για επιχρίσματα τριφτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα, για χρωματισμό εξωτερικών επιφανειών, για χρωματισμό εσωτερικών επιφανειών, για κιγκλιδώματα από σιδηροσωλήνες γαλβανισμένους, για εφαρμογή αντισκωριακού υποστρώματος και εφαρμογή αντισκωριακού τελικού χρώματος ανέρχεται στο συνολικό ποσό των 9.602,19 ευρώ και συγκεκριμένα, στο ποσό των 7.752,30 ευρώ για δαπάνη εργασιών επισκευής και στο ποσό των 1.849,89 ευρώ για 35 συνολικά ημερομίσθια (όπως αυτό ειδικότερα υπολογίζεται), με αναλυτική αναφορά εκάστης επιμέρους εργασίας και του αντίστοιχου κόστους αυτής και με χωριστό υπολογισμό των απαιτούμενων ημερομισθίων για την εκτέλεσή τους, καθώς και με συνυπολογισμό, στο κόστος των εργασιών, και του ποσού των 1.182,55 ευρώ, που αντιστοιχεί στα Γενικά Έξοδα και το Όφελος Εργολάβου (ΓΕ/ΟΕ), και β) αναφορικά με το υπό στοιχείο Γ4 διαμέρισμα, ότι για την αποκατάσταση των βλαβών, ήτοι για καθαίρεση επιχρισμάτων, για επιχρίσματα τριπτά ή πατητά με τσιμεντοκονίαμα, για 7 χρωματισμούς εξωτερικών και εσωτερικών επιφανειών, για εφαρμογή αντισκωριακού υποστρώματος, εφαρμογή αντισκωριακού τελικού χρώματος και επισκευή ηλεκτρολογικής εγκατάστασης, απαιτείται να δαπανηθεί το συνολικό ποσό των 8.715,40 ευρώ και συγκεκριμένα, ποσό 7.076,63 ευρώ για δαπάνη εργασιών επισκευής (5.997,15 + 1.079,48 για Γενικά Έξοδα και Όφελος Εργολάβου), καθώς και ποσό 1.638,77 ευρώ για 31 ημερομίσθια (όπως αυτό ειδικότερα υπολογίζεται), με αναλυτική αναφορά εκάστης επιμέρους εργασίας και του αντίστοιχου κόστους αυτής, με χωριστό υπολογισμό των απαιτούμενων ημερομισθίων για την εκτέλεση των εργασιών και με συνυπολογισμό των Γενικών Εξόδων και Οφέλους Εργολάβου, επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη ερμηνεία και εφαρμογή των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων, που εφαρμόστηκαν, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών, συνεπώς, η προσβαλλομένη απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης. Οι φερόμενες ως ελλείψεις και αντιφάσεις στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, ανάγονται στην ανάλυση και εκτίμηση των αποδείξεων από το Εφετείο και στην σαφήνεια, επάρκεια και πειστικότητα των επιχειρημάτων, με βάση τα οποία αυτό στήριξε το προαναφερόμενο σαφές αποδεικτικό του πόρισμα, το οποίο είναι διαφορετικό από εκείνο που οι αναιρεσείοντες θεωρούν ως ορθό. Με το σύνολο δε των ανωτέρω διαλαμβανόμενων μερικότερων αιτιάσεων των αναιρεσειόντων και υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελίωσής τους στο άρθρο 559 αριθμός 19 Κ.Πολ.Δ., πλήττεται απαραδέκτως η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), αναφορικά με την εκτίμηση των αποδείξεων. Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια της παρά το νόμο μη λήψης υπόψη από το δικαστήριο πραγμάτων που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα ότι, το δευτεροβάθμιο δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό των αναιρεσειόντων ότι, "από το έτος 2005 που έγινε η κατασκευή των ζαρντινιερών και της πέργκολας, μόλις το έτος 2013 δημιουργήθηκε η υγρασία που αποτέλεσε το έρεισμα της ένδικης αγωγής και ότι δεν υποπέσαμε σε παράβαση των άρθρων 914 ΑΚ και 6 του ν. 3741/1929, όπως υποστηρίζουν οι ενάγοντες". Ο λόγος αυτός, κατά το προαναφερόμενο σκέλος του, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού, ο ως άνω ισχυρισμός των αναιρεσειόντων δεν αποτελεί "πράγμα", υπό την έννοια που προεκτέθηκε, αλλά μη έχοντα αυτοτέλεια αρνητικό της αγωγής ισχυρισμό, συνεπώς δεν ιδρύεται η από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια. Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι από τους αριθμούς 1 και 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικές πλημμέλειες, οι οποίες συνίστανται, κατά τους ισχυρισμούς των αναιρεσειόντων, στο ότι: "Όπως είχαμε υποστηρίξει και με την Έφεση μας (σελ. 11-13), την ευθύνη (αμέλεια) για την προκληθείσα υγρασία στα διαμερίσματα τους έφεραν οι ενάγοντες αφού δεν ελάμβαναν τα κατάλληλα μέτρα (χρήση αφυγραντήρα ανά δωμάτιο) για να αποτρέψουν το φαινόμενο υγροποίησης των ατμών που προκαλούσε τη συσσώρευση της υγρασίας και τον εγκλεισμό της στο κάτω μέρος της πλάκας οροφής όπως φαινόταν στις μετρήσεις της θερμοκάμερας) παρότι μάλιστα τα διαμερίσματα τους έχοντας το μειονέκτημα της ελαττωμένης σχετικά με τα λοιπά διαμερίσματα της πολυκατοικίας θερμομονωτικής ικανότητας παρουσίαζαν αυξημένη εσωτερική υγρασία εντός αυτών. Ωστόσο, όλα τα παραπάνω δεν τα έλαβε υπόψη της η αναιρεσιβαλλόμενη, η οποία, αγνοώντας τα, εσφαλμένα εφάρμοσε και ερμήνευσε το νόμο (300 και 914 ΑΚ ως προς την υπαιτιότητα και άρθρο 6 του ν. 3741/1929 ως προς τις υποχρεώσεις συνιδιοκτητών) και δεν έλαβε υπόψη της πράγματα προταθέντα που ασκούσαν ουσιώδη επιρροή στη δίκη, δηλαδή την ευθύνη και το οικείο πταίσμα των εναγόντων ως προς τις ζημίες που είχαν υποστεί, οπότε ιδρύονται οι λόγοι αναίρεσης εκ των παραγράφων 1 και 8 αντίστοιχα του άρθρου 559 ΚΠολΔ". Επίσης, με τον συναφή, τρίτο λόγο αναίρεσης, προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι από τους αριθμούς 1 και 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετικές πλημμέλειες, οι οποίες συνίστανται, κατά τους ισχυρισμούς των αναιρεσειόντων, αυτολεξεί παρατιθέμενους, στο ότι: "Όπως είχαμε υποστηρίξει με την Έφεση μας (σελ. 21-22) η εκκαλουμένη απόφαση, κατ' ορθή των πραγμάτων εκτίμηση, ορθή του νόμου εφαρμογή και αξιολόγηση των αποδείξεων, όφειλε να κάνει δεκτό τον ουσιώδη ισχυρισμό μας ότι δηλαδή οι πέργκολες και το μπάρμπεκιου, επειδή καλύπτουν τμήματα πάνω από τη βεράντα μας μειώνουν μερικώς τις θερμικές επιπτώσεις που μεταφέρονται από την βεράντα μας στα διαμερίσματα των εναγόντων... ότι προσφέρουν θερμική και υγρομονωτική κάλυψη των διαμερισμάτων τους. Επίσης ότι οι πέργκολες αποτελούν αναπόσπαστη συνέχεια του διαμερίσματος μας και συνδέονται με τα δομικά στοιχεία της πλάκας οροφής...προσφέρουν προστασία στο διαμέρισμα μας με την κάλυψη των υάλινων προθηκών του έναντι των ακραίων συνθηκών (ακτινοβολιών, βροχοπτώσεων και ανέμων)...για τους λόγους αυτούς η κατεδάφιση τους θα επιφέρει σοβαρή βλάβη στο διαμέρισμα μας χωρίς παράλληλα να προσφέρει καμία ωφέλεια στους ενάγοντες αφού σε καμία περίπτωση οι πέργκολες δεν εμποδίζουν την επιπλέον υγρομονωτική ενίσχυση της βεράντας μας εφόσον αυτό απαιτηθεί. Με τον παραπάνω ισχυρισμό μας εμείς επικαλούμασταν αφενός την συμμόρφωση μας προς το άρθρο 6 του ν. 3741/1929 και τη λήψη εκ μέρους μας των μέτρων εκείνων προς διατήρηση της οριζόντιας ιδιοκτησίας μας σε τέτοια κατάσταση ώστε να μην προκαλείται βλάβη σε κοινόχρηστες εγκαταστάσεις και να μην προκύψει βλάβη στις λοιπές διαιρεμένες ιδιοκτησίες και αφετέρου την ανάγκη τήρησης της αρχής της αναλογικότητας κατά την εφαρμογή της παραπάνω διάταξης, ώστε η τυχόν λήψη μέτρων υπέρ άλλων οριζοντίων ιδιοκτησιών να μην παραβιάζει και το δικαίωμα που πηγάζει εκ της ιδιοκτησίας μας και εκ των παραπάνω διατάξεων. Ωστόσο, όλα τα παραπάνω δεν τα έλαβε υπόψη της η αναιρεσιβαλλόμενη, η οποία, αγνοώντας τα, εσφαλμένα εφάρμοσε και ερμήνευσε το νόμο και δεν έλαβε υπόψη της πράγματα προταθέντα που ασκούσαν ουσιώδη επιρροή στη δίκη, αφού αφορούσαν τον καθορισμό των μέτρων που έπρεπε να ληφθούν για την αποτροπή ή αποκατάσταση της βλάβης, οπότε ιδρύονται οι λόγοι αναίρεσης εκ των παραγράφων 1 και 8 αντίστοιχα του άρθρου 559 ΚΠολΔ".

Οι δεύτερος και τρίτος λόγοι αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος τους (αναιρετική πλημμέλεια από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ), είναι αβάσιμοι και απορριπτέοι, αφού, έτσι όπως έκρινε και με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 914 ΑΚ και 6 του ν. 3741/1929, τις οποίες δεν παραβίασε ευθέως, καθόσον τα ανελέγκτως πιο πάνω δεκτά γενόμενα ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, όπως αναφέρονται κατά την έρευνα των πρώτου (κατά το πρώτο σκέλος του) και έκτου λόγων αναίρεσης, προς αποφυγή περιττής επανάληψης, πληρούν το πραγματικό των ως άνω διατάξεων, που εφαρμόσθηκαν, και δικαιολογούν την, κατά τις διατάξεις αυτές, ορθότητα του ανωτέρω αποδεικτικού του πορίσματος περί της ουσιαστικής βασιμότητας της αγωγής των αναιρεσίβλητων, ενώ, το Εφετείο, ορθά δεν εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 300ΑΚ, η οποία δεν ήταν εφαρμοστέα, αφού, όπως παρακάτω ειδικότερα εκτίθεται, δεν προβλήθηκε από τους εναγόμενους και ήδη αναιρεσείοντες ένσταση συντρέχοντος πταίσματος των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων στην πρόκληση της ζημίας τους. Με τις προαναφερόμενες δε μερικότερες αιτιάσεις των αναιρεσειόντων, υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελίωσής τους στο άρθρο 559 αριθμός 1 ΚΠολΔ, πλήττεται απαραδέκτως η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), αναφορικά με την εκτίμηση των αποδείξεων και με το σαφές εκτιθέμενο στην προσβαλλομένη απόφαση αποδεικτικό πόρισμα ότι η πρόκληση των ζημιών στα διαμερίσματα των αναιρεσίβλητων οφείλεται σε υπαιτιότητα των αναιρεσειόντων.

Περαιτέρω, ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του (αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ) και αναφορικά με τη μερικότερη αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη πράγματα προταθέντα, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, δηλαδή το "οικείο πταίσμα των εναγόντων ως προς τις ζημίες που είχαν υποστεί" είναι απορριπτέος προεχόντως ως απαράδεκτος, λόγω αοριστίας, αφού οι αναιρεσείοντες δεν επικαλούνται ότι προέβαλαν παραδεκτά, ενώπιον του Εφετείου, συγκεκριμένους ισχυρισμούς, θεμελιωτικούς της κατ' άρθρο 300ΑΚ ένστασης συντρέχοντος πταίσματος των εναγόντων και ήδη αναιρεσίβλητων στη ζημία τους, ούτε παραθέτουν στο αναιρετήριο τους ισχυρισμούς αυτούς, όπως ακριβώς προτάθηκαν στο δικαστήριο της ουσίας, αλλά περιορίζονται σε παραπομπή στις σελίδες 11-13 της έφεσής τους.

Σε κάθε δε περίπτωση, ο λόγος αυτός (κατά το οικείο σκέλος του) είναι και αβάσιμος, αφού από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 § 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της 22/7/2020 έφεσης των αναιρεσειόντων, προκύπτει ότι στην 11η σελίδα αυτής, αναφέρονται, κατά λέξη, τα εξής: "Οι ενάγοντες αρνήθηκαν την προσφορά μας και ενεργώντας εν αγνοία μας άρχισαν να επιδεικνύουν τις ζημίες που η εισροή νερού στην οροφή της κουζίνας τους είχε δημιουργήσει, παράλληλα με τις ζημίες της υγροποίησης ατμών, που δεν οφείλοντο σε δική μας υπαιτιότητα αλλά σε δική τους αμέλεια και τους οποίους άφηναν είτε από άγνοια είτε από υστεροβουλία να εξαπλώνονται χωρίς να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα αποτροπής τους (π.χ. χρήση αφυγραντήρα ανά δωμάτιο)", δηλαδή, οι αναιρεσείοντες, με την έφεσή τους, δεν προέβαλαν ένσταση συντρέχοντος πταίσματος των αναιρεσίβλητων στην πρόκληση της ζημίας τους (άρθρο 300ΑΚ), αλλά τον αρνητικό της αγωγής και μη έχοντα αυτοτέλεια ισχυρισμό, περί έλλειψης δικής τους υπαιτιότητας και αποκλειστικής υπαιτιότητας των εναγόντων στην πρόκληση της ζημίας τους, που δεν αποτελεί πράγμα, κατά την έννοια που προεκτέθηκε, συνεπώς δεν ιδρύεται η από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια. Οι διαλαμβανόμενες στους ίδιους λόγους αναίρεσης λοιπές αιτιάσεις είναι απαράδεκτες και δεν ιδρύουν την από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, αφού, οι φερόμενοι ως μη ληφθέντες υπόψη από το Εφετείο ισχυρισμοί, δεν αποτελούν "πράγματα", αλλά μη αυτοτελείς, αρνητικούς της αγωγής ισχυρισμούς, καθώς και πραγματικά επιχειρήματα των αναιρεσειόντων, τα οποία αντλούνται από την εκτίμηση των αποδείξεων. Με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αρ. 11γ ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα (έγγραφα) που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν και ειδικότερα: α) το από 26/1/2012 δημοσίευμα με τίτλο ΝΕΡΟ ΣΤΟΝ ΤΟΙΧΟ Η ΣΤΗΝ ΟΡΟΦΗ ΤΑΒΑΝΙ, β) το από από 18/1/2014 δημοσίευμα με τίτλο ΥΓΡΟΠΟΙΗΣΗ ΥΔΡΑΤΜΩΝ, γ) την από .../2021 επιστολή του αρχιτέκτονα Π. Τ. , δ) την από .../2020 "πραγματογνωμοσύνη" του Γ. Κ. , ε) την από .../2020 τεχνική έκθεση του Γ. Α. , στ) την από .../2021 τεχνική έκθεση του Ι. Δ. , ζ) την από .../2020 τεχνική έκθεση του Κ. Κ. , η) την από .../2020 τεχνική έκθεση του Κ. Κ. , θ) την από .../2021 τεχνική έκθεση του Ι. Λ. και η) τις προσκομισθείσες από τους αναιρεσίβλητους μετρήσεις της θερμοκάμερας. Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (20ο φύλλο, δεύτερη σελίδα) προκύπτει ότι, από τα ανωτέρω φερόμενα ως μη ληφθέντα υπόψη έγγραφα, αναφέρονται ρητά και σχολιάζονται, το από .../2021 έγγραφο του αρχιτέκτονα Π. Τ. , το από .../2020 έγγραφο που φέρει τον τίτλο "πραγματογνωμοσύνη" του Γ. Κ. , η από .../2020 τεχνική έκθεση του Γ. Α. , η από .../2021 τεχνική έκθεση του Ι. Δ. και η από .../2020 τεχνική έκθεση του Κ. Κ. , ενώ, περαιτέρω, από τη βεβαίωση που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση (9ο φύλλο) ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη (μεταξύ των άλλων αποδεικτικών μέσων) "και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι και τα οποία λαμβάνονται υπόψη είτε για άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, ανάμεσα στα οποία, έγγραφα των οποίων για πρώτη φορά στον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας γίνεται επίκληση και προσαγωγή, όχι από πρόθεση στρεψοδικίας ή βαριά αμέλεια (...), σε μερικά από τα οποία (έγγραφα) γίνεται παρακάτω ειδική μνεία, χωρίς πάντως να παραλείπεται κανένα κατά την εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης] μεταξύ των οποίων και οι προσκομιζόμενες μη αμφισβητούμενης γνησιότητας φωτογραφίες (...) χωρίς όμως, η ρητή αναφορά των ανωτέρω εγγράφων να προσδίδει σε αυτή αυξημένη αποδεικτική δύναμη εν σχέσει με τα λοιπά επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα, για τα οποία δεν γίνεται ειδική για το καθένα μνεία, που είναι όμως ισοδύναμα, και ως προεκτέθηκε, όλα ανεξαιρέτως συνεκτιμώνται προς σχηματισμό της δικανικής κρίσεως σχετικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης", αλλά και από το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν καταλείπεται οποιαδήποτε αμφιβολία ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έλαβε υπόψη του το σύνολο των εγγράφων που προσκομίσθηκαν από τους διαδίκους, τα οποία συνεκτίμησε με τις λοιπές αποδείξεις, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, χωρίς να υποχρεούται να κάνει ειδική μνεία ή χωριστή αξιολόγηση εκάστου εξ αυτών.

Επομένως, ο παραπάνω λόγος αναίρεσης κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος. Με τον πέμπτο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αρ. 11α ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει και συγκεκριμένα, την προσκομισθείσα από τους αναιρεσίβλητους, για πρώτη φορά ενώπιόν του, υπ' αριθμ. ....2021 ένορκη βεβαίωση των μαρτύρων Χ. Β. και Σ. Χ. , ενώπιον της συμβολαιογράφου Πατρών Χ. Ζ. , η οποία δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψη, διότι δόθηκε σε χρόνο μικρότερο των είκοσι τεσσάρων (24) ωρών από την κοινοποίηση της κλήσης στους αναιρεσείοντες για να παραστούν. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, προεχόντως ως απαράδεκτος, λόγω αοριστίας, σύμφωνα με το άρθρο 562 § 2 ΚΠολΔ, δεδομένου ότι δεν διαλαμβάνεται στο αναιρετήριο ότι ο ως άνω ισχυρισμός των αναιρεσειόντων είχε προταθεί παραδεκτά στο Εφετείο, σε κάθε δε περίπτωση, είναι και αβάσιμος, αφού, από την παραδεκτή επισκόπηση της από 6/4/2021 προσθήκης των προτάσεων που οι αναιρεσείοντες κατέθεσαν στην κατ' έφεση δίκη, τόσο ως εκκαλούντες, όσο και ως εφεσίβλητοι, προκύπτει ότι αυτοί δεν προέβαλαν τον παραπάνω ισχυρισμό, αλλά περιορίσθηκαν σε αντίκρουση του περιεχομένου της προαναφερόμενης ένορκης βεβαίωσης (σελ. 23-27 της προσθήκης).

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει η από 14/1/2022 (αριθμ. καταθ. 4/14.1.2022) αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί στο σύνολό της και να διαταχθεί η εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες για την άσκησή της (άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, που παραστάθηκαν και κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά τους (άρθρα 176, 183, 189 § 1 και 191 § 2 ΚΠολΔ).

Β' Επί των λόγων της από 15/1/2022 (αριθμ. καταθ. 5/17.1.2022) αίτησης αναίρεσης:
Στο άρθρο 1 του ν. 2859/2000 ("Κύρωση Κώδικα Φόρου Προστιθέμενης Αξίας", ΦΕΚ Α' 248/7-11-2000), ο οποίος κωδικοποίησε σε ενιαίο κείμενο το ν. 1642/1986 (ΦΕΚ Α' 125), ορίζεται ότι: "Επιβάλλεται φόρος κύκλου εργασιών με την ονομασία "φόρος προστιθέμενης αξίας" σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου. Ο φόρος αυτός επιρρίπτεται από τον κατά νόμο υπόχρεο σε βάρος του αντισυμβαλλομένου", στο άρθρο 2 παρ. 1 ότι: " Αντικείμενο του φόρου είναι α) η παράδοση αγαθών και η παροχή υπηρεσιών, εφόσον πραγματοποιούνται από επαχθή αιτία στο εσωτερικό της χώρας από υποκείμενο στο φόρο που ενεργεί με αυτή την ιδιότητα", ... στο άρθρο 3 παρ. 1 ότι: "Στο φόρο υπόκειται: α) κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ημεδαπό ή αλλοδαπό ή ένωση προσώπων, εφόσον ασκεί κατά τρόπο ανεξάρτητο οικονομική δραστηριότητα, ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασης, τον επιδιωκόμενο σκοπό ή το αποτέλεσμα της δραστηριότητας αυτής" ... και στο άρθρο 16 παρ. 1 ότι: "Η φορολογική υποχρέωση γεννάται και ο φόρος γίνεται απαιτητός από το Δημόσιο κατά το χρόνο που πραγματοποιείται η παράδοση των αγαθών και η παροχή των υπηρεσιών...". συνάγεται ότι εάν ο υπόχρεος για την καταβολή του ΦΠΑ δεν τηρήσει την υποχρέωσή του, δεν καθίσταται ληξιπρόθεσμη και απαιτητή και η οφειλή του αντισυμβαλλομένου του, στον οποίο επιρρίπτεται η υποχρέωση της καταβολής του. Διαφορετικά, θα ανατρέπονταν ο σκοπός των διατάξεων, που είναι η εξασφάλιση της απόδοσης του εν λόγω φόρου στο Δημόσιο. Ο ΦΠΑ, που θα υποχρεωθεί να καταβάλλει ο αντισυμβαλλόμενος του υπόχρεου, θα είναι το ποσό που οφείλει ο πρώτος στο δημόσιο, κατά το χρόνο έκδοσης του φορολογικού στοιχείου, και θα υπολογιστεί με βάση το συντελεστή που ισχύει, κατά το χρόνο που γίνεται η καταβολή. Ο εν λόγω φόρος καθίσταται απαιτητός, σε περίπτωση που η πληρωμή της αμοιβής πραγματοποιείται κατόπιν επιταγής δημόσιας αρχής (όπως δικαστικής απόφασης), κατά το χρόνο είσπραξης της αμοιβής αυτής και, επομένως, κατά το χρόνο αυτό που γεννάται η φορολογική του υποχρέωση, ο υποκείμενος στο φόρο αυτόν θα εκδώσει τιμολόγιο ή απόδειξη ή άλλο στοιχείο που προβλέπουν οι διατάξεις του Κώδικα Φορολογικών Στοιχείων, στο οποίο θα αναγράφει τη φορολογική αξία και το ποσό του φόρου χωριστά, το δε τιμολόγιο ή άλλο έγγραφο που εξομοιώνεται με τιμολόγιο για το ποσό αυτό του φόρου θα εκδοθεί κατά την είσπραξη του επιδικαζόμενου ποσού (ΑΠ1769/2023, ΑΠ 732/2022, ΑΠ 164/2020, ΑΠ 85/2020).

Περαιτέρω, επί αδικοπραξίας, στην αποκαταστατέα ζημία του ιδιοκτήτη βλαβέντος πράγματος περιλαμβάνεται και ο ΦΠΑ που αναλογεί στο κόστος επισκευής του. Τούτο διότι, ο μη συνυπολογισμός του ΦΠΑ στην αποζημίωση για την ως άνω αιτία, θα καθιστούσε τη θέση του υπόχρεου προς αποζημίωση ευνοϊκότερη και αυτό θα ερχόταν σε αντίθεση προς την αρχή της πλήρους αποζημίωσης του ζημιωθέντος από αδικοπραξία, δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 297, 298 και 914 του ΑΚ, κατά τις οποίες η αποζημίωση περιλαμβάνει τη διαφορά μεταξύ της παρούσας περιουσιακής κατάστασης του ζημιωθέντος και εκείνης στην οποία θα τελούσε αν δεν συνέβαινε το ζημιογόνο γεγονός (πρβλ. ΑΠ420/2025, ΑΠ1519/2023). Ο ανάλογος επί της κύριας οφειλής ΦΠΑ ζητείται, κατ' άρθρο 69 παρ. 1 περ. ε' του ΚΠολΔ, από την επέλευση του χρονικού σημείου της καταβολής του ποσού της κύριας οφειλής, ήτοι από την επέλευση του γεγονότος και για το λόγο αυτό δεν μπορεί να ζητείται ούτε και οφείλεται τόκος πριν την επέλευση του γεγονότος (ΑΠ1769/2023). Κατά δε το άρθρο 69 παρ. 1 εδ. ε' και 2 ΚΠολΔ, ακόμη και αν ο ενάγων υποβάλει αίτημα για άμεση καταδίκη, ενώ συγχωρείται να ζητήσει μόνο από την επέλευση ορισμένης προθεσμίας ή γεγονότος, είναι παραδεκτή η άσκηση της αγωγής, το δικαστήριο όμως επιτρέπεται να διατάξει την καταψήφιση όχι αμέσως, αλλά όταν επέλθει το χρονικό σημείο ή το γεγονός, υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι ο γενεσιουργός λόγος του δικαιώματος έχει ήδη υπάρξει και απλώς αναβάλλεται η ενεργοποίησή του (ΑΠ416/2021, ΑΠ1377/2004). Επομένως, εάν ο ενάγων υποβάλει αίτημα για άμεση επιδίκαση του ΦΠΑ επί του ποσού της αποζημίωσης για υλικές ζημίες, σε περίπτωση που δεν έχει γίνει η αποκατάσταση των ζημιών και δεν έχουν εκδοθεί τα σχετικά τιμολόγια, το Δικαστήριο θα πρέπει να επιδικάσει τον ΦΠΑ υπό τον όρο της καταβολής του και της έκδοσης των σχετικών φορολογικών στοιχείων (πρβλ. ΑΠ1769/2023).

Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια της ευθείας παραβίασης των άρθρων 298 και 914 ΑΚ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν υπολόγισε στην αποζημίωση για τη θετική ζημία τους τον ανάλογο ΦΠΑ επί της δαπάνη αγοράς υλικών και εκτέλεσης εργασιών που απαιτείται για την αποκατάσταση των ζημιών στα διαμερίσματά τους. Από τις προπαρατεθείσες (κατά την έρευνα της υπό στοιχ. Α' αναίρεσης) παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο προσδιόρισε την αποζημίωση για τις δαπάνες επισκευής των διαμερισμάτων των αναιρεσειόντων στο ποσό των 9.602,19 ευρώ για την πρώτη από αυτούς, αποκλειστική κυρία του υπό στοιχ. Γ3 διαμερίσματος και στο συνολικό ποσό των 8.715,40 ευρώ για τους λοιπούς αναιρεσείοντες, συγκυρίους του υπό στοιχ. Γ4 διαμερίσματος, επιμεριζόμενο κατά το ποσοστό συγκυριότητας εκάστου, ήτοι (8.715,40 Χ 2/4) 4.357,70 ευρώ για την δεύτερη, (8.715,40 Χ 1/4) 2.178,85 ευρώ για την τρίτη και (8.715,40 Χ 1/4) 2.178,85 ευρώ για τον τέταρτο από αυτούς, χωρίς να συνυπολογίσει και ποσοστό 23% επί των ανωτέρω ποσών για τον ανάλογο ΦΠΑ (όπως ζητήθηκε με την αγωγή και προσδιορίσθηκε το ως άνω ποσοστό στους ενσωματωμένους σ' αυτήν πίνακες εργασιών αποκατάστασης ζημιών), με την αιτιολογία ότι δεν μπορεί να επιδικασθεί πριν από την αποκατάσταση των ζημιών και την έκδοση των αντίστοιχων τιμολογίων. Έτσι όπως έκρινε το Εφετείο, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 298 και 914 ΑΚ, αφού, σύμφωνα με τη νομική σκέψη που προηγήθηκε, στη θετική ζημία των αναιρεσειόντων περιλαμβάνεται, εκτός από το κόστος των εργασιών επισκευής των διαμερισμάτων τους, και ο ανάλογος ΦΠΑ, ο οποίος, σε περίπτωση μη καταβολής του και έκδοσης των σχετικών φορολογικών στοιχείων, επιδικάζεται σύμφωνα με το άρθρο 69 § 1 εδ. ε' ΚΠολΔ, εφόσον ο γενεσιουργός λόγος του ασκηθέντος με την αγωγή δικαιώματος αποζημίωσης των εναγόντων είχε ήδη υπάρξει, έστω και αν το δικαίωμα για επιδίκαση και του ανάλογου ποσού ΦΠΑ δεν ήταν αμέσως απαιτητό. Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, κατά το πρώτο σκέλος του, είναι βάσιμος.

Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, με τις αιτιάσεις ότι το Εφετείο, με ανεπαρκείς αιτιολογίες, απέρριψε ως ουσία αβάσιμο το αγωγικό κονδύλιο της αποζημίωσης για φθορές στα πράγματα που υπήρχαν εντός των διαμερισμάτων των αναιρεσειόντων.

Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αφού, με αυτά που δέχθηκε το Εφετείο, σύμφωνα με τις προπαρατεθείσες (κατά την έρευνα των λόγων της υπό στοιχ. Α' αναίρεσης, προς αποφυγή περιττής επανάληψης) παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 298 και 914 ΑΚ, καθόσον διέλαβε στην πληττόμενη απόφασή του αιτιολογίες επαρκείς, σαφείς, χωρίς αντιφάσεις, λογικά κενά ή ενδοιαστικές κρίσεις, αναφορικά με την ουσιαστική βασιμότητα του αιτήματος αποζημίωσης για την αντικατάσταση των ευρισκόμενων εντός των διαμερισμάτων των αναιρεσειόντων πραγμάτων. Ειδικότερα, στην προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρεται ότι πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο το αγωγικό κονδύλιο για την αποκατάσταση των ζημιών στα μάρμαρα δαπέδου, αλουμινόπορτα, ντουλάπια κουζίνας και υπνοδωματίων και λοιπά αντικείμενα του διαμερίσματος της πρώτης αναιρεσείουσας, αφού δεν αποδείχθηκαν φθορές και βλάβες τέτοιας μορφής, στα ως άνω σημεία (μάρμαρα, αλουμινόπορτα, ντουλάπια κουζίνας) οφειλόμενες στην υγρασία, οι δε φθορές στα ντουλάπια των υπνοδωματίων, αφενός εντοπίζονται κυρίως στον εσωτερικό τοίχο αυτών που δύνανται να αποκατασταθούν με την ως άνω βαφή και αφετέρου δεν είναι τέτοιας έκτασης που να απαιτούν την πλήρη αντικατάστασή τους και ότι, επίσης, από κανένα αποδεικτικό στοιχείο δεν αποδείχθηκε ότι συνεπεία της υγρασίας καταστράφηκαν άλλα αντικείμενα του διαμερίσματος αυτού (τέντες, κλιματιστικό οροφής, τρία κρεβάτια με τα στρώματά τους, πέντε κουρτίνες και τα έπιπλα σαλονιού), ενώ έκρινε ομοίως απορριπτέο το αίτημα αποζημίωσης των λοιπών αναιρεσειόντων για την αντικατάσταση των ντουλαπών υπνοδωματίων, εσωτερικών θυρών και επίπλου μπάνιου και άλλων κινητών πραγμάτων του διαμερίσματός τους, με την αιτιολογία ότι δεν αποδείχθηκε ότι έχουν υποστεί βλάβες οι ντουλάπες, τέτοιας έκτασης, που να απαιτούν την πλήρη αντικατάστασή τους, ούτε ότι καταστράφηκαν, συνεπεία της υγρασίας, οι εσωτερικές πόρτες, το έπιπλο του μπάνιου, οι τέντες, τρία κρεβάτια με τα στρώματά τους, τρεις κουρτίνες, κλινοσκεπάσματα, ρουχισμός και λοιπά είδη των δεύτερης τρίτης και τέταρτου των αναιρεσειόντων, ενώ διαλαμβάνεται και η επάλληλη αιτιολογία ότι, σε κάθε περίπτωση, αν ήθελαν αποδειχθούν τα ανωτέρω, δεν προέκυψε και η αξία των ως άνω αντικειμένων, καθώς δεν προέκυψε ο χρόνος αγοράς τους και η κατάσταση στην οποία βρίσκονταν κατά τον χρόνο της επικαλούμενης καταστροφής τους. Οι ως άνω παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη ερμηνεία και εφαρμογή των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων, που εφαρμόστηκαν, ενώ δεν ήταν αναγκαία η παράθεση και άλλων αιτιολογιών, συνεπώς, η προσβαλλομένη απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης. Οι μερικότερες αιτιάσεις των αναιρεσειόντων ότι α) ενώ το Εφετείο δέχθηκε ότι τα πράγματά τους υπέστησαν πράγματι φθορά, δεν διασαφηνίζεται η έκταση και το είδος των φθορών (π.χ. σκεβρότητα του ξύλου των επίπλων και συρταριών), προκειμένου να διακριβωθεί, το εφικτό της χρησιμοποίησης των πραγμάτων αυτών στην κατάσταση που βρίσκονται και ο τυχόν τρόπος επισκευής τους, αλλά και ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της "μειωμένης φθοράς" και της "ένδικης υγρασίας" και β) το Εφετείο, που δέχθηκε ότι οι φθορές στα ντουλάπια εντοπίζονται κυρίως στον εσωτερικό τοίχο αυτών, που δύναται να αποκατασταθεί με την ως άνω βαφή, υπέπεσε σε λογικό σφάλμα, διότι το ζητούμενο στην ένδικη διαφορά δεν είναι μόνο εάν μπορεί να εξαλειφθεί μελλοντικώς η υγρασία στους τοίχους των διαμερισμάτων των αναιρεσειόντων, αλλά και εάν η υγρασία και ο εμποτισμός με αυτήν των τοίχων επηρέασε δυσμενώς την υλική υπόσταση των τοίχων, μαρμάρων κλπ, είναι απαράδεκτες, αφού, οι φερόμενες ως ελλείψεις στην αιτιολογία της προσβαλλόμενης απόφασης, ανάγονται στην ανάλυση και εκτίμηση των αποδείξεων από το Εφετείο και στην σαφήνεια, επάρκεια και πειστικότητα των επιχειρημάτων, με βάση τα οποία αυτό στήριξε το προαναφερόμενο σαφές αποδεικτικό του πόρισμα ότι τα πράγματα αυτά δεν υπέστησαν ολοσχερή καταστροφή ώστε να δικαιούνται οι αναιρεσείοντες αποζημίωσης για την αντικατάστασή τους, το οποίο είναι διαφορετικό από εκείνο που οι αναιρεσείοντες θεωρούν ως ορθό. Με τις αιτιάσεις δε αυτές και υπό την επίφαση της συνδρομής των προϋποθέσεων θεμελίωσής τους στο άρθρο 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, πλήττεται απαραδέκτως η αναιρετικά ανέλεγκτη κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), αναφορικά με την εκτίμηση των αποδείξεων.

Επομένως, ο πρώτος λόγος αναίρεσης, κατά το δεύτερο σκέλος του, κρίνεται απορριπτέος ως αβάσιμος. Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αρ. 11γ' ΚΠολΔ αναιρετική πλημμέλεια, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσο (έγγραφο) που οι αναιρεσείοντες επικαλέστηκαν και προσκόμισαν και ειδικότερα, την από ... 2014 τεχνική έκθεση της πολιτικού μηχανικού Κ. - Μ. Σ. , συνοδευόμενη από σχέδια και λεπτομερή ανάλυση των ζημιών των διαμερισμάτων τους και των εντός αυτών πραγμάτων, καθώς και έγγραφα προσφορών από διάφορες εμπορικές επιχειρήσεις, αναφορικά με την αγοραία αξία των πραγμάτων που καταστράφηκαν, κατά τα αναφερόμενα στην ίδια έκθεση. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αφού, από τη βεβαίωση που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση (9ο φύλλο) ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη (μεταξύ των άλλων αποδεικτικών μέσων) "και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που νόμιμα προσκομίζουν και επικαλούνται οι διάδικοι και τα οποία λαμβάνονται υπόψη είτε για άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, ανάμεσα στα οποία, έγγραφα των οποίων για πρώτη φορά στον παρόντα βαθμό δικαιοδοσίας γίνεται επίκληση και προσαγωγή, όχι από πρόθεση στρεψοδικίας ή βαριά αμέλεια (...), σε μερικά από τα οποία (έγγραφα) γίνεται παρακάτω ειδική μνεία, χωρίς πάντως να παραλείπεται κανένα κατά την εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης, μεταξύ των οποίων και οι προσκομιζόμενες μη αμφισβητούμενης γνησιότητας φωτογραφίες (...) χωρίς όμως, η ρητή αναφορά των ανωτέρω εγγράφων να προσδίδει σε αυτή αυξημένη αποδεικτική δύναμη εν σχέσει με τα λοιπά επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από τους διαδίκους έγγραφα, για τα οποία δεν γίνεται ειδική για το καθένα μνεία, που είναι όμως ισοδύναμα, και ως προεκτέθηκε, όλα ανεξαιρέτως συνεκτιμώνται προς σχηματισμό της δικανικής κρίσεως σχετικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης", αλλά και από το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενής απόφασης, δεν καταλείπεται οποιαδήποτε αμφιβολία ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, προκειμένου να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα, έλαβε υπόψη του και εκτίμησε όλα τα νομίμως προσκομισθέντα έγγραφα, συμπεριλαμβανομένης της από Φεβρουαρίου 2014 τεχνικής έκθεσης της πολιτικού μηχανικού Κ. - Μ. Σ. , χωρίς να εξαιρέσει οποιοδήποτε και χωρίς να υποχρεούται να κάνει ειδική μνεία ή χωριστή αξιολόγηση εκάστου εξ αυτών. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης να γίνει (εν μέρει) δεκτή, ως προς τον προαναφερόμενο λόγο της και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση μόνο ως προς το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο αυτής.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 580 § 3 ΚΠολΔ "Αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση. Στην αντίθετη περίπτωση παραπέμπει την υπόθεση σε ιδιαίτερη συζήτηση και, αν πρόκειται για τους λόγους που αναφέρονται στους αριθμούς 1, 2, 3, 6 έως 17, 19 και 20 του άρθρου 559, μπορεί να παραπέμψει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση σε άλλο δικαστήριο ισόβαθμο και ομοειδές προς εκείνο το οποίο εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε ή στο ίδιο αν είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές...". Εάν επομένως, ενόψει του περιεχομένου της αναιρετικής απόφασης και της έκτασης της αναίρεσης, δεν υπάρχει δικονομικό έδαφος για "περαιτέρω εκδίκαση" της υπόθεσης, αλλά υπολείπεται η διατύπωση μόνο του διατακτικού της απόφασης, ο Άρειος Πάγος μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να εκδώσει την τελειωτική για την υπόθεση απόφαση (ΑΠ1867/2023, ΑΠ1842/2022, ΑΠ413/2021, ΑΠ790/2019, ΑΠ700/2019). Τέτοιο δικονομικό έδαφος, για την μετά την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης επανεκδίκαση της υπόθεσης από το Εφετείο στην ουσία, δεν υπάρχει και στην κρινόμενη περίπτωση. Επομένως, μετά την αναίρεση εν μέρει της προσβαλλόμενης απόφασης και εξαφάνισή της, μόνο κατά το προαναφερόμενο κεφάλαιό της (μόνο δηλαδή ως προς την παράλειψη διάταξης ως προς το κεφάλαιο της αγωγής περί επιδίκασης ΦΠΑ 23% επί των επιδικασθέντων στους ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες ποσών της αποζημίωσης για τις δαπάνες επισκευής των διαμερισμάτων τους), πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση, να δικασθεί η από 29/1/2015 αγωγή των αναιρεσειόντων κατά το κεφάλαιό της αυτό και, κατά παραδοχή της, ως προς αυτό, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι να καταβάλουν, εις ολόκληρον έκαστος: α) στην πρώτη ενάγουσα το ποσό των 2.208,50 ευρώ, ως ανάλογο ΦΠΑ (23%) επί του επιδικασθέντος σ' αυτήν ποσού των 9.602,19 ευρώ β) στην δεύτερη ενάγουσα το ποσό των 1.002,27 ευρώ, ως ανάλογο ΦΠΑ (23%) επί του επιδικασθέντος σ' αυτήν ποσού των (8.715,40 Χ 2/4) 4.357,70 ευρώ, γ) στην τρίτη ενάγουσα το ποσό των 501,13 ευρώ, ως ανάλογο ΦΠΑ (23%) επί του επιδικασθέντος σ' αυτήν ποσού των (8.715,40 Χ 1/4) 2.178,85 ευρώ και δ) στον τέταρτο ενάγοντα το ποσό των 501,13 ευρώ, ως ανάλογο ΦΠΑ (23%) επί του επιδικασθέντος σ' αυτόν ποσού των (8.715,40 Χ 1/4) 2.178,85 ευρώ, υπό τον όρο καταβολής των εν λόγω ποσών ΦΠΑ και εκδόσεως των σχετικών φορολογικών στοιχείων. Πρέπει, επίσης, να διαταχθεί η επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατέθεσαν για την άσκηση της αναίρεσης (άρθρο 495 § 3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι - εναγόμενοι σε μέρος των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων - εναγόντων (άρθρα 178, 183) ΚΠολΔ, λόγω της εν μέρει νίκης και ήττας αυτών, συμψηφιζομένων κατά το υπόλοιπο μέρος τους και κατανεμομένων μεταξύ των διαδίκων, ανάλογα με την έκταση της νίκης και ήττας καθενός, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Συνεκδικάζει τις από 14-1-2022 και από 15-1-2022 αιτήσεις αναίρεσης.

- Απορρίπτει την από 14/1/2022 (αριθμ. καταθ. 4/14.1.2022) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 454/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών.

- Διατάσσει την εισαγωγή στο Δημόσιο Ταμείο του παραβόλου που κατέθεσαν οι αναιρεσείοντες για την άσκηση της αναίρεσης.

- Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων, τα οποία ορίζει στο ποσό των χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ.

- Δέχεται εν μέρει την από 15/1/2022 (αριθμ. καταθ. 5/17.1.2022) αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 454/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πατρών.

- Αναιρεί την υπ' αριθμ. 454/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, μόνο κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο αυτής.

- Κρατεί την υπόθεση και δικάζει επί της από 29/1/2015 (αριθμ. καταθ. .../2015) αγωγής, κατά το ίδιο κεφάλαιο.

- Δέχεται την αγωγή κατά το κεφάλαιο αυτό.

- Υποχρεώνει τους εναγόμενους να καταβάλουν, εις ολόκληρον έκαστος, α) στην πρώτη ενάγουσα το ποσό των δύο χιλιάδων διακοσίων οκτώ ευρώ και πενήντα λεπτών (2.208,50€), ως ανάλογο ΦΠΑ επί του ποσού των 9.602,19 ευρώ, που επιδικάσθηκε σ' αυτήν με την υπ' αριθμ. 454/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, β) στην δεύτερη ενάγουσα το ποσό των χιλίων δύο ευρώ και είκοσι επτά λεπτών (1.002,27€), ως ανάλογο ΦΠΑ επί του ποσού των 4.357,70 ευρώ, που επιδικάσθηκε σ' αυτήν με την υπ' αριθμ. 454/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, γ) στην τρίτη ενάγουσα το ποσό των πεντακοσίων ενός ευρώ και δεκατριών λεπτών (501,13€), ως ανάλογο ΦΠΑ επί του ποσού των 2.178,85 ευρώ, που επιδικάσθηκε σ' αυτήν με την υπ' αριθμ. 454/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, και δ) στον τέταρτο ενάγοντα το ποσό των πεντακοσίων ενός ευρώ και δεκατριών λεπτών (501,13 €), ως ανάλογο ΦΠΑ επί του ποσού των 2.178,85 ευρώ, που επιδικάσθηκε σ' αυτόν με την υπ' αριθμ. 454/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, υπό τον όρο καταβολής των ανωτέρω επιδικασθέντων ποσών και εκδόσεως των σχετικών φορολογικών στοιχείων.

- Διατάσσει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου που κατέθεσαν για την άσκηση της αναίρεσης.

- Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους - εναγομένους στην καταβολή μέρους των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων - εναγόντων, τα οποία ορίζει στο συνολικό ποσό των δύο χιλιάδων πεντακοσίων (2.500) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 21 Νοεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Φεβρουαρίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή