<< Επιστροφή

Αριθμός 301 /2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αικατερίνη Χονδρορίζου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευτύχιο Νικόπουλο, Στυλιανή Μπλέτα - Εισηγήτρια, Δέσποινα Βασιλοδημητράκη και Μαρία Αρχοντάκη - Τραυλού - Τζανετάτου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 20 Οκτωβρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέα Γ. Φ. , για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Σ. Μ. του Α. , κατοίκου ... , ατομικά και ως ασκούσας την επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου της Χ. - Σ. Κ. του Δ. , η οποία παραστάθηκε μετά της πληρεξουσίας δικηγόρου της Ιφιγένειας Βασιλοπούλου και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Δ. Κ. του Χ. , κατοίκου ... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Κόντη και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21/9/2022 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και τις από 14/9/2022 και 31/10/2022 αγωγές του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 231/2023 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 232/2024 του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 26/6/2024 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η, αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών, με αριθμό 232/2024 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, με την οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη η έφεση της αναιρεσείουσας κατά της υπ' αριθ. 231/2023 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας, με την οποία συνεκδικάσθηκαν η από 20-9-2022 αγωγή της αναιρεσείουσας κατά του αναιρεσίβλητου με τις από 14-9-2022 και 31-10-2022 αγωγές του τελευταίου εναντίον της, απορρίφθηκαν ως ουσιαστικά αβάσιμες οι από 20-9-2022 και από 31-10-2022 αγωγές, έγινε εν μέρει δεκτή η από 14-9-2022 αγωγή και ανατέθηκε οριστικά η αποκλειστική επιμέλεια του ανηλίκου, γεννημένου εκτός γάμου εκουσίως αναγνωρισθέντος, τέκνου των διαδίκων Χ. - Σ. Κ. στον ενάγοντα και ήδη αναιρεσίβλητο. Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ). Είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρ. 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά το άρθρο 1515 του ΑΚ, η γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του ανήκει στη μητέρα του. Όταν το τέκνο αναγνωρίζεται εκούσια ή δικαστικά με αγωγή που άσκησε ο πατέρας, αποκτά γονική μέριμνα και ο πατέρας, την οποία ασκεί από κοινού με τη μητέρα. Αν οι γονείς δεν ζουν μαζί, εφαρμόζονται αναλόγως τα άρθρα 1513 και 1514.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 47 εδ. α' του ν. 2447/1996, το οποίο δεν τροποποιήθηκε με το νόμο 4800/2021 "Μεταρρυθμίσεις αναφορικά με τις σχέσεις γονέων και τέκνων, άλλα ζητήματα οικογενειακού δικαίου και λοιπές επείγουσες διατάξεις, το ένδικο μέσο της έφεσης δεν επιτρέπεται στις αναφερόμενες στο άρθρο αυτό περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και αυτή του άρθρου 1515 του ΑΚ για τέκνα χωρίς γάμο των γονέων τους. Η τελευταία αυτή διάταξη, που καθιστά ανέκκλητη την απόφαση του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, η οποία αφορά τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου, που γεννήθηκε και παραμένει χωρίς γάμο των γονέων του, δεν αντίκειται στο άρθρο 20 ή σε άλλη διάταξη του Συντάγματος, ούτε στο άρθρο 6 της Σύμβασης της Ρώμης για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες (Ν.Δ. 53/1974). Τούτο δε διότι οι διατάξεις αυτές διασφαλίζουν τη δυνατότητα προσφυγής σε δικαστήριο όχι όμως και το δικαίωμα σε ένδικο μέσο κατά της απόφασης που θα εκδοθεί, η δε προϊσχύουσα ειδική διαδικασία του άρθρου 681 Β' σε συνδυασμό με το άρθρο 681 Γ' του ΚΠολΔ και ήδη, μετά τις τροποποιήσεις με το ν. 4335/2015, η ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών του άρθρου 592 επ. σε συνδυασμό με άρθρο 591 του ΚΠολΔ, κατά την οποία εκδίδεται η σχετική απόφαση για την αγωγή του άρθρου 1515 του ΑΚ, διασφαλίζει πλήρως τα δικαιώματα απόδειξης των ισχυρισμών των διαδίκων και συνεπώς πληροί τους όρους διεξαγωγής δίκαιης δίκης (ΑΠ 780/2025, ΑΠ 96/2021, ΑΠ 664/2018, ΑΠ 1286/2018, ΑΠ 126/2018, ΑΠ 1111/2002).

Επίσης, από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 47 εδ. α' του ν. 2477/ 1996 και καθόσον αφορά στην περίπτωση του άρθρου 1515 ΑΚ, ερμηνευόμενη και υπό την έννοια της διάταξης του άρθρου 1510 ΑΚ, κατά την οποία η γονική μέριμνα περιλαμβάνει την επιμέλεια του προσώπου, τη διοίκηση της περιουσίας και την εκπροσώπηση του τέκνου, συνάγεται ότι δεν επιτρέπεται το ένδικο μέσο της έφεσης και όταν, προκειμένου για τέκνο χωρίς γάμο των γονέων του που αναγνωρίστηκε από τον πατέρα του, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο επιλήφθηκε και έκρινε επί του ζητήματος της ανάθεσης της επιμέλειας του τέκνου τούτου, ενόψει του ότι κατά τα ως άνω η επιμέλεια είναι μέρος της γονικής μέριμνας (ΑΠ 96/2021).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο αναιρετικός αυτός λόγος αναφέρεται σε ακυρότητες, δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, μεταξύ των οποίων και το απαράδεκτο άσκησης ενδίκων μέσων, ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, μέσω του από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ.14 ΚΠολΔ λόγου ελέγχεται και το παραδεκτό της άσκησης του ενδίκου μέσου, δηλαδή αν αυτό είχε ασκηθεί κατά τους νομίμους τύπους και εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας (Ολ ΑΠ 2/2001, ΑΠ 1181/2019, ΑΠ 775/2018, ΑΠ 503/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 21-9-2022 αγωγή της ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λάρισας η αναιρεσείουσα, επικαλούμενη ότι από την εκτός γάμου σχέση της με τον αναιρεσίβλητο απέκτησε ένα τέκνο, τον Χ. Σ. , που αναγνωρίστηκε εκουσίως από αυτόν, ζήτησε να της ανατεθεί η επιμέλειά του, να της χορηγηθεί άδεια μετεγκατάστασης και να της επιδικαστεί η αιτούμενη διατροφή για το εν λόγω τέκνο τους. Επίσης, ο αναιρεσίβλητος άσκησε ενώπιον του ίδιου Δικαστηρίου την από 14-9-2022 αγωγή, με την οποία ζήτησε να ανατεθεί σ' αυτόν η γονική μέριμνα και η επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου τους, στη συνέχεια δε άσκησε την από 31-10-2022 αγωγή, με την οποία ζήτησε, σε περίπτωση που ανατεθεί στην αναιρεσείουσα η επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου τους να ρυθμιστεί το δικαίωμα επικοινωνίας του με το εν λόγω τέκνο. Το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο με την υπ' αριθ. 231/2023 απόφασή του, εκδοθείσα αντιμωλία των διαδίκων κατά την ειδική διαδικασία των οικογενειακών διαφορών, αφού συνεκδίκασε τις ως άνω αγωγές, απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμες τις από 20-9-2022 και από 31-10-2022 αγωγές, ενώ δέχθηκε εν μέρει την από 14-9-2022 αγωγή και ανέθεσε οριστικά την αποκλειστική επιμέλεια του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων στον αναιρεσίβλητο. Κατά της παραπάνω απόφασης και μόνο κατά το κεφάλαιο της ανάθεσης της επιμέλειας του γεννημένου εκτός γάμου εκουσίως αναγνωρισθέντος, τέκνου των διαδίκων Χ. - Σ. Κ. στον πατέρα του ενάγοντα ήδη αναιρεσίβλητο, η αναιρεσείουσα μητέρα του άσκησε την από 9-6-2023 έφεσή της ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφαση απέρριψε ως απαράδεκτη την έφεσή της, διότι ασκήθηκε κατά ανέκκλητης απόφασης. Με αυτά που δέχτηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν κήρυξε παρά το νόμο απαράδεκτο, καθόσον η πρωτοβάθμια απόφαση κατά το προσβαλλόμενο με την έφεση της εκκαλούσας ήδη αναιρεσείουσας κεφάλαιο της ανάθεσης της επιμέλειας του γεννημένου εκτός γάμου εκουσίως αναγνωρισθέντος, τέκνου των διαδίκων Χ. - Σ. Κ. ήταν, κατά τη διάταξη του άρθρου 47 εδ. α' του ν. 2477/1999, ανέκκλητη και ως εκ τούτου δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αριθ. 14 του ΚΠολΔ πλημμέλεια. Ειδικότερα, η ως άνω απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, κατά το κεφάλαιο που πλήττεται με την έφεση της ήδη αναιρεσείουσας, έκρινε επί του ζητήματος της ανάθεσης της επιμέλειας του προσώπου του εκτός γάμου ανηλίκου τέκνου των διαδίκων που έχει αναγνωρισθεί εκουσίως από τον αναιρεσίβλητο πατέρα του, και κατά το κεφάλαιο αυτό δεν υπόκειται σε έφεση, καθόσον η σχετική απαγόρευση που επιβάλλει η διάταξη του άρθρου 47 εδ. α' του ν. 2477/1999 και αναφέρεται στην περίπτωση του άρθρου 1515 ΑΚ , η οποία αφορά τη γονική μέριμνα του εκτός γάμου ανηλίκου τέκνου, καταλαμβάνει, κατά τα προεκτεθέντα στη νομική σκέψη, και την περίπτωση της ανάθεσης της επιμέλειας του τέκνου τούτου, ενόψει του ότι η επιμέλεια είναι μέρος της γονικής μέριμνας. Επομένως, ο πρώτος αναιρετικός λόγος από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, (κατά το αληθές νοηματικό του περιεχόμενο) με τον οποίο η αναιρεσείουσα υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται μόνο όταν το δικαστήριο εισήλθε στην έρευνα της ουσίας της υπόθεσης και διατύπωσε αποδεικτικό πόρισμα, όχι δε και όταν αυτό απέρριψε την αγωγή, την ένσταση ή την αντένσταση ως απαράδεκτη, αόριστη ή μη νόμιμη (Ολ. ΑΠ. 3/1997, ΑΠ 32/2022, ΑΠ 684/2017, ΑΠ 103/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, συνιστάμενη στο ότι το Εφετείο με ανεπαρκείς αιτιολογίες κατέληξε στην ανάθεση της άσκησης της αποκλειστικής επιμέλειας του ανηλίκου τέκνου των διαδίκων στον αναιρεσίβλητο και έτσι παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 1515 παρ. 1 και 2 του ΑΚ. Ο αναιρετικός αυτός λόγος όμως ιδρύεται μόνο όταν το δικαστήριο εισήλθε στην έρευνα της ουσίας της υπόθεσης και διατύπωσε αποδεικτικό πόρισμα, ενώ στην υπό κρίση υπόθεση το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του δεν προχώρησε σε κρίση επί της ουσίας, αλλά έκρινε ότι η έφεση ασκήθηκε κατά ανέκκλητης απόφασης και για το λόγο αυτό την απέρριψε ως απαράδεκτη.
Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 559 αρ.19 του Κ.Πολ.Δ. είναι απαράδεκτος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, και αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης ως απαράδεκτη και να καταδικαστεί η αναιρεσείουσα, λόγω της ήττας της, στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτού (άρθρα 106, 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζονται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-6-2024 αίτηση για αναίρεση της υπ` αριθμ. 232/2024 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Λάρισας.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο συνολικό ποσό των δύο χιλιάδων και επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 1 Δεκεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 27 Φεβρουαρίου 2026.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή