Αριθμός 778/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Θεοφάνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη, Αναστασία Καραμανίδου, Μαρία Παπαδημητρίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 1 Οκτωβρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέως Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων-καλούντων: 1) Ε. Μ., το γένος Γ. και Μ. Λ., κατοίκου ..., 2) Π. Μ. του Ι. και της Ε., κατοίκου ..., 3) Μ. Μ. του Ι. και της Ε., κατοίκου ..., 4) Α. - Μ. Μ. του Ι. και της Ε., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ηλία Κοκκίνη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων-καθ' ων η κλήση: 1) Π. Κ. το γένος Α. και Λ. Χ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Ξένη Κοντορούπη, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις, 2) Ε. Χ. του Α. και της Λ. Χ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2016 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Άστρους. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 70/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 927/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από …2021 αίτησή τους. Η συζήτηση της υπόθεσης ματαιώθηκε κατά τη δικάσιμο της …2024 και επανήλθε προς συζήτηση στο παρόν δικαστήριο με την από …2024 κλήση των αναιρεσειόντων, δικάσιμος της οποίας ορίστηκε η αναφερόμενη στην αρχή της απόφασης.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από …2024 κλήση των αναιρεσειόντων φέρεται προς συζήτηση η από …2021 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. 927/2019 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, μετά τη ματαίωση της συζήτησής της, στις 17-4-2024. Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 108, 110 παρ. 2, 498 παρ. 1, 568 παρ. 1, 576 παρ. 1-3 του ΚΠολΔ, συνάγεται ότι αν, κατά τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως, δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν μετάσχει με τον προσήκοντα τρόπο σ' αυτήν κάποιος διάδικος, ο Άρειος Πάγος οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε την συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως και αν μεν την συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος, κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, διαφορετικά, αν δηλαδή δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζήτησής της ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί ποιος διάδικος επέσπευσε τη συζήτησή της, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήση, εκτός αν πρόκειται για απλή ομοδικία, οπότε, κατά την παρ. 3 του άρθρου 576 ΚΠολΔ, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως χωρεί νομίμως ως προς όσους από τους διαδίκους εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο ή έχουν κλητευθεί νομίμως και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς (ΑΠ 803/2025, ΑΠ 55/2025, ΑΠ 608/2021).

Περαιτέρω, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1α' ΚΠολΔ, αναγκαστική ομοδικία υφίσταται όταν η διαφορά επιδέχεται ενιαία μόνον ρύθμιση ή η ισχύς της απόφασης που θα εκδοθεί εκτείνεται σε όλους τους ομοδίκους ή όταν οι ομόδικοι μόνο από κοινού μπορούν να ασκήσουν αγωγή ή να εναχθούν ή, εξαιτίας των περιστάσεων που συνοδεύουν την υπόθεση, δεν μπορούν να υπάρχουν αντίθετες αποφάσεις απέναντι στους ομοδίκους, οι πράξεις δε, του καθενός ωφελούν και βλάπτουν τους άλλους. Οι ομόδικοι που μετέχουν νόμιμα στη δίκη ή έχουν προσεπικληθεί, αν δεν παραστούν, θεωρούνται ότι αντιπροσωπεύονται από εκείνους που παρίστανται. Η διάταξη αυτή προσδίδει ευρύτερα όρια στην έννοια της αναγκαστικής ομοδικίας, εφόσον αναφέρεται σε όλες τις περιπτώσεις, στις οποίες, αν και δεν υπάρχει κίνδυνος συγκρούσεως δεδικασμένου, δεν νοείται η έκδοση αντιφατικών αποφάσεων, αλλά κατά τους κανόνες της λογικής και του δικαίου επιβάλλεται η έκδοση όμοιας απόφασης (ΑΠ 42/2016). Περίπτωση δε αναγκαστικής ομοδικίας συντρέχει, κατ' άρθρον 76 παρ.1 του ΚΠολΔ, και επί δικών σχετικών με την πραγματική δουλεία επί ακινήτου ανήκοντος σε περισσότερους και από κοινού ενάγοντες ή εναγόμενους, διότι το αντικείμενό της, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 1118, 1120, 1122, 1130, 1131, 1132 και 1138 του ΑΚ, επιδέχεται ενιαία μόνο ρύθμιση ως προς πάντες τους συνιδιοκτήτες του δουλεύοντος ή του δεσπόζοντος ακινήτου (ΑΠ 266/2024, ΑΠ 796/2021). Αναγκαστική ομοδικία υφίσταται και στην περίπτωση που αιτείται η παραχώρηση της αναγκαίας εδαφικής λωρίδας από γειτονικά ακίνητα για την κατασκευή ασφαλτοστρωμένης λωρίδας επιβράδυνσης σύμφωνα με τις διατάξεις του βδ 465/1970, όπως τροποποιήθηκε με το πδ 118/2006, δεδομένου ότι και η διαφορά αυτή επιδέχεται ενιαία μόνο ρύθμιση ως προς όλους τους ιδιοκτήτες, δεν μπορούν να εκδοθούν αντιφατικές αποφάσεις, αλλά και, κατά τους κανόνες της λογικής και του δικαίου, επιβάλλεται η έκδοση όμοιας απόφασης.

Στην προκείμενη περίπτωση, από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, προκύπτει ότι η δεύτερη αναιρεσίβλητη, Ε. Χ., δεν εμφανίσθηκε στο ακροατήριο, κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο.

Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τη με στοιχεία …2025 έκθεση επιδόσεως του Δικαστικού Επιμελητή του Εφετείου … , την οποία προσκομίζουν και επικαλούνται οι αναιρεσείοντες, οι οποίοι επισπεύδουν τη συζήτηση της υπόθεσης, οι τελευταίοι επέδωσαν στην ως άνω αναιρεσίβλητη, νόμιμα και εμπρόθεσμα, ακριβές αντίγραφο της ένδικης κλήσης, συγκοινοποιηθέντος αντιγράφου της από …2021 κρινόμενης αίτησης αναιρέσεως, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την σημερινή δικάσιμο. Κατά συνέπειαν, αφού η τελευταία δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου τούτου, κατά την άνω δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το οικείο πινάκιο, ούτε κατέθεσε έγγραφη δήλωση, σύμφωνα με τα άρθρα 242 παρ.2 και 573 παρ.1 του ΚΠολΔ, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της, καθόσον αυτή αντιπροσωπεύεται από την παρασταθείσα αναιρεσείουσα, με την οποία τη συνδέει δεσμός αναγκαστικής ομοδικίας (άρθρο 76 παρ. 1 του ΚΠολΔ), εφόσον, από την παραδεκτή επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας προκύπτει ότι η ένδικη υπόθεση αφορά σε παραχώρηση της αναγκαίας εδαφικής λωρίδας από γειτονικά ακίνητα κατά τις διατάξεις του βδ 465/1970, σύμφωνα με την προηγηθείσα νομική σκέψη.
Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 552, 553 παρ. 1 β', 309 εδ. 1, 321, 495 παρ. 1, 577 παρ. 1 και 2 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι σε αναίρεση υπόκειται η απόφαση που έχει καταστεί τελεσίδικη, κατά τον χρόνο άσκησης του ένδικου αυτού μέσου, δηλαδή κατά τον χρόνο της κατάθεσης του οικείου δικογράφου στη γραμματεία του δικαστηρίου που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση. Τελεσίδικη είναι η απόφαση, η οποία, απεκδύοντας τον δικαστή από κάθε περαιτέρω εξουσία, περατώνει την δίκη επί της αγωγής και δεν υπόκειται στα τακτικά ένδικα μέσα της ανακοπής ερημοδικίας και της έφεσης. Επί απλής ομοδικίας η τελεσιδικία κρίνεται αυτοτελώς για κάθε διάδικο (ΑΠ 55/2025, ΑΠ 611/2021, ΑΠ 602/2021), με αποτέλεσμα να υπόκειται σε αναίρεση ως προς εκείνον από τους ομοδίκους που έγινε τελεσίδικη, έστω και αν δεν έγινε τελεσίδικη ως προς όλους τους ομοδίκους. Αντιθέτως, σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας, η οριστική απόφαση προσβάλλεται παραδεκτώς με αναίρεση μόνον όταν καταστεί τελεσίδικη ως προς όλους τους ομοδίκους (ΑΠ 803/2025, ΑΠ 55/2025, ΑΠ 1461/2023). Κατά το άρθρο 503 παρ. 1 του ΚΠολΔ, αν ο διάδικος που δικάστηκε ερήμην διαμένει στην Ελλάδα, η προθεσμία για την άσκηση της ανακοπής είναι δεκαπέντε ημέρες και αρχίζει από την επίδοση της απόφασης. Κατά της απόφασης που εκδόθηκε με την απουσία, πραγματική ή πλασματική, ενός των διαδίκων, έστω και αν δεν στηρίχθηκε στη συναγωγή δυσμενών συνεπειών από την ερημοδικία του, παρέχεται δυνατότητα άσκησης ανακοπής ερημοδικίας από τον ερημοδικασθέντα (άρθρο 502 του ΚΠολΔ) (ΟλΑΠ 15/2001, ΑΠ 55/2025 ΑΠ 45/2020), με συνέπεια όσο διαρκεί η προθεσμία της ανακοπής ερημοδικίας να αποκλείεται η άσκηση, κατά της ερήμην απόφασης, αίτησης αναίρεσης, η οποία, αν, παρ' όλα αυτά ασκηθεί, είναι απορριπτέα αυτεπαγγέλτως ως απαράδεκτη (άρθρο 577 παρ. 2 του ΚΠολΔ), αφού, σε σχέση με την αναίρεση, δεν υπάρχει διάταξη αντίστοιχη με εκείνη του άρθρου 513 παρ. 1 περ. β' εδ. β' του ΚΠολΔ, που ορίζει ότι κατά των ερήμην αποφάσεων επιτρέπεται έφεση ήδη από τη δημοσίευσή τους (ΑΠ 803/2025, ΑΠ 55/2025, ΑΠ 865/2023, ΑΠ 583/2023). Αντίθετα, δηλαδή, με την καθιερούμενη με την τελευταία αυτή διάταξη συμπόρευση των προθεσμιών της έφεσης και της ανακοπής ερημοδικίας, η αναίρεση κατά ερήμην απόφασης είναι επιτρεπτή μόνο εφόσον δεν συγχωρείται κατ' αυτής ανακοπή ερημοδικίας ή έφεση, δηλαδή καθιερώνεται η αρχή της διαδοχικής άσκησης των προβλεπόμενων ένδικων μέσων (ΟλΑΠ 11/1998, ΑΠ 55/2025, ΑΠ 865/2023, ΑΠ 583/2023).

Συνεπώς, η ερήμην οριστική απόφαση του εφετείου υπόκειται σε αναίρεση, μόνο αν, κατά τον χρόνο άσκησής της, έπαυσε να υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας είτε διότι παρήλθε η προθεσμία για την άσκησή της είτε διότι ο δικαιούμενος σε άσκηση αυτής ερημοδικασθείς διάδικος παραιτήθηκε νομίμως από το δικόγραφο του ασκηθέντος ένδικου μέσου της ανακοπής ή του δικαιώματος προς άσκηση αυτού, διότι έκτοτε αυτή καθίσταται τελεσίδικη και προσβλητή με αναίρεση, σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 553 παρ. 1 περ. β' του ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 17/2013, ΑΠ 597/2021), ενώ αν η ερήμην απόφαση του δεύτερου βαθμού δεν επιδοθεί, επειδή δεν προβλέπεται καταχρηστική προθεσμία για την άσκηση ανακοπής ερημοδικίας, δεν αρχίζει η προθεσμία της αναίρεσης, η οποία, αν παρ' όλα αυτά, ασκηθεί, είναι απαράδεκτη (ΑΠ 55/2025, ΑΠ 792/2022). Η απόδειξη της τελεσιδικίας γίνεται με την προσκομιδή των σχετικών εκθέσεων επιδόσεως ή με τη βεβαίωση του δικαστικού επιμελητή στην απόφαση που επιδόθηκε, σε συνδυασμό με βεβαίωση της γραμματείας του δικαστηρίου ότι δεν ασκήθηκε ένδικο μέσο (ΟλΑΠ 17/2013, ΑΠ 55/2025, ΑΠ 999/2023, ΑΠ 792/2022). Σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας (άρθρα 76 παρ. 1 και 501 του ΚΠολΔ), το έννομο συμφέρον του ερημοδικασθέντος αναγκαίου ομοδίκου, έστω και αν αυτός αντιπροσωπεύθηκε στη δίκη από τους παρόντες ομοδίκους του, για την άσκηση ανακοπής ερημοδικίας, καθώς και τις προϋποθέσεις του παραδεκτού αυτής, κρίνει μόνο το δικαστήριο που δικάζει την ανακοπή ερημοδικίας, το οποίο θα κρίνει και την βασιμότητα των λόγων της, ενώ δεν μπορεί να τις κρίνει παρεμπιπτόντως ο Άρειος Πάγος, όταν εξετάζει αν η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έχει τελεσιδικήσει (ΟλΑΠ 15/2001, ΑΠ 435/2023, ΑΠ 453/2022, ΑΠ 46/2022). Έτσι, σε περίπτωση που αποδεικνύεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έχει καταστεί τελεσίδικη ως προς ένα των αναγκαίων ομοδίκων, η αναίρεση απορρίπτεται, ως απαράδεκτη, ως προς όλους και όχι μόνο ως προς αυτόν, ως προς τον οποίο δεν αποδεικνύεται η τελεσιδικία (ΑΠ 803/2025, ΑΠ 55/2025, ΑΠ 865/2023, ΑΠ 583/2023).

Στην προκείμενη περίπτωση από την προσβαλλόμενη απόφαση, που επιτρεπτά επισκοπείται (άρθρο 561 παρ. 2 του ΚΠολΔ) για την έρευνα του ανωτέρω δικονομικού ζητήματος της τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης απόφασης, το οποίο αποτελεί προϋπόθεση για την παραδεκτή άσκηση της αίτησης αναίρεσης, προκύπτει ότι αυτή (προσβαλλόμενη) εκδόθηκε ερήμην της δεύτερης εφεσίβλητης, Ε. Χ., και αντιμωλία της πρώτης εφεσίβλητης. Με την απόφαση αυτή, που εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, αφού κρίθηκε ότι υφίστατο αναγκαστική ομοδικία μεταξύ των εφεσίβλητων και ότι η δεύτερη, απούσα, εκπροσωπήθηκε από την παρούσα, αναγκαστική ομόδικό της, έγινε δεκτή η έφεση, εξαφανίστηκε η πρωτόδικη απόφαση και, ακολούθως, απορρίφθηκε η αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη, ενώ δεν ορίστηκε παράβολο ερημοδικίας, ελλείψει εννόμου συμφέροντος. Από την επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας δεν προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, επιδόθηκε στην αναιρεσίβλητη εταιρεία, ενώ στο δικόγραφο της αναιρέσεως αναφέρεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν έχει επιδοθεί. Επομένως, δεν είχε αρχίσει η προθεσμία των δεκαπέντε (15) ημερών του άρθρου 503 παρ.1 του ΚΠολΔ, για την εκ μέρους της άσκηση ανακοπής ερημοδικίας, ούτε, επίσης, προκύπτει ότι η δεύτερη αναιρεσίβλητη παραιτήθηκε από το δικαίωμα προς άσκηση ανακοπής ερημοδικίας ή από το δικόγραφο τυχόν ασκηθείσας ανακοπής ερημοδικίας, κατά της προσβαλλόμενης απόφασης. Ως εκ τούτου, η ένδικη αίτηση, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της δεύτερης των αναιρεσίβλητων είναι απορριπτέα ως απαράδεκτη, διότι η προσβαλλόμενη οριστική απόφαση του δευτεροβάθμιου Δικαστηρίου δεν έχει καταστεί τελεσίδικη, δεδομένου ότι ως προς αυτήν υπόκειται σε ανακοπή ερημοδικίας, το δε, έννομο συμφέρον της για την άσκηση του ένδικου αυτού μέσου δεν μπορεί να εξεταστεί παρεμπιπτόντως από το Δικαστήριο τούτο, κατά την εξέταση της τελεσιδικίας ή μη της προσβαλλόμενης απόφασης, σύμφωνα με τη νομική σκέψη που προηγήθηκε.

Περαιτέρω, ενόψει του ότι οι δύο αναιρεσίβλητες τελούν σε σχέση αναγκαστικής ομοδικίας, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στη μείζονα σκέψη (άρθρο 76 παρ. 1 του ΚΠολΔ), η αίτηση αναιρέσεως, λόγω της μη τελεσιδικίας της προσβαλλόμενης απόφασης ως προς τη δεύτερη αναιρεσίβλητη, είναι απαράδεκτη και ως προς την πρώτη αναιρεσίβλητη.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει, με αυτεπάγγελτη έρευνα του ως άνω απαραδέκτου, να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως και να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος για την άσκηση αυτής παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 παρ. 3 του ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα της παρασταθείσης αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής, πρέπει να επιβληθούν εις βάρος των αναιρεσειόντων, λόγω της ήττας τους, (άρθρα 106, 176, 183, 189 αριθ. 1, 191 αριθ. 2 του ΚΠολΔ), κατά το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει ως απαράδεκτη την από …2021 αίτηση για αναίρεση της με αριθμό 927/2019 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου.

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του κατατεθέντος παραβόλου.

Επιβάλλει εις βάρος των αναιρεσειόντων τα δικαστικά έξοδα της παρούσης αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιανουαρίου 2026.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Μαϊου 2026.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή