Αριθμός 781/2026

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αθανάσιο Θεοφάνη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευαγγελία Στεργίου, Ευγενία Μπιτσακάκη, Αναστασία Καραμανίδου, Μαρία Παπαδημητρίου-Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ, δημόσια, στο ακροατήριό του, στις 17 Σεπτεμβρίου 2025, με την παρουσία και του Γραμματέως Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Μ. του Λ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Βασιλικό, με δήλωση, κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Β. Κ. του Α., κατοίκου ..., 2) Ο. συζύγου Γ. Σ. το γένος Β. Κ., κατοίκου ..., 3) Λ. Κ. του Α., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από …2005 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βόλου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 110/2008 μη οριστική, 147/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 544/2020 του Μονομελούς Εφετείου Λαρίσης. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από …2023 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσείων, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 108, 110 παρ. 2, 498 παρ. 1, 568 παρ. 1, 2 και 4, 576 παρ. 1 - 3 ΚΠολΔ συνάγεται ότι, αν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή δεν μετάσχει σ' αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος κάποιος διάδικος, το δικαστήριο ερευνά, αυτεπαγγέλτως, ποιος από τους διαδίκους επέσπευσε τη συζήτηση και αν μεν την συζήτησή της επέσπευσε εγκύρως ο απολειπόμενος διάδικος, κλητεύοντας νόμιμα και εμπρόθεσμα τους λοιπούς ή κλητεύθηκε ο ίδιος νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση άλλο διάδικο, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι, διαφορετικά, εάν, δηλαδή, δεν προκύπτει έγκυρη επίσπευση της συζητήσεως ή δεν μπορεί να διαπιστωθεί, ποιος διάδικος την επέσπευσε, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς όλους, καταρχήν, τους διαδίκους και η υπόθεση επαναφέρεται προς συζήτηση με νέα κλήση. Στην αντίθετη περίπτωση, ο Άρειος Πάγος προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί (ΑΠ 996/2024, ΑΠ 2/2023, ΑΠ 1343/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, από τη με στοιχεία …2025 έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελητρίας του Εφετείου … Κ. Γ. Μ. , που προσκομίζει μετ' επικλήσεως ο αναιρεσείων, ο οποίος επισπεύδει τη συζήτηση, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της κρινομένης αιτήσεως αναιρέσεως, με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσης επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους αναιρεσιβλήτους. Επομένως, εφόσον οι τελευταίοι δεν εμφανίσθηκαν στο Δικαστήριο τούτο, κατά την από το οικείο πινάκιο νόμιμη εκφώνηση της υποθέσεως, ούτε εκπροσωπήθηκαν νόμιμα από πληρεξούσιο δικηγόρο, πρέπει να δικασθούν ερήμην και να προχωρήσει η συζήτηση της υποθέσεως σαν να ήταν παρόντες (άρθρα 568 παρ. 4, 576 παρ.2 ΚΠολΔ).
Κατά τις διατάξεις του άρθρου 495 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ, τα ένδικα μέσα, μεταξύ των οποίων και εκείνο της αιτήσεως αναιρέσεως, ασκούνται με δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του δικαστηρίου, το οποίο έχει εκδώσει την προσβαλλομένη απόφαση. Για την κατάθεση συντάσσεται έκθεση.

Εξάλλου, κατά το άρθρο 564 παρ. 3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο ν. 4335/2015 (έναρξη ισχύος από 1-1-2016) "Αν η απόφαση δεν επιδόθηκε, η προθεσμία της αναίρεσης είναι δύο (2) έτη και αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης που περατώνει τη δίκη.". Με την ως άνω διάταξη καθιερώνεται η διετής καταχρηστική προθεσμία για την άσκηση της αναιρέσεως.

Περαιτέρω, στην παρ. 1 του άρθρου 74 ν. 4690/2020 ορίζεται ότι: "1. Το χρονικό διάστημα της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της χώρας (από τις 13-3-2020 έως και τις 31-5-2020) δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για τη διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και άλλων ενεργειών ενώπιον των δικαστηρίων, συμβολαιογράφων ως υπαλλήλων του πλειστηριασμού, υποθηκοφυλακείων, κτηματολογικών γραφείων και άλλων τρίτων προσώπων. Μετά τη λήξη της παραπάνω αναστολής, οι προθεσμίες αυτές τρέχουν για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί η αντίστοιχη προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία. Ειδικότερα, οι προθεσμίες της παρ. 2 του άρθρου 215, των παρ. 1 και 2 του 237 και του άρθρου 238 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠολΔ), καθώς και οι προθεσμίες άσκησης ανακοπών, με εξαίρεση τις προθεσμίες του άρθρου 934 ΚΠολΔ, ενδίκων μέσων και πρόσθετων λόγων δεν συμπληρώνονται, αν δεν παρέλθουν επιπλέον τριάντα (30) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη τους", ενώ στην παρ.1 του άρθρου 83 ν. 4790/2021 ορίζεται ότι: "Το χρονικό διάστημα από τις 7-11-2020 έως και την ημερομηνία λήξης της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της χώρας, δυνάμει της κοινής υπουργικής απόφασης του άρθρου 11 της από 11-3-2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (Α' 55), η οποία κυρώθηκε με το άρθρο 2 ν. 4682/2020 (Α' 76), δεν υπολογίζεται στις νόμιμες και δικαστικές προθεσμίες για την διενέργεια διαδικαστικών και εξώδικων πράξεων, καθώς και άλλων ενεργειών ενώπιον των δικαστηρίων, συμβολαιογράφων ως υπαλλήλων του πλειστηριασμού, υποθηκοφυλακείων, κτηματολογικών γραφείων και άλλων τρίτων προσώπων, καθώς και στις προθεσμίες παραγραφής των συναφών αξιώσεων. Μετά τη λήξη του χρονικού διαστήματος του πρώτου εδαφίου, οι προθεσμίες αυτές τρέχουν για όσο χρονικό διάστημα υπολείπεται για να συμπληρωθεί η αντίστοιχη προβλεπόμενη από τον νόμο προθεσμία. Οι προθεσμίες που ανεστάλησαν κατά τα προηγούμενα εδάφια, δεν συμπληρώνονται, εάν δεν παρέλθουν επιπλέον δέκα (10) ημέρες από την προβλεπόμενη λήξη τους.". Τέλος, κατά μεν την ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 25 ν. 4792/2021 "Κατά την αληθή έννοια του άρθρου 83 ν. 4790/2021 (Α' 48), ως ημερομηνία λήξης της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των πολιτικών δικαστηρίων της χώρας για τον υπολογισμό των νόμιμων και δικαστικών προθεσμιών, λογίζεται η ημερομηνία άρσης της αναστολής των προθεσμιών, η οποία επήλθε με την λήξη ισχύος της υπό στοιχεία Δ1α/Γ.Π.οικ.18877/26.3.2021 κοινής απόφασης των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Προστασίας του Πολίτη, Εθνικής Άμυνας, Παιδείας και Θρησκευμάτων, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Δικαιοσύνης, Εσωτερικών, Μετανάστευσης και Ασύλου, Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Υποδομών και Μεταφορών, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Υφυπουργού στον Πρωθυπουργό "Έκτακτα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας από τον κίνδυνο περαιτέρω διασποράς του κορονοϊού COVID-19 στο σύνολο της Επικράτειας για το διάστημα από την … 2021 και ώρα 6:00 έως και την … 2021 και ώρα 6:00 (Β' 1194), ήτοι η 6-4-2021", κατά δε, τη, μεταγενέστερη επίσης, ερμηνευτική διάταξη του άρθρου 49 ν. 4963/2022 "1. Κατά την αληθή έννοια του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 74 του ν. 4690/2020 (Α' 104) και του πρώτου εδάφιου της περ. α' της παρ. 1 του άρθρου 83 του ν. 4790/2021 (Α' 48) ως προθεσμίες άσκησης ενδίκων βοηθημάτων και μέσων που ανεστάλησαν κατά το διάστημα από …2020 ως …2020 και από …2020 έως …2021, νοούνται και οι προθεσμίες της παρ. 2 του άρθρου 518, της παρ. 5 του άρθρου 545 και της παρ. 3 του άρθρου 564 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας [π.δ. 503/1985 (Α' 182) ΚΠολΔ]. 2. Κατά την αληθή έννοια του τρίτου εδαφίου της παρ. 1 του άρθρου 74 ν. 4690/2020 και του τρίτου εδαφίου της περ. α' της παρ. 1 άρθρου 83 ν. 4790/2021 ως προθεσμίες άσκησης ενδίκων μέσων, των οποίων παρατείνεται η λήξη νοούνται και οι προθεσμίες της παρ. 2 του άρθρου 518, της παρ. 5 του άρθρου 545 και της παρ. 3 του άρθρου 564 ΚΠολΔ.". Είναι σαφές, επομένως, ότι οι παραπάνω διατάξεις εφαρμόζονται και στην καταχρηστική προθεσμία της άσκησης των ενδίκων μέσων και άρα και της αναιρέσεως και, επομένως, το χρονικό διάστημα της επιβολής του μέτρου της προσωρινής αναστολής της λειτουργίας των δικαστηρίων και των εισαγγελιών της χώρας δεν υπολογίζεται στην καταχρηστική προθεσμία ασκήσεως της αναιρέσεως (ΑΠ 291/2024, ΑΠ 1130/2022, ΑΠ 987/2022).

Στην προκειμένη περίπτωση, η αναιρεσιβαλλομένη υπ' αριθμ. 544/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Λαρίσης, η οποία εκδόθηκε κατά την τακτική διαδικασία, αντιμωλία των διαδίκων, δημοσιεύτηκε στις 4-12-2020. Από την επομένη δε της δημοσιεύσεώς της (5-12-2020) άρχισε να τρέχει, δεδομένου ότι δεν προκύπτει από τα προσκομιζόμενα έγγραφα η επίδοσή της, η διετής καταχρηστική προθεσμία, η οποία, χωρίς την προσωρινή αναστολή της λειτουργίας των δικαστηρίων της χώρας, θα έληγε στις 4-12-2022. Λόγω, όμως, της ως άνω αναστολής και του εξ αυτής μη υπολογισμού του χρονικού διαστήματος από τις 5-12-2020 έως και τις 6-4-2021 (4 μηνών και μιας ημέρας), σύμφωνα με τις προεκτεθείσες διατάξεις των άρθρων 74 παρ.1 εδ. α' ν. 4690/2020 και 83 παρ.1 εδ. α' ν. 4790/2021, η προθεσμία συμπληρώθηκε στις 15-4-2023, μετά και την παρέλευση του διαστήματος των δέκα επιπλέον ημερών, που προβλέπονται από την παρ.1 του άρθρου 83 ν. 4790/2021 και, ως εκ τούτου, η διετής προθεσμία δεν είχε συμπληρωθεί κατά την άσκηση της ένδικης αιτήσεως αναιρέσεως, στις 12-4-2023. Επομένως, η αίτηση ασκήθηκε εμπροθέσμως και νομοτύπως (άρθρα 552,553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων αυτής (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).
Η προσβαλλομένη δικαστική απόφαση υπήρξε, σύμφωνα με την παραδεκτά γενομένη επισκόπηση των διαδικαστικών της δίκης εγγράφων (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Ο αναιρεσείων άσκησε κατά των αναιρεσιβλήτων, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου, την από 12-10-2005 αγωγή, με την οποία ζήτησε να αναγνωρισθεί το δικαίωμα κυριότητάς του επί του περιγραφομένου ακινήτου και να υποχρεωθούν οι αναιρεσίβλητοι να του το αποδώσουν. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. 110/2008, μη οριστική απόφαση και, στη συνέχεια, η υπ' αριθμ. 147/2014 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Βόλου, με την οποία απορρίφθηκε η αγωγή. Κατά της αποφάσεως αυτής ασκήθηκε από τον αναιρεσείοντα, ενώπιον του Εφετείου Λαρίσης, η από …2017 έφεση (αριθμ. καταθ. …/2017), η οποία απορρίφθηκε κατ' ουσίαν με την υπ' αριθμ. 544/2020 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου, η οποία προσβάλλεται με την ένδικη αναίρεση.
Σύμφωνα μεν με τη διάταξη του άρθρου 1045 ΑΚ, εκείνος που έχει στη νομή του για μια εικοσαετία πράγμα κινητό ή ακίνητο γίνεται κύριος αυτού με έκτακτη χρησικτησία, κατά δε το άρθρο 974 του ίδιου Κώδικα, όποιος απέκτησε τη φυσική εξουσία πάνω στο πράγμα (κατοχή), είναι νομέας, αν ασκεί την εξουσία αυτή με διάνοια κυρίου. Κατά τις διατάξεις αυτές, για την κτήση της κυριότητας με έκτακτη χρησικτησία, απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή του πράγματος με καθολική ή με ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στον χρόνο της δικής του νομής και τον χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του, κατ' άρθρο 1051 ΑΚ.

Εξάλλου, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1054 - 1055 ΑΚ προκύπτει ότι, για να είναι δυνατή η κτήση κυριότητας με χρησικτησία (τακτική ή έκτακτη), πρέπει το πράγμα να είναι δεκτικό χρησικτησίας και να μην εξαιρείται αυτής. Η επιδεκτικότητα, όμως, του πράγματος ως αντικειμένου χρησικτησίας, καθώς και η μη εξαίρεσή του από αυτήν, δεν αποτελούν στοιχείο της βάσεως της αναγνωριστικής αγωγής κυριότητας ακινήτου, στηριζομένης σε χρησικτησία (τακτική ή έκτακτη), αλλά εναπόκειται στον εναγόμενο να επικαλεστεί, κατ' ένσταση ή στον ενάγοντα, κατ' αντένσταση, και, αν αμφισβητηθεί, να αποδείξει (άρθρο 338 παρ.1 ΚΠολΔ) ότι το πράγμα είναι ανεπίδεκτο χρησικτησίας ή ότι εξαιρείται αυτής, δεδομένου ότι τόσο οι διατάξεις των άρθρων 1054 - 1055 ΑΚ, όσο και οι διατάξεις ειδικών νόμων, που προβλέπουν ότι ορισμένα πράγματα δεν είναι δεκτικά χρησικτησίας (τακτικής ή έκτακτης) ή ότι εξαιρούνται αυτής, θεσπίζουν εξαιρέσεις του κανόνα για την κτήση κυριότητας με τον πρωτότυπο αυτόν τρόπο (ΑΠ 8/2024, ΑΠ 1077/2022). Κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθμ. 1α ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναιρέσεως, υπάρχει όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύθηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή είτε δεν εφαρμόσθηκε, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του είτε εφαρμόσθηκε, ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόσθηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006, ΟλΑΠ 4/2005).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και, κατ' επέκταση, σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περιπτώσεως, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της αποφάσεως. Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και την υπαγωγή αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναιρέσεως, αν οι πραγματικές παραδοχές της αποφάσεως καθιστούν προφανή την παράβαση (ΑΠ 1641/2021, ΑΠ 24/2015). Με τον ως άνω λόγο αναιρέσεως, για να είναι αυτός ορισμένος, πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο, τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάσθηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλομένη απόφαση νομικό σφάλμα, ώστε να ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας, κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς, οπότε πρέπει να παρατίθενται στο αναιρετήριο και οι αντίστοιχες παραδοχές της προσβαλλομένης αποφάσεως, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά και υπό τα οποία συντελέσθηκε η επικαλουμένη παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου (ΟλΑΠ 20/2005). Αντίθετα, η έλλειψη μείζονος προτάσεως στην απόφαση ή οι εσφαλμένες κρίσεις του δικαστηρίου σ' αυτή ως προς την έννοια διατάξεως ουσιαστικού δικαίου, δεν αρκούν, από μόνες τους, για να ιδρύσουν τον λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 1α του άρθρου 559 ΚΠολΔ, αν, κατά τα λοιπά, δεν συνέχονται με την ουσιαστική κρίση του δικαστηρίου, αφού το διατακτικό της αποφάσεως δεν στηρίζεται στις νομικές αναλύσεις του δικαστηρίου, αλλά στις ουσιαστικές παραδοχές του, που διατυπώνονται στην ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού του.

Περαιτέρω, με τον λόγο αυτό δεν επιτρέπεται να πλήττεται η προσβαλλομένη απόφαση κατά την εκτίμηση των αποδείξεων, υπό την επίκληση ότι αυτή παραβίασε κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που δεν ελέγχεται από τον Άρειο Πάγο κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΟλΑΠ 11/2017, ΟλΑΠ 1/2016, ΑΠ 165 /2025, ΑΠ 1300/2024).

Περαιτέρω, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 562 παρ. 2 ΚΠολΔ, είναι απαράδεκτος λόγος αναιρέσεως, που στηρίζεται σε ισχυρισμό, ο οποίος δεν προτάθηκε νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν πρόκειται α) για παράβαση που δεν μπορεί να προβληθεί στο δικαστήριο της ουσίας, β) για σφάλμα που προκύπτει από την ίδια την απόφαση, γ) για ισχυρισμό που αφορά στη δημόσια τάξη, ή το δεδικασμένο. Η διάταξη αυτή, η οποία αποτελεί εκδήλωση της θεμελιώδους αρχής ότι στην αναιρετική δίκη ο Άρειος Πάγος ελέγχει τη νομιμότητα της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας, με βάση την πραγματική και νομική κατάσταση, που όφειλε να λάβει υπόψη του ο ουσιαστικός δικαστής, καθιερώνει ειδική προϋπόθεση του παραδεκτού όλων των αναιρετικών λόγων του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η συνδρομή της οποίας πρέπει να προκύπτει από το αναιρετήριο. Το απαράδεκτο αυτό αφορά όλους τους αναιρετικούς λόγους (ΟλΑΠ 43/1990, ΑΠ 396/2022, ΑΠ 382/2021, ΑΠ 268/2021). Επομένως, για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως, πρέπει εξ αυτού να προκύπτουν τα στοιχεία του παραδεκτού του, που επιβάλλονται από την ανωτέρω διάταξη, ήτοι πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο ότι ο ισχυρισμός, στον οποίο στηρίζεται ο λόγος αναιρέσεως, είχε προταθεί νόμιμα στο δικαστήριο της ουσίας, κατά τη συζήτηση μετά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλομένη απόφαση, έστω και αν ο εν λόγω ισχυρισμός θα μπορούσε να ερευνηθεί αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 703/2024, ΑΠ 353/2020). Με το άρθρο 527 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο τρίτο του άρθρου 1 ν. 4335/2015 και ίσχυε κατά τον επίδικο χρόνο, πριν την τροποποίησή του με το άρθρο 29 ν. 4842/2021, καθότι, σύμφωνα με την παρ. 2α του άρθρου 116 του ιδίου νόμου, οι διατάξεις του άρθρου αυτού (527), όπως τροποποιήθηκαν, εφαρμόζονται για τα ένδικα μέσα που θα κατατεθούν μετά από την έναρξη ισχύος του ως άνω νόμου, ορίζεται ότι "Είναι απαράδεκτη η προβολή στην κατ' έφεση δίκη πραγματικών ισχυρισμών που δεν προτάθηκαν στην πρωτόδικη δίκη, εκτός αν: 1) προτείνονται από τον εφεσίβλητο, ενάγοντα, εναγόμενο ή εκείνον που είχε παρέμβει, ως υπεράσπιση κατά της έφεσης και δεν μεταβάλλεται με τους ισχυρισμούς αυτούς η βάση της αγωγής ή της παρέμβασης, ή προτείνονται από εκείνον που παρεμβαίνει για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη με πρόσθετη παρέμβαση, θεωρείται όμως αναγκαίος ομόδικος του αρχικού διαδίκου, 2) γεννήθηκαν μετά τη συζήτηση στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και, στην περίπτωση των άρθρων 237 και 238, μετά την παρέλευση της προθεσμίας για την κατάθεση των προτάσεων, 3) λαμβάνονται υπόψη αυτεπαγγέλτως ή μπορεί να προταθούν σε κάθε στάση της δίκης, 4) το δικαστήριο κρίνει ότι δεν προβλήθηκαν εγκαίρως με τις προτάσεις από δικαιολογημένη αιτία, αυτό δε, ισχύει και για την ένσταση κατάχρησης δικαιώματος, 5) προέκυψαν για πρώτη φορά μεταγενέστερα και 6) αποδεικνύονται εγγράφως ή με δικαστική ομολογία του αντιδίκου. Το απαράδεκτο λαμβάνεται υπόψη και αυτεπαγγέλτως.". Επομένως, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 527 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτη η προβολή για πρώτη φορά στην κατ' έφεση δίκη των ισχυρισμών αυτών, εφόσον αυτοί δεν είχαν προταθεί πρωτοδίκως κατά τρόπο παραδεκτό, εκτός εάν εμπίπτουν σε κάποια από τις προεκτεθείσες εξαιρέσεις του παραδεκτού της βραδείας προβολής τους, τις οποίες πρέπει να επικαλεσθεί ο διάδικος που προβάλλει τους ισχυρισμούς αυτούς (ΑΠ 914/2024, ΑΠ 907/2022, ΑΠ 235/2019). Τέλος, στον σχετικό λόγο αναίρεσης θα πρέπει να γίνεται επίκληση ότι ο ισχυρισμός, που δεν είχε προταθεί ή δεν είχε προταθεί παραδεκτά στην πρωτοβάθμια δίκη, προβλήθηκε παραδεκτά στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και ότι έγινε επίκληση του λόγου που δικαιολογούσε την παραδεκτή προβολή του στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 527 του ΚΠολΔ (ΑΠ 492/2025).

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο, παρά τον νόμο, κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο. Ο λόγος αναφέρεται σε ακυρότητες, εκπτώσεις από δικαιώματα και απαράδεκτα από το δικονομικό μόνο δίκαιο, ενώ οι ακυρότητες από το ουσιαστικό δίκαιο ελέγχονται μέσω του λόγου του αριθμού 1. Με τον όρο "απαράδεκτο" νοείται το δικονομικό απαράδεκτο, δηλαδή αυτό που δημιουργείται από την αθέτηση - παραβίαση δικονομικής διάταξης, με αποτέλεσμα η δικονομική ενέργεια να στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων του κύρους της (ΟλΑΠ 2/2001, ΑΠ 350/2017, 1496/2017). Στο πλαίσιο του άρθρου 559 αριθμός 14 KΠολΔ λόγου, ελέγχονται, πλην άλλων, το παραδεκτό της άσκησης των ενδίκων μέσων, των προσθέτων λόγων έφεσης, της αντέφεσης, των ανακοπών και των προσθέτων λόγων αυτών, καθώς και το παραδεκτό της προβολής των ισχυρισμών (ΟλΑΠ 2091/1986, ΑΠ 144/2025, ΑΠ 374/2019). Για να είναι ορισμένος ο λόγος αυτός αναίρεσης, πρέπει, κατά τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 118 αρ.4, 502 παρ. 2, 506 παρ. 3, 577 παρ. 3 και 578 ΚΠολΔ, να αναφέρεται στο αναιρετήριο ο δικονομικός κανόνας που παραβιάσθηκε, ο τρόπος με τον οποίο συντελέσθηκε η παραβίαση, αλλά και. ότι προβλήθηκε στο δικαστήριο της ουσίας το απαράδεκτο ή η ακυρότητα (ΑΠ 1419/2023). Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση την αναιρετική πλημμέλεια από τον αριθμό 559 αρ. 1α Κ.Πολ.Δ, συνισταμένη στο ότι το εκδώσαν αυτή δευτεροβάθμιο Δικαστήριο εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 1045 και 1053 ΑΚ, παρόλο που δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής τους, και, ακολούθως, έκανε δεκτή την ένσταση ιδίας κυριότητας των αναιρεσιβλήτων και δέχθηκε ότι αυτοί απέκτησαν το επίδικο με έκτακτη χρησικτησία, ενώ αυτό ήταν ανεπίδεκτο χρησικτησίας, ως ανήκον σε ιερό ναό, στοιχείο που όφειλε το δικαστήριο να λάβει αυτεπαγγέλτως υπόψη του. Με το περιεχόμενο αυτό, σύμφωνα με τις άνω νομικές σκέψεις, ο ανωτέρω λόγος αναιρέσεως είναι αόριστος και, επομένως, απαράδεκτος, διότι στο αναιρετήριο δεν αναφέρεται σε τι ακριβώς έγκειται η εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των παρατιθεμένων σε αυτό (αναιρετήριο) διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου, ποιο, δηλαδή, είναι το νομικό σφάλμα του εκδώσαντος την προσβαλλομένη απόφαση του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου, που οδήγησε σε εσφαλμένο συμπέρασμα, με μορφή διατακτικού.

Περαιτέρω, είναι απαράδεκτος διότι στο αναιρετήριο δεν διαλαμβάνονται, έστω και κατά τρόπο συνοπτικό, οι κρίσιμες παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης του δευτεροβαθμίου Δικαστηρίου επί ζητημάτων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, δηλαδή τα πραγματικά περιστατικά που έγιναν δεκτά (ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού) και θεμελίωσαν την κρίση του Δικαστηρίου για την κτήση κυριότητας επί του επιδίκου ακινήτου από τους αναιρεσίβλητους, υπό τα οποία συντελέστηκε η παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου και η έλλειψη νόμιμης βάσης της προσβαλλομένης απόφασης. Αντιθέτως, ο αναιρεσείων εξαντλείται στον σχολιασμό των αποδεικτικών παραδοχών της προσβαλλομένης αποφάσεως, των οποίων προσπαθεί να αναδείξει τα σφάλματα, υπό το πρόσχημα της ως άνω αναιρετικής πλημμέλειας, καίτοι ο έλεγχος των αποδεικτικών παραδοχών της αυτής αποφάσεως εκφεύγει της εξουσίας του Δικαστηρίου τούτου.
Με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης, κατ' εκτίμηση του αναιρετηρίου, ο αναιρεσείων προσάπτει στην προσβαλλομένη απόφαση την από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, πλημμέλεια, ισχυριζόμενος ότι το Εφετείο εσφαλμένα απέρριψε ως απαραδέκτως προβληθείσα τη, για πρώτη φορά στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, προταθείσα από αυτόν, σε αντίκρουση της υποβληθείσας από τους αναιρεσιβλήτους ένστασης ιδίας κυριότητας, αντένσταση ότι το επίδικο ήταν ανεπίδεκτο χρησικτησίας, ως κτήμα ενοριακού ναού, το οποίο εμπίπτει στην προστασία α.ν. 1538/1938 "Περί δημοσίων κτημάτων". Η, με τον τρόπο αυτό, προταθείσα από τον αναιρεσείοντα ως άνω αντένσταση, απορρίφθηκε από την προσβαλλομένη απόφαση, όπως προκύπτει από την κατ' άρθρον 561 παρ. 2 ΚΠολΔ επισκόπησή της, για την έρευνα των εξεταζομένων αναιρετικών λόγων με τις ακόλουθες παραδοχές: "Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι ο στηριζόμενος και στα άρθρα 1054 και 956 ΑΚ ισχυρισμός προβάλλεται για πρώτη φορά από τον εκκαλούντα ενώπιον του παρόντος δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, ενώ τούτο δεν επιτρέπεται , κατ' άρθρο 527 ΚΠολΔ, αν και ο εκκαλών είχε τη δυνατότητα να τον προτείνει στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο με τις έγγραφες προτάσεις του, αμυνόμενος στους ισχυρισμούς περί χρησικτησίας που οι εφεσίβλητοι πρότειναν και δεν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής κάποιας εξαίρεσης από τις οριζόμενες στη διάταξη του άρθρου 527 του ΚΠολΔ.". Ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, εφ όσον στο αναιρετήριο δεν αναφέρεται ότι ο ισχυρισμός του περί ανεπιδέκτου χρησικτησίας, ο οποίος συνιστά αντένσταση, σύμφωνα με την άνω νομική σκέψη, ως προς την προταθείσα από τους αναιρεσιβλήτους ένσταση περί ιδίας κυριότητας, βάσει χρησικτησίας, προτάθηκε νόμιμα ενώπιον του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και, επιπλέον, δεν επικαλείται κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 562 ΚΠολΔ. Τέλος, δεν αναφέρεται στην αίτηση αναιρέσεως ότι στην έφεσή του ο αναιρεσείων είχε επικαλεστεί κάποιο λόγο, ο οποίος δικαιολογούσε την παραδεκτή προβολή του, για πρώτη φορά στο δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, ώστε να είναι δυνατόν να κριθεί, αν ο λόγος αυτός εμπίπτει σε κάποια από τις προαναφερθείσες στη μείζονα σκέψη εξαιρέσεις του ως άνω άρθρου (άρθρο 527 ΚΠολΔ).
Κατόπιν αυτών και εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως προς εξέταση, πρέπει η αίτηση αναιρέσεως να απορριφθεί.

Περαιτέρω, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από τον αναιρεσείοντα παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 495 αριθ. 3 ΚΠολΔ). Δικαστικά έξοδα δεν επιδικάζονται στους αναιρεσίβλητους, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν και δεν έχουν καταθέσει προτάσεις.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από …2023 αίτηση του Γ. Μ. περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 544/2020 τελεσίδικης αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Λαρίσης.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 17 Δεκεμβρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 21 Μαϊου 2026.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

<< Επιστροφή